ཀུན་བཏུས་པོད། ༡

༄༅། །འཕགས་ཡུལ་གྱི་ནང་པའི་གཞུང་ལས་བྱུང་བའི་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀུན་བཏུས།

པོད་དང་པོ།

གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་གམ་ཚན་རིག

སྟོད་ཆ།

སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཀའ་ཁྱབ་ལམ་སྟོན་འོག་ཀུན་བཏུས་རྩོམ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུས།

2014

© Gaden Phodrang Trust

(Office of His Holiness the Dalai Lama)

All rights reserved

Compiled, edited and published under the auspices of the Office of His Holiness the Dalai Lama

ནང་པའི་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀུན་བཏུས།

པོད་དང་པོ།

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ དཔར་ཐེངས་དང་པོར་དེབ་གྲངས། ༦༠༠༠

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ དཔར་ཐེངས་གཉིས་པར་དེབ་གྲངས། ༡༠༠༠༠

དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ནས་པར་དུ་བསྐྲུན།

Series title: nang pa’i tshan rig dang lta grub kun btus, Vol. 1

Volume title: tshan rig gam gzhi dngos po’i rnam gzhag, Part 1

Compiled and edited by the Kuntue Committee

Classical Indian Thought – Buddhist Sciences – Buddhist Philosophy –

Buddhist Investigative Methods – Buddhist Theories of Matter –

Nature of Time – Abhidharma – Critiques of Atomism – Indian Cosmology –

Early Theories of Evolution of Life, Fetal Development, and the Brain –

Subtle Body and Energy – Nature of the Person

The Buddha – Nagarjuna – Aryadeva – Maitreya – Asanga –Vasubhandu –

Bhavya – Chandrakirti – Dignaga – Dharmakirti – Aryabhatta – Yashomitra –

Dharmottara – Shantarakshita – Kamalashila – Pundarika

ISBN 978-93-83091-24-9

Printed in New Delhi

2014

༸གོང་ས་མཆོག་གིས་ཆེད་དུ་སྩལ་པའི་སྔོན་གླེང་།

༡ ཐོག་མར་ཚན་རིག་དང་ཕྲད་ཚུལ།

༄༅། །ངོས་རང་ཆུང་ངུའི་སྐབས་ནས་རྩེད་ཆས་འཕྲུལ་འཁོར་རིགས་ལ་དགའ་མོས་དང་དོ་སྣང་ཡོད་ཅིང་། ལྷག་པར་རྒྱ་གར་དུ་སླེབས་རྗེས་ཚན་རིག་གི་སྐོར་ལ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་རྒྱ་བསྐྱེད་པ་དང་ཚན་རིག་དང་ཆོས་ལུགས་བར་གྱི་རྒྱང་ཁྱད་ཅི་ཡོད་ཤེས་རྟོགས་སྤེལ་སླད། ཚན་རིག་པ་དང་འཕྲོས་མོལ་བྱ་རྒྱུའི་འདོད་པ་བྱུང་། ངོས་ནས་ཚན་རིག་པར་བགྲོ་གླེང་བྱེད་པའི་གདེང་སྤོབས་ཡོང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་ནི། སྟོན་པ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཞལ་ནས། དགེ་སློང་དག་གམ་མཁས་རྣམས་ཀྱིས། །བསྲེགས་བཅད་བརྡར་བའི་གསེར་བཞིན་དུ། །ལེགས་པར་བརྟགས་ལ་ང་ཡི་བཀའ། །བླང་བར་བྱ་ཡི་གུས་ཕྱིར་མིན། །ཞེས་སྟོན་པས་རང་གི་རྗེས་འཇུག་རྣམས་ལ་གསུང་རབ་ཀྱི་དོན་ལ་འཇུག་པ་ན་གསེར་ལ་བསྲེགས་བཅད་བརྡར་གསུམ་གྱིས་ལྷད་ཡོད་མེད་བརྟག་པ་ལྟར། བརྗོད་བྱའི་དོན་དེར་དཔྱད་པ་ཞིབ་མོར་བྱས་ནས་གདེང་འཁེལ་བ་བྱུང་ན་ད་གཟོད་ཡིད་ཆེས་བྱ་རིགས་པ་ལས། དཔྱད་པ་གང་ཡང་མ་བྱས་པར་རང་གི་སྟོན་པས་གསུངས་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་ཡིད་ཆེས་བྱ་མི་རིགས་པར་གསུངས་པ་དེ་ཡིན། དེ་ནི་སྟོན་པས་ཅི་ཞིག་གསུངས་པ་ཚད་མ་ཡིན་མིན་ཡང་། ང་རང་ཚོས་ཚོད་ལྟ་དང་རིགས་པའི་དཔྱད་པ་བརྒྱུད་ནས་ཐག་གཅོད་བྱེད་དགོས་པ་ལས། བཀའ་ལུང་ཙམ་གྱིས་ཚད་མར་འཛིན་མི་རིགས་པར་ཆེད་དུ་གདམས་པ་ཡིན་པས། རླབས་ཆེན་གྱི་བསླབ་བྱ་འདིས་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ལ་དཔྱོད་པ་ན་ཡང་དག་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཉིད་གཙོ་བོར་བསྟན་ཡོད།

ནང་པའི་གཞུང་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་དཔལ་ན་ལེནྡྲ་སོགས་ཀྱི་མཁས་དབང་ཁག་གིས་དོན་གང་ཞིག་ལ་དཔྱོད་པ་ན་མངོན་སུམ་གྱི་མྱོང་བ་ནི་རིགས་པ་དང་ལུང་ལས་ཀྱང་གལ་གནད་ཆེ་བའི་རྩ་དོན་དུ་བཟུང་བར་མ་ཟད། ཅི་སྟེ་དངོས་པོའི་སྡོད་ལུགས་ལ་དཔྱོད་པ་ན་ལུང་ཙམ་ཁུངས་སུ་འཛིན་ན། ལུང་དེ་ཡང་ལུང་གཞན་ཞིག་གིས་ཚད་མར་སྒྲུབ་དགོས་པས་ཐུག་མེད་དུ་ཐལ་བ་དང་། ལུང་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མར་དགག་སྒྲུབ་བྱེད་མི་ནུས་པར་ཐལ་བ་དང་། ལུང་ལའང་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཡིན་མིན་སྣ་ཚོགས་ཤིག་ཡོད་པས་རྣམ་གཞག་གང་ཡང་བྱེད་མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ལ་དཔྱོད་པ་ན་ལུང་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་འགོད་པ་ནི་ཤེས་རབ་འཆལ་བའི་རྟགས་སུའང་གསུངས་པས། དེ་ལྟར་འགོད་པ་པོ་རང་ཉིད་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲལ་དུ་མི་ཚུད་པར་གསུངས།

དེ་དང་ཚུལ་མཚུངས་པར་ཚན་རིག་པས་ཀྱང་ཞིབ་འཇུག་གི་གྲུབ་དོན་ཐམས་ཅད་ཚོད་ལྟའམ་རྩིས་རིག་གིས་བདེན་དཔང་བྱེད་པ་ལས་སྐྱེ་བོ་གཞན་ཞིག་གི་ལུང་ལ་ཁུངས་གཏུག་གི་མེད་པས། མངོན་སུམ་ལ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སྣང་ཚུལ་ཞིག་ལ་ཞིབ་ལྟ་བྱས་ནས་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྡུལ་ཕྲན་སོགས་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚུལ་དེ་ནི། ནང་པ་དང་ཚན་རིག་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་ཐུན་མོང་དུ་གནས་པར་མཐོང་བས། ངོས་རང་དེང་རབས་ཚན་རིག་པར་འབྲེལ་པ་བྱ་རྒྱུར་སྤོབས་པ་ལྷག་ཏུ་འཕེལ།

ཚན་རིག་པས་ཕྲ་མཐོང་ཆེ་ཤེལ་དང་། རྒྱང་ཤེལ། ཨང་རྩིས་སོགས་བཀོལ་ནས་རྡུལ་ཕྲན་དང་ཡངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བཟོ་དབྱིབས་སོགས་ལ་ཞིབ་ལྟ་བྱས་ཏེ། དབང་པོའི་བློས་གསར་མཐོང་གི་ནུས་ཚད་ལ་གཞི་བཅོལ་ནས་རྗེས་དཔག་གིས་དཔྱད་པས་དངོས་དོན་ཤེས་རྟོགས་གསར་པ་དུ་མ་ཞིག་བྱུང་ཡོད། དེ་ཡང་ཚན་རིག་གིས་ཚོད་དཔག་བྱེད་པའི་དོན་དེ་ར་སྤྲོད་པར་མཐར་མྱོང་བ་ལ་གཏུག་དགོས་པས། ནང་པ་དང་ཚན་རིག་པ་གཉིས་ཀས་དཔྱད་པའི་གཞི་རྩ་མྱོང་བ་ལ་བརྟེན་པར་མཚུངས་པས། དཔྱད་དོན་གཏན་ལ་འབེབས་ཚུལ་གྱི་ཐད་རྩ་བའི་འགྲོ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་ཅིག་ཡོད་པ་གསལ་པོ་ཡིན། སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་དུ་མྱོང་བ་ཞེས་པ་དབང་ཤེས་ཀྱི་མྱོང་བ་ཙམ་མིན་པར་སྒོམ་བྱུང་ཡང་ཐེ་བའི་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་གོ་བ་དང་། ཐོས་བསམ་ལས་བྱུང་བའི་སྒོམ་བྱུང་འདི་ཡང་ཚན་རིག་གི་བརྟག་དཔྱད་དང་མཚུངས་པར་མྱོང་བར་གཏུགས་པའི་ཡུལ་ལ་དཔྱོད་བྱེད་ཀྱི་བརྟག་ཐབས་ཤིག་ལའང་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད།

༡༩༧༣ ལོར་ངོས་ཡོ་རོབ་ལ་ཐོག་མར་བསྐྱོད་སྐབས་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་མཁས་དབང་ཆེན་པོ་མཚན་ཉིད་རིག་པ་སྨྲ་བ་སྐུ་ཞབས་ཀརླ་པོ་པྤེར་ (Sir Karl Popper) དང་། རིམ་གྱིས་ནུབ་འཇར་མན་སྲིད་འཛིན་གྱི་སྤུན་མཆེད་དང་ཁོན་ཏྲོམ་(quan tum)དངོས་ཁམས་རིག་པ་བ་ཝན་ནར་ཧེའི་སན་བེརྒ་ (Werner Heisenberg) ཡི་ལས་རོགས་བཅས་ཡིན་པ་མཚན་ཉིད་རིག་པ་དང་དངོས་ཁམས་རིག་པ་བ་བོན་ཝའི་ཛི་ཀེར་ (Carl von Weizsacker) དང་། དངོས་ཁམས་རིག་པ་བ་ད་ཝིད་བོཧམ་ (David Bohm) སོགས་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་ཚན་རིག་པ་ཚོར་རིམ་གྱིས་ཐུག་འཕྲད་བྱས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་དང་། ཀླད་རྩའི་རྣམ་གཞག སྐྱེ་དངོས་རིག་པ། དངོས་ཁམས་རིག་པའམ་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་རྣམ་གཞག་སྟེ། ཕྱི་གཟུགས་ཅན་གྱི་དངོས་པོར་ཆ་ཤས་བསིལ་ནས་མཐར་རྙེད་རྒྱུ་མེད་པ། སེམས་ཙམ་པའི་ཕྱི་དོན་འགོག་པའི་རིགས་པ་དང་ཉེ་པོ་ཡོད་ཅིང་། དབུ་མའི་གཞུང་ནས་བཏགས་དོན་བཙལ་ནས་མི་རྙེད་པར་བཤད་པ་དང་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་པའི་ཚན་རིག་གི་སྡེ་ཚན་ཁག་དེ་དག་དང་། རྒྱ་གར་གྱི་ཞི་ལྷག་གི་ཚུལ་སྟོན་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་ནས་གསུངས་པའི་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་རྣམ་གཞག་སོགས་ཀྱི་ཐོག་ཏུ་གོ་བསྡུར་ལན་མང་བྱས་པ་ཡིན།

ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བཤད་ན། ད་ལྟ་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཚན་རིག་གི་གཡོལ་ཐབས་མེད་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཁྱབ་གདལ་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པས། དེང་རབས་ཚན་རིག་ལ་ཤེས་འདོད་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ཛ་དྲག་ངང་དང་ལེན་མི་འདོད་བཞིན་དུ་བྱེད་དགོས་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད། དེར་མ་ཟད་དེང་རབས་ཚན་རིག་གི་རྣམ་གཞག་ནང་དུའང་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་སྐོར་སོགས་གླེང་སློང་གི་ཁོར་ཡུག་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོང་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། ང་ཚོའི་མི་ཚེའི་མངོན་འདོད་བདེ་སྐྱིད་ཡིན་པའི་གནད་དོན་འདི་ལ་གཞིགས་ཏེ། ཚན་རིག་གི་ཐོན་སྐྱེད་ཁག་འཇིག་རྟེན་འདིར་འཚོ་བའི་སྐྱེ་འགྲོ་སྤྱིའི་ཕན་བདེའི་དགོས་མཁོར་བསྒྱུར་རྒྱུ་གལ་ཆེར་མཐོང་ནས། ངོས་ནས་ལོ་མང་ཚན་རིག་གི་མཁས་པ་རྣམས་དང་གོ་བསྡུར་བྱས་པ་ཡིན། ཕན་ཚུན་གྲོས་བསྡུར་ལ་བརྟེན་ནས་དེང་རབས་ཚན་རིག་དང་སེམས་ཁམས་རིག་པ་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་མིའི་རིགས་ཀྱི་ལུས་སེམས་བདེ་ཞིང་སྐྱིད་པའི་དགོས་མཁོ་ལ་ཞབས་འདེགས་བསྒྲུབ་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་ཚན་རིག་པ་རྣམས་དང་གོ་བསྡུར་བྱེད་སྐབས། ངོས་ནས་དམིགས་ཡུལ་གཉིས་འཆང་བཞིན་ཡོད།

དམིགས་ཡུལ་དང་པོ་ནི། ད་བར་རྒྱལ་སྤྱིར་ཡོད་བཞིན་པའི་ཤེས་བྱའི་རྣམ་གཞག་གི་ཁྱོན་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་མ་ཟད། ད་དུང་ཡང་ལོ་རེ་ནས་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་མོད། ཚན་རིག་ཐོག་མར་དར་སྐབས་ནས་ཕྱིའི་དངོས་པོར་གཙོ་བོར་དམིགས་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། དེང་རབས་ཚན་རིག་གི་དཔྱད་ཞིབ་བྱ་ཡུལ་ཕྱི་གཟུགས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ལས། དཔྱོད་མཁན་རང་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། དྲན་པ་སྐྱེ་ཚུལ། རང་གི་བདེ་སྡུག་གི་ཚོར་བ་སོགས་ཀྱི་ཐོག་ཏུ་ཉམས་ཞིབ་ཆེར་བྱས་མེད། དེའི་ཕྱིར་ད་ཡོད་ཚན་རིག་གིས་ལེགས་པར་ཉམས་ཞིབ་བྱེད་ཐུབ་པའི་གཞི་ནི་ཕྱིའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་གཙོ་བོ་ཡིན། དེ་ལྟ་ནའང་མིའི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་གྱི་ངོས་ནས་བལྟས་ནའང༌། ད་ལྟའི་ཚན་རིག་གི་ཤེས་བྱས་མ་འདངས་པའི་ཆ་གང་མང་ཞིག་ཡོད་པར་ཐེ་ཚོམ་མེད། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱའི་སྡེ་ཚན་གྱི་ནང་དུ་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་རྣམ་གཞག་ཀྱང་ངེས་པར་ཚུད་དགོས་པར་བརྟེན། ད་ཡོད་ཀླད་རྩའི་རྣམ་གཞག་ནས་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པ་སོགས་ཀླད་པ་ལ་བརྟེན་པའི་དབང་པོའི་ཤེས་པའི་རིགས་མང་པོ་ཞིག་ལ་འགྲེལ་བཤད་ཡོད་ཐོག་ད་དུང་ཤེས་པའི་རྣམ་གཞག་རྒྱ་ཆེ་རུ་དང་། ཞིབ་ཚགས་སུ་བཏང་སྟེ་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་རྣམ་གཞག་གསལ་བའི་དེང་རབས་ཚན་རིག་གི་གཞུང་ལུགས་འདང་ངེས་ཤིག་བྱས་ཏེ་ཤེས་བྱའི་གཞི་རྒྱ་ཇེ་ཆེར་གཏོང་རྒྱུ་དེ་དམིགས་ཡུལ་གཅིག་ཡིན།

སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ལུགས་དང་དེང་རབས་ཚན་རིག་གི་བར་ཕན་ཚུན་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་འོས་པ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པར་མ་ཟད། ང་ཚོར་ལུས་ཙམ་མ་ཡིན་པར་སེམས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་དང་འབྲེལ་བའི་བདེ་སྡུག་ཅིག་ཀྱང་ཡོད་སྟབས་ལུས་སེམས་གཉིས་ཀ་དང་འབྲེལ་བའི་ཤེས་ཡོན་ང་ཚོར་དགོས་ངེས་ཡིན། དེས་ན་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་བདེ་སྐྱིད་ཇི་ལྟར་སྐྲུན་ཐབས་ལ་གཞིགས་ནའང་དེང་རབས་ཚན་རིག་དང་སེམས་ཁམས་རིག་པ་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་གྱི་སྡེ་ཚན་གསར་པ་ཞིག་སྲོལ་གཏོད་ཐུབ། དེ་ཡང་ངོས་ཀྱི་བསམ་པར་ཚན་རིག་གིས་དངོས་པོའི་མཐར་ཐུག་གི་རང་བཞིན་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་ཏེ་གསར་དུ་རྙེད་པའི་ཤེས་བྱས་འགྲོ་བ་མིའི་ཤེས་ཡོན་ལ་ཁ་སྣོན་བྱས་ཏེ། མཐར་ཐུག་གི་དམིགས་ཡུལ་ནི་ཆ་ཚང་ཞིང་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཤིག་དགོས་རྒྱུ་དེ་རེད་སྙམ།

དམིགས་ཡུལ་གཉིས་པ་ནི། ང་ཚོ་མིའི་རིགས་ལ་ཕྲད་པའི་དཀའ་ངལ་ལ་མི་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཆེད་དུ་བྱས་པའི་དཀའ་ངལ་ཞིག་དང་རང་བྱུང་གི་འབྱུང་བས་བསྐྱེད་པའི་དཀའ་ངལ་གཉིས་ཡོད་ཅིང་། མིས་བཟོས་པའི་དཀའ་ངལ་ནི་མི་རང་ཉིད་ཀྱིས་བཟོས་པར་བརྟེན། དེ་སེལ་ཐབས་ཀྱང་མི་རང་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་ནུས་པར་ཐེ་ཚོམ་མེད། ད་ལྟའི་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་འདིར་ཤེས་ཡོན་གྱིས་ཆེར་ཕོངས་མེད་ཀྱང་མིས་བྱས་པའི་དཀའ་ངལ་ཁག་མུ་མཐུད་གནས་པ་དེས་ང་ཚོར་དཀའ་ངལ་དེ་དག་སེལ་ཐབས་ད་དུང་འདང་ངེས་ཤིག་མེད་པ་གསལ་པོ་ཡིན། དཀའ་ངལ་དེ་དག་མིའི་བསམ་བློའི་ནང་རང་གཅེས་འཛིན་དང་། འདོད་ཆགས། སྡང་བ། འདོད་རྔམ། ཕྱོགས་རིས། ཕྲག་དོག །འགྲན་སེམས་སོགས་ཤུགས་ཆེ་དྲགས་པ་དང་། ཕྱོགས་གཞན་ནས་ང་ཚོའི་བསམ་བློའི་ནང་གཞན་གཅེས་འཛིན་དང་། བྱམས་བརྩེ། བཟོད་སེམས། བག་ཡོད། ཤེས་རབ་སོགས་ཀྱིས་ཕོངས་པ་ལས་བྱུང་ཡོད་པས། ལྟ་གྲུབ་ཡོད་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་ནང་དུ་ཆགས་སྡང་དང་བྱམས་བརྩེ་སོགས་ལ་ཇི་ལྟར་འདོར་ལེན་བྱེད་པའི་རྣམ་གཞག་རྒྱ་ཆེར་གཏན་ལ་ཕབ་ཡོད་པར་བརྟེན། རྣམ་གཞག་དེ་རྣམས་ཀྱིས་མིས་བཟོས་པའི་དཀའ་ངལ་ཁག་སེལ་བར་ཞབས་འདེགས་ཞུ་ཐུབ་པར་ཐེ་ཚོམ་མེད།

ཚན་རིག་གི་དགོས་དོན་ནམ་གྲུབ་དོན་གཙོ་བོ་ནི་མིའི་རིགས་ལ་ཕན་ཐོགས་དང་། ཞབས་འདེགས་བསྒྲུབ་རྒྱུ་དེ་ཡིན་ཞིང་། ཚན་རིག་གི་གྲུབ་དོན་ནས་མིའི་རིགས་ལ་སྨན་བཅོས་དང་། ཁོར་ཡུག དཔལ་འབྱོར། འགྲིམ་འགྲུལ། འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད། འབྲེལ་ལམ་སོགས་ཀྱི་ཐད་ཕན་ཐོགས་མངོན་གསལ་དོད་པོ་བྱུང་ཡོད། ཡིན་ནའང་མིའི་རིགས་རང་ཉིད་ཀྱིས་བཟོས་པའི་དཀའ་ངལ་ཁག་ད་དུང་ཡང་རང་འཇགས་སུ་གནས་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་ཚན་རིག་ཧ་ཅང་དར་རྒྱས་བྱུང་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་ནང་དུའང་རྐུ་འཕྲོག་དང་། གསོད་རྡུང་། འཁྲུག་རྩོད་རྣམས་ཇི་ཙམ་བྱུང་མིན་མཐོང་ཆོས་སུ་འགྱུར་བཞིན་པ་དེ་དང༌། ལྷག་པར་སེམས་ལ་བརྟེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཁག་སྔར་བཞིན་གནས་ཡོད་དེ། རང་རང་གི་སེམས་ནང་འདོད་རྔམ་དང་། ཁོང་ཁྲོ། ང་རྒྱལ། ཕྲག་དོག་སོགས་ཀྱིས་ཁེངས་ནས་ཡོད་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆ་རྐྱེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཇི་ཙམ་བྱུང་རུང་མི་ཚེ་སྐྱིད་པོ་ཞིག་ཡོང་མི་ཐུབ་པ་དང་། ཆོག་ཤེས་དང་བྱམས་བརྩེ་སོགས་ཀྱི་བསམ་བློ་ཞི་ཞིང་དུལ་བ་ཞིག་ཡོད་ན་ཕྱི་དངོས་པོའི་ཆ་རྐྱེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་མེད་རུང་མི་ཚེ་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པ་ཞིག་ཡོང་བཞིན་ཡོད་པས། མི་ཚེར་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་མིན་དེ་གཙོ་བོར་ནང་བསམ་བློའི་ཁྱད་པར་ལས་ཡིན་པར་བསྙོན་དུ་མེད།

ལུས་ལ་བརྟེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བར་ཚན་རིག་གིས་ད་བར་ཕན་ཐོགས་རྒྱ་ཆེན་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཀྱང་། སེམས་ཀྱི་དཀའ་སྡུག་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་ཁོ་ནར་བརྟེན་ནས་གདོང་ལེན་བྱེད་དགོས་སྟབས། མིའི་བྱམས་བརྩེ་སོགས་ཀྱི་རིན་ཐང་གོང་མཐོར་གཏང་རྒྱུ་ནི་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་རྩ་བར་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཞིག་ཡིན། དེང་རབས་ཚན་རིག་པས་སེམས་ཁམས་རིག་པ་ལ་རྟོག་གཞིག་དང་། ལྷག་པར་དུ་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་ཐེ་བའི་འགྲོ་བ་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱ་ཆེ་བའི་གནད་དོན་གཞན་ཁག་ལ་དོ་སྣང་བྱས་ན། ཚན་རིག་ལའང་ཡར་སྐྱེད་དང་དགེ་མཚན་གསར་པ་ཞིག་ཡོང་བའི་ཡིད་ཆེས་ཡོད། ད་བར་ཚན་རིག་གིས་བླང་དོར་གྱི་རྣམ་གཞག་དང་བྱམས་བརྩེ་སོགས་སེམས་ཀྱི་རིན་ཐང་ལ་ཐེ་གཏོགས་བྱེད་ཀྱི་མེད་ཀྱང༌། ཚན་རིག་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་དགོས་མཁོར་དམིགས་ནས་བྱུང་ཡོད་སྟབས། མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གལ་གནད་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་གནད་དོན་གཞན་ཁག་དང་ཁ་འབྲལ་མི་ཐུབ།

གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་གྱི་གྲུབ་མཐའ་སྤྱི་དང་། བྱེ་བྲག་སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་ནས་གསུངས་པའི་སེམས་ཁམས་རིག་པར་ནི། ཞི་ལྷག་སོགས་སེམས་སྦྱོང་བའི་ཚུལ་ཞིབ་ཏུ་ཐོན་པས། ད་ལྟ་ཡོད་བཞིན་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཤེས་ཡོན་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ཆ་ཤས་སུ་གཏོགས་པའི་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་སྡེ་ཚན་ལ་བློ་སྐྱེད་ངེས་པར་འབུལ་ཐུབ་པ་དང་། མིའི་རིགས་སྤྱིའི་ནང་སེམས་ཀྱི་གདུང་བ་སེལ་བ་དང་ཞི་བདེ་སྒྲུབ་པར་ཕན་ནུས་ཐོན་པའི་དམིགས་བསལ་གྱི་ཆ་རྐྱེན་ཞིག་ཡོད་སྟབས། ཆ་རྐྱེན་དེས་ད་ཡོད་ཤེས་ཡོན་གྱི་ལམ་ལུགས་ཕུན་སུམ་ཇེ་ཚོགས་སུ་འགྱུར་བའི་རམ་འདེགས་བྱས་ཏེ་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་འདི་སྤྱོད་བཟང་གིས་མི་ཕོངས་པ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུ་དེ་ངའི་དམིགས་ཡུལ་གཉིས་པ་ཡིན།

དེང་སྐབས་ཚན་རིག་དང་འཕྲུལ་ལས་ཀྱིས་ཤུགས་རྐྱེན་མ་ཐེབས་པའི་མིའི་འཚོ་བའི་ཆ་ཞིག་ཕལ་ཆེར་མེད་པས། ང་ཚོའི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་དུ་ཚན་རིག་གིས་གནས་བབ་ཇི་ཙམ་ཞིག་བཟུང་ཡོད་མེད་གསལ་པོ་ཡིན། ཡིན་ནའང་ཚན་རིག་གི་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཚན་རིག་གིས་ང་ཚོའི་དགོས་མཁོ་གང་བསྒྲུབས་པ་དེའི་མཐའ་མའི་འབྲས་བུ་ཅི་ཞིག་ཡིན་མིན་བཅས་ལ་ང་ཚོས་ཡིད་འཇོག་བྱེད་རིགས། ཡང་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་འགོ་སྟོད་དུ། ཚན་རིག་དར་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དད་སེམས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་མཁན་བྱུང་ཡང་། དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པའི་འགོ་སྟོད་འདིར་ནི་ཞི་དུལ་གྱི་སྤྱོད་པ་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་སེམས་ཁམས་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཡོད་པའི་གནའ་བོའི་གཞུང་ལུགས་ཁག་ལ་དེ་བས་དོ་སྣང་བྱེད་ཡུལ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།

༢ ནང་པའི་གཞུང་གི་བརྗོད་བྱ་ལ་སྡེ་ཚན་གསུམ་དུ་འབྱེད་པའི་ཚུལ།

ང་ཚོས་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་རྒྱུན་དུ་མི་གསོད་རྐུ་འཕྲོག མགོ་སྐོར་གཡོ་སྒྱུ། གཞན་ལ་གནོད་འཚེ། ཉམ་ཐག་ལ་མཐོང་ཆུང་། སྤྱི་རྫས་ལ་བག་མེད། ཆང་རག་ལ་ངན་གོམས། སྤྱི་དོན་རྒྱབ་སྐྱུར། དུག་རྫས་འཐེན་པ། གྲོགས་མེད་དུ་ལུས་པ། འཁོན་འཛིན་དང་ཕྲག་དོག འགྲན་སེམས་དང་དངངས་སྐྲག་སོགས་མང་པོ་ཞིག་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད། ངོས་ཀྱི་བསམ་པར་དེ་ནི་ང་ཚོས་ད་བར་ཀུན་སྤྱོད་དང་བསམ་བློའི་རིན་ཐང་བྱམས་བརྩེ་སོགས་སྣང་མེད་དུ་ཤོར་བའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་ཡོད་པས། ཇི་ལྟར་བྱས་ནས་ཀུན་སྤྱོད་ཡར་རྒྱས་དང་དར་སྤེལ་གཏང་རྒྱུའི་ཐབས་ལམ་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་པར་མཐོང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་དངོས་མཐོང་འདིས་ང་ཚོར་ཅི་ཞིག་གིས་འདང་གི་མེད་པ་དང་། གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་གྱི་དེང་གི་འཇིག་རྟེན་སྤྱིའི་གནས་སྟངས་དེ་གས་ང་ཚོ་ཕན་ཚུན་བར་བྱམས་བརྩེའི་ཚོར་བས་ཁྱབ་པའི་ཁོར་ཡུག་ཅིག་དགོས་པར་གསལ་པོར་སྟོན་གྱི་ཡོད།

གལ་ཏེ་ང་ཚོས་ཀུན་སྤྱོད་དང་བསམ་བློའི་རིན་ཐང་དར་སྤེལ་གཏོང་དགོས་ན་གཞི་ཅི་ཞིག་ལ་བརྟེན་དགོས་སམ། ཆོས་ལ་བརྟེན་པའི་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་བསླབ་བྱ་ནི་ལྟ་གྲུབ་ཡོད་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞིའི་སྟེང་བསླངས་ཡོད་པས། གལ་ཏེ་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་ནི་ངེས་པར་ཆོས་ལུགས་ཤིག་ལ་བརྟེན་དགོས་ཚེ། ལྟ་གྲུབ་ཡོད་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་བསླབ་བྱ་ལ་བརྟེན་པའི་ཀུན་སྤྱོད་ནི་ཆོས་དད་མེད་པའི་སྐྱེ་བོ་ཚོར་ཁྱབ་མི་ཐུབ་པ་དང་། ཆོས་དད་མེད་པ་ཚོར་ཆོས་དད་མེད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་བྱམས་བརྩེ་སོགས་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་དག་ཀྱང་འཐུས་ཤོར་བར་འགྱུར། བྱམས་བརྩེའི་རིན་ཐང་ང་ཚོའི་མི་ཚེའི་ནང་ཇི་ཙམ་མཁོ་གལ་ཆེ་མིན་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ནང་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པ་དང་། ཐ་ན་དུད་འགྲོ་དག་ཀྱང་བརྩེ་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བས་འཚོ་བཞིན་ཡོད་སྟབས་བྱམས་བརྩེའི་བསམ་བློ་ནི་ངེས་པར་ཆོས་ལུགས་ལ་བརྟེན་མི་དགོས་པར་གསལ།

དེ་བཞིན་ང་ཚོར་ཐོག་མ་ནས་ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་མེད་ཀྱང་ཕྲུ་གུའི་སྐབས་ནས་གཞན་ལ་བརྩེ་བ་དང་། བྱམས་པ་དང་། ཕན་སེམས་དང་། བཟོད་སྒོམ་སོགས་རང་གི་ངང་གིས་ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་དང་འབྲེལ་བའི་ལུས་ངག་གི་བྱ་སྤྱོད་ཀྱང་རང་ཆས་སུ་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་མི་ཀུན་ལ་ལྷན་སྐྱེས་སུ་ཡོད་པའི་བཟང་པོའི་རིགས་ཀྱི་བསམ་བློ་དང་བྱ་སྤྱོད་བཟང་པོ་འདི་དག་ལ་གཞི་བཅོལ་ཏེ། ངོས་ནས་ཆོས་ལུགས་དང་ལྟ་གྲུབ་བྱེ་བྲག་པ་གང་གིའང་ཁོངས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་མིའི་གཞི་རྩའི་ཀུན་སྤྱོད་བཟང་པོ་དེ་དར་སྤེལ་གཏོང་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཆོས་ལུགས་ལ་མ་བརྟེན་པར་ང་ཚོ་ཞི་བདེར་འཚོ་གནས་ཐུབ་ཀྱང་། མིའི་གཞི་རྩའི་དགོས་མཁོ་བྱམས་བརྩེ་དང་ཁ་བྲལ་ན་ང་ཚོ་གསོན་པོར་གནས་དཀའ་ཞིང་གནས་ཀྱང་བདེ་སྐྱིད་ཀྱིས་ཕོངས་པའི་ཁེར་རྐྱང་གི་མི་ཚེ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བར་ངེས།

གལ་ཏེ་ང་ཚོས་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་ལ་བརྟེན་ནས་སྤེལ་ཐབས་བྱས་པའི་དབང་དུ་བཏང་ནའང་། ཆོས་ལུགས་དང་རིག་གཞུང་སྣ་མང་ལས་གྲུབ་པའི་གོ་ལ་གཅིག་གྱུར་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་འདིའི་ནང་དུ་ཆོས་ལུགས་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་གི་རྒྱབ་རྟེན་དུ་འཛིན་རྒྱུར་བདེ་པོ་མེད། དེས་ན་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའི་སྤྱོད་བཟང་ཞིག་སྤེལ་དགོས་ན་དེ་ནི་མིའི་གཞི་རྩའི་བཟང་གཤིས་རྣམས་དར་སྤེལ་གཏང་རྒྱུ་ལས་མ་འདས། གཞི་རྩའི་བཟང་གཤིས་དེ་དག་ལ་གལ་སྲིད་ང་ཚོས་མཐོང་ཆུང་བྱས་ཚེ་དེའི་འཇུག་འབྲས་ལ་ང་ཚོས་འགན་ལེན་ཇི་ལྟར་བྱེད། ངོས་ནས་ཆོས་ལུགས་དང་མ་འབྲེལ་བའི་སྤྱོད་བཟང་ (secular ethics) ཞེས་པ་ནི། མིའི་རིགས་ལ་ལྷན་སྐྱེས་སུ་ཡོད་པའི་གཞི་རྩའི་བཟང་གཤིས་རྣམས་ལྟ་གྲུབ་ཡོད་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གིའང་བྱམས་བརྩེའི་བསླབ་བྱའི་རྨང་གཞི་རུ་གྱུར་པ་དེ་རྣམས་ལ་ཟེར་གྱི་ཡོད།

དེ་ཡང་ཆོས་དད་ཡོད་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་གུས་བརྩི་ཞུ་བའི་ལམ་སྲོལ་ཞིག་རྒྱ་གར་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་དུ་གནའ་དུས་ནས་ཡོད་པ་ནི། དཔེར་ན། སྔར་རྒྱ་གར་དུ་རྒྱང་འཕེན་པར་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་ཐོག་གྲུབ་མཐའ་གཞན་རྣམས་ནས་དགག་པ་ཤུགས་ཆེར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་ལྟ་གྲུབ་དེ་འཛིན་མཁན་གྱི་རྒྱང་འཕེན་པར་གུས་བཀུར་གྱི་ཐ་སྙད་འབོད་སྲོལ་ཞིག་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། སྲོལ་དེ་དང་འདྲ་བར་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་རྒྱ་གར་རང་དབང་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་གྱུར་རྗེས། རྒྱ་གར་གྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱང་ཆོས་དང་མ་འབྲེལ་བ་ཞིག་སྲོལ་གཏོད་བྱས་ཡོད། རྒྱ་གར་གྱི་ཆོས་དང་མ་འབྲེལ་བའི་རྩ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་དེ་ནི་ཆོས་ལུགས་ལ་གུས་བརྩི་མེད་པ་ལྟ་བུ་གཏན་མིན་པར་ཆོས་ལུགས་ཚང་མ་མཉམ་གནས་དང་མཉམ་དར་ཡོང་ཕྱིར་ཡིན། རྩ་ཁྲིམས་དེ་གཏན་འབེབས་ཡོང་བར་སྐུལ་འདེབས་བྱེད་མཁན་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་གཱན་དྷཱི་གང་ཉིད་ཆོས་པ་གཤའ་མ་ཞིག་ཡིན། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཐོག་ནས་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་དཔེ་མཚོན་དེ་དག་མཐོང་སྟེ། ངོས་རང་ལ་ཆོས་ལུགས་དང་མ་འབྲེལ་བའི་སྤྱོད་བཟང་དར་སྤེལ་གྱི་བྱ་བ་འདིར་མི་བདེ་བ་གང་ཡང་མ་བྱུང་།

སྤྱིར་ཡུལ་ལུང་སོ་སོར་གནའ་རབས་ནས་ཡོད་པའི་རང་གི་ཆོས་ལུགས་དེ་རང་ཉིད་ལ་འཚམ་ཤོས་ཡིན་པས་ཆོས་ལུགས་གཞན་དུ་བསྒྱུར་ན་སྒེར་རང་ཉིད་ལ་དཀའ་ངལ་འཕྲད་ཉེན་ཆེ་བ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཆོས་ལུགས་མཐུན་སྒྲིལ་ལའང་གནོད་གཞིར་འགྱུར་སྲིད་པར་བརྟེན། ཆོས་ལུགས་གཞན་གྱི་རྗེས་འཇུག་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་པར་བསྒྱུར་སྙམ་པའི་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཁྱབ་སྤེལ་གྱི་བསམ་བློ་གཏན་ནས་གཏོང་མི་འོས། དེ་ལྟ་ནའང་ཆོས་ལུགས་ཚང་མར་རང་རང་གི་གསུང་རབ་ནས་འཇིག་རྟེན་སྤྱི་ལ་ཕན་ཐོགས་པའི་ཆ་ངེས་པར་དུ་ཡོད་པ་དེ་དག་ལག་ལེན་དུ་བཀལ་ནས་སྐྱེ་འགྲོ་སྤྱི་ལ་ཞབས་འདེགས་ངེས་པར་སྒྲུབ་འོས་པ་ཞིག་ཡིན། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ངོས་ནས་ཆོས་དད་ཡོད་མེད་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་ཀུན་ལ་ཕན་ཐོགས་སྒྲུབ་པའི་ཆ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ནི་ནང་པའི་གཞུང་ནས་གསུངས་པའི་ཚན་རིག་གམ་གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་དང་། ནང་གི་གདུང་བ་སེལ་བ་དང་ཞི་བདེ་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་བློ་སྦྱོང་བའི་ཐབས་ལམ་དེ་དག་ཡིན་སྟབས། སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་དུ་ཚན་རིག་དང་། ལྟ་གྲུབ། ཆོས་ཉམས་ལེན་གྱི་རྣམ་གཞག་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་ཡོད་པ་དེ་དག་སྡེ་ཚན་སོ་སོར་འབྱེད་དགོས། སྤྱིར་བཏང་ཆོས་དད་དམ་ཆོས་ཉམས་ལེན་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ལུགས་སོ་སོའི་སྐྱབས་ཡུལ་ལ་དད་པ་དང་འབྲེལ་ནས་ཡོང་དགོས་པས། ནང་ཆོས་ཀྱང་ནང་པའི་དད་ལྡན་པ་ཁོ་ནར་འབྲེལ་བ་ལས་ཆོས་ལུགས་གཞན་དང་། ཆོས་དད་མེད་པ་ཚོར་དམིགས་བསལ་འབྲེལ་པ་མེད། དེས་ན་ཆོས་དད་དང་འབྲེལ་བའི་རྣམ་གཞག་ནི་སྐྱེ་བོ་ཀུན་ལ་རན་པ་ཞིག་མིན་ཏེ། ད་ལྟ་འཛམ་གླིང་འདིར་མི་འབོར་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུའི་ནང་དུང་ཕྱུར་བཅུ་ལྷག་ལ་ཆོས་དད་དམིགས་བསལ་མེད་པ་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཆགས་ཡོད།

ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ལྟ་གྲུབ་ལྟ་བུར་མཚོན་ན། རྟག་པ་རང་བྱུང་གི་སྐྱེས་བུ་དང་གང་ཟག་གི་བདག་འདོད་པའི་ལྟ་གྲུབ་དང་མི་མཐུན་ཡང་། སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པའི་རྒྱ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། གནད་དོན་གང་ཡིན་རུང་དེ་ཉིད་ཕྱོགས་མང་པོར་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པར་མཐོང་ཚེ་གནད་དོན་དེ་རྒྱུ་གཅིག་དང་རྐྱེན་གཅིག་པུ་ལས་བྱུང་བའི་གུ་དོག་གི་བསམ་བློ་ཁག་བསལ་ཐུབ་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཀྱང་ཟུར་དུ་བཀོལ་ཐུབ་ན་དགེ་མཚན་ཡོད། སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་ནས་ཐོན་པའི་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་གཙོ་གནད་ཁག་ཅིག་ཟུར་དུ་བཀོལ་བ་དེས། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་སངས་རྒྱས་པའི་གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ལ་སྦྱོང་བར་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་པ་ཞིག་ཡིན་མི་དགོས་པ་དང་། གཉིས་ནས་སངས་རྒྱས་པས་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ཇི་ལྟར་གཏན་ལ་ཕབ་པ་དང་། དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ལ་ལྟ་ཚུལ་གང་ཡིན་ཤེས་ཐུབ་པ་སོགས་ཀྱི་དགེ་མཚན་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་མཐོང་།

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐོག་མར་བདེན་བཞི་གསུངས་ཚུལ་ལ་དཔྱད་ནའང་། བདེན་བཞིའི་ངོ་བོ་ལ་བཟླས་པ་དེས་གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་དང་། བདེན་བཞིའི་བྱ་བ་ལ་བཟླས་པ་དེས་ལམ་བགྲོད་པའི་རིམ་པ། བྱེད་པ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ལ་བཟླས་པ་དེས་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱེད་ཚུལ་གསུངས་པར་ཤིན་ཏུ་གསལ་བས། ནང་པའི་གཞུང་དུ་ལྟ་གྲུབ་དང་བླང་དོར་གྱི་རྣམ་གཞག་གང་ཞིག་ཡིན་ཡང་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ཤིག་ལ་གཞི་བཅོལ་ནས་བྱེད་དགོས་པ་དེ་རྩ་བའི་འགྲོ་ཕྱོགས་ཤིག་ཡིན་པ་གསལ་པོར་རྟོགས་ཐུབ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་དམ་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྡེ་སྣོད་དུ་གྲགས་པའི་ནང་དུའང་གཞི་བདེན་པ་གཉིས། ལམ་ཐབས་ཤེས་གཉིས། འབྲས་བུ་སྐུ་གཉིས་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་གཞིའི་རྣམ་གཞག་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ནང་པའི་དམིགས་ཡུལ་མཐར་ཐུག་འབྲས་བུ་སྐུ་གཉིས་དང་ལྷག་པར་སྐུ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་དེ་འགྲུབ་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་མཐར་གཏུགས་ན། ང་ཚོར་ད་ལྟ་ནས་ཡོད་བཞིན་པའི་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་གཉུག་མ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་འོད་གསལ་དེ་གའི་སྟེང་དུ་སྐུ་བཞི་འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ནུས་པ་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པ་དེ་ཡིན་པས། ནང་པའི་གཞུང་དུ་རྣམ་གཞག་ཡོད་ཚད་གཞི་ཡི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ལ་གཏུགས་ནས་བྱས་པར་ཤིན་ཏུ་གསལ་ལོ།།

དཔལ་ན་ལེནྡྲ་སོགས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་ནང་པའི་མཁས་དབང་ཁག་གིས་སྟོན་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་དགོངས་པ་འགྲེལ་ཚུལ་ལྟར་ནའང་། བཀའ་དང་དགོངས་འགྲེལ་གྱི་བསྟན་བཅོས་པོད་སུམ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ལྷག་བོད་དུ་བསྒྱུར་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་བརྗོད་བྱ་ཡོངས་རྫོགས་གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་དང་། ལམ་བགྲོད་པའི་རིམ་པ། འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་ཚུལ་གསུམ་དུ་བསྡུས་པས། སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་གི་བརྗོད་བྱ་རྣམས་གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་གམ་ཚན་རིག་དང་། གྲུབ་མཐའི་རྣམ་གཞག་སྟེ་ལྟ་གྲུབ་དང་། ལམ་བགྲོད་པའི་རིམ་པ་དང་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་ཚུལ་ཏེ་ཆོས་ཉམས་ལེན་གྱི་རིམ་པ་གསུམ་དུ་ངེས་པས། ངོས་ནས་བཀའ་བསྟན་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་ལ་ཚན་རིག་གི་རྣམ་གཞག་དང་། ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག །ཆོས་ཉམས་ལེན་གྱི་རྣམ་གཞག་བཅས་གསུམ་དུ་ཕྱེ་ནས་བརྟག་གཞིག་བྱས་ན་དེང་གི་དུས་སུ་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་མཐོང་ངོ་།།

༣ ནང་པའི་གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་གམ་ཚན་རིག

སྤྱིར་ཚན་རིག་ཅེས་པ་ནི། གང་ཟག་གཞན་སུ་ཞིག་གིས་ཀྱང་རྟོག་ཞིབ་པ་དང་པོ་དེའི་དཔྱད་ཐབས་དེ་གའི་ལམ་ནས་དཔྱོད་པ་ན་གྲུབ་དོན་གཅིག་གྱུར་ཏུ་བྱུང་བའི་གྲུབ་དོན་རྣམས་དང་། དེའི་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་ཐབས་གཉིས་ཀ་ལ་བརྗོད་ཆོག་ཅིང་། གཙོ་བོར་ཚན་རིག་ཅེས་པ་ཆ་ལག་ཚང་བའི་ལག་ལེན་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་ཐབས་ཤིག་ལ་གོ་དགོས་པར་སེམས། དཔེར་ན། ཚན་རིག་པས་དོན་གང་ཞིག་ལ་བརྟག་པ་ན་ཐོག་མར་ཚོད་དཔག་དང་། ཚོད་དཔག་དེ་དོན་ལ་གནས་མིན་ཞིབ་འཇུག་ལག་ལེན་གྱིས་ཚོད་ལྟ་དང་། རང་ཉིད་ལ་ཞིབ་འཇུག་ཚོད་ལྟ་དེའི་འབྲས་བུ་གང་ཞིག་མངོན་གྱུར་ཏུ་བྱུང་བ་དེ་གང་ཟག་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པས་ཀྱང་ཚོད་ལྟ་དེ་གའི་ལམ་ནས་གྲུབ་འབྲས་གཅིག་མཐུན་དུ་བྱུང་ན། ད་གཟོད་ཞིབ་འཇུག་ཚོད་ལྟ་དེའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་གྲགས་ཚན་རིག་གི་ཤེས་བྱ་དང་། རྙེད་དོན་ཤེས་བྱ་དེའི་སྔོན་འགྲོའི་འཚོལ་ཞིབ་ཀྱི་རིག་པ་ལ་ཚན་རིག་ཅེས་འབོད་པ་ལྟར་རེད། དེ་ནི་དབུ་མའི་གཞུང་དུ་ཇི་ཙམ་ནས་ཡོད་པར་འཇོག་པའི་ཆ་རྐྱེན་ལ་གསུམ་གསུངས་པའི་དང་པོ་ཐ་སྙད་པའི་ཤེས་པ་ལ་གྲགས་པ་དང་། གཉིས་པ་གྲགས་པའི་དོན་དེ་ལ་ཐ་སྙད་པའི་ཚད་མ་གཞན་གྱིས་མི་གནོད་པ་དགོས་པར་གསུངས་པ་དང་གནད་གཅིག་ལ་འབབ་པར་སྣང་།

ནང་པས་གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ལ་དཔྱོད་པ་ན་དཔྱོད་པ་པོ་ལ་མ་མཐའ་ཚང་དགོས་པའི་ཆ་རྐྱེན་ནི་རྟོན་པ་བཞི་རེད། དེ་ཡང་དོན་གང་ཞིག་ལ་དཔྱོད་པ་ན། དོན་དེ་སྨྲ་བ་པོའི་གང་ཟག་གི་གྲགས་པ་དང་རྣམ་འགྱུར་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཐག་གཅོད་མི་རིགས་པར་དེས་གང་བཤད་པ་ལ་གཙོ་བོར་དཔྱོད་དགོས་པ་དང་། གང་བཤད་པ་དེ་ཡང་ཚད་མར་རིགས་མིན་ཚིག་གི་སྡེབ་སྦྱོར་ལེགས་པ་དང་སྨྲ་བ་བདེ་མིན་ཙམ་གྱིས་བཤད་བྱའི་དོན་དེ་འཐད་པར་མ་ངེས་པས་ཚིག་ལས་དོན་ལ་གཙོ་བོར་དཔྱོད་དགོས་པ་དང་། ཚིག་གི་དོན་ཡང་དགོས་དབང་གིས་གཞན་དུ་གསུངས་པའི་དོན་ཙམ་ལ་ཆ་འཇོག་མི་རིགས་པས་ངེས་དོན་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ཉིད་ལ་གཙོ་བོར་འཛིན་དགོས་པ་དང་།(ངེས་དོན་ལ་སྐབས་སྟོབས་ཀྱིས་འཇོག་ཚུལ་དུ་མ་ཡོད།) ངེས་པའི་དོན་དེ་ཡང་མངོན་སུམ་གྱིས་མྱོང་བས་མཐོང་བ་ཞིག་ལ་ཆ་འཇོག་དགོས་པ་ལས་ཚོད་དཔག་དང་ཐོས་བྱུང་གི་གོ་བ་ཙམ་གྱིས་ཚིམ་མི་རིགས་པར་གསུངས་པའི་ཆ་རྐྱེན་བཞི་པོ་འདི་ནི་དོན་ཅི་ཞིག་ལ་དཔྱད་ནའང་ངེས་པར་སྦྱར་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན།

དཔྱད་པའི་ཚུལ་ལ་རིགས་པ་བཞིའི་རྣམ་གཞག་གསུངས་ཡོད་ཅིང་། རིགས་པ་བཞི་འདི་ནི་ནང་པས་འཇིག་རྟེན་ལ་ལྟ་ཚུལ་ཇི་ཡིན་མཚོན་བྱེད་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་ན་ནང་པའི་རྣམ་གཞག་ཡོངས་རྫོགས་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་ཅིག་ཀྱང་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་ཆོག དེ་ཡང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པས་རྩ་བའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྩོམ་གཞི་ལ་ཐོག་མཐའ་མེད་པར་གསལ་བཤད་བྱེད་པར་མ་ཟད། གཟུགས་ཅན་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བཟོ་བཀོད་དམ་རྣམ་འགྱུར་ལ་ཐོག་མཐའ་ཞིག་བཤད་ཆོག་ཀྱང་རྩ་བའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྩོམ་གཞི་ལ་ཐོག་མ་ཞིག་ཡོད་ན་དེ་ཉིད་རྒྱུ་མེད་དང་ཡང་ན་བྱེད་པོ་ཞིག་གིས་བཀོད་དགོས་པ་དང་། མྱོང་ཙམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ལ་ཡང་ཐོག་མ་ཞིག་བཤད་ན་མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་ལས་འདས་པའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་འདུས་སྦྱོར་གྱི་རིམ་པ་ཞིག་གི་ནང་རྣམ་ཤེས་འབྱུང་དགོས་པས་ཐོག་མའི་རྣམ་ཤེས་གཅིག་གི་སྟེང་དུ་འགལ་ཟླའི་བློ་རིགས་གཉིས་ཡོང་དཀའ་བར་སྣང་ངོ་།།

དེས་ན་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་ཅིང་རྒྱུན་སྤེལ་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མྱོང་བའི་ངོ་བོར་གྲུབ་པའང་ཆོས་ཉིད་དུ་བཤད་པས་དངོས་པོ་སོ་སོས་རང་གི་རྒྱུན་བསྐྱེད་པ་དེ་ཙམ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་འདིར་ཞི་བ་ལྷས་དབྱེ་འབྱེད་གསལ་པོ་ཞིག་གནང་ཡོད་པ་ནི། ཁོང་གིས་མཛད་པའི་སྤྱོད་འཇུག་ཏུ། གཞི་རྩའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་གྲུབ་ཚུལ་ནི་རང་བྱུང་གི་འཕེལ་རིམ་ཞིག་ནས་གྲུབ་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཉིད་སྐྱེས་བུའི་བདེ་སྡུག་གི་རྟེན་གཞི་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་ན་ད་གཟོད་ཆོས་ཉིད་ཙམ་གྱི་རྒྱ་ལས་བརྒལ་བའམ་ཡང་ན་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གཞི་མར་བྱས་ཐོག་གློ་བུར་བའི་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་རྩོལ་ཞིག་དང་འབྲེལ་དགོས་པར་གསུངས་པ་དེ་ཡིན།

ལྟོས་པའི་རིགས་པ་ནི། འབྲས་བུའི་རྣམ་འགྱུར་ཇི་ལྟར་ཐོན་མིན་ནི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་པ་སྟེ། འབྲས་བུའམ་རྒྱུན་ཕྱི་མའི་སྟེང་གི་སྣ་ཚོགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་རྒྱུའི་སྟེང་གི་ཁྱད་པར་སྣ་ཚོགས་པའི་འདུ་འཛོམས་ཤིག་ལ་ལྟོས་པ་སྟེ། གོ་བདེ་བའི་དཔེ་མཚོན་ཞུ་ན། སྐྱེས་བཟང་བ་དང་། འབུས་མ་ཟོས་པ་དང་། དུས་སུ་སྨིན་པ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་སྟོན་ཐོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་རྒྱུ་ས་བོན་ཡོད་ཙམ་གྱིས་མི་ཆོག་པར་རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་དྲོད་དང་། ཆུ་དང་། ལུད་དང་། སྐྱེས་བུའི་བྱེད་རྩོལ་ལ་སོགས་པ་འཕྲལ་རྐྱེན་དུ་མའི་འདུས་སྦྱོར་ལ་ལྟོས་པས་སྟོན་ཐོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་མི་ནུས། ལྟོས་གྲུབ་ཀྱི་རིགས་པ་འདི་ལ་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ལྟོས་གྲུབ་ཅིག་དང་། ཆ་ཅན་ཞིག་གི་ཚུགས་ཀ་མངོན་པར་རང་གི་ཆ་ཤས་ལ་ལྟོས་ཤིང་བློ་ངོར་ཆ་ཅན་དུ་ཤར་བའང་ཆ་ཤས་ལ་ལྟོས་ནས་ཤར་དགོས་པས་ཆ་ཆ་ཅན་གྱི་ལྟོས་གྲུབ་ཅིག་དང་། ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་ནི་ཆོས་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ནའང་འདོགས་བྱེད་ཀྱི་བློས་བཏགས་ཙམ་དུ་གྲུབ་པས་འདོགས་བྱེད་ཀྱི་རྟོག་པ་ལ་ལྟོས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ཏེ་གསུམ་དུ་དབྱེ་དགོས།

བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་ནི། དངོས་པོ་སོ་སོའི་ངོ་བོ་མི་འདྲ་བས་ངོ་བོ་ལ་བརྟེན་པའི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཡང་རེ་རེ་བྱེད་པ་སྟེ། རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ས་བོན་དང་རྐྱེན་ཆུ་ལུད་སོགས་ཀྱི་རང་རང་གི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བས་དེ་དག་བསྡེབས་པ་ནའང་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་དམིགས་བསལ་ཞིག་སྐྱེད་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིན། སྤྱིར་ས་ཡིས་འཛིན་པའམ་བརྟན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆུས་སྡུད་པར་བྱེད། མེས་སྨིན་པར་བྱེད། རླུང་གིས་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་སོགས་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་ཞེས་འབོད།

འཐད་པའི་རིགས་པ་ནི་ད་ལྟའི་གནས་བབ་འདི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ན་མ་འོངས་པར་ཡང་གནས་སྟངས་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་དགོས་ཞེས་པ་དང་། འབྲས་བུ་གང་ཞིག་གི་སྟེང་དུ་རྣམ་འགྱུར་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པས་ངེས་པར་འབྲས་བུ་དེའི་རྒྱུའི་སྟེང་དུའང་ཁྱད་པར་སྣ་ཚོགས་ཤིག་ཡོད་དགོས་སོ་ཞེས་པ་དང་། རེས་འགར་སྐྱེས་པའི་རྟགས་ལས་མི་རྟག་པ་ཡིན་དགོས་སོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་རྣམས་ཡིན། གཏན་ཚིགས་རིག་པའི་སྐོར་ཅུང་ཞིབ་པར་ནི་འོག་ཏུ་འཆད་པར་འགྱུར།

ནང་པའི་གཞུང་ནས་གསུངས་པའི་གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་ལ་ཅུང་ཞིབ་པར་དབྱེ་ན། ༡ ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་དང་། ༢ ཤེས་པར་བྱེད་པ་བློའི་རྣམ་གཞག ༣ ཤེས་པ་ཡུལ་ལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་པའི་ཚུལ། ༤ ཤེས་བྱའི་ཡུལ་གཏན་ལ་འབེབས་བྱེད་ཀྱི་ཐབས་གཏན་ཚིགས་རིག་པའི་རྣམ་གཞག་རྣམས་སུ་འབྱེད་ནུས་པ་ལྟར། ཀུན་བཏུས་ཀྱི་གཞུང་འདིར་ཡང་སྤྱི་སྒྲོམ་འདི་ལྟར་བཀོད་ཡོད།

དང་པོ་ཤེས་བྱ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་ལ། གཞལ་བྱ་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་བློས་དོན་དེ་རྟོགས་པ་ན་རྟགས་དང་ངག་ཚད་མ་ལ་བརྟེན་དགོས་མི་དགོས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཕྱེ་བ་གཞལ་བྱའི་གནས་གསུམ་སྟེ། ང་ཚོས་རྟགས་དང་ལུང་གང་ལ་ཡང་མ་བརྟེན་པར་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་ཆོས་ཤིག་དང་། མངོན་དུ་མ་གྱུར་ཀྱང་རིགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དཔོག་ནུས་པའི་ཆོས་ཤིག་དང་། མྱོང་བ་དང་རིགས་པ་གང་གིས་ཀྱང་དཔོག་མི་ནུས་ཀྱང་ཡིད་ཆེས་པའི་གང་ཟག་གཞན་གྱི་ངག་ལས་རྟོགས་ནུས་པའི་ཆོས་ཤིག་དང་བཅས་གསུམ་ཡོད།

དཔེར་ན་ང་ཚོས་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་ལུས་པོའི་ཐོག་གི་ནད་རྟགས་མདངས་ཤོར་བ་དང་། དབུགས་འཚང་བ་དང་། ལུས་སྐྲངས་པ་སོགས་རིམ་པ་དང་པོའི་ཤེས་བྱ་སྟེ་མཐོང་བ་མངོན་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ལུས་སྐྲངས་པ་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་མི་དེར་ནད་ཡོད་པ་དང་ནད་ཀྱི་འབྱུང་རྐྱེན་གཞན་ཡོད་པར་ཤེས་ནུས་པས་དེ་དག་ཅུང་ཟད་ལྐོག་གྱུར་ཏེ། ཤེས་བྱའི་རིམ་པ་གཉིས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། འོན་ཀྱང་རིམ་པ་གཉིས་པ་འདི་ལ་ང་ཚོ་སྤྱིར་བཏང་གི་མི་ཀུན་ལ་ཐུན་མོང་དུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་སྡེ་ཚན་ཞིག་དང་གནས་དུས་ཀྱིས་བཞག་པའང་ཡོད། ད་དུང་ཤེས་བྱའི་རིམ་པ་གཞན་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་དེ་ཡིན། དཔེར་ན་ང་རང་ཚོར་རང་གི་སྐྱེས་ཚེས་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཕ་མའི་ངག་ལྟ་བུ་ཁོ་ན་ལས་ཤེས་ནུས་པ་ལས་ཐབས་གཞན་མེད། དེ་བཞིན་ཧ་ཅང་ཕྲ་བའི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང༌། འཇིག་རྟེན་འདིར་རིགས་མི་འདྲ་བའི་སེམས་ཅན་མང་པོ་ཞིག་ཇི་ལྟར་ཡོང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་སོགས་ཡིན།

ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་གྱི་རིམ་པ་འདིའི་ནང་རྒྱབ་རྟེན་དུ་གསུང་རབ་ཀྱི་ལུང་འདྲེན་དགོས། འོན་ཀྱང་འདྲེན་རྒྱུའི་ལུང་དེར་དོན་ཚན་ཁ་ཤས་ཤིག་ངེས་པར་ཚང་དགོས། ལུང་གི་དོན་ལ་མངོན་སུམ་དང་རིགས་པས་མི་གནོད་པ་དང་། ལུང་ཚིག་ལ་སྔ་ཕྱི་དངོས་ཤུགས་ནང་འགལ་མེད་པ་དང་། གསུང་བ་པོར་དགོས་དམིགས་གཞན་མེད་པ་བཅས་ཚང་དགོས། ང་ཚོས་གོམས་པའི་དབང་གིས་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་འཆར་ཅན་ལུང་གིས་དཔྱོད་ཚུལ་འདི་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དཔེར་ན། གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་ཞིག་ནས་གནས་ཚུལ་ག་གེ་མོ་ཞིག་བསྒྲགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ང་ཚོས་ཁས་ལེན་པ་དང་། འདས་པའི་བྱུང་བ་མང་པོ་ལོ་རྒྱུས་ལ་བརྟེན་ནས་ཐག་བཅད་པ་སོགས་ཚུད་ཡོད། ཐ་ན་ཚན་རིག་པའི་ནང་དུའང་ཞིབ་འཇུག་པ་གཞན་ཚོས་ཚན་རིག་གི་དུས་དེབ་ཁག་ཏུ་བཀོད་པའི་མཇུག་འབྲས་དེ་རང་ཉིད་ནས་ཚོད་ལྟ་མ་བྱས་པར་ཁས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་རེད།

མངོན་སུམ་དང༌། རྗེས་དཔག ལུང་ཚད་མ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་བྱའི་གནས་གསུམ་ལ་དཔྱད་པའི་ཚུལ་དེ་སངས་རྒྱས་པར་དང་པོ་ནས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཡང༌། གཏན་ཚིགས་རིག་པའི་སྐོར་དེ་ཆ་ཚང་བའི་གཞུང་ལུགས་ཤིག་ཏུ་གཏན་འབེབས་བྱེད་མཁན་ནི་ཡོངས་གྲགས་སུ་དུས་རབས་ལྔ་པར་བྱོན་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་གླང་དང༌། དུས་རབས་བདུན་པའི་སློབ་དཔོན་ཆོས་གྲགས་གཉིས་ཡིན། སྟོན་པ་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་དང་ལྷག་པར་དུས་རབས་དང་པོ་ཙམ་ནས་མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་རིགས་པའི་དཔྱད་པ་གཙོ་བོར་བཀོལ་ཏེ་དབུ་མའི་ལྟ་གྲུབ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་བྱུང་ཡང་། སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་ལུགས་སུ་ཆ་ལག་ཚང་བའི་གཏན་ཚིགས་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་དམིགས་བསལ་ཅིག་བྱུང་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་གླང་ཆོས་གྲགས་ནས་བརྩི་དགོས་པར་སེམས།

སྤྱིར་རྒྱ་གར་དུ་ཚད་མ་རིག་པ་ནི་ཕྱོགས་གླང་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་སྔོན་དུ་མུ་སྟེགས་རིགས་པ་ཅན་པའི་གཞུང་ལུགས་རྣམས་སུ་གཞི་ཚུགས་ཟིན་མོད། སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་གླང་གིས་ཚུལ་གསུམ་གྱི་རིགས་པ་དང་། གཞན་སེལ་སོགས་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ་ཚད་མ་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཆུ་ཚད་ཤིན་ཏུ་མཐོ་རུ་གཏོང་བར་མཛད། དེ་ཡང་ཕྱོགས་གླང་གིས་རིགས་པ་ཅན་པ་དང་། བྱེ་བྲག་པ། གྲངས་ཅན་པ་སོགས་ཀྱི་འདོད་པ་ཞིབ་ཏུ་བཀག་པ་ལ། རིགས་པ་ཅན་པའི་སློབ་དཔོན་ཨུད་དྱོ་ཏ་ཀ་ར་དང་། དཔྱོད་པ་བའི་མཁས་པ་གཞོན་ནུ་མ་ལེན་སོགས་ཀྱིས་བརྩད་པ་དང་། དེ་དག་གི་འདོད་པ་དཔལ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས་ཕྱོགས་སྔར་མཛད་པ་སོགས་ལ་བརྟགས་ན། རྒྱ་གར་དུ་ཚད་མ་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཚད་ཤིན་ཏུ་མཐོ་བོར་སོན་པར་རྟོགས་ནུས།

ཡང་ཤེས་བྱའི་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་ཐ་དད་པས་ཕྱེ་བ་ཤེས་བྱ་གཞི་ལྔ་སྟེ། ༡ སྣང་བ་གཟུགས་ཀྱི་གཞི་དང་། ༢ གཙོ་བོ་སེམས་ཀྱི་གཞི་དང་། ༣ འཁོར་སེམས་བྱུང་གི་གཞི་དང་། ༤ ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་གཞི་དང་། ༥ འདུས་མ་བྱས་པའི་གཞི་དང་ལྔའོ། །གཞན་ཡང་དགོས་པའི་དབང་གིས་གཞལ་བྱའི་ཡུལ་ལ་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་སོགས་ནང་པའི་གཞུང་གི་སྐབས་སོ་སོར་ངོ་བོ་དང་། ཁྱད་པར་དང་། དགོས་པ་དང་། རིགས་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཞལ་བྱའི་ཡུལ་གྱི་དབྱེ་བསྡུ་བྱེད་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་ཡོད།

ཤེས་བྱ་གཞི་ལྔའི་དང་པོ་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། ཐོགས་བཅས་ཐོགས་མེད་ཀྱི་གཟུགས་ཅན་བཅུ་གཅིག ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས། འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་གྱུར། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆགས་ཚུལ། གཟུགས་ཅན་རྩོམ་བྱེད་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་རྣམ་གཞག ལྷག་པར་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ནའང་མཐར་གཏུགས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོས་ནས་རྩོམ་གཞི་རྡུལ་ཕྲན་བསགས་ནས་གྲུབ་པ་མེད་པར་ནང་སེམས་ཀྱི་སྣང་ཆ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ། རྡུལ་ཕྲན་གྱི་སྐབས་འབྱུང་བ་གཞན་གྱི་རྟེན་བྱེད་པའི་མཁའ་ཡི་རྡུལ། ཕྲ་བ་མཐར་ཐུག་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅིག་ལའང་རང་ངོས་ནས་འཛིན་པའི་གོ་ས་ལ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་མཁན་གྱི་གང་ཟག་གཉིས་ལ་ལྟོས་ནས་ཁྱད་པར་གནམ་ས་ལྟ་བུ་ཡོང་ཆོག་པའི་གཞི་རྩའི་ལྟ་ཚུལ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད། འབྱུང་བའི་སྐབས་ནམ་མཁའི་འབྱུང་བ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྔ་པ་ཞིག་ཀྱང་གསུངས་ཤིང་། འབྱུང་བཞིའི་རྫས་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་གོང་བུར་གྲུབ་པ་ཞིག་ལ་གོ་མི་དགོས་པར་ནུས་པའི་ངོ་བོར་གནས་པ་ལ་ཡང་ངོས་འཛིན་པ་ཡོད། ཕྲ་བ་མཐར་ཐུག་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱང་འབྱུང་གྱུར་ཏུ་གསུངས་པས། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རང་ཉིད་གང་ལས་མཆེད་པའི་འབྱུང་བའི་རྣམ་གཞག་ཅིག་ཀྱང་དོན་གྱིས་ཐོབ་པས། ང་ཚོའི་མཐོང་ཆོས་སུ་གྱུར་པའི་ས་ཆུ་མེ་རླུང་དག་ལ་འབྱུང་བར་བཏགས་པ་ནི་རགས་པའི་རྣམ་གཞག་ཅིག་ཏུ་འཁུམས་སོ། །ཡང་ནང་པའི་གཞུང་དུ་ལུས་ལ་རགས་པ། ཕྲ་བ། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་གསུམ་དང་། རླུང་ལ་རྩ་བ་དང་། ཡན་ལག་གི་རླུང་དང་། དེ་བཞིན་ཉིན་ཞག་གཅིག་ལ་རླུང་ཉིས་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་རྒྱུ་ཚུལ་སོགས་ལུས་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་གི་བཤད་པའང་ཤིན་ཏུ་ཞིབ་པར་ཐོན།

ཕྱི་ནང་གི་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་བྱུང་ཚུལ་ལ། དཔེར་ན་སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་གཡོ་བ་མེད་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། ནུས་པའི་རྐྱེན་གསུམ་གྱི་བཤད་པའི་སྟེང་ནས་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རྣམས་རྐྱེན་ཉིད་འདི་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་ལས། བྱེད་པ་པོའི་བློའི་གཡོ་བ་སྔོན་སོང་ལས་གྲུབ་པ་མིན་ཚུལ་སྒྲུབ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་པའི་རྩ་བའི་ལངས་ཕྱོགས་དེ་ཡིན། དེ་ནི་ཚན་རིག་པའི་རྩ་བའི་ལངས་ཕྱོགས་དང་ཡང་ཤིན་ཏུ་མཐུན། དེ་ལྟ་ནའང་གོ་ལའི་དབྱིབས་དང་ཚད། ཉི་ཟླ་སོགས་ཀྱི་འཁོར་བགྲོད། ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་སོགས་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་བཅས་གནད་བྱེ་བྲག་པ་མང་པོ་ཞིག་ལ་སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་ཆོས་མངོན་པ་ལྟ་བུར་རི་རབ་དཀྱིལ་དུ་བྱས་ཤིང་། འཛམ་གླིང་ལེབ་མོ་དང་། ཉི་ཟླ་སོགས་རྒྱུ་སྐར་རྣམས་འཛམ་གླིང་ལ་ཚུར་བསྐོར་བའི་བཤད་པ་ཐོན་པ་ནི། སྔོན་གྱི་རྒྱ་གར་གྱི་རིག་བྱེད་སོགས་ཀྱི་བཤད་པ་གཞིར་བཞག་པར་མངོན། དེ་དག་ལས་བརྩམས་པའི་གནད་རྣམས་དེང་རབས་ཚན་རིག་གི་གྲུབ་དོན་དང་དངོས་སུ་འགལ་བས་ཁོ་བོས་སྔར་ཙམ་ནས་རང་ལུགས་སུ་བྱེད་ཀྱི་མེད།

གཞན་ཡང་ནང་པའི་གཞུང་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐོག་མར་ཆགས་པ་དང་། དེ་ནས་གནས་པ་དང་། དེ་ནས་འཇིག་པ་དང་། དེ་ནས་སྟོང་པར་འདོད་ཅིང་། སྟོང་པའི་གནས་སྐབས་སུ་བར་སྣང་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བམ་སྟོང་པའི་རྡུལ་དེ་དག་ལས་སླར་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གསར་པ་ཞིག་འགྲུབ་པས་སྟོང་པ་ནས་ཆགས་པ་དང་། གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་དང་། སླར་ཡང་སྟོང་པ་སྟེ་བརྒྱུད་རིམ་གྱི་འཁོར་ལོ་འདིས་མཐའ་མེད་པར་རང་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་འཛིན་པར་བྱེད།

སྟོང་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བར་སྣང་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་ལ་དུས་འཁོར་ནས་ནམ་མཁའི་རྡུལ་ཞེས་འབོད་ཅིང་། གཟུགས་ཅན་མཐའ་དག་གི་རྒྱུ་རུ་གནས་ཤིང་ཧ་ལམ་ནུས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་མངོན་པར་གསལ་བའི་གོང་བུའི་རང་ཚུགས་ཤིག་ཡོད་པར་མི་འདོད། མཁའི་རྡུལ་དེ་དག་གི་ཤུགས་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་བཞི་པོ་ཕྲ་བའི་གནས་རིམ་ནས་རགས་པའི་གནས་རིམ་བར་དུ་འབྱུང་བ་དང༌། སླར་ཡང་དེ་དག་རགས་པའི་གནས་རིམ་ནས་ཕྲ་བའི་གནས་རིམ་བར་དུ་རིམ་གྱིས་འཐོར་ཞིག་ཏུ་སོང་སྟེ་སླར་ཡང་མཁའི་རྡུལ་གྱི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་དུ་ཐིམ་པས། མཁའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་ཚོ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་འཇིག་གི་བརྒྱུད་རིམ་ཧྲིལ་པོ་འདིའི་རྩ་བའི་རྒྱུ་རུ་གྱུར་ཡོད། མཁའ་རྡུལ་ཕྲ་མོ་དེ་དག་ཇི་ཙམ་ནས་འཇིག་རྟེན་ཆགས་པའི་རྒྱུ་རུ་འགྱུར་མིན་དུས་འཁོར་གྱི་བཤད་པ་ལྟར་ན། འཇིག་རྟེན་བྱེ་བྲག་པ་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་མ་གྲུབ་པའི་སྔ་རོལ་ཏུ་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་བྱེ་བྲག་པ་དེའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྩོམ་གཞི་ཐམས་ཅད་མཁའ་རྡུལ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པས་དེ་ལྟ་བུའི་མཁའ་རྡུལ་དེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བྱེ་བྲག་པ་དེའི་རྩ་བའི་རྩོམ་གཞི་དང་། དེའི་སྟེང་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བྱེ་བྲག་པ་དེར་སྐྱེ་འགྱུར་གྱི་སེམས་ཅན་དག་གི་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་སྨིན་ཏེ་དེར་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པ་ནས་རླུང་གི་རྡུལ་རྣམས་འདུ་འགོ་ཚུགས་ཏེ་རིམ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་དེ་གྲུབ་པར་འདོད།

ཕྱིའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐོག་མའི་བྱུང་རིམ་སྐོར་ལ་ཚན་རིག་གི་ནང་། འབར་གས་ཆེན་པོ་ཐོག་མར་བྱུང་ཚུལ་སོགས་ཀྱི་བཤད་པ་ཟབ་མོ་ཡོད་ནའང༌། ད་དུང་དྲི་བ་གལ་ཆེན་གང་མང་ཞིག་ལྷག་ཡོད་པ་ནི། འབར་གས་ཆེན་མོའི་སྔ་རོལ་ལ་ཅི་ཞིག་ཡོད་སྲིད་དམ། འབར་གས་ཆེན་མོ་དེ་གང་ནས་བྱུང་ངམ། རྒྱུ་རྐྱེན་གང་ཞིག་གིས་འབར་གས་ཆེན་མོ་དེ་བསྐྱེད་དམ། རྒྱུ་མཚན་ཅིའི་ཕྱིར་ང་ཚོའི་སའི་གོ་ལ་འཕེལ་འགྱུར་བྱུང་ནས་ཚེ་སྲོག་གི་རྒྱུ་རུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནམ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་དེའི་ནང་དུ་འཕེལ་འགྱུར་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་བར་གྱི་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡིན་ནམ་ཞེས་པ་འདི་དག་རེད།

སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་ལས་བཤད་པ་ལྟར་ན། ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲུབ་རིམ་ནང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་དང་འབྲེལ་པ་ཡོད་པ་དང་། བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ད་ལྟར་ང་ཚོར་མངོན་བཞིན་པའི་རགས་པའི་ལུས་འདི་ཕྲ་བའི་རིམ་པ་ཞིག་དང་འབྲེལ་པ་ཡོད་པ་དང་། ཕྲ་བ་དེ་ཡང་མཐར་ཐུག་ན་རླུང་སེམས་དབྱེར་མེད་ཀྱི་ཆེས་ཕྲ་རིམ་ཞིག་ནས་གྲུབ་ཚུལ་གསུངས་པས་ང་ཚོའི་ལུས་ཕུང་གིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཆེན་པོ་འདི་ཆ་ཕྲ་མོའི་ལམ་ནས་མཚོན་ཡོད།

ཚན་རིག་གི་སྡེ་ཚན་ནང་དར་ཝིན་གྱིས་འཕེལ་འགྱུར་རིག་པའི་རྣམ་གཞག་དང༌། ལྷག་པར་དུ་རང་བྱུང་འདེམས་སྒྲུག་གི་ཐོག་ནས་ཚེ་སྲོག་གི་རྣམ་པ་འདྲ་མིན་དང་ཚེ་སྲོག་གི་ཐོག་མ་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་ཏེ། གཟུགས་ཅན་གྱི་རྩོམ་གཞིའི་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་འདུ་འཛོམས་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བ་ཞིག་གི་ནང་ནས་ཚེ་སྲོག་བྱུང་བ་དང་། རིགས་རྒྱུད་སྐྱེད་སྤེལ་སོགས་ཁྱད་ཆོས་ལྔ་སྲོག་ལྡན་ཞིག་ལ་ཚང་དགོས་པར་བཤད་ཅིང་། ཚེ་སྲོག་གི་ཐོག་མར་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་སྐབས་ཕྲ་ཕུང་གི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་སྨྲ་བས་སྲོག་ལྡན་ཀུན་ཕྲ་ཕུང་ལས་བྱུང་བ་དང་། འོ་ན་ཕྲ་ཕུང་གི་ཐོག་མ་གང་ཡིན་ཞེས་པའི་ལན་དུ་ཚོད་དཔག་གིས་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་གི་བྱུང་རིམ་ཁྲོད་བྱུང་བར་སྨྲའོ།།

འཕེལ་འགྱུར་རིག་པས་ཚེ་སྲོག་གི་ཐོག་མར་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་པའི་རྣམ་གཞག་ནང་། རིགས་རྒྱུན་གྱི་འགྱུར་ལྡོག་དེ་ཚོ་ཐོལ་བྱུང་ཡིན་པའི་ལྟ་ཚུལ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་ནང་པ་ཞིག་གིས་བལྟས་ན་སྟེས་དབང་ངམ་རྒྱུ་མེད་ལས་བྱུང་བར་སྨྲ་བ་དང་ཚུལ་མཚུངས་པར་འགྱུར་བས་རྩོད་གཞི་ཅན་དུ་མཐོང་། ངོས་ནས་སྔར་རྒྱུ་མཚན་ཅིའི་ཕྱིར་དེང་རབས་ཀྱི་སྐྱེ་དངོས་རིག་པས་སེམས་ལྡན་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་མིའི་རྩ་བའི་རང་གཤིས་སུ་ཡོད་པའི་སེམས་ཀྱི་རིན་ཐང་ཁས་མི་ལེན་པ་དང༌། གཞན་ཕན་གྱི་སེམས་དང་སྙིང་རྗེ་ལྟ་བུ་སེམས་ཅན་དག་གི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་རྩ་བའི་ཡོན་ཏན་ཞིག་ཏུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་མཐོང་བ་ཡིན་ནམ་ཞེས་དྲི་བ་བཀོད་མྱོང་།

སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་རྣམས་ནས་དུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ངོས་འཛིན་པ་ན། གཟུགས་ཤེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་བཏགས་པ་ཙམ་ལས་གཟུགས་ཤེས་ལས་ངོ་བོ་ལོགས་སུ་མེད་པ་དང་། འདས་པའམ་ཞིག་པས་བྱ་བ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བའི་གོ་འབྱེད་པར་མ་ཟད་བྱ་བ་ཕྱི་མ་དེ་རྫོགས་པར་མངོན་པའི་གྲོགས་སུ་ཞིག་པ་ངེས་པར་དགོས་པར་འདོད། དུས་ཀྱི་ཐུང་མཐའ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བླ་འོག་བསྒྱུར་བའི་ཡུན་ལ་བཤད་ཅིང་། སེ་གོལ་གཅིག་གཏོགས་པའི་ཡུན་ལ་སྐད་ཅིག་མ་དྲུག་ཅུ་རེ་ལྔ་དང་སུམ་བརྒྱ་རེ་ལྔར་ཕྱེ་བ་བཅས་ནི་རགས་པའི་རྣམ་གཞག་ཅིག་ལས། དེའི་ཡུན་ལ་སྐད་ཅིག་མ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞིག་དབྱེ་རུང་བར་མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་ཕལ་པོ་ཆེ་མདོ་ཀུན་བཏུས་སུ་དྲངས་པར་གསལ་ལ། བསྐལ་པ་དང་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལྟ་བུ་ནང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་བར་ཁྱད་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཡོད་ཀྱང་། གང་ཟག་གཉིས་ཀྱི་མྱོང་བ་ལ་ལྟོས་ནས་མི་འགལ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྐབས་སུ་གསལ།

གཉིས་པ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་བློའི་རྣམ་གཞག་གམ་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་རྣམ་གཞག་ནང་། བློའི་ངོ་བོ་དང་། དབྱེ་བ། ཕྱེ་བ་སོ་སོའི་དོན་སོགས་རྒྱས་པར་བཤད་ཡོད་ཅིང་། དེ་ཡང་བློའི་དབྱེ་བའི་སྐབས། བདག་རྐྱེན་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་པ་ལ་བརྟེན་དགོས་མི་དགོས་དང་། ཡུལ་མྱོང་བ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་རྟོག་གཞིག་ནུས་མིན་བཅས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབང་བློ་དང་ཡིད་བློ་གཉིས། ཡུལ་ལ་བསླུ་མི་བསླུའི་སྒོ་ནས་ཚད་མ་དང་ཚད་མིན་གཉིས། འདི་དང་འདིའོ་ཞེས་ཡུལ་ལ་སྒྲ་བརྡ་སྦྱོར་བའི་བྱེད་ལས་ལྡན་མིན་དང་། སྒྲ་དོན་གྱི་སྣང་བ་ཡོད་མེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྟོག་པ་དང་རྟོག་མེད་གཉིས། གཙོ་འཁོར་དང་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་ལ་འཇུག་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གཉིས། སྣང་བ་ལྟར་དོན་ལ་གནས་མི་གནས་ཀྱིས་འཁྲུལ་པ་དང་མ་འཁྲུལ་བའི་ཤེས་པ་གཉིས། ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་རང་རིག་དང་གཞན་རིག་གཉིས། ཡུལ་ལ་འཇུག་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས། ལོག་ཤེས། ཐེ་ཚོམ། ཡིད་དཔྱོད། སྣང་ལ་མ་ངེས་པ། མངོན་སུམ། རྗེས་དཔག །བཅད་ཤེས་བཅས་བདུན་དུ་དབྱེ་ཚུལ་སོགས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་བྱུང་།

དེ་བཞིན་སེམས་བྱུང་གི་ངོ་བོ་དང་། དབྱེ་བ། སོ་སོའི་བྱེད་ལས། ནང་གསེས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས། སྐྱེ་བའི་རིམ་པ། ནང་ཕན་ཚུན་གྱི་འབྲེལ་པ་སོགས་ཏེ། མི་ཤེས་པའི་རྨོངས་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོག་པའི་རྨོངས་པ་ལས་ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་སྐྱེ་ཚུལ་དང་། དེ་ལས་ཆགས་སྡང་སྐྱེ་ཚུལ། ཆགས་སྡང་ལས་ང་རྒྱལ་དང་ཕྲག་དོག་སོགས་སེམས་མ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་བློའི་རིགས་རྣམས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་། དེ་བཞིན་འདོད་ཆགས་ལས་བྱུང་བའི་རྒོད་པ་དང་། སེམས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་དབང་མེད་དུ་གཡེང་བའི་རྣམ་གཡེང་དང་། སེམས་ཀྱིས་ཡུལ་དམ་པོར་འཛིན་པའི་ནུས་པ་ཤོར་བའི་བྱིང་བ་དང་། ལུས་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བར་བྱེད་ཅིང་། སེམས་མུན་པར་ཞུགས་པ་ལྟ་བུའི་དམིགས་པ་མི་གསལ་བའི་རྨུགས་པ་སོགས་དང་། དེ་དག་གི་བཟློག་ཕྱོགས་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་མ་འདྲེས་པར་འབྱེད་པའི་ནུས་པ་ཟབ་པའི་ཤེས་རབ་དང་། བྱམས་པ་དང་། བརྩེ་བ་དང་། བཟོད་པ་དང་། སྤོབས་པ་དང་། དྲན་ཤེས་བཞིན་རྣམས་སྐྱེད་སྲིང་བྱས་ཏེ་སེམས་དམིགས་པ་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཏད་དེ་ཡུལ་ལ་རྒྱུན་ཆགས་པར་གནས་པའི་ནུས་པ་གོང་མཐོར་འཕེལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སོགས་སེམས་བྱུང་གི་རིགས་བརྒྱ་ལྷག་གི་ངོས་འཛིན་དང་། སེམས་བྱུང་ནང་ཕན་ཚུན་འགལ་ཟླའི་གནད་ལས་བློ་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་དེ་བློ་གཞན་དེའི་ནུས་པ་ཇི་ལྟར་འགོག་པའི་རིམ་པ་སོགས་གསལ་བར་བཤད་ཡོད་པས། སེམས་ཁམས་རིག་པའི་རྣམ་གཞག་དེ་ནི་སའི་གོ་ལ་འདིའི་ཐོག་གི་མི་འབོར་དུང་ཕྱུར་བདུན་ཅུ་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་གཞུང་ཞིག་ཆགས་ཡོད།

དེ་བཞིན་སེམས་ཕྲ་རགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་སྟེ། གཉིད་སད་དུས་ཀྱི་ཤེས་པ་རགས་པ་དང་། དེ་ལས་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་ཕྲ་བ་དང་། དེ་ལས་གཉིད་མཐུག་པོའི་སྐབས་ཀྱི་སེམས་ཕྲ་བར་བཤད་ཅིང་། ཡང་སེམས་ལ། རགས་པ། ཕྲ་བ། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་གསུམ་ལས་དང་པོ། སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པ་དང་། གཉིས་པ། རྩ་ཉོན་དྲུག་དང་རང་བཞིན་བརྒྱད་ཅུའི་སེམས་དང་། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ནི་སྟོང་པ་བཞིའི་སེམས་རྣམས་སོ།།

སྟོང་པ་བཞིའི་སེམས་ལ་ནང་གསེས་ཀྱིས་ཕྲ་རགས་ཀྱང་དབྱེ་ཆོག་པ་ནི། སྣང་མཆེད་ཐོབ་གསུམ་གྱི་སེམས་གཉུག་སེམས་ལ་ལྟོས་ཏེ་རགས་པ་དང་། གཉུག་སེམས་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བར་འཇོག་གོ །ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་གཉུག་སེམས་དང་རང་གི་བཞོན་པའི་རླུང་ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་དུ་གསུངས་པས། གཉུག་སེམས་དེ་ཉིད་ཡུལ་ལ་གཡོ་བའི་ཆ་ནས་རླུང་དང་། ཡུལ་རིག་པའི་ཆ་ནས་ཤེས་པར་གསུངས་སོ།།

ནང་པའི་སེམས་ཁམས་རིག་པ་དང་འབྲེལ་བའི་གལ་གནད་ཆེ་བའི་དོན་ཚན་ཁག་གཞན་ཞིག་ནི། གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་ཞུགས་མེད་པས་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་འོད་གསལ་བ་དང་། གསལ་རིག་གི་རིགས་རྒྱུན་ལ་ཐོག་མཐའ་མེད་པས་རྒྱུན་བརྟན་པ་དང་། གོམས་ཟིན་འབད་བརྩོན་བསྐྱར་མ་ལ་མི་ལྟོས་པས་སེམས་ལ་བརྟེན་པའི་ཡོན་ཏན་མཐའ་མེད་དུ་འཕེལ་དུ་རུང་བ་བཅས་ཡིན་པས། སུ་ཞིག་གིས་འདི་དག་ལ་གོ་བ་ཟབ་མོ་ཞིག་མ་ཐེབས་ཕྱིན་སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་གི་གོ་རྟོགས་ཕྱོགས་རེ་བར་འགྱུར་ངེས། དེ་བཞིན་དུ་སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་གླང་དང་དཔལ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པའི་ཚད་མའི་གཞུང་དུ་དབང་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། དབང་ཤེས་རྟོག་བྲལ་དུ་སྒྲུབ་ཚུལ། རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲ་དོན་བརྒྱུད་ནས་དོན་རང་མཚན་ལ་འཇུག་ཚུལ། སྒྲ་དོན་གྱི་ངོས་འཛིན། སྤྱི་བློ་དང་སྤྱི་སྒྲ་གསལ་བ་ཐ་དད་པ་ལ་ཐུན་མོང་དུ་འཇུག་པའི་ཚུལ། སྤྱི་མཚན་དངོས་མེད་དུ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་སོགས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས། དེང་རབས་སེམས་ཁམས་རིག་པར་ཞིབ་འཇུག་པ་དག་ལ་རམ་འདེགས་ཀྱི་ནུས་པ་ཐོན་པར་ངེས།

གསུམ་པ་བློ་ཡུལ་ལ་འཇུག་ཚུལ་གྱི་སྐོར་ལ། བློ་ལ་དོན་དེ་ཤར་ཚུལ་མི་འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་བཞག་པ་དགག་སྒྲུབ་གཉིས་དང་། བློ་ལ་དངོས་པོས་རྣམ་པ་གཏད་སྟོབས་ཀྱིས་ཡུལ་ལ་འཇུག་མི་འཇུག་གཉིས་ཡོད་པས་སེལ་འཇུག་སྒྲུབ་འཇུག་གཉིས། རྟོག་པར་ཆོས་དེའི་དོན་སྤྱི་ཤར་བ་ན་གཅིག་དང་ཐ་དད་དུ་སྣང་ཚུལ་གཉིས་ལས་མ་འདས་པས་རྟོག་པར་དོན་དེ་སྣང་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་བཞག་པ་གཅིག་དང་ཐ་དད་གཉིས། ངོ་བོ་གཅིག་ཀྱང་རྟོག་ངོར་གོ་བྱ་གོ་བྱེད་ཐ་དད་དུ་སོང་བའི་དབང་གིས་བཞག་པའི་ལྡོག་པ་ཐ་དད། བློ་གཅིག་གིས་དོན་དེ་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་ན་སྣང་ཚུལ་དང་འཛིན་ཚུལ་གཉིས་ཡོད་པས་སྣང་བའི་ཡུལ་དང་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་ཡུལ་གཉིས་དང་། བློས་ཡུལ་དེས་དོན་གང་ཞིག་བྱེད་ནུས་པར་འཛིན་པ་ལྟར་ཡུལ་དོན་གཉེར་གྱི་སྐྱེས་བུ་ཡུལ་དེར་འཇུག་པ་ན་མི་བསླུ་བའི་ཡུལ་ལ་འཇུག་ཡུལ་དང་། བློས་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་གཞི་ཡིན་པས་དམིགས་ཡུལ་དུ་བཞག་པ་དག་ཡོད།

དབང་པོའི་ཤེས་པས་ཡུལ་རིག་པ་ནའང་ཡུལ་གྱི་འདྲ་རྣམ་ཤར་བའི་སྒོ་ནས་རིག་པ་ལས་རྣམ་པས་བར་མ་ཆོད་པར་རིག་ན་ཡུལ་གཅིག་ལ་སྣང་བ་ཐ་དད་དུ་འཆར་བར་མི་རིགས་པ་དང་། ཡང་རྣམ་བཅས་སུ་རིག་ན་དོན་དངོས་སུ་མི་རིག་པས་མི་སྣང་བའི་དོན་ཡོད་པ་ལ་སྒྲུབ་བྱེད་མེད་པར་བཤད་པ་སོགས་ཤེས་པ་རྣམ་བཅས་རྣམ་མེད་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་བཅས་བྱུང་ཡོད།

བཞི་པ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་གཏན་ལ་འབེབས་བྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་རིག་པ་ནི། བློས་བསྒྲུབ་བྱ་མཇལ་བའི་ཐབས་དང་གསང་བ་ལྐོག་གྱུར་རྟོལ་བྱེད་ཀྱི་ལྡེ་མིག་ལྟ་བུ་ཡིན་པས། གལ་འགངས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཞིང་། གཏན་ཚིགས་རིག་པའི་རྨང་གཞི་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་རིགས་པ་བཞི་དེ་ཡིན། གཏན་ཚིགས་རིག་པའི་སྐབས་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་ནུས་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ལ་ཚང་དགོས་པའི་ཁྱད་པར་དང་། དེའི་བསྒྲུབ་བྱ་དང་སྒྲུབ་བྱེད་བར་གྱི་འབྲེལ་པ་གང་ཡིན་དང་། སྤྱིར་འབྲེལ་པ་ལས་འབྲེལ་པ་ཅན་དཔོག་ནུས་ཀྱང་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་མཐའ་དག་དཔོག་མི་ནུས་པ་དཔེར་ན། འབྲས་བུ་ལས་རྒྱུ་དང་། རང་བཞིན་ལས་རང་བཞིན་ཅན་དཔོག་ནུས་ཀྱང་། རྒྱུ་དང་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་མཐའ་དག་དཔོག་མི་ནུས་པ་ལྟར་ཡིན།

སྦྱོར་བ་སྐོར་གཅིག་གི་རྟགས་དང་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་གཉིས་འབྲེལ་བའི་ཚུལ་ལས་གཏན་ཚིགས་ཡང་དག་ལ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་ལས། འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་ལ་ཕྱི་རྒོལ་གྱི་ཤེས་འདོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་རྟགས་སྦྱོར་འགོད་ཚུལ་མི་འདྲ་བས་ལྔར་དབྱེ་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ལ་རང་ཉིད་བརྗོད་པའི་སྒྲས་རང་གི་བྱེད་ཆོས་འཕེན་མི་འཕེན་གྱིས་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་དང་། འབྲེལ་ཟླ་མ་མཐོང་བ་དང་འགལ་ཟླ་མཐོང་བའི་རྟགས་ལས་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་མ་དམིགས་པའི་རྟགས་ལའང་ནང་གསེས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བ་སོགས་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་སྤྱིར་ཡོད་ཀྱང་ང་ཚོར་སྣང་དུ་མི་རུང་བའི་ཆོས་ཤིག་གཞི་དེར་མ་མཐོང་བའི་རྟགས་ཙམ་ལས་མེད་པར་དཔོག་མི་ནུས་ཀྱང་གཞི་དེར་ཆོས་དེ་ཚད་མས་མེད་པར་མཐོང་ན་ད་གཟོད་མེད་པར་ཐག་གཅོད་རིགས་པའི་དོན་སྟོན་པའི་མི་སྣང་བ་མ་དམིགས་པའི་རྟགས་དང་། ཡོད་ན་ང་ཚོར་སྣང་དུ་རུང་བའི་ཆོས་གང་ཞིག་གཞི་དེར་མི་སྣང་བས་མེད་པར་དཔོག་པའི་སྣང་རུང་མ་དམིགས་པའི་རྟགས་སྦྱོར་བཅས་གཉིས་ཡོད།

སྣང་རུང་མ་དམིགས་པར་ནང་གསེས་དབྱེ་བ་གཉིས་ལས། འབྲེལ་ཟླ་མ་དམིགས་པས་ནི་རང་ཉིད་ཡོད་པ་ལ་ངེས་པར་གཞི་དེ་ལ་ལྟོས་དགོས་པའི་ལྟོས་གཞི་དེ་མེད་ན་དེ་ལ་ལྟོས་པའི་ལྟོས་ཆོས་ཡོད་མི་སྲིད་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན། དཔེར་ན། དུ་བའི་འབྲེལ་ཡུལ་མེ་མེད་པའི་རྟགས་ལས་དུ་བ་མེད་པར་དཔོག་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། འབྲེལ་ཟླ་མ་དམིགས་པ་ལའང་། ཆོས་དེའི་འབྲེལ་ཡུལ་རྒྱུ་དང་ཁྱབ་བྱེད་དང་རང་བཞིན་གསུམ་མ་དམིགས་པས་ཆོས་དེ་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། ཡང་ཆོས་དེའི་འགལ་ཟླ་མཐོང་བའི་རྟགས་ལས་ཆོས་དེ་ཡིན་པའམ་ཡོད་པར་མི་རིགས་པར་སྒྲུབ་པའི་འགལ་ཟླ་དམིགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ལ། ཆོས་དེ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་གནས་པ་ལ་གནོད་བྱེད་ཀྱི་འགལ་ཟླ་སྟོབས་ལྡན་མཐོང་བས་འགོག་པ་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་འགལ་ལ་བརྟེན་པའི་རྟགས་དང་། གཉིས་ཡིན་གྱི་ཕུང་སུམ་མི་སྲིད་པའི་འགལ་ཟླ་མཐོང་བས་དོན་དེ་ཡིན་པ་འགོག་པ་བཅས་རིགས་གཉིས་ཡོད་ཅིང་། ནང་པའི་བདག་མེད་པའི་དོན་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་གཏན་ཚིགས་ནི་གཉིས་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས། ལྷན་ཅིག་མི་གནས་འགལ་ལ་བརྟེན་པའི་འགལ་དམིགས་ལའང་། འགལ་བའི་རང་བཞིན་དང་འབྲས་བུ་དང་ཁྱབ་བྱ་དམིགས་པ་གསུམ་དང་། དེ་དག་ནང་གསེས་ལའང་གནོད་བྱེད་རང་ཉིད་དང་དེའི་ཁྱད་པར་དང་དེའི་འབྲས་བུ་སོགས་དམིགས་པས་གནོད་བྱ་དང་གནོད་བྱའི་ཁྱད་པར་དང་གནོད་བྱའི་འབྲས་བུ་སོགས་ཡོད་པ་འགོག་པའི་རྟགས་སྦྱོར་གྱི་རྣམ་གྲངས་བཅུ་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཚུལ་དང་། དེ་ལས་མང་བར་དབྱེ་ཚུལ་སོགས་ཡོད།

ཡང་ཕ་རོལ་པོའི་ཁས་བླངས་ལ་ནང་འགལ་དང་གནོད་བྱེད་བསྟན་ཏེ་གཞན་གྱི་ལོག་རྟོག་སུན་འབྱིན་བྱེད་ཀྱི་ཐལ་འགྱུར་ནི། གཙོ་བོར་ཕ་རོལ་པོས་དེ་ལྟར་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་བྱེད་བསྟན་ཏེ་བཟློག་པ་ཤས་ཆེ་ཡང་། དམ་བཅའ་ལ་གནོད་བྱེད་སྟོན་པ་དང་ཆབས་ཅིག་དམ་བཅའི་བཟློག་ཕྱོགས་ལ་རིགས་མཚུངས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཤུགས་ཀྱིས་འཕེན་པའང་ཡོད། མི་འཕེན་པ་ནི་གནོད་བྱེད་ཁོ་ན་བསྟན་ཏེ་དམ་བཅའ་ལྟར་སྣང་དེ་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ཡིན། དེ་ལྟར་གཞལ་བྱ་ངེས་པའི་ཐབས་གཏན་ཚིགས་རིག་པའི་སྐོར་འདིས་ཡུལ་ལ་དཔྱོད་པའི་སྒོ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་མཚོན་ཡོད་ཅིང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱོད་པའི་སྒོ་འདི་དག་བརྒྱུད་ནས་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་མཐར་ཐུག་རིག་ཐུབ་པ་དང་། དཔྱོད་པའི་སྒོ་འདི་དག་བརྒྱུད་ནས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་དཔྱད་ན་དཔྱོད་བྱེད་ཀྱི་བློའི་ནུས་པ་གོང་མཐོར་ཕྱིན་ཏེ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ལུགས་མཐར་ཐུག་ལ་ལྟ་ཚུལ་སྙོམས་པོ་ཞིག་ཡོང་ཐུབ།

༤ ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ།

ལྟ་གྲུབ་ནི་གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ལ་དཔྱད་པའི་གྲུབ་དོན་ནམ་མཐའ་མའི་སྡོམ་ཚིག་ཅིག་ཡིན། ནང་པར་མཚོན་ན་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་གཙོར་འདོན་བྱས་པའི་གཞུང་རྩོམ་སྲོལ་ཆེས་སྔ་ཙམ་ནས་བྱུང་ཡོད་པ་ནི། ཕྱི་ལོའི་སྔོན་དུ་བྱུང་བའི་རྒྱལ་པོ་མི་ལིནྡྲས་ཞུས་པའི་བསྟན་བཅོས་དང་། ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ཡས་མས་སུ་བྱུང་བའི་ཆོས་མངོན་པའི་གཞུང་རྣམས་དང་། མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་རིགས་ཚོགས་ཀྱི་གཞུང་སོགས་ལས་དཔོག་ནུས། དེ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་ཕྱི་ནང་གི་ལྟ་གྲུབ་གཙོ་བོ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བཏུས་ཏེ་དཔྱོད་པའི་གྲུབ་མཐའི་གཞུང་ཆེད་དུ་མཛད་པ་ཡང་། དཔེར་ན་དུས་རབས་ལྔ་པར་སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་གྱིས་རྟོག་གེ་འབར་བ་མཛད་པ་དང་། དུས་རབས་བརྒྱད་པར་མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོས་ཚད་ཆེན་མཛད་པ་ལྟ་བུའང་བྱུང་ཡོད། ནང་པའི་རྩ་བའི་ལྟ་གྲུབ་ནི་ཡོངས་གྲགས་སུ་ཕྱག་རྒྱ་བཞིར་གྲགས་པ་དེ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཡང་། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ། ཟག་བཅས་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་ཞིང་བདག་མེད་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བ་དང་བཅས་བཞི་པོ་དེ་ཡིན།

མི་རྟག་པ་ནི་དངོས་པོའི་འཇིག་པ་ཕྱིས་འབྱུང་གི་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་ཉིད་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་གིས་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་དུ་སྐྱེས་པས། རང་ཉིད་གྲུབ་ཙམ་ནས་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་སྡོད་པར་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་ཏེ་འདི་ནི་ཞིབ་ཏུ་བསམས་ན་འགྱུར་བ་རགས་པ་ང་ཚོས་མཐོང་དུ་ཡོད་པ་དེས་དཔོག་ནུས། འདིར་ཟག་བཅས་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བར་གསུངས་པ་ནི། བློ་མ་ཞི་བ་དང་དེ་དང་རྒྱུ་འབྲས་ཅི་རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འབྲེལ་བ་དང་ཡང་ན་དེའི་གཞན་དབང་དུ་ཚུད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱེད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་སེམས་སྟེང་གི་དྲི་མ་ཟད་པ་ཞིག་ལ་བྱེད་པར་གསུངས་པ་དང་། དེ་ཡང་རིགས་པས་རྗེས་སུ་དཔགས་ནས་བསྒྲུབས་པས་དད་པ་ཞིག་དང་འབྲེལ་ནས་འགྲེལ་བཤད་དགོས་པ་ཞིག་མིན།

བདག་མེད་པའི་རྣམ་གཞག་གིས་གཙོ་བོར་སྣང་ཚུལ་དང་གནས་ཚུལ་མི་མཐུན་པའི་སྡོད་ལུགས་ཤིག་མཚོན་ཡོད་ཅིང་། དེ་ཡང་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བ་ཕལ་མོ་ཆེས། བདག་གམ་གང་ཟག་ཅེས་པ་ཕུང་པོའི་སྟེང་དུ་ཡོད་དགོས་ཤག་བྱས་ཏེ། བདག་གི་མཚན་གཞིར་ཕུང་པོ་ལྔ་ཀ་འཇོག་པ་དང་། སེམས་འཇོག་པ་དང་། འཇུག་ཤེས་དྲུག་ཆུའི་ལྦུ་བ་ལྟར་མི་བརྟན་པས་བདག་གི་མཚན་གཞིར་མི་རུང་བསམས་ནས་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་དུ་བྱས་ཏེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ནན་གྱིས་བཙལ་ནས་བདག་གམ་གང་ཟག་ཏུ་འཇོག་པ་དང་། ལ་ལས་ཕུང་པོ་ཉིད་བདག་ཡིན་པ་ལའང་གནོད་བྱེད་མཐོང་ཞིང་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་དུ་བདག་འཇོག་པ་ལའང་གནོད་བྱེད་མཐོང་ནས། དེ་ཉིད་དང་གཞན་གང་དུའང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་འདོད་པ་སོགས་བྱུང་ཡོད། དེ་ལྟ་ནའང་ནང་པ་ཀུན་གྱིས་ཐུན་མོང་དུ་རྟག་གཅིག་རང་དབང་བའི་བདག་མེད་པར་འདོད་ཀྱི་ཡོད།

དེ་ཡང་ནང་པའི་གྲུབ་མཐའ་སོ་སོའི་སྐབས་ཀྱི་བདག་མེད་པའི་འགྲེལ་བཤད་ཕྲ་རགས་མི་འདྲ་བར་ཡོད་མོད། འདིར་གཙོ་བོར་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོའི་དགོངས་དོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཡབ་སྲས་ཀྱིས་བཀྲལ་བ་ལ་བརྟེན་ན། བདག་མེད་པ་ནི་རྟེན་འབྱུང་གི་དོན་ཏེ། ཁྱད་གཞིའི་གནད་ཀྱིས་བདག་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་དགག་བྱ་དང་དེ་བཀག་པའི་མེད་དགག་ལ་ཕྲ་རགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མེད་པས་ཆོས་དང་གང་ཟག་གི་སྟེང་དུ་འགོག་རྒྱུའི་བདག་ནི་གཞན་ལ་རག་མ་ལས་པའི་ངོ་བོ་དེ་ཉིད་ཡིན། དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་དེ་མེད་པར་གྲུབ་པ་སྟེ། དཔེར་ན་འདོགས་བྱེད་དང་གདགས་བྱ། ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ། བྱ་བ་དང་བྱེད་པོ་སོགས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་གྲུབ་ཙམ་གྱིས་ད་གཟོད་འཇོག་ནུས་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་མདུན་དུ་ཡོད་པའི་ཅོག་ཙེ་གྲུ་བཞི་མ་འདི་འདོགས་བྱེད་ཀྱི་རྟོག་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཅོག་ཙེ་རང་ངོས་ནས་ཅོག་ཙེ་ཡིན་མིན་གྱི་རང་ཚུགས་ཐུབ་ན། ཇི་ཙམ་ནས་ཅོག་ཙེ་རུ་འཇོག་པའི་ས་མཚམས་ངེས་ཅན་ཞིག་ཅོག་ཙེ་རང་ངོས་ནས་གཏན་ལ་འབེབས་དགོས་ན། དེ་མེད་པས་བློས་བཞག་ཙམ་དུ་འོས་མེད་ཀྱིས་གྲུབ་པར་སེམས།

དེའི་ཕྱིར་ཡུལ་གྱིས་ཡུལ་ཅན་ལ་སྟངས་འཛིན་བྱེད་པ་དང༌། ཡུལ་ཅན་གྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཡུལ་ལ་སྟངས་འཛིན་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་ཡི་གེ་ཀ་ལྟ་བུར་མཚོན་ན་དེའི་གཟུགས་རིས་དང་། འབྲི་སྨྱུག སྣག་ཚ། བྲི་ཤོག འབྲི་མཁན། ཡི་གེ་བྱེད་པོའི་འཆར་འགོད་ཀྱི་བསམ་བློ། ཀ་ཞེས་མིང་དུ་འདོགས་མཁན། ཡི་གེར་ངོས་འཛིན་བྱེད་མཁན། ལོངས་སྤྱོད་སའི་ཁོར་ཡུག་སོགས་མེད་པར་ཡི་གེ་དེ་ཡོད་མི་སྲིད་པ་ལྟར་ཡིན། ཆོས་ཀུན་གྱི་གནས་ལུགས་དེ་ལྟར་ཡིན་པས་དེ་དག་གི་རྩ་བའི་ངོ་བོ་ཡང་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་གཞན་ལ་བརྟེན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་གསུངས། དེ་ལྟར་དབུ་མའི་སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པ་ལྟ་བུས་ཆོས་རྣམས་དཔྱད་མཐར་གང་ཡང་རྙེད་དུ་མེད་ཀྱང་བློས་བཏགས་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་འཇོག་ཚུལ་གསུངས་པ་དེ། དེང་རབས་དངོས་ཁམས་རིག་པས་རྡུལ་ཕྲན་ལ་དཔྱད་པའི་མཐར་རྙེད་དུ་མེད་པར་བཤད་པ་དང་ཤིན་ཏུ་མཐུན་པར་སྣང་།

བདེན་གཉིས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ནི་སྤྱིར་མུ་སྟེགས་པའི་གཞུང་དུའང་ཡོད་པར་སྣང་ལ། སངས་རྒྱས་པའི་གྲུབ་མཐའ་བཞི་ཀས་བདེན་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པར་མཚུངས་མོད་འཇོག་ཚུལ་མི་མཐུན། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གྲུབ་མཐའ་དབུ་སེམས་གཉིས་ལ་བདེན་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་འཇོག་ཚུལ་ལ་མི་མཐུན་པ་ཆེར་མེད་ཀྱང་། མཚན་གཞི་ལ་ཁྱད་པར་ཆེ། མདོར་བསྡུས་ན་དོན་དམ་བདེན་པ་ནི་གནས་ཚུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་དང་། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ནི་སྣང་ཚུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་ཅིག་ཡིན་ཞིང་། དབུ་སེམས་གཉིས་ཀས་དོན་དམ་གནས་ལུགས་ཀྱི་ཚུལ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་བཤད་ཡོད། སེམས་ཙམ་པས་དོན་དམ་བདེན་པའི་མཚན་གཞིར་ཕྱི་རོལ་དོན་དུ་གྲུབ་པས་སྟོང་པའམ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྟོང་དང་། དབུ་མ་པས་བདེན་པར་གྲུབ་པ་རྡུལ་ཙམ་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་དེ་ལ་བཤད། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ནི་ད་ལྟ་ང་ཚོར་སྣང་བཞིན་པ་འདི་དག་སྟེ། སྣོད་བཅུད་དང་། སྐྱེ་འགག་དང་། འཕེལ་འགྲིབ་དང་། རྒྱུ་འབྲས་དང་། བདེ་སྡུག་དང་། བཟང་ངན་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་འདི་དག་ཡིན། ང་ཚོར་སྣང་བཞིན་པའི་མེ་ཏོག་གི་རྫ་བུམ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་། རྫ་བུམ་དེ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ལྟར་རང་གི་སྟེང་དུ་འཚོལ་དུ་འགྲོ་ན་རྙེད་དུ་མེད་པས་དོན་ལ་ངོ་བོས་སྟོང་པ་དང་། སྣང་དུས་ན་སྟོང་པ་དང་སྟོང་དུས་ན་སྣང་བ་ཡིན་པས་བདེན་གཉིས་ངོ་གཅིག་ལ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་དུ་དབུ་མ་པས་བཤད་དོ། །མདོར་ན་སངས་རྒྱས་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ལུགས་བཤད་པ་ན། སྒྲོ་འདོགས་དང་སྐུར་འདེབས་གཉིས་ཀ་དོར་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ལུགས་གང་ཡིན་དེ་ཉིད་ཇི་བཞིན་དུ་ངོས་འཛིན་དགོས་པར་བཞེད་དོ།།

༥ ནང་པའི་ཆོས།

སྤྱིར་ནང་པའི་གཞུང་ནས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་དང་འབྲེལ་བའི་གནད་རྣམས་ནི། དད་པ་དང་འབྲེལ་པ་ཡོད་མོད། ནང་ཆོས་ཀྱི་རྩ་བའི་སྒྲོམ་གཞི་བདེན་པ་བཞི་ལྟ་བུ་ནི་རྒྱུ་འབྲས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བྱུང་གི་གནས་ཚུལ་དེ་གའི་འོག་གཏན་ལ་ཕབ་ཡོད། དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པ་ང་ཚོར་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པ་དང་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཞི་ཡང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་དང་པོ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་དགོས་པས་བདེན་པ་གཉིས་པ་ཀུན་འབྱུང་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་དང་། རྒྱུ་དེ་ཡང་མཐར་གཏུགས་ན་མི་ཤེས་པ་ཡིན་པར་གསུངས་ཤིང་མི་ཤེས་པ་ཟད་རུང་དུ་གྲུབ་པས་བདེན་པ་གསུམ་པ་འགོག་པ་དང་། འགོག་པ་དེ་ཡང་རྒྱུ་མེད་པར་ཡོང་མི་སྲིད་པས་དེ་འཐོབ་བྱེད་ཀྱི་ཐབས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་སྟེ་ཐར་པ་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་སོ། །དེ་ལྟར་བདེན་བཞིའི་རྩ་བའི་རྟེན་གཞི་རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྱུང་གི་གནས་བབ་དེ་ཀ་ཡིན། སློབ་དཔོན་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་འགོག་བདེན་ངོ་སྤྲོད་པ་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་མི་ཤེས་པ་ཟད་རུང་ཡིན་པའི་གནད་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལུང་ལ་བརྟེན་དགོས་པར་གསུངས་མེད། དེ་ཡང་ལུགས་འབྱུང་གི་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་སྡུག་ཀུན་གཉིས་དང་། ལུགས་ལྡོག་གི་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་འགོག་ལམ་གཉིས་ལ་ཟབ་བཤད་བྱས་ཡོད། བདེ་སྡུག་ཅེས་པ་མྱོང་ཚོར་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་མྱོང་ཚོར་དང་ཁ་བྲལ་ནས་བདེ་སྡུག་ལ་འགྲེལ་བཤད་མེད་སྟབས། མྱོང་བའི་སྟེང་གི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཞིག་ཞིབ་བཀོད་བྱས་ཡོད།

དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་པའི་ལུགས་ལྟར་ན། ཆོས་ཞེས་པའི་གོ་བ་མཐར་ཐུག་འཐོབ་བྱ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པས། དེ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ལམ་དང་དེ་དག་སྟོན་པའི་གསུང་རབ་དག་ལའང་ཆོས་ཞེས་པའི་སྒྲ་འཇུག་པར་བཞེད་དོ།།

དེ་ལྟར་ནང་པའི་གཞུང་ལས་བྱུང་བའི་གཞིའི་གནས་ལུགས་དང་། ལྟ་གྲུབ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་གསུམ་དུ་ཕྱེ་སྟེ། སྡེ་ཚན་དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་སྐོར་ལ་བཤད་པ་བཀོད་པ་རྣམས་གང་ལས་བཏུ་བའི་གཞུང་གི་ཁུངས་ངོས་བཟུང་ན། བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བའི་མདོ་སྔགས་གཉིས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའི་རྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་རིན་པོ་ཆེ་དང་། དེ་དག་གི་དགོངས་པ་འགྲེལ་བའི་བསྟན་བཅོས་འཕགས་ཡུལ་གྱི་པཎ་གྲུབ་ལུང་གིས་ཟིན་པའི་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་དབུས་པཎ་གྲུབ་བཅུ་བདུན་སོགས་ཚད་ལྡན་གྱི་མཁས་གྲུབ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་བསྟན་འགྱུར་རིན་པོ་ཆེ་གཉིས་ཡིན། བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བའི་བཀའ་བསྟན་གཉིས་པོ་ནི་རྣམ་འདྲེན་བཞི་པའི་ལུང་གི་ཆོས་མདོ་རྒྱུད་གཉིས་དང་། དེའི་དགོངས་པ་འགྲེལ་པའི་བསྟན་བཅོས་ད་ལྟའི་ཆར་མིའི་འཇིག་རྟེན་དུ་ཡོད་པའི་གསུང་རབ་གྲངས་འབོར་མང་ཤོས་དང་། འགྱུར་ལེགས་ཤོས། ཆ་ཚང་ཤོས་སུ་གྱུར་ཡོད་པ་གཟུར་གནས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲ་བཞིན་པ་ལྟར་ལགས། ལེགས་སྦྱར་གྱིས་མཚོན་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་རིགས་ཁག་ཏུ་བཞུགས་པའི་མདོ་རྒྱུད་ཕལ་མོ་ཆེ་དུས་འགྱུར་དབང་གིས་རྩ་བརླག་ཏུ་སོང་སྟེ་གཞུང་ངོ་མ་ཆེས་ཉུང་ཤས་ལས་མ་ལྷག་ཅིང་། པཱ་ལིའི་སྐད་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་སྡེ་པའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་ནང་དུའང་སྡེ་པ་རང་ཉིད་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་རྐྱང་པ་ལས་གཞན་མི་བཞུགས། རྒྱ་ནག་གི་སྐད་དུ་མདོ་རྒྱུད་བསྟན་བཅོས་མི་ཉུང་བ་ཞིག་བསྒྱུར་ཡོད་ཀྱང་། སྐད་ཀྱི་རང་གཤིས་ཀྱི་དབང་གིས་དོན་གྱི་སྤོམ་འགྱུར་ཙམ་ལས། སྒྲ་དོན་གཉིས་ཐད་ནས་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་ལྟ་བུ་མེད་པར་དེང་རབས་ཀྱི་དཔྱད་ཞིབ་པ་དག་གིས་བཤད། དེར་བརྟེན་ད་ཆ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ནི་སྟོན་མཆོག་རྣམ་འདྲེན་བཞི་པའི་ལུང་གི་བསྟན་པའི་སྣོད་གཅིག་པུར་གྱུར་པ་དང་། ཐེག་པ་གསུམ་སྔགས་དང་བཅས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཆ་ཚང་ལ་ཐོས་བསམ་བྱ་བའི་འཇུག་ངོགས་གཉིས་པ་མེད་པ་དེ་ཡིན།

༦ བཀའ་བསྡུ་རིམ་པ་གསུམ་ཇི་ལྟར་མཛད་པའི་སྐོར།

དེ་ཡང་ནང་པའི་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀུན་བཏུས་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ལ། བོད་ཀྱི་བཀའ་བསྟན་དུ་བཞུགས་པའི་གཞུང་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བའི་འབྱུང་ཁུངས་རགས་ཙམ་ངོ་སྤྲད་ན་ཕན་ངེས་པས། འདིར་མདོ་ཙམ་ཞིག་སྨྲའོ། །དེ་ཡང་ཐེག་པ་ཐུན་མོང་བ་ལྟར་ན་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཞག་བདུན་ཕྲག་བདུན་གྱི་རྗེས། ཡུལ་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་འཁོར་ལྔ་སྡེ་བཟང་པོ་ལ་བརྗོད་བྱ་བདེན་པ་བཞི་ལས་བརྩམས་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ནས་བཟུང་། ཡུལ་རྩྭ་ཅན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཛད་པ་བསྟན་པའི་བར་ལོ་ངོ་བཞི་བཅུ་ཙམ་གྱི་རིང་། འཕགས་ཡུལ་དབུས་ཀྱི་ས་ཕྱོགས་དུ་མར་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཏེ། ཆེད་དུ་བྱ་བའི་གདུལ་བྱ་གྲངས་ལས་འདས་པར་རང་རང་གི་བློ་དང་འཚམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཇི་སྙེད་ཅིག་བཀའ་སྩལ་པ་དག་ཕྱིས་བཀའ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་བསྡུས་པ་བྱུང་། དེ་ཡང་སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལོའི་དབྱར་དེར་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་བདེ་ཅན་ཕུག་ཏུ་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་འོད་སྲུངས་ཀྱི་བཀས་བསྐུལ་ཏེ་བཀའ་བསྡུ་དང་པོ་མཛད་པའི་སྐབས། འོད་སྲུངས་རང་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉེ་བར་འཁོར་གྱིས་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད། དགྲ་བཅོམ་པ་ཀུན་དགའ་བོས་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་བཅས་བསྐྱར་ཟློས་ཀྱིས་དབུར་འདི་སྐད་བདག་ཐོས་སོགས་གླེང་གཞི་དང་། མཐར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་དོ་ཞེས་མཇུག་སྡུད་བཅས་སྦྱར་ཏེ་བཀའ་བསྡུ་དང་པོ་མཛད་པ་ནས་བཟུང་ཐེག་པ་ཐུན་མོང་བའི་སྡེ་སྣོད་རྣམས་ཉམས་མེད་རྒྱུན་འཛིན་བྱ་བའི་དབུ་ཚུགས།

དེ་ནས་ལོ་བརྒྱ་འདས་རྗེས་ཡངས་པ་ཅན་དུ་བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པ་མཛད་ཚུལ་ད་ཡོད་སྡེ་པ་ཀུན་གྱི་བཞེད་པ་མཐུན་ཞིང་། འདུལ་བ་ལུང་དུའང་གསལ། དེ་ནས་བཀའ་བསྡུ་གསུམ་པའམ་དེ་ལས་མང་བ་མཛད་ཚུལ་ལུང་དུ་མི་གསལ་བར་མ་ཟད། སྡེ་པ་སོ་སོའི་བཞེད་པའང་མི་མཐུན་པ་ཡོད། གཞི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་སྡེ་པ་ལྟར་ན། ཆོས་རྒྱལ་ཀ་ནིཥྐཱའི་སྐབས་ཁ་ཆེའི་ཡུལ་གྱི་རྣ་རྒྱན་ནགས་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་གནས་བརྟན་རྩིབ་ལོགས་སོགས་དགྲ་བཅོམ་པ་ལྔ་བརྒྱ་དང་། སློབ་དཔོན་དབྱིག་བཤེས་དང་རྟ་དབྱངས་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྔ་བརྒྱ། སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་པཎྜི་ཏ་སོགས་ཆིག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་འདུས་ཏེ་སྡེ་པ་བཅོ་བརྒྱད་མཐའ་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པར་ངོས་འཛིན་ཐོབ་སྟེ། སྡེ་པ་ཕན་ཚུན་གྱི་རྩོད་པ་ཆོས་ཕྱོགས་སུ་ཞི་བར་བཞེད། ཕྱིས་ཀྱི་མཁས་པ་འགས་སྡེ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་བརྟན་རྣམས་འདུས་པ་མི་འཐད་པར་བཞེད་པའང་ཡོད། སྐབས་དེར་སྔར་ཡིག་ཐོག་ཏུ་མ་འཁོད་པའི་སྡེ་སྣོད་རྣམས་ཡིག་ཐོག་ཏུ་བཀོད་ཅིང་། ཟངས་ཀྱི་གླེགས་བུར་བཀོད་པར་གྲགས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་བཤད་མཛོད་ཆེན་པོའང་དེ་དུས་བརྩམས་པའམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་མཛད་པར་གྲགས། དེང་རབས་ཀྱི་མཁས་པ་འགས་རྣ་རྒྱན་ནགས་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ཞེས་པ་ད་ལྟ་རང་རེའི་གནས་ཡུལ་ཀཱཾགཌཱའི་རྫོང་ཁོངས་འདིའི་ས་ཁུལ་ཞིག་ཏུ་ཡོད་སྲིད་པར་བཞེད་པའང་ཡོད།

འཕགས་པ་གནས་བརྟན་པ་ལྟར་ན། སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་ ༢༡༨ ལ་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱི་ཁྲི་ལོ་བཅུ་བདུན་པའི་སྐབས་སྐྱ་ནར་བུའི་གྲོང་དུ་གནས་བརྟན་མཽདྒལ་བུ་སྐར་རྒྱལ་གྱི་གཙོ་སྐྱོང་འོག་གནས་བརྟན་ཆིག་སྟོང་འདུས་ཏེ་ཟླ་བ་དགུའི་རིང་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པོ་བསྡུས་པར་བཤད་ཅིང་། དེ་ཡང་པཱ་ལིའི་སྐད་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་སྡེ་པ་ཁོ་ནའི་སྡེ་སྣོད་བསྡུས་པ་ལྟ་བུར་གསུངས། གཞན་ཡང་པཱ་ལིའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དང་། དེའི་དགོངས་འགྲེལ་གྱི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ཕྱི་ལོའི་གོང་གི་ལོ་ ༢༧ པར་སིཾཧལཱའི་རྒྱལ་པོ་བཊྚགཱམིནཱིའི་སྐབས་ཐོག་མར་ཡི་གེར་ཕབ་པར་བཞེད།

ཐེག་ཆེན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྡེ་སྣོད་རྣམས་ནི་གོང་གསལ་བཀའ་བསྡུ་རྣམས་སུ་མ་བསྡུས་པར་འཇམ་དཔལ་དང་། སྤྱན་རས་གཟིགས། གསང་བའི་བདག་པོ་སོགས་ནས་དག་པའི་སྣང་ངོར་གནས་ཡུལ་ངེས་མེད་དུ་བཀའ་བསྡུ་མཛད་པར་བཞེད་ཅིང་། གསང་སྔགས་ཀྱི་བཀའ་བསྡུ་མཛད་ཚུལ་རྒྱུད་སྡེ་སོ་སོའི་བཞེད་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་ཡོད། ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདེན་བཞིའི་ཆོས་འཁོར་ཁོ་ན་ལུང་གི་ཆོས་འཁོར་དང་། བཀའ་གཞན་དག་དེའི་འཕྲོས་དོན་ནམ་རྒྱས་བཤད་ལྟ་བུར་བཞེད་ཅིང་། ཐེག་ཆེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རིར་བཀའ་བར་པ་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་འཁོར་དང་། ཡངས་པ་ཅན་དུ་ལེགས་པར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་ཆོས་འཁོར་བཅས་འཁོར་ལོ་རིམ་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་མཛད་ཅིང་། སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་གྲངས་བཞི་བརྒྱ་ཙམ་གྱི་རྗེས་དཔལ་མགོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་མ་བྱོན་བར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་ཐུན་མོང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་ཕལ་ཆེར་མི་བཞུགས། དཔལ་མགོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་དུ་མ་སླར་ཡང་ཁྱབ་གདལ་མཛད་དེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། དབུ་མའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་ཤིང་རྟའི་སྲོལ་ཕྱེ་ཞིང་། རིགས་ཚོགས་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་དུ་མ་བརྩམས་ནས་ཡུམ་གྱི་མདོའི་དངོས་བསྟན་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་རིམ་པ་གསལ་བར་མཛད།

སྐབས་དེར་ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་ཕལ་མོ་ཆེས་ཐེག་ཆེན་གྱི་མདོ་སྡེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མ་ཡིན་པར་འདོད་པས་དུས་ཡུན་གང་འཚམས་རྩོད་གཞིར་གནས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་རང་ཉིད་དང་། རིམ་བཞིན་རྗེ་བཙུན་བྱམས་མགོན། སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་འབྱེད་སོགས་ཀྱིས་ཐེག་ཆེན་བཀའ་སྒྲུབ་ཀྱི་རིགས་པ་དུ་མ་བཀོད་ཅིང་། རྒྱལ་སྲས་ཞི་བ་ལྷའི་སྐུ་དུས་སུའང་ཐེག་ཆེན་བཀའ་སྒྲུབ་ཀྱི་དགོས་མཁོ་ད་དུང་ཡོད་པར་མངོན།

འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་རྣམ་རིག་པའི་ཤིང་རྟའི་སྲོལ་ཕྱེ་སྟེ་བྱམས་ཆོས་སྡེ་ལྔ་གདན་དྲངས་ཤིང་། ས་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཧ་ཅང་མང་པོ་བརྩམས་ཏེ་ཡུམ་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོའི་སྦས་དོན་མངོན་རྟོགས་ཀྱི་རིམ་པ་གསལ་བར་མཛད། རིམ་གྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་གའི་སྡེ་སྣོད་རྒྱལ་བ་རང་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་པའི་བཀའ་ཡིན་པར་རྩོད་མེད་མཐུན་སྣང་དུ་གྲུབ་པ་བྱུང་བའི་རྗེས། རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་གྱི་མཐའ་དབུས་ཀུན་ཏུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྔགས་དང་བཅས་པའི་བསྟན་པ་ཧ་ཅང་དར་རྒྱས་སུ་གྱུར། དེ་ཙམ་མ་ཟད་དབུས་ཨེ་ཤི་ཡའི་ཡུལ་ལུང་དུ་མ་དང་། རྒྱ་ནག་སོགས་སུའང་ཐེག་པ་གསུམ་གའི་བསྟན་པས་ཁྱབ་ཅིང་། འབར་མ་དང་། ཤ་ཡམ། སིངྒ་ལ་སོགས་ད་ལྟ་གནས་བརྟན་སྡེ་པའི་རྒྱལ་ཁམས་དེ་དག་ཏུའང་བསྟན་པ་སྔ་དར་གྱི་སྐབས་ཐེག་ཆེན་གྱི་བསྟན་པ་དར་བའི་དན་རྟགས་དུ་མ་བྱུང་རབས་སུ་གསལ།

༧ བཀའ་བསྟན་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཚུལ།

གངས་ལྗོངས་པུར་རྒྱལ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁམས་ནི་ས་ཁད་མཐོ་ཞིང་། འགྲུལ་ལམ་དཀའ་བས་རྒྱལ་ཁམས་གཞན་དང་འབྲེལ་མེད་གུད་དུ་ཡུན་རིང་གནས་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་ལྔ་པའི་ནང་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན་གྱི་སྐབས་གསུང་རབ་ཀྱི་གླེགས་བམ་འབྱོར་བ་ནས་བཟུང་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབུ་བརྙེས་པར་བརྩིས། ཕྱི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་བདུན་པའི་ནང་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐབས་སྔོན་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དར་ཁྱབ་ཟིན་པའི་རྒྱ་ནག་དང་བལ་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་པོའི་སྲས་མོ་ཁབ་ཏུ་བཞེས་ཏེ་སྟོན་པའི་སྣང་བརྙན་ཁྱད་པར་ཅན་བོད་ཡུལ་དུ་གདན་དྲངས་ཏེ་ལྷ་ལྡན་སྤྲུལ་བའི་གཙུག་ལག་ཁང་དང་། རྒྱས་བཏབ་ར་མོ་ཆེ་སོགས་བཞེངས་ཤིང་། ཕྱག་མཆོད་བྱ་བའི་སྲོལ་དར། ལྷག་པར་ཐུ་མི་ཨ་ནུ་སོགས་བོད་ཕྲུག་ཤེས་རབ་ཅན་དུ་མ་རྒྱ་གར་དུ་བརྫངས་ནས་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ཡིག་དང་། ཆོས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དུ་བཅུག་སྟེ་ཐུ་མི་སམ་བྷོ་ཊས་བོད་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་དང་། བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ནས་དཔེ་བླངས་ཏེ་གསར་གཏོད་མཛད་པར་མ་ཟད། སྐད་ཡིག་དེ་ཉིད་ལེགས་སྦྱར་ལྷ་ཡི་སྐད་དང་དོ་མཉམ་པར་འཕེལ་རྒྱས་སུ་མཛད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། རྒྱལ་བའི་གསུང་རབ་རྣམས་སྒྲ་དོན་གཉིས་ཐད་ནས་འཁྲུལ་བའི་དྲི་མ་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་མེད་པར་བསྒྱུར་ཐུབ་པའི་སྐད་ཡིག་གི་སྒྱུ་རྩལ་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་རྩེ་མོར་སོན་པར་མཛད། ཚུལ་འདི་ནི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་བྱུང་རབས་ནང་གཟི་བརྗིད་ལྡན་པའི་འགྱུར་བ་ངོ་མཚར་ཅན་ཞིག་ཡིན།

པུར་རྒྱལ་བོད་ཀྱི་ལྗོངས་ལ་ཆོས་ལྡན་གྱི་ཞིང་ཞེས་པའི་མིང་ཐོབ་ཅིང་། ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་སུ་འཇིག་རྟེན་ཡོངས་ལ་སྟོན་མཆོག་རྣམ་འདྲེན་བཞི་པའི་ལུང་རྟོགས་ཀྱི་བསྟན་པའི་བགོ་བཤའ་བྱེད་ནུས་པའི་རྒྱལ་ཁམས་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཏུ་གནས་ཐུབ་པ་ནི་ཐུ་མིས་བོད་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་དང་། བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཁྱད་འཕགས་སྲོལ་བཏོད་པ་དང་ལོ་པཎ་རྣམས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་ཁོ་ན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན།

ཐུ་མི་སམ་བྷོ་ཊས་བོད་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་དང་། བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་གསར་གཏོད་མཛད་པའི་རྗེས་ཐུ་མི་རང་ཉིད་ཀྱིས་མདོ་རྒྱུད་ཇི་སྙེད་ཅིག་བསྒྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་སྒྲ་སྒྱུར་མཁན་གཞན་རེ་ཟུང་ཡང་བྱུང་བར་མངོན་ཡང་། འཆར་གཞི་དང་སྒྲིག་འཛུགས་ལྡན་པའི་སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་ལས་རིམ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བ་དུས་ཡུན་གང་འཚམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བྱུང་ཞིང་། ཐུ་མི་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཐོག་མར་བསྒྱུར་བའི་གསུང་རབ་ཁག་ནི་སྔོན་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན་སྐབས་བྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་སྤང་སྐོང་ཕྱག་བརྒྱ་པ་དང་། ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པའི་མདོ། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མདོ་སོགས་དང་། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་མདོ་རྒྱུད་ཉེར་གཅིག་རྒྱལ་པོས་བཀའ་ཕབ་པ་ལྟར་བསྒྱུར་བར་གྲགས་ཀྱང་། མདོ་རྒྱུད་དེ་དག་གང་དང་གང་ཡིན་མིན་ད་ཡོད་བཀའ་འགྱུར་ནས་ངོས་འཛིན་གསལ་པོ་བྱ་དཀའ་བར་སྣང་། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཐུ་མི་རང་ཉིད་དང་། དྷརྨ་ཀོ་ཥ། ལྷ་ལུང་རྡོ་རྗེ་དཔལ་བཅས་ནས་མདོ་སྡེ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་དང་། ལངྐར་གཤེགས་པ་སོགས་ཀྱི་སྔ་འགྱུར། དེ་བཞིན་རྒྱ་ཡི་ཧྭ་ཤང་དང་མཉམ་དུ་སྨན་རྩིས་ཀྱི་གཞུང་ཅི་རིགས་རྒྱ་སྐད་ནས་བསྒྱུར་བར་གྲགས།

ཕྱི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒྱད་པའི་ནང་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བརྟན་གྱི་སྐབས་མཆིམས་ཕུ་དང་། བྲག་དམར་མགྲིན་བཟང་། འཕང་ཐང་སོགས་གཙུག་ལག་ཁང་རྣམས་བཞེངས་ཏེ་བྲན་ཀ་མུལ་ཀོ་ཥ་དང་། གཉགས་ཛྙཱ་ན་ཀུ་མཱ་ར་བཅས་ནས་མདོ་སྡེ་ལས་བརྒྱ་པ་དང་། གསེར་འོད་དམ་པ་སོགས་བསྒྱུར། དེ་ནས་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱི་སྐབས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའི་གཞི་ལེགས་པར་ཚུགས་པ་ལ། བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་ནས་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བའི་ནང་ཆོས་ཀྱི་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་དང་བཅས་པ་གདན་དྲང་དགོས་པར་གཟིགས་ཏེ། སྐབས་དེའི་འཕགས་པའི་ཡུལ་གྱི་དཔལ་ན་ལེནྡྲའི་རྩོད་མེད་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་མཁས་དབང་ཟ་ཧོར་གྱི་རྒྱལ་རྒྱུད་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་། གཞི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་སྡེ་པའི་འདུལ་བ་འཛིན་པ། རང་དང་གཞན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུའི་ཕ་རོལ་ཏུ་གཤེགས་པའི་སྨྲ་བའི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོ་དང་། སློབ་དཔོན་ཐུགས་རྗེ་ཅན་རྣམ་གཉིས་གདན་དྲངས། སློབ་དཔོན་རིན་པོ་ཆེས་ཕྱི་ནང་གི་བར་ཆད་བཟློག་པར་མཛད་དེ་བསམ་ཡས་དཔལ་མི་འགྱུར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོ་ཕྱག་བཏབ།

མཁན་ཆེན་ཐུགས་རྗེ་ཅན་དེས་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་ལ་བོད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའི་གཞི་བརྟན་པོ་ཚུགས་པར་འདོད་ན་རྒྱལ་བའི་གསུང་རབ་དགོངས་འགྲེལ་དང་བཅས་པ་བོད་པ་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐད་དུ་བསྒྱུར་དགོས་པ་དང་། བོད་རིགས་རང་གི་ནང་ནས་བློ་གསལ་ན་གཞོན་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་བོད་རང་གི་ཡུལ་མིའི་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་ཚུགས་ཐུབ་པ་དགོས་རྒྱུ་གལ་གནད་ཆེ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ་བཞིན། མཁན་ཆེན་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱི་ལམ་སྟོན་འོག་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་སྒྲ་སྒྱུར་རྒྱ་གར་གླིང་ཕྱག་བཏབ་སྟེ་རྒྱ་གར་གྱི་པཎྜི་ཏ་དང་། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་མཉམ་འཛོམས་ཀྱིས་འཆར་གཞི་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་བཀའ་བསྟན་བསྒྱུར་བའི་འགོ་ཚུགས་ཏེ་ཕྱི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་དགུ་པའི་ནང་གླང་དར་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་རྒོལ་བའི་བྱ་བ་མ་བརྩམས་བར་སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་ལས་དོན་རྒྱུན་ཆགས་སུ་མཛད་འདུག་གོ།

སྐབས་དེར་རྒྱ་གར་གྱི་པཎྜི་ཏ་ནི་མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་གཙོར་མཛད་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་པདྨ་སཾ་བྷ་བ་དང་། བི་མ་ལ་མི་ཏྲ་སོགས་དང་། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་སྦ་གསལ་སྣང་དང་། སྤ་གོར་བཻ་རོ་ཙ་ན་རཀྵི་ཏ། འཁོན་ཀླུའི་དབང་པོ་སྲུང་། རྨ་རིན་ཆེན་མཆོག ངན་ལམ་རྒྱལ་བ་མཆོག་དབྱངས། རིན་ཆེན་ལེགས་གྲུབ། སྦ་ཡེ་ཤེས་དབང་པོ་བཅས་སད་མི་བདུན་དང་། གཞན་ཡང་སྐ་བ་དཔལ་བརྩེགས། ཅོག་རོ་ཀླུའི་རྒྱལ་མཚན་སོགས་བརྒྱ་ལ་ཉེ་བ་བྱུང་། དེ་རྣམས་ཀྱིས་བཀའ་བསྟན་བསྒྱུར་བའི་ལས་རིམ་རྒྱུན་རིང་གནང་བའི་ཉམས་མྱོང་ལ་གཞི་བཅོལ། བོད་སྐད་ཀྱི་ཐ་སྙད་མི་ཉུང་བ་ཞིག་དུས་དང་བསྟུན་ཏེ་ལེགས་བཅོས་དགོས་པ་བཅས་དགག་དགོས་རྒྱུ་མཚན་དུ་མ་ལ་གཟིགས་ཏེ་མངའ་བདག་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་སྐབས་རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་ཆེན་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་། སུ་རེནྡྲ་བོ་དྷི། ཤཱི་ལེནྡྲ་བོ་དྷི། དཱ་ནཤཱི་ལ། བོ་དྷི་མི་ཏྲ་བཅས་དང་། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་རཏྣ་རཀྵི་ཏ་དང་། དྷརྨ་ཏཱཤཱིལ། ཛྙཱ་ན་སེ་ན། ཛ་ཡ་རཀྵི་ཏ། མཉྫུ་ཤྲཱི་ཝརྨཱ། རཏྣེནྡྲ་ཤཱི་ལ་སོགས་ཚོགས་ཏེ་ཆོས་ཚིག་གལ་ཆེ་བ་རྣམས་རྒྱ་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་ཇི་ལྟར་སྒྱུར་བའི་ཚུལ་ཚིག་མཛོད་དུ་བཀོད་པ་བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་ཆེན་མོ་དང་། བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་འབྲིང་པོའམ་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་བཅས་མཛད་དེ་སྐད་གསར་བཅད་དང་། སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་ལམ་སྲོལ་ཐབས་ལམ་བཅས་པ་ལེགས་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པར་མཛད་པ་ནས་བཟུང་། ད་ལྟའི་བར་ལེགས་སྦྱར་གྱིས་མཚོན་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་རིགས་ཁག་ནས་བོད་སྐད་དུ་སྒྱུར་ཚུལ་སྐྱོན་དང་བྲལ་ཞིང་གཅིག་གྱུར་དེ་བྱུང་བ་ཡིན། བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་ཆུང་ངུ་ཞེས་པ་ཞིག་ཀྱང་མཛད་མོད་དེང་སང་དཔེ་རྒྱུན་མི་སྣང་།

སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་སྐོར་དེ་ལྟ་བུའི་ལམ་སྟོན་ནི་འཇིག་རྟེན་འདིའི་སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་བྱུང་རབས་ནང་གཞན་སུ་ལའང་མཐོང་དཀོན་པའི་བོད་མིའི་དམིགས་བསལ་གྱི་རིག་རྩལ་དང་། སྒྲ་སྒྱུར་རིག་པར་ཞབས་འདེགས་རླབས་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་སྨོས་མ་དགོས།

དེ་ལྟར་སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་ལས་རིམ་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པ་དང་བསྟུན། སྐ་བ་དཔལ་བརྩེགས་དང་། བན་དེ་ཀླུའི་དབང་པོ་སོགས་ལོ་ཆེན་རྣམས་ཀྱི་གཟིགས་སྐྱོང་འོག་ཕོ་བྲང་ལྡན་དཀར་དུ་བཞུགས་པའི་བཀའ་བསྟན་བསྒྱུར་ཟིན་པ་རྣམས་དཀར་ཆག་ཏུ་བཀོད་པར་དཀར་ཆག་ལྡན་དཀར་མ་ཞེས་གྲགས་ཤིང་། བཀའ་བསྟན་ཟུར་དུ་མ་ཕྱེ་བར་སྡེ་ཚན་ ༢༧ དང་། ཆོས་ཚན་ ༧༢༥ ཐོ་འགོད་གནང་། འདི་ནི་གསུང་རབ་སྡེ་ཚན་དབྱེ་འབྱེད་ (Classification) དང་། དཀར་ཆག་ཏུ་བཀོད་པའི་ (Cataloguing) ལས་གཞི་ཐོག་མ་ལྟ་བུར་སྣང་ཞིང་། བོད་མིའི་གནའ་རབས་ཀྱི་རྣམ་དཔྱོད་ངོ་མཚར་བའི་མཚོན་རྟགས་ལྟ་བུར་སྣང་།

སླར་དུས་རབས་དགུ་པའི་ནང་ལོ་ཙཱ་བ་སྐ་བ་དཔལ་བརྩེགས་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྙིང་པོ་སོགས་ཀྱིས་ཕོ་བྲང་མཆིམས་ཕུ་ན་བཞུགས་པའི་བཀའ་བསྟན་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་དཀར་ཆག་བཀོད་སྒྲིག་མཛད་དེ་དཀར་ཆག་མཆིམས་ཕུ་མ་ཞེས་པ་ཞིག་ཡོད་ཚུལ་གསལ་ཡང་། དེང་སྐབས་དཔེ་རྒྱུན་མི་རྙེད། རིང་པོར་མ་ལོན་པར་ཕོ་བྲང་འཕང་ཐང་ཀ་མེད་ནང་བཞུགས་པའི་བཀའ་བསྟན་ཡོངས་ཀྱི་དཀར་ཆག་ཕྱོགས་སྒྲིག་མཛད་པ་ད་ལྟ་དཀར་ཆག་འཕང་ཐང་མ་ཞེས་གྲགས་པ་དེ་ཡིན་ཞིང་། དཀར་ཆག་འདི་གཉིས་སུ་བཀའ་བསྟན་གྱི་མཚན་དང་། བམ་པོ། ཤླཽཀའི་གྲངས་སོགས་འཁོད་ཅིང་། སྡེ་ཚན་དབྱེ་ཕྱོགས་ནི་བརྗོད་བྱའི་སྒོ་ནས་ཕྱོགས་མཐུན་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིགས་པ་ལྟ་བུར་སྣང་། ཕྱི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་དགུ་པའི་དཀྱིལ་སྟོད་ནས་གླང་དར་གྱིས་བསྟན་ལ་རྒོལ་བའི་བྱ་བ་བརྩམས་པ་ནས་བཟུང་བོད་སིལ་བུར་ཐོར་ཅིང་། སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་སྒྲིག་འཛུགས་ཐོར་ཞིག་ཏུ་སོང་ཐོག རྒྱ་བལ་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཐོར་གྱར་གྱིས་དུས་ཡུན་གང་འཚམས་སོང་བའི་སྐབས་སུའང་མངའ་རིས་སོགས་མཐའ་མཚམས་ཁག་ཏུ་སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་བྱ་བ་ཉུང་ཤས་མུ་མཐུད་དུ་གནས་པར་སྣང་།

ཕྱི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་པའི་ནང་ལྷ་བླ་མ་ཁུ་དབོན་གྱིས་བོད་ཕྲུག་མང་པོ་ཁ་ཆེའི་ཡུལ་དུ་ཆོས་སློབ་ཏུ་བརྫངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་ལོ་ཆེན་རིན་ཆེན་བཟང་པོ་དང་། རྔོག་ལེགས་པའི་ཤེས་རབ་སོགས་ལེགས་སྦྱར་དང་མདོ་སྔགས་ཡོངས་ལ་མཁས་པར་སྦྱངས་ཏེ་བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་གྱི་པཎྜི་ཏ་ཤྲདྡྷཱ་ཀ་ར་ཝརྨཱ་སོགས་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་མདོ་རྒྱུད་མང་པོ་བསྒྱུར་ཅིང་། ལྷག་པར་དཔལ་མཉམ་མེད་ཇོ་བོ་ཆེན་པོ་བོད་དུ་ཕེབས་རྗེས་རྒྱན་སྣང་དང་རྟོག་གེ་སྣང་བ་སོགས་གཞུང་མང་པོ་བསྒྱུར། ལྷག་པར་ལོ་ཆེན་རིན་ཆེན་བཟང་པོའི་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་མཛད་བཟང་གཞན་ཞིག་ནི་བར་སྐབས་རྒྱལ་བསྟན་ཉམས་རྒུད་སོང་རིང་འགྱུར་དག་དང་མ་དག་ཅི་རིགས་བྱུང་ཡོད་པའི་དོགས་གཞིར་བརྟེན། སྔར་འགྱུར་ཟིན་པའི་བོད་དཔེ་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་བསྒྱུར་གཞི་རྒྱ་དཔེ་འཚོལ་སྒྲུབ་གནང་སྟེ་རྒྱ་དཔེ་མ་རྙེད་པ་རྣམས་ཟུར་དབྱེ་གནང་བར་གྲགས་ཤིང་། ཁོང་གི་སྐུ་དུས་ནས་སྔ་འགྱུར་གསར་འགྱུར་གྱི་དབྱེ་མཚམས་ཀྱང་བཟུང་།

གཞན་ཡང་ཕྱི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཅིག་དང་བཅུ་གཉིས་ནང་ལོ་ཆེན་རིན་བཟང་གི་རྗེས་སུ་བྱུང་བའི་ལོ་ཙཱ་བ་གྲགས་ཆེ་བ་འབྲོག་མི་ཤཱཀྱ་ཡེ་ཤེས་དང་། སྟག་ཚང་ལོ་ཙཱ་བ་གཞོན་ནུ་བརྩོན་འགྲུས། མཁས་གྲུབ་ཁྱུང་པོ་རྣལ་འབྱོར། ནག་ཚོ་ལོ་ཙཱ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་བ། རོང་ཟོམ་ཆོས་བཟང་། འགོས་ཁུག་པ་ལྷས་བཙས། ལྷ་བླ་མ་ཞི་བ་འོད། ཀློག་སྐྱ་ཤེས་རབ་བརྩེགས། པ་ཚབ་ཉི་མ་གྲགས་སོགས་བཅུ་ཕྲག་དྲུག་སྐོར་བྱུང་རབས་རྣམས་སུ་གསལ་བ་ལྟར་ལགས།

ལྷག་པར་རྔོག་ལོ་ཆེན་པོ་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་གཞུང་སྤྱི་དང་། བྱེ་བྲག་བྱམས་ཆོས་དང་ཚད་མ་རིག་པའི་གཞུང་གལ་ཆེ་བ་རྣམས་གསར་དུ་བསྒྱུར་བ་དང་། སྔར་འགྱུར་ལ་ཞུས་བཅོས་དང་། བསྟན་བཅོས་གལ་ཆེ་བ་རྣམས་ལ་བསྡུས་དོན་བཀོད་པ་སོགས་ཀྱིས། བོད་དུ་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་རྐང་ཚུགས་པར་མཛད། དུས་སྐབས་དེ་དག་ཏུ་བོད་དུ་བྱོན་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་པཎ་ཆེན་གྲགས་ཅན་དཔལ་མཉམ་མེད་ཇོ་བོ་ཆེན་པོ་གོང་དུ་ཕུད། པཎྜིཏ་གཡཱ་དྷར། པཎྜིཏ་སྨྲྀཏི་ཛྙཱན་ཀཱིརྟི་སོགས་ཡིན་ནོ།།

ཕྱི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གསུམ་ནས་བཅུ་དགུ་པའི་བར་དཔང་ལོ་བློ་གྲོས་བརྟན་པ་དང་། ཤོང་སྟོན་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན། བུ་སྟོན་རིན་ཆེན་གྲུབ། སྒྲ་ཚད་པ་རིན་ཆེན་རྣམ་རྒྱལ། འགོས་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ། སྟག་ཚང་ལོ་ཙཱ་བ་ཤེས་རབ་རིན་ཆེན། ཞ་ལུ་ལོ་ཙཱ་བ་ཆོས་སྐྱོང་བཟང་པོ། ཇོ་ནང་པ་ཏཱར་ནཱཐ་སོགས་ཧ་ཅང་མང་པོ་བྱོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མདོ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་དང་། བརྡ་སྤྲོད། གསོ་བ་རིག་པ། ཚིག་རྒྱན་སོགས་བཀའ་བསྟན་དུ་མ་ཞིག་བསྒྱུར་བར་མཛད་འདུག

དེ་ལྟར་ཕྱི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་བདུན་པ་ནས་བཟུང་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་བདུན་པའི་བར་མི་ལོ་ཆིག་སྟོང་བརྒལ་བའི་རིང་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བཀའ་དྲིན་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་ནས་ཐེག་པ་གསུམ་དང་། རྒྱུད་སྡེ་བཞིས་བསྡུས་པའི་རྒྱལ་བའི་གསུང་རབ་དང་། དེའི་དགོངས་པ་འགྲེལ་བའི་བསྟན་བཅོས་ཕལ་མོ་ཆེ། གཞན་ཡང་སྒྲ་ཚད་བཟོ་གསོ་སོགས་ཐུན་མོང་བའི་རིག་གནས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་གལ་ཆེ་བ་ཕལ་མོ་ཆེ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་གནང་མཛད་པའི་བཀའ་དྲིན་ནི་བོད་མི་ཙམ་མ་ཟད། རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་གྱི་གནའ་བོའི་རིག་གཞུང་ལ་དོ་སྣང་ཡོད་པའི་སྐྱེ་འགྲོ་ཡོངས་ཀྱིས་ནམ་ཡང་གཞལ་བར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ།།

གོང་གསལ་བཀའ་བསྟན་དེ་དག་ལས་ཡུལ་མི་རང་བཞིན་པའི་སྐད་ནས་བསྒྱུར་བའང་ཆོས་ཚན་རེ་ཟུང་ཡོད་པར་མངོན་ལ། རྒྱ་ནག་གི་སྐད་ནས་མདོ་མྱང་འདས་སོགས་མདོ་ཚན་ ༢༤ བསྒྱུར་བར་སྣང་ཞིང་། བསྟན་འགྱུར་དུའང་མདོ་སྡེ་དགོངས་འགྲེལ་གྱི་འགྲེལ་ཆེན་སོགས་བསྟན་བཅོས་གྲངས་ ༡༣ ཙམ་རྒྱ་ནག་གི་སྐད་ནས་བསྒྱུར་བར་གསལ། ཕྱི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གསུམ་པའི་ནང་བུ་སྟོན་གྱི་བླ་མ་ལོ་ཙཱ་བ་ཉི་མ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་སིངྒལའི་སློབ་དཔོན་ཨཱནནྡ་ཤྲཱིའི་དྲུང་ནས་སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་གླེང་གཞི་དང་། མདོ་སྡེ་ཚངས་པའི་དྲ་བ་སོགས་མདོ་ཚན་ ༡༣ པཱ་ལི་ནས་བསྒྱུར་བ་ད་ལྟ་བཀའ་འགྱུར་དུ་བཞུགས་ཤིང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉན་ཐོས་སྡེ་པའི་མདོ་ད་ལྟ་པཱ་ལིའི་སྡེ་སྣོད་དུ་བཞུགས་པ་དང་མཚན་མཐུན་པ་མང་རབས་ཤིག་ཡོད་ཀྱང་། ནང་དོན་བརྗོད་བྱ་མི་མཐུན་པ་འདུག་པས་པཱ་ལི་ནས་བསྒྱུར་བ་མིན་པར་མངོན།

དེ་བཞིན་བཅོམ་ལྡན་རིགས་རལ་གྱི་དཀར་ཆག་ལྟར་ན་ལྷ་མོ་དྲི་མ་མེད་པའི་འོད་ཀྱིས་ཞུས་པ་དང་། ལི་ཡུལ་ལུང་བསྟན་སོགས་མདོ་ཚན་ ༡༨ དང་། བསྟན་འགྱུར་ཁོངས་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛད་པའི་རྟེན་འབྲེལ་མདོ་འགྲེལ་དང་། ལང་གཤེགས་མདོ་འགྲེལ་བཅས་ལི་ཡུལ་གྱི་སྐད་ནས་བསྒྱུར་བར་གསལ། དེ་དག་ཕུད་པའི་བཀའ་བསྟན་གྱི་ཆོས་ཚན་སྤྱི་བྱིངས་ཏེ་གཞུང་གྲངས་སྡོམ་ ༥༨༩༢ ཕལ་ཆེ་བ་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་ཐད་ཀར་བསྒྱུར་ཡོད།

༨ ནང་པའི་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀུན་བཏུས་རྩོམ་སྒྲིག་གི་སྐོར།

སྟོན་པ་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བས་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་དུ་གྲགས་ཤིང་། དེ་དག་བརྗོད་བྱ་དང་རྗོད་བྱེད་ཅི་རིགས་ཀྱི་ཆ་ནས་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང་། ཡན་ལག་དགུ བསྡུས་ན་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་འདུས་པ་དེ་ལྟར་ཡང་། འཇིག་རྟེན་འདིའི་ཆོས་ལུགས་གཞན་དང་མི་འདྲ་བར་ལུང་ཆོས་ཀྱི་ཡིག་ཚོགས་ཧ་ཅང་ཆེ་བ་དང་། དེ་དག་ལས་ཆ་ཤས་ཙམ་བོད་དུ་བསྒྱུར་བ་ལ་མཚོན་ནའང་། ཆོས་ཚན་ ༥༠༠༠ ལྷག་དང་། པོད་གྲངས་ ༣༢༠ བརྒལ་བར་བཞུགས་སྟབས། གང་ཟག་གཅིག་གིས་མི་ཚེའི་ནང་ཡོངས་རྫོགས་ཐེངས་གཅིག་ཀློག་པའང་དཀའ་བའི་གནས་སུ་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་རྒྱ་ཆེ་མུ་མཐའ་མེད་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་གལ་ཆེའི་དོན་གནད་རྣམས་ཕྱོགས་བསྡུས་ཀྱིས་གདུལ་བྱའི་བློ་མོས་དང་འཚམ་པར་འཇུག་པ་བདེ་བའི་ཚུལ་དུ་ཕྱོགས་བཏུས་མཛད་པའི་ཚུལ་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐབས་ནས་དར་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། དཔལ་མགོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མདོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་མཛད་ཡོད་པ་དང་། རྒྱལ་སྲས་ཆེན་པོ་ཞི་བ་ལྷས་ཀྱང་མདོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་དང་། བསླབ་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་མཛད། དཔལ་མཉམ་མེད་ཇོ་བོ་ཆེན་པོས་མཛད་པའི་མདོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ཆེན་པོ། གཞན་ཡང་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ། དེ་བཞིན་དུ་སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་གླང་གིས་རང་ཉིད་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་གཞུང་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཉུང་ངུར་བརྩམས་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ཚད་མ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་སོགས་སྣ་ཚོགས་ཤིག་བཞུགས་པ་དེ་དག་ཕྱི་རབས་ཀྱི་གདུལ་བྱར་ཕན་རླབས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་མཐུན་སྣང་དུ་གྲུབ་པ་ལྟར་ལགས།

ཚུལ་དེ་དང་མཐུན་པར་དེང་གི་དུས་སུའང་། སྟོན་མཆོག་རྣམ་འདྲེན་བཞི་པས་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་རྣམས་ནང་པ་ཡིན་མིན་དང་། ཆོས་དད་ཡོད་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་མིའི་འགྲོ་བ་ཡོངས་ལ་འཕྲལ་དང་ཡུན་གྱི་ཕན་བདེ་སྐྲུན་པ་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། དེ་དག་དེང་རབས་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་གནས་ལ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་དང་མཚུངས་པར་རྩོམ་སྒྲིག་ཐུབ་ན་སྐྱེ་བོ་མང་པོར་ཕན་ཐོགས་མི་ཡོང་ངམ་སྙམ་པའི་རེ་འདུན་དང་ལྷག་བསམ་བཟང་པོས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ། ལོ་ཤས་སྔོན་འབྲེལ་ཡོད་འགར་གླེང་སློང་དང་འབོད་བསྐུལ་བྱས་དོན་ལྟར། འབྲེལ་ཡོད་རྣམས་ནས་བརྗོད་བྱ་སྡེ་ཚན་གསུམ་ལས་དང་པོ་གཉིས་དང་འབྲེལ་བའི་གཞུང་ཚན་ཆར་བགོས་ཀྱིས་བཀའ་བསྟན་གྱི་གཞུང་པོད་དཔངས་མཐོ་ཞིང་གྲངས་མང་བ་དེ་དག་རྣམས་ལས་འབད་པ་ལྷུར་ལེན་གྱིས། གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་གམ་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་སྐོར་རྣམས་བཏུས་ཏེ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་ཤིང་། ད་ཆར་ངོས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དམིགས་ཡུལ་དང་བསམ་འཆར་ལྟར་ནང་པའི་གཞུང་ནས་བྱུང་བའི་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཟུར་འདོན་གྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་གི་བྱ་བ་རྩ་བའི་ཆ་ནས་གྲུབ་འདུག་པས་རྩོམ་སྒྲིག་གི་བྱ་བར་དངོས་སུ་ཞུགས་པ་རྣམས་དང་། རྩོམ་སྒྲིག་སྐབས་རང་རེའི་བསླབ་པ་རྒན་གྲས་ཁག་ཅིག་ནས་དགོངས་འཆར་བཏོན་ཡོད་པ་དེ་དག་ཀུན་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། གཞན་ཡང་དཔེ་དེབ་འདི་དག་དབྱིན་ཡིག་དང་རྒྱ་ཡིག་སོགས་སྐད་ཡིག་གཞན་དང་གཞན་དུ་སྒྱུར་མཁན་ལོ་ཙཱ་བ་དག་ལའང་ཡི་རང་དང་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

བཀའ་བསྟན་གྱི་གཞུང་ནི་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་གཏིང་ཟབ་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། རྩོམ་སྒྲིག་ཞུས་པའི་དེབ་འདི་དག་ཏུ་གཞུང་དེ་དག་ནང་གསལ་བའི་སྐབས་འབྲེལ་གྱི་དོན་གནད་ཐད་ལྷག་ཆད་ནོར་གསུམ་བྱུང་ཡོད་སྲིད་ནའང་། མ་མཐར་ཡང་ནང་པའི་བཀའ་བསྟན་གྱི་གཞུང་དེ་དག་ཏུ་གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་གམ་ཚན་རིག་གི་སྐོར་དང་། ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་སྐོར་དང་། ཆོས་ཉམས་ལེན་གྱི་སྡེ་ཚན་དང་བཅས་གསུམ་པོ་སོ་སོར་དོན་གྱིས་ཡོད་པ་དེ་དག་གསལ་བོར་ཟུར་འདོན་རྩོམ་སྒྲིག་ཐུབ་ཡོད་པས། སླད་ཕྱིན་སྣོན་འཕྲི་དགོས་པ་བྱུང་ནའང་སྟབས་བདེའི་ངང་སྣོན་འཕྲི་ཆོག་པ་བྱུང་ཡོད།

མཇུག་དོན་དུ། ནང་པའི་གཞུང་ནས་བྱུང་བའི་གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་གམ་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་དག་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་པའི་གླེགས་བམ་འདི་དག་གིས་ད་ཡོད་འཇིག་རྟེན་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་སློབ་གསོའི་གཞུང་ལུགས་ཐད་ཁ་སྐོང་དང་གསར་གཏོད་ཀྱི་ལེགས་སྐྱེས་ཤིག་འབུལ་ཐུབ་པ་དང་། སྐྱེ་འགྲོ་མང་པོར་ཕན་པ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བའི་སྨོན་ལམ་དང་བཅས། ཤཱཀྱའི་དགེ་སྦྱོང་ཆོས་སྨྲ་བ། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོས། ༢༠༡༤ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡ ལ།

རྩོམ་སྒྲིག་པའི་གསལ་བཤད།

འཕགས་ཡུལ་གྱི་ནང་པའི་གཞུང་ལས་བྱུང་བའི་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་འདི་ཉིད་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུས་པའི་དམིགས་ཡུལ་དང་། རྩོམ་སྒྲིག་བྱ་བའི་བརྒྱུད་རིམ། བརྗོད་དོན་ཁག་བཅས་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས་ཙམ་ཞུ་བ་ལ། དེ་ཡང་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་བླ་ན་མེད་པ་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་༸རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་རླབས་ཆེན་དགོངས་གཞི་དང་རྩ་ཆེའི་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་སྔ་ཕྱི་རིམ་ཕེབས་ལྟར། སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་དང་དཔལ་ན་ལེནྡྲའི་མཁས་གྲུབ་རྣམས་ཀྱིས་གཙོས་རྗེས་འཇུག་མཁས་པ་རིམ་བྱོན་གྱིས་མཛད་པའི་དགོངས་འགྲེལ་གྱི་བསྟན་བཅོས་དག་གི་བརྗོད་བྱ་རྣམས། གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་གམ་ཚན་རིག་དང་། དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ལྟ་གྲུབ་དང་། ཉམས་ལེན་གྱི་རིམ་པ་བཅས་སྡེ་ཚན་ཆེན་པོ་གསུམ་དུ་འདུ་ཞིང་། དེ་དག་ལས་གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་གམ་ཚན་རིག་དང་། ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་སྡེ་ཚན་གཉིས་ནི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་ཆོས་ལུགས་གཞན་ལ་ཞུགས་པ་དང་། ཆོས་ལུགས་ལ་དོ་སྣང་མེད་པའི་རིགས་དང་། ཆོས་ལུགས་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ནའང་སྦྱང་བརྩོན་བྱ་འོས་པའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་སྡེ་ཚན་ཁྱད་ཆོས་འབུར་དུ་ཐོན་པ་དུ་མས་ཕྱུག་ཅིང་། ད་ལྟའི་དུས་རབས་འདིའི་ནང་ཧ་ཅང་ཕན་ཐོགས་དང་འབྲེལ་པ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་པས་འཛམ་གླིང་སྤྱིའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་སྡེ་ཚན་ནང་འཇུག་ཐབས་དང་། དེང་དུས་ཀྱི་ཚན་རིག་པས་དཔྱད་ཞིབ་བྱ་རྒྱུའི་སྡེ་ཚན་ནང་ཤེས་པའི་རྣམ་གཞག་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་བྱ་རྒྱུ།

ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་རྗེས་འཇུག་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུའང་། གནའ་སྲོལ་བཞིན་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་ཁག་ཏུ་སློབ་གཉེར་རྒྱུན་རིང་པོར་བྱ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་མེད་པའི་རིགས་ལའང་བཀའ་བསྟན་གྱི་བརྗོད་བྱ་གཞི་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ལ་ཁུངས་དང་འབྲེལ་བའི་གོ་བ་རགས་རིམ་སྟེར་ཐུབ་པ་དང་། ཚན་རིག་པ་དང་ཉམས་ཞིབ་པའི་ཁྲོད་དུ་སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་ལས་བཤད་པའི་སེམས་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་དང་འབྲེལ་བའི་གནད་དོན་མང་པོ་ཞིག་ལ་དོ་སྣང་གསར་པ་སླེབ་བཞིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ལྡེ་མིག་བྱས་ཏེ། གཏིང་ཟབ་ལ་རྒྱ་ཆེ་བའི་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་གི་སྒོ་མོ་ཡངས་པོར་འབྱེད་ཐུབ་པ་སོགས་མདོར་ན་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོང་ཐབས་སུ་དམིགས་ཏེ་གོང་གསལ་སྡེ་ཚན་གཉིས་པོ་ནང་ཆོས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་ལས་ཟུར་དུ་བཏོན་ཏེ་བསླབ་བྱའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ངོ་བོའི་ཐོག་ནས་སྦྱང་བའི་གཞིར་གསར་སྒྲིག་ཞུས།

སྤྱིར་ནང་པའི་གཞུང་ནས་གསུངས་པའི་ནང་སེམས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་དང་དེང་རབས་ཚན་རིག་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་སེམས་ཁམས་ཚན་རིག་གི་ཁྱབ་ཁོངས་རྒྱ་སྐྱེད་བཏང་སྟེ་དུས་རབས་འདི་དང་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་དུས་རབས་ནང་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་རྣམས་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པ་དང༌། ཕྱི་ནང་གི་དཔལ་ཡོན་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་མི་སྡེའི་སྤྱི་ཚོགས་གསར་པ་ཞིག་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་ཞིང་། དེང་འཛམ་བུའི་གླིང་འདིར་བྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན་པའི་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། རང་བྱུང་འབྱུང་བའི་གནོད་འཚེ་སོགས་དང་། ཁྱད་པར་ཁོར་ཡུག་ཉམས་ཆག་ཤིན་ཏུ་ཚབས་ཆེ་བ། དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནས་སྟངས་དོ་མི་མཉམ་པ། ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་གྱི་འཐེན་འཁྱེར་སོགས་མིས་བཟོས་པའི་དཀའ་ངལ་མང་དག་ཅིག་གི་འབྱུང་རྐྱེན་ནི་འདོད་རྔམ་དང་འགྲན་སེམས། འཁོན་འཛིན་དང་གནོད་སེམས། ང་རྒྱལ་དང་ཕྲག་དོག་སོགས་མདོར་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཆགས་སྡང་རྨོངས་གསུམ་གྱིས་རྩ་བ་བྱས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན།

དོན་གྱི་དབང་འདི་གཟིགས་ནས་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཤེས་ཚད་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་གཅིག་པུས་མི་འགྲིག་པར་ནང་བསམ་བློའི་འཁྱེར་སོ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུར་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་ཚུལ་དང་། སེམས་ཀྱི་བདེ་སྡུག་གི་རྣམ་གཞག་ཤེས་ཐུབ་པ་ཞིག་དང་། སེམས་ཀྱི་བདེ་སྡུག་ལ་སྟངས་འཛིན་བྱེད་ཐུབ་པ། བྱ་བ་ཆེ་ཕྲ་གང་ལ་འཇུག་ཀྱང་ཐོག་མའི་ཀུན་སློང་བཟང་པོ་དགོས་ཚུལ། སེམས་ཀྱི་ཀུན་སྤྱོད་བཟང་པོ་ཞེས་པ་ངེས་པར་ཆོས་ལུགས་ཤིག་གི་ལྟ་ཚུལ་གྱི་ཐོག་ནས་བཤད་དགོས་པ་ཞིག་མིན་པར། འགྲོ་བ་མི་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་སེམས་པ་བཟང་པོ་དང་བྱམས་བརྩེས་ཕྱུག་པ་ཞིག་ངེས་པར་དགོས་ཤིང་། དེ་ནི་མི་སྒེར་དང༌། ཁྱིམ་ཚང༌། སྤྱི་ཚོགས་བཅས་སུ་བདེ་སྐྱིད་འབྱུང་བའི་གཞི་རྩ་ཡིན་ལ། བྱ་བ་ཡང་དག་པ་དང་ཡར་རྒྱས་ལྡན་པ། ཚུལ་དང་མཐུན་པ་བཅས་ཡོང་བ་ཡང་ཀུན་སློང་ལ་ཐུག་ཅིང་། མདོར་ན། འགྲོ་བ་མི་རྣམས་ཀྱི་ངག་གི་སྨྲ་བརྗོད་དང༌། ལུས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར། ཐ་ན་བྱ་བ་ཆུང་ཙག་ཡན་ཆད་ཀུན་སློང་གི་སྒོ་ནས་བཟང་ངན་འབྱེད་པ་ཡིན་པས། མཐར་གཏུགས་ན་ཚང་མ་ཀུན་སློང་ལ་རག་ལས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་འདིའི་སྐྱེ་འགྲོ་ཀུན་གྱི་བདེ་ཐབས་སུ་རིགས་རུས་དང་། ལྟ་གྲུབ། ཆོས་ལུགས་སོགས་ཀྱི་མི་མཐུན་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱབ་ཏུ་བསྐྱུར་ཏེ་ཆོས་དང་མ་འབྲེལ་བའི་མིའི་རིགས་ཀྱི་བཟང་སྤྱོད་གོང་མཐོར་གཏོང་རྒྱུ་ནི་ད་ལྟའི་སྤྱི་ཚོགས་འདིའི་ནང་གལ་འགངས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཚུལ་དང་། འཛམ་གླིང་འདིའི་ནང་ཆོས་ལ་དོ་སྣང་དང་དད་མོས་མེད་པའི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་གྲངས་འབོར་ཤིན་ཏུ་མང་ཞིང་། མི་སྡེའི་སྤྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་འདི་ཉིད་ནི་བཟའ་བཏུང་མཉམ་སྤྱོད་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་དང་འདྲ་བར་ངེས་པར་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་འཚོ་དགོས་པས། རང་ཉིད་གང་ལ་བརྟེན་པའི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་དང་སྤྱི་ཚོགས་དེར་སྡང་སེམས་དང་གནོད་འཚེ་སྤངས་ཏེ་སེམས་ཁུར་མཉམ་ལེན་གྱིས། བྱམས་པ་དང་བརྩེ་བས་འཚོ་བའི་མི་སྡེའི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་བསྐྲུན་དགོས་པའི་ལམ་སྟོན་ཟབ་མོ་དུས་ནས་དུས་སུ་གནང་ཡོད།

ནང་པའི་གཞུང་ནས་གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་གམ་ཚན་རིག་འཆད་པ་ན། བཟང་ངན་དང་བླང་དོར་གྱི་དབྱེ་བ་མ་ཕྱེ་བར་རང་རང་གི་རང་བཞིན་ནམ་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཏན་ལ་ཕབ་ཡོད་ཅིང་། དེ་ལ་ནི་ནང་པའི་གཞུང་ནས་གསུངས་པའི་ཚན་རིག་ཅེས་བྱ་ལ། ནང་པའི་གཞུང་གི་ཆོས་སྐད་ལྟར་ན་གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་ཞེས་པ་དེ་ཡིན། སྤྱིར་ཚན་རིག་ཅེས་པ་ཡུལ་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་ལ་དཔྱད་པའི་གྲུབ་དོན་དང་། ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་ཐབས་གཉིས་ཀ་ལ་བརྗོད་ཆོག་ཀྱང་། གཙོ་བོ་ནི་གང་ལ་དཔྱོད་པའི་ཡུལ་དང་། དཔྱད་པའི་གྲུབ་དོན་ཙམ་གྱི་སྟེང་ནས་མི་འཇོག་པར། ཇི་ལྟར་དཔྱོད་པའི་ཐབས་ལམ་དམིགས་བསལ་བ་ཞིག་གི་སྟེང་ནས་ཀྱང་འཇོག་དགོས་པར་དེང་རབས་ཀྱི་འགྲེལ་བརྗོད་པ་ཕལ་ཆེ་བས་བཤད།

གཞིའི་གནས་ཚུལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པ་དང༌། བདེ་བ་འདོད་པ་རང་གི་ངང་གིས་ཡོད་ལ། སྡུག་བསྔལ་ཞེས་པ་དེ་རྒྱུ་མེད་རྐྱེན་མེད་དུ་གྲུབ་པའམ་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་མིན་པར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་པ་ཚོགས་པས་བྱས་པ་དང༌། རྒྱུ་རྐྱེན་དེ་དག་ཀྱང་བསྒྱུར་དུ་མེད་པའི་གཏན་དུ་བ་ཞིག་མིན་པས་བདེ་སྡུག་གཉིས་པོ་དེ་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པའི་ཚུལ་སོགས་གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་གཞི་ལ་བཞག་པའི་ཐོག་ནས་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་སྐོར་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད། གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་དང་མཐུན་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཅིག་ཡིན་ན་དེ་ནི་ལྟ་གྲུབ་ཡང་དག་པ་ཞིག་དང་། གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཡིན་ན་དེ་ནི་ལྟ་གྲུབ་ཡང་དག་པ་ཞིག་མིན།

ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཅེས་པ་ནི་རྩ་བ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་རྟེན་འབྱུང་ངམ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པའི་རྟེན་འབྱུང་གཞི་ལ་བཞག་པའི་ཐོག་ནས་གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་ལམ་བདེན་དོན་ལ་དཔྱོད་པའི་དཔྱད་ཐབས་དང་དེས་རྙེད་པའི་གྲུབ་དོན་ཞིག་ལ་འཇོག་དགོས་ལ། བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་རྟེན་འབྱུང་ངམ་རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྱུང་གི་ལྟ་བ་དང་བརྟེན་ནས་བཏགས་པའི་རྟེན་འབྱུང་གི་ལྟ་བ་གཉིས་ནི་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་གཙོ་བོ་ཡིན། རྟེན་འབྱུང་གི་ལྟ་བ་འདིས་མཐའ་གཉིས་སེལ་བར་བྱེད་པར་མ་ཟད། བདེ་སྡུག་རྣམས་ཕྱི་རོལ་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་བཟང་ངན་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་མིན་པར་ནང་སེམས་ཀྱི་འཁྱེར་སོ་བཟང་ངན་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

སྤྱིར་རྒྱལ་བའི་བཀའ་དང་འཕགས་ཡུལ་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་གཞུང་དག་ལས་ཡུལ་དུས་གནས་སྐབས་མི་འདྲ་བའི་གདུལ་བྱའི་ཁམས་དང་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་བསྟུན་ཏེ་གསུངས་པ་དུ་མ་ཞིག་ཡོད་པས་། འདིར་བཤད་པའི་གནས་དུ་མ་ཞིག་དེང་དུས་ཚན་རིག་པས་བཤད་པ་དང་མཐུན་དགོས་པའི་ངེས་པ་མེད་ལ། ནང་པ་སྤྱིའི་བཞེད་པ་ཡིན་པས་ཁྱབ་པ་དེ་བས་ཀྱང་མེད་མོད། གཙོ་བོར་ཚན་རིག་པས་ཉམས་ཞིབ་བྱ་ཡུལ་དང་། གྲུབ་མཐའ་གོང་འོག་གི་ཁྱད་པར་ཤེས་ཆེད་བཀོད་ཡོད། འདིར་བཤད་པའི་གནད་ཆེ་ཤོས་ནི་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་སྐོར་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལ་ནི་ནང་པའི་གཞུང་ལུགས་ཁག་ཏུ་འགྲེལ་བཤད་མཐིལ་ཕྱིན་པ་གནང་ཡོད། ཕྱི་གཟུགས་ཅན་གྱི་སྐོར་ལ་ནང་པའི་གཞུང་དུ་བཤད་པ་ལས་དེང་དུས་ཚན་རིག་པའི་འགྲེལ་བཤད་ཞིབ་ཚགས་པ་དང་རྒྱས་པ་ལྟ་བུ་ཡོད།

༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བསྒྲིག་པར་བཞེད་པའི་ཐུགས་འདུན་སྔ་མོ་ནས་ཡོད་ཐོག་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༠ ལོའི་ཕྱི་ཟླ་དྲུག་པའི་ནང་དྷ་སྟེང་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེར་ན་གཞོན་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་གཙོས་དོན་གཉེར་ཅན་མང་པོར་གསུང་ཆོས་གནང་སྐབས། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་བཀའ་བསྟན་གྱི་བརྗོད་བྱ་རྣམས་ཚན་རིག་དང་། ལྟ་གྲུབ། ཉམས་ལེན་བཅས་སྡེ་ཚན་གསུམ་དུ་འདུ་ཚུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་རྒྱས་པར་བཀའ་སྩལ་ཅིང་། རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་གི་མཁན་པོ་ཁྲོམ་ཐོག་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལ་དམིགས་བསལ་གྱིས་སྒྲིག་འཛུགས་ཤིག་བཙུགས་ཏེ་རྩོམ་སྒྲིག་མི་སྣ་དྲག་བསྒྲུགས་ཀྱིས་ནང་ཆོས་ནས་བཤད་པའི་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་སྟོན་པའི་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀུན་བཏུས་ཞེས་པ་ཞིག་གསར་སྒྲིག་གི་ཐུགས་འགན་རྐང་བཞེས་གནང་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་གཟབ་ནན་ཕེབས་པ་དང་སྦྲགས། ནང་པའི་གཞུང་ནས་བཤད་པའི་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་སྐོར་གྱི་བརྗོད་བྱ་དབྱེ་སྟངས་དང་། བརྗོད་བྱའི་རྐང་གྲངས་བཅས་ལ་ལམ་སྟོན་གནང་བར། མཁན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་དང་། ཚོགས་མི་གསུང་སྒྱུར་དགེ་བཤེས་རྡོ་རྗེ་དགྲ་འདུལ། ཡང་སྟེང་རིན་པོ་ཆེ། དགེ་བཤེས་ཐུབ་བསྟན་དཔལ་བཟང་། རྣམ་གྲྭ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་འཕེལ་བཅས་ཀྱིས་བརྗོད་དོན་ས་བཅད་ཀྱི་རགས་ཟིན་ཐོག་མར་བསྒྲིགས་ཏེ་༸གོང་ས་མཆོག་ལ་སྤྱན་བསྟར་ཞུས་པའི་ཕྱིར་ཕེབས་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་གཞིར་བཟུང་ཐོག་རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ཚོགས་ཆུང་གི་ངོས་ནས་གདན་ས་ཁག་ནས་དགེ་བཤེས་བདུན་ཅུ་སྐོར་དྲག་འདེམས་ཀྱིས་ས་བཅད་བགོ་འགྲེམས་གནང་ཞིང་། ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་སེ་ར་ཐེག་ཆེན་གླིང་དུ་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་ཟབ་རྒྱས་གནང་བའི་དགོངས་དོན་ལྟར་དགེ་བཤེས་རྣམ་པས་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་བོད་སྐད་དུ་འགྱུར་རོ་ཅོག་ལས་བརྗོད་གཞི་དང་འབྲེལ་བའི་ལུང་ཁུངས་ས་བོན་འཚོལ་སྡུད་གནང་སྟེ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༠ ནང་རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ཚོགས་ཆུང་གི་ཚོགས་མི་དང་དཔྱད་ཞིབ་པ་དགེ་བཤེས་བདུན་ཅུ་སྐོར་བཅས་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་དཔལ་ལྡན་འབྲས་དཀར་སྤུངས་པར་ལྷན་འཛོམས་ཀྱིས་རྩོམ་གཞིའི་ལུང་ཁུངས་ས་བོན་གྱི་ཐོག་བགྲོ་གླེང་གནང་།

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ནང་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་དགའ་ལྡན་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་གླིང་དུ་དཔྱད་ཞིབ་པ་དགེ་བཤེས་རྣམ་པར་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་འདི་ཉིད་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་རིམ་དང་འབྲེལ་བའི་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་གནང་ཞིང་། ལོ་དེ་གའི་ཕྱི་ཟླ་ ༤ ནང་གདན་ས་གསུམ་གྱི་གྲྭ་ཚང་དྲུག་ནས་གུས་པ་རྩོམ་སྒྲིག་པ་དྲུག་བདམས་བསྒྲུགས་ཀྱིས་དྷ་རམ་ས་ལའི་སྐུ་བཅར་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་གླིང་དུ་འཛོམས་ཏེ་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་རིམ་དབུ་འཛུགས་ཞུས་ཤིང་། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་མཇལ་བཅར་ཞུས་པར། ཀུན་བཏུས་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུ་ཕྱོགས་དང་། ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་དབྱེ་མཚམས། བརྗོད་གཞི་གནད་འགག་ཆེ་རིགས་སོགས་ཀྱི་ཐད་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་ཟབ་མོ་ཕེབས་པའི་དགོངས་དོན་ལྟར་སྔར་ཡོད་རྩོམ་གཞིའི་ལུང་ཁུངས་ས་བོན་ལ་ཞིབ་འཇུག་ཐོག་ད་དུང་ལུང་ཁུངས་གསར་པ་འཚོལ་སྡུད་དང་། འབྲེལ་ཡོད་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་གཞུང་ཆེན་དག་ལ་རྒྱ་བོད་ཀྱི་མཁས་པའི་དགོངས་འགྲེལ་ཁག་གིས་ལྡེ་མིག་བྱས་ཏེ་ཞིབ་འཇུག་བགྱིས་ཤིང་། བརྗོད་གཞི་ཁག་ལ་གང་ཐུབ་ཀྱིས་ཁ་གསལ་གོ་བདེའི་འགྲེལ་བཤད་ཞིབ་མོར་བགྱིས་ཏེ། ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་དེབ་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞི་ཐོག་མར་བསླངས། གུས་ཅག་རྩོག་སྒྲིག་པ་དྲུག་ལས་སེར་སྨད་དགེ་བཤེས་བྱམས་པ་ཡེ་ཤེས་དང་། སེར་བྱེས་དགེ་བཤེས་ཡ་མ་བསོད་ནམས་གཉིས་དགེ་ལུགས་རྒྱུགས་སྤྲོད་ཆེན་མོའི་ཕྱག་ལས་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་དགོངས་ཞུས་ཀྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ཕྱག་ལས་ཐོག་མའི་ཟླ་བ་གསུམ་ཙམ་ལས་གནང་རྒྱུ་མ་བྱུང་། ལོ་དེ་གའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡༢ ནང་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་དཔལ་ལྡན་འབྲས་དཀར་སྤུངས་པར་གདན་ས་གསུམ་གྱི་དགེ་བཤེས་མཁས་དབང་སུམ་ཅུ་ཙམ་དང་། རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ཚོགས་ཆུང་དང་གུས་ཅག་རྩོམ་སྒྲིག་པ་བཅས་ནས་དེབ་འདི་དག་གི་རགས་ཟིན་ཐོག་མའི་བརྗོད་གཞི་ཁག་ལ་བགྲོ་གླེང་གནང་།

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ཟླ་བ་ ༡ ནང་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་དཔལ་ལྡན་འབྲས་དཀར་སྤུངས་པར། སེམས་དང་སྲོག་གི་ཚོགས་པས་གོ་སྒྲིག་ཞུས་ཏེ། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་དབུ་བཞུགས་ཐོག ཚན་རིག་དང་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་བར་གྱི་མཁས་པའི་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་ཆེན་ཚུགས་པའི་སྐབས་དང་སྟབས་བསྟུན། རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་རྣམ་གྲྭ་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་གཙོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་གདན་སའི་གྲྭ་ཚང་དྲུག་ནས་དཔྱད་ཞིབ་པ་མཁས་དབང་དགེ་བཤེས་གསུམ་རེ་དང་། སྐུའི་གསུང་སྒྱུར་གླང་རི་བ་ཐུབ་བསྟན་སྦྱིན་པ། ཝཱ་ཎ་མཐོ་སློབ་ཁང་གི་ངེས་སྟོན་པ་དགེ་བཤེས་ངག་དབང་བསམ་གཏན། དྷ་ས་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་དབུ་འཛིན་དགེ་བཤེས་ལྷག་རྡོར། ཨ་རི་ཨེ་མོ་རི་མཐོ་སློབ་ཁང་གི་སློབ་དཔོན་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་དང་། དགེ་བཤེས་དགྲ་འདུལ་རྣམ་རྒྱལ་སོགས་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་བཞུགས་པའི་མཁས་དབང་ཁག་ཅིག་དང་། གུས་ཅག་རྩོམ་སྒྲིག་པ་བཅས་ནས་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་མཇལ་བཅར་ཞུས་ཐོག སྟག་ཚང་ར་བ་སྟོད་པའི་གྲྭ་ཚང་དུ་ཉིན་གསུམ་གྱི་རིང་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་གམ་ཚན་རིག་གི་སྐོར་གྱི་རགས་ཟིན་ཐ་མའི་བརྗོད་གཞི་ཁག་ལ་བགྲོ་གླེང་ཞིབ་རྒྱས་གནང་།

ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་འདི་ཉིད་རྩོམ་སྒྲིག་བྱ་བའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་གླང་རི་བ་མཁས་དབང་ཐུབ་བསྟན་སྦྱིན་པས་རྩ་བའི་སྒྲོམ་གཞིར་སྐབས་བསྟུན་གྱིས་བསྐྱར་བཅོས་དང་། དཀར་ཆག་ལེགས་བསྒྲིགས་གནང་བ་༸གོང་ས་མཆོག་ལ་སྤྱན་བསྟར་ཞུས་པའི་ཕྱིར་ཕེབས་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་གཞིར་བཟུང་ཐོག་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུས་པའི་སྔ་ཕྱིའི་རགས་ཟིན་རྣམས་མཁས་དབང་མང་དག་ཅིག་ལ་གཟིགས་ཞིབ་ཏུ་ཕུལ་ཏེ། བགྲོ་གླེང་སྔ་ཕྱིར་ཚོགས་པའི་དགོངས་ཚུལ་ཁག་ལ་ཞིབ་དཔྱད་ཐོག་རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ཚོགས་ཆུང་གི་ཚོགས་གཙོ་རྣམ་གྲྭ་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་དང་། དགེ་བཤེས་ཐུབ་བསྟན་དཔལ་བཟང་སོགས་ཚོགས་མི་རྣམས་དང་། རྩོམ་སྒྲིག་སློབ་སྟོན་པ་སྐུའི་གསུང་སྒྱུར་མཁས་དབང་ཐུབ་བསྟན་སྦྱིན་པ་ལའང་གོ་བསྡུར་ཡང་ཡང་ཞུས་ཏེ་ཞུན་ཐར་བཅད་ཅིང་། ལྷག་པར་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ཕྱི་ཟླ་ ༩ ནང་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དབུ་བཞུགས་ཐོག མཁས་དབང་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་དང་། རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ཚོགས་ཆུང་གི་ཚོགས་མི་རྣམ་པ། ཟུར་ཉན་ལ་ཕེབས་པའི་མཁས་དབང་ཁག གུས་ཅག་རྩོམ་སྒྲིག་པ་བཅས་བཞུགས་སྒར་རྒྱལ་བའི་ཕོ་བྲང་དུ་ལྷན་འཛོམས་ཐོག ནང་པའི་གཞུང་ནས་བྱུང་བའི་ཚན་རིག་གི་རྣམ་གཞག་སྐོར་གྱི་བརྗོད་དོན་ཁག་ཉིན་ལྔའི་རིང་ཞིབ་ཕྲ་སྙན་སྒྲོན་དང་འབྲེལ་བགྲོ་གླེང་དཔྱད་བསྡུར་གནང་བར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ཚན་རིག་གི་སྐོར་རྣམས། ༡ ཤེས་བྱ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་དང་། ༢ ཤེས་བྱེད་བློའི་རྣམ་གཞག ༣ བློ་ཡུལ་ལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་པའི་ཚུལ། ༤ བློས་ཡུལ་འཇལ་བའི་ཐབས། ༥ ཡུལ་འཇལ་བ་པོའི་གང་ཟག་གི་རྣམ་གཞག་བཅས་དོན་ཚན་ཆེན་པོ་ལྔའི་ནང་དུ་བསྡུས་ནས་འཆད་པའི་རིམ་པ་དེ་ལྟར་བྱས་ན་དེང་དུས་ཀྱི་དོན་གཉེར་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བློ་ལ་འཇུག་བདེ་བ་སོགས་དགེ་མཚན་དུ་མ་ཡོད་ཚུལ་གྱིས་མཚོན། དོན་ཚན་རེ་རེའི་ཐོག་ཞིབ་ཅིང་ཕྲ་བའི་རྩ་ཆེའི་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་ཕེབས་པའི་དགོངས་དོན་ལྟར་མཐའ་མཇུག་གི་བཟོ་བཅོས་གང་དགོས་ཀྱིས་གཏན་འབེབས་ཞུས་ཤིང་། ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་དེབ་འདི་གཉིས་གཙོ་བོར་དེང་རབས་ཀྱི་གཞོན་སྐྱེས་དང་ཚན་རིག་པ་དང་ཉམས་ཞིབ་པ་སོགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བསྒྲིགས་པ་ཞིག་ཡིན་པས་འཛམ་གླིང་སྐད་ཡིག་དུ་མའི་ཐོག་ཕབ་སྒྱུར་ཞུ་གཏན་འཁེལ་ཡོད།

ཡང་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༦ ཉིན་རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ཚོགས་ཆུང་དང་། དེབ་འདི་དབྱིན་ཡིག་ཐོག་ཕབ་སྒྱུར་བ་གཉིས། གུས་ཅག་རྩོམ་སྒྲིག་པ་བཅས་༸གོང་ས་༸རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་མཇལ་བཅར་སྐབས། རྒྱས་པ་འདི་ནི་བཀའ་བསྟན་གྱི་གཞུང་མང་པོ་བསྡུས་ཡོད་ཅིང་སྤུས་དག་པོ་དང་ཞིབ་ཚགས་པོ་བྱུང་ཡོད། ད་དུང་ལས་དང་པོ་བ་རྣམས་འཇུག་པ་བདེ་བའི་ཆེད་དུ་བཀའ་བསྟན་ལུང་ཁུངས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་མེད་ཅིང་ད་ལྟའི་དེབ་འདིའི་ནང་ནས་སྙིང་པོ་བསྡུས་ཏེ་འབྲིང་བ་ཞིག་དང་བསྡུས་པ་ཞིག་སྟེ་རྒྱས་འབྲིང་བསྡུས་གསུམ་བྱུང་ན་ལེགས་ཞེས་༸བཀའ་ལུང་གསེར་གྱི་ཅོད་པན་སྤྱི་བོར་བཅིངས་པ་བཞིན། ལུང་ཁུངས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་དོར་བའི་དེབ་བསྡུས་པ་ཞིག་ཀྱང་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུ་བཞིན་པ་ལགས།

ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་བརྗོད་བྱ་རྣམས་ཚན་རིག་གི་སྐོར་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་སྐོར་གཉིས་སུ་བསྡུས་ཤིང་། གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་གམ་ཚན་རིག་གི་སྐོར་ལ། རྗོད་བྱེད་སྐབས་བཅུ་གཉིས་དང་བརྗོད་བྱ་ ༡ ཤེས་བྱ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་དང་། ༢ ཡུལ་ཅན་བློའི་རྣམ་གཞག ༣ བློ་ཡུལ་ལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་པའི་ཚུལ། ༤ བློས་ཡུལ་འཇལ་བའི་ཐབས། ༥ ཡུལ་འཇལ་བ་པོའི་གང་ཟག་བཅས་དོན་ཚན་ཆེ་ཁག་ལྔར་བསྡུས་ཡོད། དེ་ཡང་པོད་དང་པོའི་བརྗོད་བྱ་ནི། འགོ་བརྗོད་དུ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་རིང་ལུགས་དང་དེང་རབས་ཚན་རིག་བར་གྱི་འབྲེལ་པའི་སྐོར་དང་། གཞུང་དངོས་གཞིའི་སྐབས་དང་པོ་སྤྱི་བཤད་ལ། ནང་པའི་གཞུང་ནས་གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་སྤྱི་སྒྲོམ་མི་འདྲ་བར་གསུངས་པའི་ཚུལ་དང་། དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཐབས་དང་དཔྱོད་པའི་སྒོ། རིགས་ལམ་སྦྱོང་བའི་ཐབས། སྐབས་གཉིས་པ་ནས་དྲུག་པའི་བར་རྣམས་སུ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་དང་ཕྱི་ནང་གི་གཟུགས། འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་གྱུར་གྱི་ཁྱད་པར། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་རྣམ་གཞག འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས། མཚན་མཚོན་གཞི་གསུམ། གཅིག་དང་ཐ་དད་ཀྱི་རྣམ་གཞག སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག རྫས་ཆོས་དང་ལྡོག་ཆོས། འགལ་བ་དང་འབྲེལ་པ། དགག་པ་དང་སྒྲུབ་པ། གཞལ་བྱའི་གནས་གསུམ། དུས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་དུས་གསུམ་འཇོག་པའི་ཚུལ། དུས་ཀྱི་ཐུང་མཐའ་ལས་བརྩམས་པའི་དཔྱད་པ། མི་རྟག་པ་ཕྲ་མོ་འཇོག་ཚུལ། གཟུགས་ཅན་རྩོམ་བྱེད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་རྣམ་གཞག མངོན་པའི་གཞུང་ནས་གསུངས་པའི་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འབྱུང་འཇིག་གི་སྐོར། དུས་འཁོར་ནས་གསུངས་པའི་མཁའ་རྡུལ་དང་གོ་ལའི་འཁོར་བགྲོད། ཨཱརྱ་བྷ་ཊའི་རྩིས་གཞུང་ཨཱརྱ་བྷ་ཊི་ཡམ་ལས་བཤད་པའི་གོ་ལའི་འཁོར་བགྲོད། འཇལ་བྱེད་ཀྱི་ཚད་དང་གྲངས་ཀྱི་རྣམ་གཞག མདོ་སྡེ་དང་དུས་འཁོར་སྨན་གཞུང་བཅས་ནས་མངལ་དུ་ལུས་ཀྱི་ཆགས་རིམ་གསུངས་པའི་ཚུལ། སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ནས་གསུངས་པའི་རྩ་རླུང་ཐིག་ལེའི་རྣམ་གཞག ཞར་བྱུང་སྨན་གཞུང་ནས་བྱུང་བའི་རྩ་རླུང་དང་ཀླད་པའི་རྣམ་གཞག ལུས་སེམས་ཀྱི་འབྲེལ་པའི་སྐོར་སོགས་ཤེས་བྱ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་ཞིབ་རྒྱས་སུ་བཀོད་ཡོད།

པོད་གཉིས་པའི་བརྗོད་བྱ་ནི། གཙོ་བོ་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པའི་སྐོར་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལའང་ནང་གསེས་ཡུལ་ཅན་བློའི་ངོ་བོ་དང་དབྱེ་ཚུལ། དབང་ཤེས་དང་ཡིད་ཤེས་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར། དབང་ཤེས་ཀྱི་རྐྱེན་གསུམ། རྟོག་པ་དང་རྟོག་མེད་ཀྱི་བློ་དང་། ཚད་མ་དང་ཚད་མིན། འཁྲུལ་པ་དང་མ་འཁྲུལ་བའི་ཤེས་པ་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་པར། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་ཁྱད་པར། མངོན་པ་གོང་འོག གཞི་བསྡུ་བ། མདོ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག གནས་བརྟན་སྡེ་པའི་གཞུང་སོགས་ནས་བཤད་པའི་སེམས་བྱུང་གི་རྣམ་གཞག སེམས་བྱུང་རྣམས་ཀྱི་རྫས་བཏགས་ཀྱི་ཁྱད་པར། སེམས་བྱུང་གི་གྲངས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་པ། ཐེག་པ་ཐུན་མོང་བའི་གཞུང་ལས་བཤད་པའི་སེམས་ཕྲ་རགས་དང་། སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི་གཞུང་ནས་བྱུང་བའི་སེམས་ཕྲ་རགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག བློ་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་ཚུལ་ལས་སྣང་ཡུལ་དང་འཇུག་ཡུལ་སོགས་བློའི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་གཞག དབང་ཤེས་རྣམ་པ་དང་བཅས་མ་བཅས་ཀྱི་སྐོར། རྣམ་པ་འཆར་ཚུལ་ལ་གཟུང་འཛིན་གྲངས་མཉམ་པ་སོགས་ཀྱི་རྩོད་ཚུལ། སེལ་འཇུག་དང་སྒྲུབ་འཇུག་གི་རྣམ་གཞག ཡུལ་ལ་འཇུག་ཚུལ་གྱི་རིམ་པ་དང་སྦྱར་ནས་བློ་རིག་བདུན་གྱི་རྣམ་གཞག བློས་ཡུལ་འཇལ་བའི་ཐབས་སུ་རིགས་པ་བཞི་དང་། མཐའ་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལོག་རྟོག་སེལ་བའི་ཐབས་ཐལ་འགྱུར་གྱི་རྣམ་གཞག མཐའ་གཉིས་སུ་དོགས་པའི་ཐེ་ཚོམ་སེལ་བའི་ཐབས་སྒྲུབ་ངག་གི་རྣམ་གཞག སྒྲུབ་ངག་གི་ཤུགས་བསྟན་བསྒྲུབ་བྱ་དང་དངོས་བསྟན་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་འགྲོས། ཐོས་བསམ་སོགས་ཀྱི་སྐབས་ཀུན་ཏུ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་བསྟེན་པ་གལ་ཆེ་ཚུལ། ཞི་ལྷག་གཉིས་སོགས་དཔྱད་འཇོག་གི་སྒོམ་གྱི་སྒོ་ནས་བློ་སྦྱོང་བའི་ཐབས། ཡུལ་འཇལ་བ་པོའི་གང་ཟག་གི་རྣམ་གཞག་སོགས་བཀོད་ཡོད་ལ། དེ་དག་ཀྱང་རྒྱལ་བའི་བཀའ་དང་འཕགས་ཡུལ་གྱི་པཎ་གྲུབ་རྣམས་ཀྱི་གཞུང་ཁུངས་མ་དང་གཏུགས་ཏེ་བཀའ་བསྟན་གྱི་གཞུང་ཚན་མི་འདྲ་བ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཅུ་ལྷག་ནས་སྐབས་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་ལུང་ཁུངས་དགུ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་ལྷག་བཏུས་ཡོད།

སྤྱིར་བཀའི་དགོངས་པ་འགྲེལ་བའི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་མཁས་པའི་གཞུང་ལའང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཚད་ལྡན་ཡིན་པའི་ངེས་པ་མི་སྣང་ནའང་། འདིར་ནི་རྒྱ་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཕལ་མོ་ཆེས་ཚད་ལྡན་གྱི་ཁུངས་སུ་མཛད་པའི་ན་ལེནྡྲའི་པཎ་གྲུབ་བཅུ་བདུན་གྱིས་མཚོན་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་དག་གི་གཞུང་ཆེན་རྣམས་ལ་ཁུངས་བཅོལ་ཏེ། དེ་དག་གི་དཀའ་གནས་རྣམས་ལ་འཕགས་ཡུལ་གྱི་མཁས་པའི་འགྲེལ་པ་འགྲེལ་བཤད་རྣམས་དང་བོད་ཀྱི་མཁས་པའི་གཞུང་ཆེན་ཁག་གི་བཤད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདར་ཤ་བཅད་ཐོག །དགག་གཞག་དང་ཚིག་སྦྱོར་གྱི་སྤྲོས་པ་བསྐྱུངས་ཏེ། སྐབས་བབ་ཀྱི་བརྗོད་དོན་ཁག་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་ཆེད་གཞུང་ཚན་པ་སོ་སོའི་ཐད་དང་བརྗོད་དོན་ཆེ་ཁག་གི་དབུར་མཚམས་སྦྱོར་དང་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་བཤད་པ་སོགས་ཀྱང་བཀོད་དེ་གོ་བདེར་བཀྲལ་ཡོད་ཅིང་། ༸གོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་རྩོམ་ཁག་ལས་ཀྱང་གང་འཚམས་རེའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་ཏེ་སྐབས་སྐབས་ཀྱི་བརྗོད་དོན་ཁག་གི་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་བཤད་པར་བསྣན་ཡོད། འདིར་བཀོད་པའི་འཕགས་ཡུལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞུང་ཚིག་དུ་མར་ཕྱོགས་སྔ་ནང་པའི་གྲུབ་མཐའ་འོག་མ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་ཁག་དང་། མུ་སྟེགས་ཀྱི་མཁས་པའི་འདོད་ཚུལ་ཁག་ལ་དགག་གཞག་སྐབས་དུ་མར་འབྱུང་ལ། མུ་སྟེགས་པའི་འདོད་ཚུལ་དེ་དག་ཕལ་ཆེ་བ་སྐབས་དེའི་མུ་སྟེགས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བའི་མཁས་པ་དག་གི་འདོད་ཚུལ་ཡིན་པ་ལས། དུས་ཕྱིས་ཀྱི་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་འདོད་པའི་ངེས་པ་མི་སྣང་།

༡ གཞུང་ཁུངས་འདྲེན་སྐབས་རེ་ཟུང་མ་གཏོགས་ཕལ་ཆེ་བ་སྡེ་དགེའི་བཀའ་བསྟན་དཔར་མ་གཞིར་བཟུང་ཞུས་ཡོད་པས། འདིར་རྩོམ་སྒྲིག་པས་མཆན་དུ་བཀོད་པའི་པོད་ཀྱི་ཨང་གྲངས་དང་ཤོག་གྲངས་སོགས་ནི་སྡེ་དགེའི་བཀའ་བསྟན་དཔར་མ་གཞིར་བཟུང་ཡིན། སྐབས་འགར་ལུང་ཚིག་རྣམས་ལས་ཡིག་ནོར་ལྟ་བུར་འདུག་པ་རྣམས་སྣར་ཐང་དང་པེ་ཅིང་དཔར་མའི་བཀའ་བསྟན་གཉིས་དང་། ཞོལ་བཀའ་འགྱུར་བཅས་ལ་ཕན་ཚུན་ཞིབ་བསྡུར་གྱིས་བཟོ་བཅོས་ཞུས་ཡོད།

༢ གཞུང་དངོས་གཞིའི་ཐད་དུ་ལུང་དྲངས་པ་ཁག་གི་ཚིག་མཚམས་གསལ་པོར་ངེས་ཆེད། ལུང་ཚིག་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཤོག་ངོས་ཀྱི་དབུས་སུ་བཀོད་ཅིང་། ཚིག་ལྷུག་ཡིག་ཕྲེང་ལྔ་ཡན་ལོངས་པ་རྣམས་ལ་ཤོག་ངོས་ཀྱི་གཡོན་དུ་ཚེག་བར་གཉིས་རེའི་ས་མལ་སྟོང་ཆར་བཞག་ཡོད་ལ། ལུང་ཚིག་ཡིག་ཕྲེང་ལྔར་མ་ལོངས་པ་རྣམས་དེང་དུས་ཀྱི་ལུགས་དང་མཐུན་པར་ལུང་འདྲེན་གྱི་རྟགས་ “༌་༌་་་་་་་” འདིའི་བར་དུ་བཅུག་ཡོད།

༣ ལུང་ཁུངས་རྣམས་འཚོལ་བདེའི་སླད་ལུང་ཚིག་གི་མཇུག་ཏུ་མཆན་རྟགས་ཨང་གྲངས་བཀོད་དེ། གཤམ་མཆན་དུ་དང་པོར་བཀའ་འགྱུར་གང་ཡིན་ལ། བཀའ། བསྟན་འགྱུར་གང་ཡིན་ལ། བསྟན། ཞེས་དང་། དེ་རྗེས་དབུ་མ་དང་སེམས་ཙམ་སོགས་ཚན་པ་གང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། དེ་རྗེས་གླེགས་བམ་གྱི་ཀ་རྟགས་གང་ཡིན་དང་། དེ་རྗེས་ལེའུའམ་རབ་བྱེད་སོགས་ཡོད་པའི་རིགས་ཡིན་ཚེ་ལེའུ་སོགས་ཀྱི་གྲངས་དང་། དེ་མེད་པར་བམ་གྲངས་ཡོད་ཚེ་དེ་ཉིད་དང་། དེ་རྗེས་ཚིགས་བཅད་ཡིན་ཚེ་ཤླཽཀའི་གྲངས་དང་། དེ་རྗེས་ཤོག་གྲངས་དང་། དེ་རྗེས་མདུན་གཟིགས་ལ་ན་ཡིག་དང་། རྒྱབ་གཟིགས་ལ་བ་ཡིག་བཅས་རིམ་བཞིན་བཀོད་ཡོད། ལུང་ཚིག་སྔ་ཕྱི་གཉིས་གཞུང་གཅིག་པ་ཡིན་ཚེ། ཚིག་ཚོགས་སྐྱུང་ཆེད་གོང་མཚུངས། ཞེས་བཀོད་ཡོད།

༤ དེང་དཔེ་མཛོད་ཁང་མང་པོ་ཞིག་ལ་བསྟན་འགྱུར་དཔེ་བསྡུར་མ་བཞུགས་སྟབས། ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་འདིར་ཁུངས་སུ་དྲངས་པའི་རྒྱ་གཞུང་རྣམས་འཚོལ་བདེའི་སླད། བསྟན་འགྱུར་དཔེ་བསྡུར་མའི་དེབ་ཨང་དང་ཤོག་གྲངས་བཅས་ཀྱང་བཀོད་ཡོད།

༥ དེབ་ཀྱི་མཇུག་ཏུ་དཀྱུས་གཅིག་ལ་ལུང་འདྲེན་ཕྱག་དཔེའི་མཚན་གཞུང་དང་དེ་དག་མཛད་པ་པོའི་མཚན་དང་བཅས་པ་བཀོད་ཅིང་། སློབ་དཔོན་སོ་སོའི་མཚན་གྱི་རྗེས་སུ་ནམ་བྱོན་གྱི་དུས་རབས་གུག་རྟགས་ ( ) འདིའི་ནང་བཅུག་ཡོད་ལ། བཀའ་བསྟན་ནང་མི་བཞུགས་ཀྱང་འདིར་ཁུངས་སུ་དྲངས་པ་གཞན་རྣམས་གཞུང་གཞན་ཞེས་མཛད་པ་པོའི་མཚན་དང་བཅས་པ་བཀོད་ཡོད།

མཐའ་དོན་དུ། རང་ཅག་བོད་ཀྱི་ཆེས་མཐོའི་རིག་གཞུང་གི་ཉིང་བཅུད་དུ་གྱུར་པ་འཕགས་ཡུལ་གྱི་ནང་པའི་གཞུང་བཀའ་འགྱུར་དང་བསྟན་འགྱུར་ལས་བྱུང་བའི་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་འདི་ཉིད་ནི། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་༸རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོའི་རླབས་ཆེན་དགོངས་གཞི་དང་དུས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་དང་འཚམ་པའི་ལམ་སྟོན་དང་། ལྷག་པར་ཡང་༸མགོན་པོ་མཆོག་ནས་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་པོད་གཉིས་ཀྱི་ཟིན་བྲིས་ཆ་ཚང་སྙན་སྒྲོན་ཞུ་བའི་སྐལ་བཟང་སྩལ་ཐོག་འདིའི་བརྗོད་བྱ་དང་རྗོད་བྱེད་གང་ཅིའི་ཐད་བཀའ་སློབ་ལམ་སྟོན་གནད་སྨིན་གནང་ཞིང་། དེབ་འདི་ཉིད་ཀྱི་སྔོན་གླེང་དུ་མགོན་པོ་གང་གིས་འདི་ཉིད་རྩོམ་སྒྲིག་དགོས་པའི་ཐོག་མའི་ལམ་སྟོན་གནང་བའི་དགོངས་བཞེས་གང་ཡིན་དང་། ཐོག་མར་ཚན་རིག་དང་ཕྲད་ཚུལ། ནང་པའི་གཞུང་གི་བརྗོད་བྱ་ལ་སྡེ་ཚན་གསུམ་དུ་འབྱེད་ཚུལ། བཀའ་བསྡུ་རིམ་པ་གསུམ་ཇི་ལྟར་མཛད་པའི་སྐོར། བཀའ་བསྟན་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཚུལ། དེབ་འདི་ཉིད་རྩོམ་སྒྲིག་གི་སྐོར་སོགས་དགོངས་ཚུལ་དང་ཐུགས་རེ་ལྷུག་པོར་སྟོན་པའི་ཆེད་རྩོམ་བརྩེ་བས་བཀའ་དྲིན་སྩལ་པར་མ་ཟད། ཐོག་མའི་དབུ་འབྱེད་ཀྱང་ལ་དྭགས་སུ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་ཆེན་གནང་སྐབས་མགོན་པོ་གང་ཉིད་ཀྱི་སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར་གྱི་དུས་ཆེན་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིན་བཀའ་དྲིན་བསྐྱང་རྒྱུའི་ཞལ་བཞེས་ཟབ་མོ་གནང་བས་མཚོན་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་ཐུགས་ཁུར་རྒྱ་ཆེར་གནང་བའི་འོག་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། འདི་ལས་༸མགོན་པོ་མཆོག་ནས་ཀུན་བཏུས་རྩོམ་སྒྲིག་གི་རྩ་ཆེའི་ལས་གཞི་འདི་ཉིད་བསྟན་འགྲོའི་བྱ་བ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་དགོངས་པའང་ཤེས་ནུས།

ཀུན་བཏུས་ཀྱི་པོད་དང་པོ་གཉིས་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་དོན་འདིའི་ཐོག སྐུ་བཅར་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་གླིང་གི་མཁན་པོ་སེར་བྱེས་ཁྲོམ་ཐོག་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་རིམ་ཡོངས་རྫོགས་ལ་གཟིགས་རྟོག་དང་། རྩོམ་འབྲིའི་བྱ་བ་མཇུག་མ་བསྒྲིལ་བར་བགྲོ་གླེང་སྔ་ཕྱི་ཚང་མའི་གཙོ་སྐྱོང་དང་མཐུན་འགྱུར། རྩོམ་སྒྲིག་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་གྱིས་མཚོན་གང་ཅིའི་འགྲོ་གྲོན་གནང་བ་སོགས་ཐུགས་ཁུར་རྒྱ་ཆེ་གནང་ཞིང་། གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་མཁས་དབང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་མས་རྩོམ་གཞིའི་ལུང་ཁུངས་ས་བོན་འཚོལ་སྡུད་དང་། སྐབས་དུ་མར་བགྲོ་གླེང་དཔྱད་བསྡུར་གནང་བ་དང་། མཁས་དབང་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་ན་ལེནྡྲའི་སྐར་རྩིས་རིག་པའི་མཁས་པ་ཨཱརྱ་བྷ་ཊའི་གཞུང་གི་ཁུངས་རྣམས་འཚོལ་སྒྲུབ་ལམ་སྟོན་གནང་བ། སྐུའི་གསུང་སྒྱུར་གླང་རི་བ་མཁས་དབང་ཐུབ་བསྟན་སྦྱིན་པ་མཆོག་གིས་པོད་འདི་དག་གི་དབུར་སངས་རྒྱས་པའི་རིང་ལུགས་དང་དེང་རབས་ཚན་རིག་བར་གྱི་འབྲེལ་པའི་སྐོར་ཞིབ་རྒྱས་རྩོམ་འབྲི་གནང་བ་དང་འབྲེལ་དེང་རབས་ཀྱི་ལུགས་དང་བསྟུན་ཏེ། སྒྲོམ་གཞི་བསྐྱར་བཅོས་ཀྱིས་དཀར་ཆག་ལེགས་བསྒྲིགས་དང་། སྐབས་སོ་སོའི་དབུ་དང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་དོན་ཆེ་ཁག་ཁག་ཅིག་གི་དབུར་མཚམས་སྦྱོར་དང་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་བཤད་པ། ཚིག་དོན་ཁག་ལ་སྐབས་བསྟུན་སྣོན་འཕྲི་དང་བསྒྱུར་བཅོས། མཐའ་མའི་ཟིན་བྲིས་ལ་ཞུ་དག་དང་དེང་རབས་ཀྱི་སྲོལ་དང་བསྟུན་པའི་པར་གཞི་བསྒྲིགས་པ་སོགས་རོགས་དན་རྒྱ་ཆེར་གནང་བ་དང་། རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ཚོགས་ཆུང་གི་ཚོགས་མི་སེར་སྨད་དགེ་བཤེས་ཡང་སྟེང་རིན་པོ་ཆེ་དང་། ལྷག་པར་བློ་གླིང་དགེ་བཤེས་ཐུབ་བསྟན་དཔལ་བཟང་སོགས་ནས་ཞུ་དག་དང་སྐབས་བསྟུན་སྣོན་འཕྲི་གང་དགོས་ཀྱི་དགོངས་འཆར་ལྷུག་པོར་གནང་བ་དང་། རྣམ་གྲྭ་དགེ་སློང་ཐུབ་བསྟན་ཡར་འཕེལ་ནས་༸གོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་རྩོམ་ཁག་མཁོ་སྤྲོད་དང་། བགྲོ་གླེང་སྔ་ཕྱིའི་རགས་ཟིན་དེབ་གཟུགས་དང་མཐའ་མའི་དེབ་གཟུགས་བཀོད་སྒྲིག་གིས་མཚོན་རོགས་འདེགས་མི་དམན་པ་གནང་བ། ཝཱ་ཎ་མཐོ་སློབ་གསོ་བ་རིག་པའི་སློབ་དཔོན་རག་རྡོ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ནས་སྨན་གྱི་རྒྱུད་བཞི་དང་སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོར་བྱུང་བའི་ཀླད་པའི་རྣམ་གཞག་གི་ས་བོན་བྲིས་གནང་བ་དང་དབུས་སྨན་རྩིས་ཁང་ནས་དེར་ཞུ་དག་གནང་བ། རྒྱལ་ལྷ་དཀར་པོ་བློ་བཟང་ཆོས་དར་ནས་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གཞུང་འཚོལ་བདེའི་སླད་བསྟན་འགྱུར་དཔེ་བསྡུར་མའི་ཤོག་གྲངས་བཀོད་པ། རྡ་ས་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་དང་། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་དཔེ་མཛོད། སྐུ་བཅར་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་གླིང་གི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ས་རཱ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་བཅས་ནས་ཕྱག་དཔེ་གང་དགོས་སྐབས་འཕྲལ་གཡར་པོ་གནང་བ།

ཁྱད་པར་དུ་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཡིག་ཚང་ནས་འཛམ་གླིང་སྐད་ཡིག་གཞན་གྱི་ཐོག་ཕབ་སྒྱུར་དང་པར་སྐྲུན་ཞུ་རྒྱུས་མཚོན་གང་ཅིར་ཐུགས་འགན་བཞེས་པ་དང་། སྐུ་བཅར་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་ལས་ཁུངས་དང་གུས་ཅག་རྩོམ་སྒྲིག་པ་རྣམས་ཀྱི་སྡོད་ཤག་གོ་སྒྲིག་དང་འཚོ་བའི་མཐུན་རྐྱེན་གནང་བ་བཅས་འབྲེལ་ཡོད་རྣམ་པའི་ཕྱར་གྲུ་མཉམ་འདེགས་ཀྱི་ཐུགས་ཁུར་ཚད་མེད་ཐོབ་པའི་བཀའ་དྲིན་དང་། གུས་པ་རྩོམ་སྒྲིག་པ་རྣམས་ནས་ལོ་ངོ་གསུམ་གྱི་རིང་ངལ་བ་ལྷུར་ལེན་བྱས་པའི་འབྲས་བུར། ད་ལམ་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་པོད་དང་པོ་གཉིས་ལེགས་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། གུས་ཚོའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་བུ་གར་མ་ཤོང་བའི་ཆད་ལྷག་ནོར་འཁྲུལ་ཇི་སྙེད་ཡོད་སྲིད་པར་བརྟེན་མཁས་དབང་རྣམ་པས་ཞིབ་གཟིགས་ཀྱིས་ད་དུང་སྤུས་ཀ་ཇེ་ལེགས་ཇེ་མཐོར་གཏོང་རྒྱུར་དགོངས་འཆར་ལྷུག་སྩོལ་ཡོང་བའི་རེ་བ་ཞུ་ཞིང་། ཐུན་མོང་བའི་རྣམ་དཀར་གྱི་བྱ་བ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་རླབས་ཆེན་ཐུགས་ཀྱི་བཞེད་དགོངས་ཆ་ཙམ་སྐོང་ཐུབ་པ་དང་། འཛམ་གླིང་ཁྱོན་གྱི་ཕྱོགས་དང་རིས་སུ་མ་མཆིས་པའི་དོན་གཉེར་ཅན་དག་གི་བློ་གྲོས་ཀྱི་གན་མཛོད་བྱམས་བརྩེའི་སྙིང་པོ་ཅན་གྱི་གཟི་འོད་འབར་བའི་ཤེས་རིག་གི་ནོར་བུས་རབ་ཏུ་ཕྱུག་ཅིང་། འཇིག་རྟེན་ཡངས་པའི་ཁྱོན་འདི་འཚེ་མེད་ཞི་བདེའི་འོད་སྣང་གིས་ཁྱབ་པའི་སྨོན་འདུན་བཅས། གུས་པ་རྩོམ་སྒྲིག་པ་དགའ་ལྡན་ཤར་རྩེ་དགེ་བཤེས་བྱང་ཆུབ་སངས་རྒྱས་དང་། འབྲས་སྤུངས་བློ་གསལ་གླིང་དགེ་བཤེས་ངག་དབང་སངས་རྒྱས། དགའ་ལྡན་བྱང་རྩེ་དགེ་བཤེས་དཔྱི་ས་དྲུང་ཆེན་སྤྲུལ་སྐུ། འབྲས་སྤུངས་སྒོ་མང་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་མཁས་མཆོག་བཅས་སྤྱི་མགྲིན་ནས་བོད་རབ་བྱུང་ ༡༧ ཤིང་རྟ་ལོའི་ས་ག་ཟླ་བའི་ཉ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༣ ལ།

འཕགས་ཡུལ་གྱི་ནང་པའི་གཞུང་ལས་བྱུང་བའི་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀུན་བཏུས།

པོད་དང་པོ།

གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་གམ་ཚན་རིག

སྟོད་ཆ།

སངས་རྒྱས་པའི་རིང་ལུགས་དང་དེང་རབས་ཚན་རིག་བར་གྱི་འབྲེལ་པའི་སྐོར།

༡ སྤྱི་བཤད།

འཛམ་བུའི་གླིང་འདིར་འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ནང་། མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་ཚད་མཐོན་པོར་སོན་པ་ལས་བྲིས་པའི་ཡི་གེ་གཞིར་བྱས་པའི་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཤིན་ཏུ་ཕྱུག་པོ་ཆེས་སྔ་ས་ནས་ཁྱབ་གདལ་དུ་གྱུར་ཡོད་པ་ནི། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་རྙིང་པ་ཁག་དང་། ལྷག་པར་གནའ་རྫས་དང་གནའ་ཤུལ་སྔོག་འདོན་གྱི་ལས་རིམ་ཁྲོད་ཚན་རིག་གི་ལམ་ནས་རྟོག་ཞིབ་བྱས་པའི་གྲུབ་དོན་གྱི་སྟེང་ནས་དཔོག་ཐུབ། དེ་ལ་སྤྱིར་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་བྱུང་ཚུལ་དང་འབྲེལ་བའི་དོགས་འདྲི། དཔེར་ན། འཇིག་རྟེན་འདི་གང་གིས་བྱས། གོ་ལའི་སྟེང་གི་གཟའ་སྐར་དེ་དག་སུས་བྱས། དེ་དག་གི་ནང་སེམས་ཅན་གཞན་ཡོད་དམ། སྲོག་ཆགས་སྤྱི་དང་མིའི་རིགས་རྣམས་གང་ལས་བྱུང་། ཤི་བའི་རྗེས་སུ་རྒྱུན་ལྟ་བུ་ཞིག་གནས་སམ། ཡང་ན་མར་མེ་ཤི་བ་བཞིན་མཐའ་གཅིག་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར་རམ། ཞེས་པ་ལྟ་བུས་མཚོན་པའི་ལྐོག་གྱུར་གྱི་གནས་དུ་མ་ཞིག་ལ་དཔྱོད་པ་ནི། འགྲོ་བ་མིའི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ནུས་པ་འགྲོ་བ་གཞན་ལས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པས། རང་བཞིན་གྱིས་བློ་ལ་འཆར་བའི་རྟོག་དཔྱོད་དུ་སྣང་སྟེ། དོགས་འདྲི་དེ་རིགས་ནི་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་སྣ་ཚོགས་པ་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཐུན་མོང་དུ་འཆར་བའི་གནས་སུ་མཐོང་ལ། ཕྱིས་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཚད་མཐོན་པོར་སོན་པ་དག་ཀྱང་། གཞི་རྩ་མི་ལ་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པའི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་གཞི་མའི་དོགས་འདྲི་གོང་དུ་བཀོད་པ་དེ་དག་ལྟ་བུས་སྒོ་ཕྱེ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་སྨྲ་རིགས།

དེ་ཡང་གནའ་རབས་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཆེ་གྲས་མང་ཙམ་ཞིག་བྱུང་བ་དེ་རྣམས་ལས། རིགས་པ་རྩལ་དུ་བཏོན་ཏེ་གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ཀྱི་སྟེང་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་ལམ་ནས་དཔྱད་པ་ཞིབ་མོར་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། དཔྱོད་པའི་སྒོ་དང་ཚུལ་ཉིད་ལའང་མནོ་བསམ་བཏང་སྟེ་ཚད་མ་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་ཆེར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ལ་ནི། གནའ་དུས་ཀྱི་གྲྀསེ་(Greece) དང་། སྔོན་གྱི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་གཉིས་དམིགས་བསལ་ཆུ་ཚད་མཐོན་པོར་སོན་ཡོད་པ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་དག་ལས་རྟོགས་ནུས། དེ་ཡང་གནའ་དུས་ཀྱི་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་དེ་གཉིས་ཀྱི་གཞི་མའི་ལྟ་ཕྱོགས་ནང་། དང་པོ་ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་རིག་པ་དང་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་གནས་སྐབས་དང་ཕུགས་ཀྱི་བདེ་སྡུག་འདྲེན་པ་དང་། གཉིས་པ་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ཀྱི་ཤེས་བྱེད་མཐར་ཐུག་པ་ནི་རང་རང་གི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྟེང་དུ་འབབ་དགོས་པ་དང་། གསུམ་པ་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་ཐུབ་པ་དང་། བཞི་པ་དེ་ལྟ་བུ་འོང་བའང་གཙོ་བོར་རྣམ་དཔྱོད་བེད་སྤྱད་དེ་འཐད་སྒྲུབ་ཀྱི་རིགས་པའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ལ་ལྟོས་དགོས་པར་འདོད་པ་སོགས་ནི་ཐུན་མོང་གི་ལངས་ཕྱོགས་སུ་མཐོང་། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆ་ནས་བརྟགས་ནའང་། གནའ་དུས་ཀྱི་གྲྀསེ་དང་སྔོན་གྱི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་རིག་གཞུང་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་གཏན་ཚིགས་རིག་པའི་བཤད་པ་གཏིང་ཟབ་ཐོན་པའང་གོང་དུ་དྲངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་དག་གི་དབང་གིས་ཡིན་པར་འཇོག་རིགས་ཤིང་། གནའ་དུས་ཀྱི་གྲྀསེའི་གཏན་ཚིགས་རིག་པ་ནི། གཙོ་བོར་ཕྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་བཞི་པ་ཡས་མས་སུ་བྱུང་བའི་སློབ་དཔོན་ཨ་རིས་ཏོ་ཏལ་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་རྟགས་སྦྱོར་གྱི་ཚུལ་དེ་ལས་མཆེད་པར་གྲགས་ཤིང་། འཕགས་ཡུལ་གྱི་གཏན་ཚིགས་རིག་པ་ནི། ཡོངས་གྲགས་ལ་ཕྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་གཉིས་པ་ཡས་མས་སུ་བྱུང་བའི་རིག་པ་ཅན་པའི་སློབ་དཔོན་གཽ་ཏམ་མས་བརྩམས་པའི་«རིགས་པའི་མདོ་»ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་ལས། སྒྲུབ་ངག་ཡན་ལག་ལྔ་ལྡན་གྱི་རྣམ་གཞག་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ལས་མཆེད་པར་བཤད།

དེ་ལ་སྔ་དུས་ཀྱི་གྲྀསེའི་དུས་སུ་ནི། རིགས་པས་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཤེས་བྱའི་རྣམ་གཞག་ལ། གཏན་ཚིགས་རིག་པ་དང་། (logic) ཡུལ་གྱི་སྡོད་ལུགས་རིག་པ། (ontology) དངོས་ཁམས་རིག་པ། (physics) སྐྱེ་དངོས་རིག་པ། (biology) གཟུགས་འདས་རིག་པ། (metaphysics) བླང་དོར་རིག་པ། (ethics) སྲིད་དོན་རིག་པ། (politics) འབེལ་གཏམ་རིག་པ། (rhetoric) མཛེས་རྟོག་རིག་པ་ (aesthetics) ཞེས་སྡེ་ཚན་སོ་སོར་ཕྱེ་བ་བྱུང་ཡོད་མོད། དེང་རབས་ལྟར་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་རིག་པ་གཉིས་སྡེ་ཚན་སོ་སོར་འབྱེད་པའི་སྲོལ་མ་དར། དེ་བཞིན་དུ་གནའ་དུས་ཀྱི་རྒྱ་གར་གྱི་རིག་གནས་ལ་བརྟགས་ནའང་། སྤྱིར་རིག་པའི་སྡེ་ཚན་འབྱེད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་མང་དག་ཅིག་ཐོན་པ་ནི། དཔེར་ན། རིག་གནས་བཅོ་བརྒྱད་དེ། ༡ བཟོ་རིག་པ་དང་། ༢ གསོ་བ་རིག་པ། ༣ སྒྲ་རིག་པ། ༤ ཚད་མ་རིག་པ། ༥ སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རིག་པ། ༦ བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་རིག་པ། ༧ ལས་རིག་པ། ༨ སྐྱེ་གནས་རིག་པ། ༩ དུས་རིག་པ། ༡༠ འཆི་བ་རིག་པ། ༡༡ དབང་པོ་རབ་འབྲིང་ཐ་གསུམ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་རིག་པ། ༡༢ གཞན་གྱི་བསམ་པ་ཤེས་པའི་ཡིད་རིག་པ། ༡༣ ཁམས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ལྔར་ཤེས་པའི་སྐྱེ་བ་རིག་པ། ༡༤ གཟུགས་སོགས་ཡུལ་ལྔ་སེམས་སུ་ཤེས་པ་ཡུལ་རིག་པ། ༡༥ སྔགས་རིག་པ། ༡༦ རྫས་ཐམས་ཅད་བཅུད་རྩིར་ཤེས་པའི་སྨན་རིག་པ། ༡༧ ཆོས་རིག་པ་དང་། ༡༨ གྲོལ་བའམ་བྱང་ཆུབ་རིག་པ་བཅས་ཡོད་ཚུལ་བཤད་ལ། གཞན་ཡང་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་དང་། མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་པའི་ཡིག་ཆ་ཁག དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་གཞུང་སོགས་སུའང་རིག་གནས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་གྲངས་འདྲེན་ཅུང་མི་འདྲ་བ་འབྱུང་།1

1 རིག་གནས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་གྲངས་འདྲེན་མི་འདྲ་བ་དེ་རྣམས། འདིར་ཀློང་རྡོལ་ངག་དབང་བློ་བཟང་གི་གསུང་འབུམ། དེབ། པོད་དང་པོ། ཤོག ༦༥༤ གསལ་བ་ལས་བཏུས།

མདོར་བསྡུས་ན། ནང་པའི་གཞུང་དུ་རིག་གནས་ཆེ་བ་ལ། ༡ བཟོ་རིག་པ་དང་། ༢ གསོ་བ་རིག་པ། ༣ གཏན་ཚིགས་རིག་པ། ༤ སྒྲ་རིག་པ་དང་། ༥ ནང་དོན་རིག་པ་བཅས་ལྔ་དང་། དེའི་ཡན་ལག་ཏུ། ༡ སྙན་ངག ༢ མངོན་བརྗོད། ༣ སྡེབ་སྦྱོར། ༤ ཟློས་གར། ༥ སྐར་རྩིས་ཀྱི་རིག་པ་སྟེ་རིག་གནས་ཆུང་བ་ལྔ་བཅས་འབྱེད་པའི་སྲོལ་དེ་དར་ཁྱབ་བྱུང་། དེ་ལྟ་ནའང་ཚན་རིག་ཅེས་པ་ལྟ་གྲུབ་རིག་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་སྡེ་ཚན་ལོགས་སུ་འདྲེན་པའི་སྲོལ་མ་དར་བ་ནི་གནའ་དུས་ཀྱི་གྲྀསེ་ལྟར་གནས།

དེས་ན་ནུབ་ཕྱོགས་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དུའང་། དེང་རབས་ཀྱི་འགྱུར་བ་མ་ཐེབས་པའི་སྔོན་དུ་ནི། དེང་ཚན་རིག་ཏུ་གྲགས་པ་དང་ལྟ་གྲུབ་རིག་པ་གཉིས་ཐ་མི་དད་པར་འདྲེས་ནས་གནས་པ་ལས། སྡེ་ཚན་སོ་སོར་ཕྱེ་མེད་པར་མ་ཟད། སྐབས་མང་པོར་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་རིག་པ་ཞེས་པའི་ཨིན་སྐད་ཀྱི་ཐ་སྙད། སྶིཨེནྶ་ (science) དང་ཧྥི་ལོ་སོ་ཕི་ (philosophy) གཉིས་པོ་ཁྱབ་མཉམ་དོན་གཅིག་ལྟ་བུར་བེད་སྤྱོད་པའི་སྲོལ་ཡང་ཆགས་པར་སྣང་། དེ་ལྟ་ནའང་ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པ་ཡས་མས་སུ། གཞི་ནས་སྔ་དུས་རང་བྱུང་གི་ལྟ་གྲུབ་རིག་པ་སྟེ་ན་ཊུ་རལ་ཧྥི་ལོ་སོ་ཕི་ (natural philosophy) ཞེས་ཡོད་པ་དེ་རིམ་གྱིས་འགྱུར་ཏེ་རང་བྱུང་གི་ཚན་རིག་གམ་ན་ཊུ་རལ་སྶིཨེནྶ་(natural science)ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་ཆགས་པར་བཤད།

སྔོན་གྱི་རྒྱ་གར་གྱི་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཁྲོད་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་དུ་ནི། ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་དབྱེ་སོ་སོར་གསལ་ཁ་ཕྱེ་མེད་པ་ནི་གནའ་དུས་ཀྱི་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་གཞན་དང་མཚུངས་མོད། དེ་ལྟ་ནའང་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། ཤེས་བྱ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་གཏན་ལ་འབེབས་སྐབས། དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་པའི་ལམ་ལུགས་ལྟར་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རྩ་བར་འཛིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་གྱི་བཤད་པ་མཐའ་དག་མཐར་མངོན་སུམ་གྱི་མྱོང་བ་ལ་གཏུག་གང་ཐུབ་བྱེད་པ་དང་། ལྷག་པར་ནང་སེམས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་དཔྱོད་པའི་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་སྐབས་སུ། ཚན་རིག་ལྟར་གྲུབ་ཟིན་གྱི་དོན་གཞི་ལ་བྱས་ཏེ། དེ་ཡོད་ན་དེའང་འབྱུང་ངེས། འདི་ཁེགས་ན་དེའང་ཁེགས་དགོས་ཞེས་སོགས་ཀྱིས། དོན་གཞན་གསར་པ་སྒྲུབ་པའི་ཚོད་དཔག་གི་གཞི་ཡང་བཏིང་བ་སོགས་དངོས་སུ་ཚན་རིག་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་བཏགས་རུང་མ་བཏགས་རུང་། དོན་ལ་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་གི་གོ་དོན་ཚང་བའི་ཆ་ཤས་མང་དག་ཅིག་ཡོད་པར་གྲུབ་བོ།།

གཞན་ཡང་ནང་པའི་གཞུང་དུ། གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག ལམ་བགྲོད་པའི་རིམ་པ། འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱེད་ཚུལ། ཞེས་གཞི་དང་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་སོ་སོ་དང་འབྲེལ་བའི་བཤད་པ་ཐ་དད་དུ་བྱེད་པའི་ཚེ། གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་དང་འབྲེལ་བའི་བཤད་པ་རྣམས་ནི། གཞིའི་བདེན་པའི་གནས་ཚུལ་ཉིད་དང་འབྲེལ་གྱི། གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་ཞིག་གི་བློས་བཅོས་པ་དང་། ཡང་ན་བློ་མཐུ་བོ་ཆེ་ཞིག་གིས་བཅོས་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར། དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་པའི་ལངས་ཕྱོགས་ལྟར་ཡུལ་རང་གི་གནས་ཚུལ་ཉིད་དང་མཐུན་པར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པས། དེང་རབས་ཚན་རིག་གི་གོ་དོན་ལྟར་དཔྱད་པ་འཇུག་པའི་ཡུལ་གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་ཞིག་ནི་དོན་ལ་ངེས་པར་ཚང་ཡོད་པར་སྨྲ་ནུས་སོ།།

༢ ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་རིག་པ།

སྤྱིར་ཚན་རིག་སྟེ་སྶིཨེནྶ་ (science) ཞེས་པའི་ཨིན་སྐད་ཀྱི་ཚིག་དེ་ནི། ལ་ཊིན་གྱི་ཚིག་སྶིཨེཤིཨ་ཞེས་པ། གོ་དོན་ལ་རིག་པའམ་དེའི་རྙེད་དོན་ཞེས་ཡོད་པ་དེ་ལས་གྲུབ་པར་བཤད་ཅིང་། དེ་ནི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་དུ་ཛྙཱ་ན་སྟེ་བོད་སྐད་ལ་རིག་པ་ཞེས་བསྒྱུར་བ་དེ་དང་དོན་མཚུངས། དཔེར་ན། གྲྀསེའི་མཁས་པ་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་ཚན་རིག་གི་མེས་པོ་ལྟ་བུར་བརྩིར་རུང་བ་ཨ་རིས་ཊོ་ཊལ་གྱིས་སྶིཨེནྶ་ཞེས་པའི་དོན་ནི། ངེས་པ་སྟེར་འོས་པའི་རིག་པའི་གྲུབ་དོན་ཏེ། གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྒྲུབ་ཏུ་ཡོད་པ་དང་རིགས་པའི་ལམ་ནས་བཤད་པ་བྱེད་དུ་ཡོད་པའི་གནས་དོན་ཞིག་ལ་བཞག་པར་སྣང་། དེ་ནི་གནའ་དུས་ཀྱི་རྒྱ་གར་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚད་མའི་ལམ་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་རྙེད་དོན་ལ་ཛྙཱ་ན་སྟེ་རིག་པ་ཞེས་བསྙད་པ་དང་འདྲའོ། །དེང་རབས་ཀྱི་བཤད་པ་བྱེད་སྟངས་ལྟར་སྶིཨེནྶ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་སྒྲ་དོག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་ན། འཆར་གཞི་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རིག་པའི་རྙེད་དོན་རྣམས་གུང་བསྒྲིགས་ཏེ་བརྟག་ཐུབ་པའི་འགྲེལ་བརྗོད་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིས་དོན་གཞན་དཔོག་པའི་གཞིར་འགྱུར་བར་བྱེད་པའི་བྱ་བཞག་ཅིག་ལ་བཤད་པར་མངོན།2 གོ་དོན་ཕྱི་མ་དེ་ལ་ཆ་ཤས་གལ་ཆེ་བ་གཉིས་ཡོད་དེ། ༡ སྐབས་ཐོབ་ཀྱི་དོན་དེ་ལ་བརྟག་ཐུབ་པའི་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་ཐུབ་པ་གཅིག་དང་། ༢ དེ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་འགྲེལ་བརྗོད་དེས་གཞི་བྱས་ཏེ་ད་ལྟ་ཐག་ཆོད་མ་ཟིན་པའི་གནད་དོན་གཞན་ལ་ཚོད་དཔག་བྱེད་པའི་ཆ་རྐྱེན་སྟེར་ཐུབ་པ་བཅས་ཚང་དགོས། དེ་ལྟ་ན་རྒྱུན་གྱི་བེད་སྤྱོད་ལ། སྶིཨེནྶེ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེར་སྒྲ་ཟོར་ཡངས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་གོ་དོན་གཅིག་དང་། སྒྲ་དོག་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་གོ་དོན་གཅིག་བཅས་གོ་དོན་གཉིས་ཡོད་པ་ངེས་དགོས་པ་གནད་ཆེ། དེ་ཡང་ཐ་སྙད་དེའི་དོན་སྒྲ་དོག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན། སྶིཨེནྶེ་ཞེས་པ་དེ་རིག་པའི་རྙེད་དོན་ཙམ་གྱི་སྟེང་ནས་མི་འཇོག་པར། གང་གིས་རྙེད་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་གི་སྟེང་ནས་ཀྱང་ཐ་སྙད་དེ་འཇོག་དགོས་པས། མཐར་ཐུག་ན་ཚན་རིག་ཡིན་མིན་ནི་གང་ལ་དཔྱོད་པའི་ཡུལ་དང་། དཔྱད་པའི་གྲུབ་དོན་ཙམ་གྱི་སྟེང་ནས་མི་འཇོག་པར། ཇི་ལྟར་དཔྱོད་པའི་ཐབས་ལམ་དམིགས་བསལ་བ་ཞིག་གི་སྟེང་ནས་ཀྱང་འཇོག་དགོས་པར་དེང་རབས་ཀྱི་འགྲེལ་བརྗོད་པ་ཕལ་ཆེ་བས་བཤད།

2 དཔེར་ན་«ཨོཀྵ་ཧྥོརྜ་ཨིན་སྐད་ཚིག་མཛོད་ »(Oxford English Dictionary) ནང་། ཚན་རིག་ཅེས་པའི་ཨིན་སྐད་ཀྱི་ཚིག་སྶིཨེནྶའི་གོ་དོན་མང་ཙམ་བཀོད་ཅིང་། སྒྲ་དོག་པའི་གོ་དོན་འདིར་དྲངས་པ་ལྟར་བཀོད་འདུག

འོ་ན་དེ་ལྟ་བུའི་དཔྱོད་ཐབས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྐབས་ཐོབ་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དཔྱོད་པའི་ཚེ། ༡ འཆར་གཞི་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཡུལ་ལ་ལྟ་རྟོག་གིས་འཇུག་པ་དང་། ༢ དེ་ལྟ་བུའི་ལྟ་རྟོག་གིས་མཐོང་བའི་དོན་དེར་བསམ་ཚོད་ཀྱིས་བཤད་པ་ཞིག་བཙལ་ཏེ་འཇོག་པ་དང་།༣ དེ་གཞི་ལ་བྱས་ཏེ་ཚོད་ལྟའི་ལམ་ནས་བརྟག་པ་བྱེད་པ། ༤ དེ་དག་གི་ལམ་ནས་རྙེད་པའི་གྲུབ་དོན་དེ་གཞིར་བཞག་སྟེ་བསྐྱར་དུ་གནད་དོན་གསར་པ་ཞིག་གི་སྐོར་ལ་བསམ་ཚོད་སྟོན་པ་དང་། ༥ དེ་ཡང་ར་འཕྲོད་མི་འཕྲོད་བརྟགས་ཤིང་། ༦ དེའི་གྲུབ་འབྲས་ལ་བརྟེན་ནས་སྔར་གྱི་ཚོད་དཔག་དེར་བསྐྱར་བཅོས་དགོས་ངེས་ལ་དེ་ལྟར་བཅོས་པ་བཅས་ནི། དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་གི་དཔྱོད་ཐབས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེའི་གནས་ཡིན་པར་བཤད།

དེ་ཡང་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་དཔེ་ཞིག་བརྗོད་ན། ག་ལི་ལེ་ཨོའི་ (Galileo) དུས་ནས་ཀྱང་ཁྲོན་པ་ནས་ཆུ་ཡར་འདྲེན་བྱེད་ཀྱི་འཕྲུལ་ཆས་པམྤ་དཀྱུས་མའི་གྲས་ཀྱི་སྦུ་གུའི་ནང་ཆུ་འདྲེན་ཤུགས་ཇི་ཙམ་ཆེ་ཡང་། མཐོ་ཚད་ཧྥྀཊ་༣༤ བརྒལ་མི་ཐུབ་པ་དངོས་མཐོང་གིས་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཤིག་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ནའང་། དེར་འགྲེལ་བརྗོད་ཚད་ཐུབ་ཅིག་མ་བྱུང་ལ། ག་ལི་ལེ་ཨོ་འདས་རྗེས། དེའི་སློབ་མ་ཏོ་རྲི་ཅེ་ལླིས་ (Torricelli) ཚན་རིག་གི་ཐོག་ནས་བསམ་ཚོད་ཅིག་བཀོད་པ་ནི། སའི་གོ་ལའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ནས་རླུང་གིས་བསྐོར་ཏེ་ཡོད་པས། རླུང་གི་ལྗིད་ཀྱིས་ས་འོག་ཏུ་གནོན་ཤུགས་ཐེབས་པར་བརྟེན། ཆུ་པམྤ་གྱིས་ཡར་འདྲེན་པ་ན་སྦུ་གུའི་ནང་གི་ཁོར་ཡུག་གི་རླུང་དེའི་ལྗིད་ཀྱིས་ཡར་འདྲེན་པ་ཡིན་ལ། མཐོ་ཚད་ཧྥྀཊ་༣༤ དེ་ནི་པམྤ་གྱི་སྟེང་དུ་རླུང་གི་ལྗིད་ཚད་ཀྱི་གནོན་ཤུགས་ཇི་ཡོད་མཚོན་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་བསམ་ཚུལ་བཏོན། བསམ་ཚོད་ཀྱི་འགྲེལ་བརྗོད་དེར་ཚོད་ལྟའི་ལམ་ནས་བརྟག་པ་བྱས་པ་ནི། གལ་ཏེ་གོང་གི་བསམ་ཚོད་དེ་བདེན་པ་ཡིན་ན། ཁོར་ཡུག་བྱེ་བྲག་པ་དཔེར་ན། ཤེལ་གྱི་སྦུ་གུ་ལྟ་བུའི་ནང་གི་རླུང་གི་ལྗིད་ཀྱི་གནོན་ཤུགས་ཀྱིས་དེའི་ནང་གི་དངུལ་ཆུ་དེ་མ་བོ་བར་འཛིན་ནུས་དགོས་པར་རྟོགས་ནས། དེ་གཞིར་བྱས་ཏེ་ཚོད་ལྟའི་བརྟག་པ་བྱས། དེ་ཡང་དངོས་པོ་རང་གི་འབྱུང་བའི་འཐེན་ཤུགས་ཀྱི་ལྗིད་ཚད་ཀྱི་སྟེང་ནས་བཤད་ན། དངུལ་ཆུ་ནི་ཆུ་ལས་ལྡབ་བཅུ་བཞིས་ལྕི་ཞིང་། ཚོད་ལྟའི་སྐབས་སུ། ཁྲོན་པའི་དོད་དུ་དངུལ་ཆུས་བཀང་བའི་སྣོད་ཆས་ཤིག་བཞག པམྤ་གྱི་དོད་ཤེལ་གྱི་སྦུ་གུ་མར་སྣེའི་བུ་ག་བཀག་པ་ཞིག་གིས་བྱས། ཤེལ་གྱི་སྦུ་གུ་དེ་དངུལ་ཆུས་བཀང་ཞིང་དེའི་ཡར་སྣེ་མཐེ་པོས་བཀབ་ནས་མགོ་མཇུག་བཟློག་སྟེ་དངུལ་ཆུས་བཀང་བའི་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བཞག་ནས་བརྟགས་པ་ན། ཤེལ་དམ་ནང་གི་དངུལ་ཆུ་དེ་ཨིན་ཆི་ ༣༠ བར་མར་བབས་ཤིང་། དེ་ལས་དམའ་བར་མར་མ་བབས། དེ་ནི་ཧྥྀཊ་༣༤ དུམ་བུ་བཅུ་བཞིར་བགོས་པའི་ཆའི་ཚད་ཉིད་དུ་གནས་པས། གོང་གི་བསམ་ཚོད་ཀྱི་བཤད་པ་དེ་དོན་ལ་གནས་པར་སྒྲུབ་ཐུབ་པ་བྱུང་། དེར་མ་ཟད་དངུལ་ཆུས་གང་བའི་སྣོད་དེ་ཉིད་གཟབ་གཟབ་ཀྱིས་རི་མཐོན་པོའི་རྩེར་ཁྱེར་ཏེ་བརྟགས་པ་ན། རི་མཐོ་སར་རླུང་སྲབ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རླུང་གི་ལྗིད་ཚད་ཡང་དུ་འགྲོ་བ་གྲུབ་པར་བརྟེན། ཤེལ་གྱི་སྦུ་གུའི་ནང་གི་དངུལ་ཆུ་དེ་སྔར་ལས་དམའ་རུ་འགྲོ་དགོས་པར་རིགས་པས་གྲུབ་པ་ལྟར་དོན་ལའང་དེ་ལྟར་གནས་པ་བྱུང་བས། སྔར་གྱི་བཤད་པ་དེ་དོན་ལ་གནས་པར་ཁས་ལེན་དགོས་པ་བྱུང་བ་ལྟ་བུ་ལགས།3

3 དཔེར་བརྗོད་འདིའི་གསལ་བཤད་དང་བཅས་པ་ནི། ཁརླ་ཧེམ་པེལ་གྱིས། «རང་བྱུང་ཚན་རིག་གི་ལྟ་གྲུབ་»ཅེས་པའི་དེབ། (Philosophy of Natural Science) ཤོག ༩ ནང་དུ་བྱུང་བ་ལྟར་བཀོད་ཡོད།

དེ་ལྟར་ན་ཚན་རིག་གི་བཤད་པའི་ཆ་ཤས་སུ། ༡ དངོས་མཐོང་གི་ཆོས་ཤིག་གི་འགྲེལ་བརྗོད་ཀྱི་ཆེད་དུ་བཀོད་པའི་བསམ་ཚོད་དང་། ༢ བསམ་ཚོད་དེ་དོན་ལ་གནས་མིན་གྱི་ཚོད་ལྟའི་བརྟག་པ་དང་། ༣ དེ་ལྟར་ཚོད་ལྟའི་ལམ་ནས་རྙེད་པའི་གྲུབ་དོན་དེ་དོན་ལ་གནས་མིན་ར་སྤྲོད་འཕེར་ངེས་ཀྱི་ཚད་འཇལ་བཅས་དགོས་པ་སྤྱིའི་འགྲོས་སུ་གནས་པར་བཤད། དེ་ཡང་དངོས་མཐོང་གི་ཆོས་ཀྱི་འགྲེལ་བརྗོད་དུ་བསམ་ཚོད་འཚོལ་བའི་སྐབས་སུ། སྐབས་འགར་དེའི་ཆ་ཤས་སུ་སྔར་གྲུབ་ཟིན་གྱི་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ལྟ་བུའི་སྤྱི་ཁྲིམས་ཀྱི་རིགས་ཀྱང་དྲངས་པ་དང་། མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་འབྲེལ་པའི་ཚུལ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཅི་ཐུབ་ཀྱིས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་མ་མཐོང་བར་སྒྲུབ་པ་སོགས་ཀྱང་ཡོད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ཚན་རིག་གི་ལམ་ནས་ཡུལ་ལ་དཔྱོད་པའི་ཚེ། བློ་གཟུ་བོར་གནས་པའི་སྒོ་ནས་དཔྱད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཞིག་དགོས་ཀྱི། དང་པོ་ཉིད་ནས་རང་གི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་ཁས་ལེན་ཞིག་གཞི་ལ་བཞག་སྟེ། དེ་དང་གང་མཐུན་གྱི་ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་གྱི་འགྲེལ་བརྗོད་ཕྱིས་སུ་འཚོལ་བ་ལྟ་བུ་མི་རུང་། དེ་བཞིན་དུ་སྔོན་དུ་ཐག་བཅད་ཟིན་པའི་དོན་གཅིག་ཡིད་ལ་བཅངས་ཏེ་དེའི་ཤེས་བྱེད་རྗེས་སུ་འཚོལ་བ་ལྟ་བུའང་མི་རུང་བར་བཤད། དེའི་ཕྱིར་ཚན་རིག་གི་དཔྱད་པའི་སྐབས་སུ་ནི། གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དེ་ལྟར་ཚུར་གསལ་དུ་བཅུག་པའི་ཐབས་ལམ་རྩལ་འདོན་བྱེད་པ་ཡིན་པས། གལ་ཏེ་སྔར་རང་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཡིན་སྙམ་པའི་བསམ་ཚོད་ཅིག་ཡོད་ནའང་། ཕྱིས་དེ་དང་འགལ་བའི་གནས་ཚུལ་དངོས་མཐོང་གིས་རྙེད་པའི་རིགས་བྱུང་ཚེ། སྔར་གྱི་ལྟ་ཕྱོགས་དེར་འགྱུར་བ་གཏོང་དགོས་ཤིང་། དངོས་མཐོང་གིས་གྲུབ་པའི་ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་དེ་ཨུ་ཚུགས་ཀྱིས་ཚུལ་གཞན་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུ་མི་བྱེད་པ་དེ་ཚན་རིག་གི་དཔྱད་ཐབས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡིན་པར་གྲགས་སོ།།

ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་རིག་པ་ནི། གཞི་རྐང་ཚན་རིག་ལྟར་གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་ལ་དཔྱད་དེ་བདེན་པ་འཚོལ་བ་དེ་དམིགས་ཡུལ་དུ་འཇོག་མོད། ལྟ་གྲུབ་རིག་པའི་ཐབས་ལམ་གཙོ་བོ་ནི། སྤྱི་ཐོག་ནས་བཤད་ན། དངོས་མཐོང་གི་མྱོང་བ་རྩལ་དུ་འདོན་པ་དེ་མིན་པར། རིགས་པའི་ལམ་ནས་གཞན་ལུགས་དགག་པ་དང་། རང་ལུགས་བཞག་པ་དང་། རྩོད་པ་སྤང་བ་སོགས་ཀྱིས་རང་གི་འདོད་པ་ལ་ཁས་བླངས་སྔ་ཕྱིའི་འགལ་བ་མེད་པར་བྱེད་པ་དང་། རིགས་པ་དྲི་མ་མེད་པའི་ལམ་ནས་ཤེས་བྱེད་གང་ཐུབ་ཀྱིས་བཙལ་ཏེ། རང་གི་གྲུབ་མཐའི་ཐོག་ནས་གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ལ་མཐར་ཐུག་གི་བཤད་པ་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་པ་དེ་ཡིན་པར་མངོན། དེའི་ཕྱིར་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་རིག་པ་གཉིས། དཔྱོད་ཐབས་ཀྱི་སྟེང་ནས་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། རྙེད་དོན་ནམ་གྲུབ་དོན་གྱི་སྟེང་ནས་ཀྱང་ཁྱད་པར་འཇོག་དགོས་པ་ནི། ཚན་རིག་གི་རྙེད་དོན་ནི་ཅི་ཐུབ་ཀྱིས་མཐུན་སྣང་དུ་གྲུབ་དགོས་པས་ཡུལ་ཁྱབ་ཆེ་ལ། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་ལྟ་གྲུབ་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་དོན་ལས་ཆ་ཤས་མང་དག་ཅིག་ནི་ལྟ་གྲུབ་དེ་ཁས་ལེན་པའི་སྐྱེས་བུ་འབའ་ཞིག་ལ་མཐུན་སྣང་དུ་གྲུབ་པ་ལས། ལྟ་གྲུབ་དེ་ཁས་མི་ལེན་ཞིང་ལྷག་པར་དེ་ལ་རྒོལ་བའི་སྐྱེས་བུ་གཞན་མང་པོ་ཞིག་ལ་མཐུན་སྣང་དུ་མ་གྲུབ་པས་ཁྱབ་ཆུང་བའི་ཁྱད་པར་ཡོད་ཅེས་ཀྱང་སྨྲ་རུང་ངོ་།།

༣ ཚན་རིག་དང་བདེན་པའི་དོན།

༡ འོ་ན་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་གི་དོན་ལྡོག་བཤད་པ་ལྟར་གྱི་ཚན་རིག་གིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་དོན་ཡིན་ན་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བདེན་པའི་དོན་ཡིན་པས་ཁྱབ་བམ། ༢ དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པའི་གནས་ལུགས་ཡིན་ཚེ་ངེས་པར་དུ་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་གིས་སྒྲུབ་ཐུབ་པ་ཞིག་དགོས་སམ་ཞེ་ན།

དྲི་བ་དེ་གཉིས་ནི་གནད་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཡིན་ལ། དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བའི་མཁས་པས་དཔྱད་པ་ཞིབ་མོར་བྱེད་འོས་པའི་གནས་སུའང་གྱུར་ཡོད། དེ་ལ་ཚན་རིག་གི་བཤད་པ་ནི། སྐབས་དུས་དེར་ཤེས་བྱ་གང་ཤེས་པའི་གནས་རྣམས་གཞི་ལ་བྱས་ཏེ་གྲུབ་དོན་གསར་པ་ཞིག་གཏན་ལ་ཕབ་པ་གཙོ་ཆེ་བར་བརྟེན། བཤད་པའི་རིགས་འགའ་ཞིག་གནས་སྐབས་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་གི་འོག་ལ་བདེན་པར་བརྩི་མོད། ཕྱིས་གནས་དོན་གསར་པ་ཞིག་རྙེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས། སྔར་བདེན་པར་བརྩིས་པའི་གནས་དེ་རྗེས་སུ་འཆོས་དགོས་པའང་ཡོད་པ་ནི་ཚན་རིག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལ་བརྟགས་ན་ཤེས་ནུས། དེའི་ཕྱིར་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ཚན་རིག་གི་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བའི་མཁས་པ་ཀརླ་པོ་པྤེར་ནས་ཀྱང་། ཚན་རིག་གི་འགྲེལ་བརྗོད་ཡིན་ན། འགྲེལ་བརྗོད་དེ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ། གལ་ཏེ་གནས་དེ་བདེན་པ་མིན་ན་གནས་སྐབས་ཇི་འདྲ་བ་ཞིག་གི་འོག་ཏུ་དེ་བདེན་པ་མིན་པར་སྟོན་དུ་རུང་བའི་བཤད་པ་ཞིག་ཡོད་དགོས་པར་བཤད།4 དེ་ཡང་དཔེར་ན། སྔ་དུས་ཀྱི་རྒྱུ་སྐར་རིག་པའི་འདོད་ཚུལ་ལ་སའི་གོ་ལ་འདི་མི་འཁོར་བར་ཉི་ཟླ་སོགས་དེའི་མཐའ་ལ་འཁོར་བའི་འགྱུ་ཚུལ་བཤད་པ་དེ་ལ། འགལ་ཟླ་དམིགས་པ་དང་། འབྲེལ་ཟླ་མ་དམིགས་པ་ལྟ་བུའི་སྣང་རུང་མ་དམིགས་པའི་རྟགས་ཀྱིས་གནོད་པ་སྟོན་ནུས་པ་ལྟ་བུ་ལ་ཟེར། དེ་བཞིན་དུ་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་ཀྭན་ཊུམ་གྱི་མཁས་པ་ནོ་བེལ་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་པའི་ཨ་རིའི་ཚན་རིག་པ་རི་ཆརྜ་ཧྥཡེན་མན་གྱིས་ཀྱང་། “ཚན་རིག་གི་གྲུབ་དོན་ཐམས་ཅད་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ཡོད་པ་དེ་འདྲ་མིན།” ཞེས་དང་། “ད་ལྟ་ང་ཚོས་ཚན་རིག་པས་ཤེས་པའི་དོན་ཞེས་བཤད་པ་རྣམས་ནི་ངེས་པའི་རིམ་པ་མི་འདྲ་བ་ཅན་གྱི་འགྲེལ་བརྗོད་ཀྱི་ཕུང་པོ་འབའ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དེ་དག་ལས་ཁག་གཅིག་ནི་ངེས་པ་མེད་པ་ཤུགས་ཆེ་བ་དང་། འགའ་ཤས་ཕལ་ཆེར་ངེས་པ་ཡོད་པའི་རིགས་ཡིན་མོད། མཐར་ཐུག་གི་ངེས་པ་ཡོད་པ་ནི་གཅིག་ཀྱང་མེད་དོ།།”5 ཞེས་ཀྱང་བཤད་པ་བྱས་ཡོད་པས། ཚན་རིག་གི་རྙེད་དོན་དང་བདེན་པའི་གནས་ལུགས་གཉིས་བར་གྱི་འབྲེལ་པ་དེ་ཅུང་རྙོག་དྲ་ཅན་ཞིག་ཏུ་མཐོང་། དེ་ལྟ་ནའང་སྤྱིར་ཚན་རིག་གི་གྲུབ་དོན་མང་ཆེ་བ་ཞིག་ནི། དངོས་མཐོང་གི་མྱོང་བ་ལ་གཙོ་བོར་བརྟེན་པའམ། མངོན་གྱུར་རམ་མངོན་གྱུར་གྱི་དོན་གཞིར་བྱས་པའི་ཅུང་ཟད་ལྐོག་གྱུར་གྱི་གནས་དོན་དང་འབྲེལ་བ་འབའ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། ཇི་ལྟར་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་དོན་རྣམས་མངོན་གྱུར་གྱི་རིམ་པའི་སྟེང་དུ་སྤྱི་ཐོག་ནས་བདེན་པའི་དོན་དུ་འཇོག་དགོས་སོ།།

4 དཔེར་ན་ཀརླ་པོ་པྤེར་(Karl Popper) གྱི་གསུང་རྩོམ་«ཚན་རིག་གིས་གསར་དུ་རྙེད་ཚུལ་གྱི་རིགས་ལམ་ »(The Logic of Scientific Discovery) ཞེས་པའི་དེབ་ཤོག ༤༩ ནང་དུ་བྱུང་བ་ལ་གཟིགས།

5 གོང་དུ་བཀོད་པའི་གཏམ་དེ་རི་ཆརྜ་ཧྥཡེན་མན་(Richard Feynman) གྱི་གཏམ་བཤད་«ཚན་རིག་ངེས་པ་མེད་པའི་སྐོར»ཞེས་པ། དེའི་གཏམ་བཤད་གསུམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཀྱི་དེབ། «ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་»(The Meaning of it All) ཞེས་པའི་ཤོག ༢༦ དང་ ༢༧ གྱི་ཐད་དུ་བྱུང་།

གོང་གི་དྲི་བ་གཉིས་པའི་ལན་ཇི་ལྟར་འདེབས་མིན་ནི། རང་ངོས་ནས་གཞིའི་གནས་ལུགས་སྐོར་ལ་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་ཆ་ནས་ལངས་ཕྱོགས་ཇི་ལྟར་ཡོད་མིན་གྱིས་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་འོང་སྟེ། དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་གི་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བའི་ནང་དུའང་ལངས་ཕྱོགས་མི་མཐུན་པ་མང་པོ་ཡོད་པར་སྣང་། དེ་ཡང་དཔེར་ན། འགའ་ཤས་ཀྱིས་ཡོད་པ་ཡིན་ཕྱིན་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པས་ཁྱབ་པར་ཁས་ལེན་ཞིང་། དེ་ལྟ་ན་བདེན་པའི་དོན་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་འབའ་ཞིག་དང་འབྲེལ་བས། བདེན་པའི་དོན་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་སྔ་ཕྱི་ཙམ་མ་གཏོགས་ཚན་རིག་གི་གྲུབ་དོན་དུ་འགྱུར་དགོས་ལ། དེ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། རིམ་པ་མཐོ་བའི་གནས་སྐབས་དཔེར་ན། སེམས་ཁམས་རིག་པའི་བཤད་པ་ལྟ་བུ་རྣམས། གཙོ་བོར་སྐྱེས་བུའི་སེམས་ཀྱི་མྱོང་བའི་སྟེང་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་བཤད་པ་ཡིན་པས། མཐར་གཏུགས་ན་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་བཤད་པ་དེ་དག་ཀྱང་རིམ་པ་དམའ་བའི་གནས་སྐབས་ལུས་ཀྱི་འབྱུང་བའི་སྟེང་གི་བཤད་པར་འབབ་དགོས་པ་དང་། དེ་ཡང་མཐར་གཏུགས་ན་གཟུགས་ཅན་ཕྲ་མོའི་གནས་སྐབས་ཏེ་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་བཤད་པའི་སྟེང་དུ་བསྒྱུར་དགོས་པར་ཡང་སྨྲ་བར་བྱེད།6

6 ལངས་ཕྱོགས་འདི་ལ་ reductionism སྟེ་ཆུང་བསྒྱུར་གྱི་ལྟ་བ་ཞེས་ཟེར་ཞིང་། སྔ་དུས་ཚན་རིག་པའི་ནང་ལྟ་བ་དེ་འཛིན་མཁན་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་བྱུང་མོད། འདོད་ཚུལ་འདིའི་ཐོག་ནས་སྲོག་ཅན་དང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཚན་རིག་གི་སྟེང་ནས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱ་བར་ངལ་བ་ཆེན་པོ་ཕྲད་པར་བརྟེན། དེང་དུས་ཆུང་བསྒྱུར་གྱི་ལྟ་བའི་ལངས་ཕྱོགས་འདི་ལ་དགག་པ་བྱེད་མཁན་ཡང་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད།

ཡང་འགའ་ཞིག་གིས་ནི། མཐར་གཏུགས་ན་ཡོད་ཕྱིན་ཆད་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་སམ་དེའི་ཁྱད་པར་འབའ་ཞིག་ཏུ་ངེས་མོད། དེ་ལྟ་ནའང་བདེན་པའི་དོན་མཐའ་དག་ཚན་རིག་གིས་འགྲུབ་པའི་ངེས་པ་མེད་དེ། ཚན་རིག་གི་དཔྱད་པ་ནི་ཡུལ་ལ་དཔྱོད་ཚུལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ནི་ཚད་ཀྱིས་གཞལ་བ་དང་། མཐུན་སྣང་དུ་གྲུབ་པ་དང་། གནས་ཚུལ་བྱེ་བྲག་པ་མང་པོ་ལས་ཕྱོགས་བསྡོམས་ཀྱིས་སྤྱི་བཤད་བྱེད་དགོས་པ་སོགས་ཡོད་པས། ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་རང་མཚན་བྱེ་བྲག་པའི་རིམ་པའི་སྟེང་གི་འགྲེལ་བཤད་མང་པོ་ཞིག་ཚན་རིག་གི་ལམ་ནས་ནམ་ཡང་བྱེད་མི་ཐུབ་པ་ནི་གཡོལ་དུ་མེད་པའི་གནས་སུ་གྱུར་ཅེས་ཟེར་བའང་ཡོད། ཡང་ཁ་ཅིག་གིས། བདེན་པའི་དོན་ཡིན་ཕྱིན་ཚན་རིག་གི་དཔྱད་པའི་ར་བའི་ནང་དུ་ཚུད་པས་ཁྱབ་པ་གཏན་ནས་མེད་དེ། ཚན་རིག་ནི་མངོན་གྱུར་དང་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་འབའ་ཞིག་གཏན་ལ་འབེབས་བྱེད་ཀྱི་ཐབས་ལམ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཐབས་ལམ་དེའི་ཐོག་ནས་དཔྱད་དུ་མི་རུང་བའི་མཐར་ཐུག་གི་བདེན་པའི་གནས་དོན་མང་པོ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲའོ།།

ཡང་གོང་གི་དྲི་བ་གཉིས་པ་དེའི་ཐོག་བཤད་སྟངས་གཞན་ཞིག་གི་སྟེང་ནས་དཔྱད་ན། དེང་ཚན་རིག་གི་ངོ་བོ་དང་། བྱེད་ལས། དེའི་གྲུབ་དོན་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་མཁན་གྱི་ནང་དུ། ཚན་རིག་གི་ལམ་ནས་གྲུབ་པའི་དོན་རྣམས་ནི། བློ་གཟུ་བོར་གནས་པའི་ཐབས་ཚུལ་གྱིས་རང་བྱུང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྟེང་། དངོས་མཐོང་གི་མྱོང་བ་གཞིར་བྱས་ཏེ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་རྙེད་དོན་ནམ་རྙེད་དོན་དུ་རུང་བ་འབའ་ཤིག་ཏུ་ངེས་ཤིང་། དེ་ཡང་རང་བྱུང་གི་ཁམས་སུ་ཡོད་ཕྱིན་ཆད་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་དངོས་སམ་དེའི་ཁྱད་ཆོས་གང་རུང་གིས་ཁྱབ་པས། ཚད་མས་གྲུབ་པའི་བདེན་པའི་དོན་ཡིན་ན་ཚན་རིག་གི་རྙེད་དོན་ཡིན་དགོས་ལ། ཚན་རིག་ནི་ཤེས་བྱའི་རིག་གནས་དུ་མ་ཡོད་པའི་ནང་ནས་བདེན་པ་འཚོལ་བའི་ཐབས་ལམ་གཅིག་པུ་ཉིད་དུ་གནས་པས། རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་གཞན་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་འདོད་པའི་རིགས་གཅིག་ཡོད་ལ།7

7 འདོད་ཚུལ་འདི་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་སྨད་དང་། ཉི་ཤུ་པའི་སྟོད་དུ་གཙོ་བོ་ཡུ་རོབ་ཁུལ་དུ་ཁྱབ་ཆེར་དར་བའི་ལྟ་བ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། འདོད་ཚུལ་འདིས་ཀྱང་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཆུང་བསྒྱུར་གྱི་ལྟ་བ་འཛིན་པར་མཚུངས།

ཡང་ལངས་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནི་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། ཚན་རིག་ལ་ཡུལ་དུས་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བདེན་པར་གནས་པའི་གཟུར་གནས་ཀྱི་རིགས་ཚུལ་ཞིག་ཡོད་པར་འདོད་པ་ནི་ཡིད་ཆེས་ཙམ་ཡིན་གྱི། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་བུའི་ཐབས་ཚུལ་ཡོད་ཚེ་ཚན་རིག་ལ་དུས་ནམ་ཡང་ནོར་བ་མི་སྲིད་པ་དང་། ཚན་རིག་ནང་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་མི་སྲིད་པ་དང་། ལྷག་པར་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བའི་ཚན་རིག་གི་རྩ་བའི་འགྱུར་འགྲོས་(scientific revolution) དཔེར་ན། ཁོ་པེར་ནི་ཁན་གྱི་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་འོང་མི་སྲིད་པ་སོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་བྱེད་བཀོད་དེ། ཚན་རིག་གི་རྙེད་དོན་ནི། རིག་གནས་གཞན་བཞིན་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་བྱེ་བྲག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཐབས་ལམ་གྱི་ར་བ་དེའི་ནང་བདེན་མི་བདེན་དཔྱོད་པ་ལས། ཡུལ་དུས་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བདེན་མི་བདེན་བཤད་དུ་མེད་པས། ཐབས་ཚུལ་རང་གི་སྟེང་ནས་བཤད་ན། རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་གཞན་དང་མི་འདྲ་བ་ཙམ་ལས། དེ་དག་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པར་སྨྲ་མི་ནུས་པ་སོགས་སུ་འདོད། ལངས་ཕྱོགས་ཕྱི་མ་འདི་སྤྱིར་ཁས་ལེན་མཁན་ཉུང་མོད། དེ་སྨྲ་བ་པོ་གྲགས་ཆེ་ཤོས་ནི་པཽལ་ཧྥེ་ཡེར་ཨ་བེནྚ་ (Paul Feyerabend) བྱ་བའི་ཚན་རིག་གི་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བའི་མཁས་པ་དེ་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་གི་དཔྱད་རྩོམ་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་«ཐབས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་རྒོལ་བ་»ཞེས་པ་དེས་ཚན་རིག་གི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་སྐོར་ལ་དོགས་པའི་གནས་ཤིན་ཏུ་མང་དག་ཅིག་བསླངས་པ་དང་། དེ་དག་ལ་མཁས་པ་གཞན་གྱིས་དགག་ལན་སྤེལ་བ་སོགས་བྱུང་ཡོད།8

8 Against Method ཞེས་པའི་དེབ་འདི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༥ ལོར་པར་དུ་བཏབ་སྟེ་སྤེལ། རྩོམ་པ་པོ་པཽལ་ཧྥེ་ཡེར་ཨ་བེནྚ་ནི་ཨཽས་ཏྲི་ཨའི་རྒྱལ་ས་བིཨེ་ནའི་མཐོ་སློབ་ཐོན་པའི་མཁས་པ་ཕྱིས་ཨ་རིའི་མཐོ་སློབ་བེར་ཀེཡ་ལེར་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོའི་གོ་གནས་བླངས་པའི་གྲགས་ཅན་གྱི་མི་སྣ་ཞིག་ཡིན།

གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་ཚན་རིག་གི་ངོ་བོ་དང་ཐབས་ཚུལ་འདི་རེད་ཅེས་པའི་འདོད་ཚུལ་ལ་མི་མཐུན་པས། དོགས་གནས་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་ལ་གཉིས་ཀས་ཐུན་མོང་དུ་ཁས་ལེན་པའི་ཐད་མཐའ་ཆོད་པའི་བཤད་པ་བྱེད་མི་ནུས་ཀྱང་། གཉིས་ཀས་ཚན་རིག་གི་ལག་ལེན་གང་ཡིན་ལ་འདོད་པ་མཐུན་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ཚན་རིག་ནི་དངོས་མཐོང་གི་ཆོས་དང་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་བདེན་པའི་གནས་ཚུལ་འཚོལ་བའི་ཐབས་ལམ་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་ཡང་ཐུན་མོང་དུ་ཁས་ལེན། དེའི་སྟེང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༢ ལོར། ཐོ་མས་ཀུཧྣ་ (Thomas Kuhn) བྱ་བས་«ཚན་རིག་ནང་རྩ་འགྱུར་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བའི་བཀོད་དབྱིབས་» (Structure of Scientific Revolutions) ཞེས་པའི་དེབ་བརྩམས་ཏེ། ཚན་རིག་གི་སྡེ་ཚན་ནང་རྩ་འགྱུར་ཇི་ལྟར་ཐེབས་ཚུལ་ནི། གཙོ་བོར་ཚན་རིག་གི་སྡེ་ཚན་བྱེ་བྲག་པ་དེའི་ནང་ཡོངས་གྲགས་སུ་ཁས་ལེན་པའི་གནས་མང་པོ་ཞིག་དང་འགལ་བར་སྣང་བ་དང་། མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ཇེ་མང་ཇེ་མང་དུ་སོང་བ་བསགས་པ་ན། ནམ་ཞིག་རྩ་བའི་སྒྲོམ་རང་ལ་འགྱུར་བ་མ་བཏང་ན་འགལ་བའི་ཕུང་པོའི་ཁུར་གྱིས་ནོན་པར་འགྱུར་བར་མཐོང་བས། སྔར་གྱི་འགྲེལ་བཤད་ལ་རྩ་འགྱུར་མི་གཏོང་ཀ་མེད་བྱུང་སྟེ་རྩ་བའི་སྒྲོམ་ལ་འགྱུར་བ་ཐེབས་ཚུལ་བཤད། ཚུལ་དེ་ལ་གཞི་སྒྲོམ་གྱི་འཕོ་འགྱུར་(paradgm shift) ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་བཏགས་པ་བྱུང་།9 གང་ལྟར་ཡང་ཀུཧྣ་གྱི་དེབ་འདི་དང་། གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཀརླ་པོ་པྤེར་དང་། པཽལ་ཧྥེ་ཡེར་ཨ་བེནྚ་སོགས་ཀྱིས་དོགས་དཔྱོད་གཏིང་ཟབ་བསླངས་པ་སོགས་ཀྱིས་རིམ་པས་ཚན་རིག་གི་གྲུབ་དོན་ཇི་ལྟར་གཏན་ལ་འབེབས་ཚུལ་གྱི་སྐོར་ལ་གོ་བ་དམིགས་བསལ་སྟེར་ནུས་པ་བྱུང་ཡོད་ཅིང་། དེ་བཞིན་དུ་ཚན་རིག་གིས་རྙེད་པའི་གནས་དང་བདེན་པའི་དོན་གཉིས་བར་གྱི་འབྲེལ་པའི་སྐོར་ལའང་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་ཟབ་ཏུ་འགྲོ་ཐུབ་པའང་བྱུང་ཡོད་པ་འདི་ཤེས་དགོས་པ་གནད་ཆེ་བར་མཐོང་།

9 ཀུཧྣ་གྱིས་གཞི་སྒྲོམ་གྱི་འཕོ་འགྱུར་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་གསར་དུ་བྱས་མོད། དེའི་གནད་དོན་མང་དག་ཅིག་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བའི་ཁོ་པེར་ནི་ཁན་གྱི་འགྱུར་བ་དེ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་པའི་དེབ། «ཁོ་པེར་ནི་ཁན་གྱི་རྩ་འགྱུར་ »(The Copernican Revolution) ཞེས་པ་ཞིག ༡༩༥༧ ལོར་བརྩམས་ཏེ་སྤེལ་ཟིན་པ་དེའི་ནང་དུའང་འབྱུང་།

༤ སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཚུལ་ལུགས།

གལ་ཏེ་འགའ་ཤས་ཀྱི་བསམ་ཚོད་ལ་འོང་སྲིད་པ་ལྟར། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ལུགས་ནི་ཆོས་ཀྱི་རིང་ལུགས་ཤིག་ཡིན་པས། དེ་ནི་ཚེ་ཕྱི་མའི་བདེ་དོན་རྩལ་དུ་བཏོན་ནས་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་ཡིན་པར་བརྟེན། དེ་དང་ཚན་རིག་གཉིས་ཀྱི་བར་ལ་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་དམིགས་བསལ་གནད་འགག་ཡོད་པ་ཞིག་འོང་བའི་གཞི་མེད་པས། ཆོས་ཆོས་ཀྱི་སར་དང་ཚན་རིག་ཚན་རིག་གི་སར་བཞག་ན་མི་ལེགས་སམ་ཞེ་ན།

དོགས་འདྲི་འདིའི་དོན་ལ་བརྟག་དགོས་པ་གནད་ཆེ་ཞིང་། དོགས་འདྲི་འདིའི་ལན་བྱེད་པ་ལའང་ཕྱོགས་མང་པོ་ཞིག་ནས་བསམ་དགོས་པ་གལ་ཆེ་བར་མཐོང་། དེ་ལ་ཐོག་མར་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ལུགས་ནི། བསྟན་པའི་བདག་པོ་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ནས་མི་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྩ་བ་ཡུལ་གྱི་གནས་ལུགས་མི་ཤེས་པའི་རྨོངས་པ་ལ་ཐུག་པ་དང་། མི་ཤེས་པའི་རྨོངས་པ་དེའང་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དང་། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་སོགས་ཀྱིས་མི་ལྡོག་པར། མི་ཤེས་པའི་ལྡོག་ཕྱོགས་རིག་པ་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་དེ་ལྡོག་དགོས་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་རིག་པ་ཡེ་ཤེས་དེའང་ཡུལ་གྱི་གནས་ལུགས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བར་གསལ་བར་བཀའ་སྩལ་ཡོད། དེ་ལྟ་ན་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་ལྟར་ན། བཅིངས་གྲོལ་དང་གཏན་གྱི་བདེ་སྡུག་ཅེས་པ་ནི། ཡུལ་གྱི་མཐར་ཐུག་གི་གནས་ལུགས་རིག་པ་དང་མ་རིག་པའི་སྟེང་ནས་འཇོག་དགོས་པར་གྲུབ་པས། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྩ་བའི་ཀུན་སློང་དང་དེ་བསྟུན་གྱི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་དེ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་དབེན་པའི་གཏན་གྱི་བདེ་བ་སྒྲུབ་པ་དེ་ཡིན་མོད། ཡུལ་གྱི་གནས་ལུགས་ཚུལ་བཞིན་དུ་རིག་པའི་ཤེས་རབ་འཚོལ་བ་ནི་ལམ་འདིའི་ཆ་རྐྱེན་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་གསལ་པོ་ཆགས་ཡོད། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱི་བདེན་བཞིའི་ཆོས་འཁོར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནའང་། ནད་པ་སྨན་གྱིས་གསོ་བ་ལ་དཔེ་མཛད་དེ། ཐོག་མར་རང་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མནར་བ་ཤེས་དགོས་པ་དང་། དེ་ནས་སྡུག་བསྔལ་དེ་ལ་མི་འདོད་པའི་བློ་སྐྱེས་པའི་འོག་དེའི་རྒྱུ་རྩད་བཅད་དེ་ངོས་འཛིན་དགོས་པ་དང་། དེ་ནས་སྡུག་བསྔལ་དེ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཡོད་མེད་བརྟགས་ཤིང་། ཡོད་པར་མཐོང་བ་ན་གྲོལ་བ་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ལམ་བསྟེན་དགོས་པར་གསུངས་ལ། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་གྱི་འབྲེལ་པ་གཞི་ལ་བཞག་སྟེ་རྣམ་གཞག་མཛད་པ་ཉིད་ཡིན་པས། ཚན་རིག་གི་གཞི་མའི་ལྟ་ཕྱོགས་དང་ཤིན་ཏུ་མཐུན་པ་སྨོས་མ་དགོས།

ལྷག་པར་དུ་ནང་སེམས་ཀྱི་སྐོར་ལ། བློའི་རིགས་མི་འདྲ་བ་དང་། དེ་དག་སོ་སོའི་ངོ་བོ་དང་བྱེད་ལས། ནང་ཕན་ཚུན་གྱི་འབྲེལ་པ། ནང་གི་ཀུན་སློང་གི་ཁྱད་པར་ལས་བདེ་སྡུག་གི་མྱོང་བ་དང་ཕྱིའི་བྱ་སྤྱོད་ལ་གནོན་ཤུགས་ཐེབས་ཚུལ། བློ་སྦྱངས་པ་ལས་བློའི་རྣམ་འགྱུར་ལ་འཕེལ་འགྲིབ་ཀྱི་འགྱུར་བ་འགྲོ་ཚུལ་སོགས་མང་པོ་ཞིག་ལ་སྟོན་པས་རང་གི་ཉམས་མྱོང་ལ་བརྟེན་པའི་བཤད་པ་གཏིང་ཟབ་མཛད་ཡོད་པར་བརྟེན། དེང་དུས་ཀྱི་མཁས་པ་འགས་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་ནི་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་ཚན་རིག་པ་ཐོག་མ་དེ་རེད་ཅེས་བརྗོད་མཁན་ཡང་ཡོད། དཔེར་ན། རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བཤད་པའི་ནང་། ཐ་མལ་པའི་སེམས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་ལ། ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ་དེ་ལ་འདོད་པ་དང་། མི་འདོད་པ། ཇི་མི་སྙམ་པའི་བློས་རིམ་པ་བཞིན། ཡུལ་དེ་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། དེ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་དང་། དེ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་དང་། དེས་གཞི་བྱས་ཏེ་ཡུལ་དེ་ལ་ཆགས་པ་དང་། སྡང་བ་དང་། གཏི་མུག་པའི་བློ་སྐྱེ་བ་དང་། དེ་དག་གིས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ་ཕན་པ་དང་གནོད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ལས་ལ་འཇུག་ཚུལ་གསལ་བར་གསུངས་ཡོད། དེ་ལྟར་ཡུལ་ལ་འཇུག་ཚུལ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བར། རང་ཉིད་ལ་དམིགས་ཏེ་ངའོ་སྙམ་པའི་བློ་སྟེ། གང་ལ་དམིགས་ནས་ངའོ་སྙམ་དུ་འཛིན་སའི་ང་ཞེས་པ་ཞིག་སྙིང་གི་དཀྱིལ་དུ་ཡོད་པ་ལྟ་བུའི་རང་དབང་བ་ཞིག་ཡོད་པ་གཞིར་བྱས་ཏེ་འཛིན་ཚུལ་ཡོང་བ་དང་། དེའི་དབང་གིས་དེ་ལྟ་བུའི་བདག་དེའི་བདེ་བའི་ཆ་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་གཉེན་དང་ལོངས་སྤྱོད་སོགས་ལ་སྲེད་ཅིང་ཆགས་པའི་བློ་དང་། བདག་དེ་ལ་གནོད་པའམ་དེའི་བདེ་བ་སྒྲུབ་པའི་གེགས་སུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་མི་འདོད་པ་སྡང་བའི་བློ་དང་། བདག་དེར་དམིགས་བསལ་ཕན་གནོད་གང་ཡང་བྱེད་པར་མ་མཐོང་བ་རྣམས་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པར་འཇུག་པ་འོང་བས། མཐར་གཏུགས་ན། རང་དང་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ལ་བློས་ཇི་ལྟར་ལྟ་ཚུལ་དང་། དེ་གཞི་ལ་བཞག་པའི་འདོད་མི་འདོད་ཀྱི་བསམ་པས་ཡུལ་ལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་ཚུལ་ལ་གནོན་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་དང་། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་བདེ་སྡུག་སོགས་ཚོར་བའི་ཉམས་མྱོང་ལ་འགྱུར་ཁྱད་བྱུང་བ་དང་། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ་ལུས་ངག་གི་བྱ་སྤྱོད་ཇི་ལྟར་འགྱུར་མིན་སོགས་ཏེ། ཡུལ་ལ་ལྟ་ཚུལ་དང་། སྒེར་གྱི་བསམ་པའི་འཁྱེར་ཕྱོགས། ནང་གི་མྱོང་ཚོར། ཕྱིའི་ལུས་ངག་གི་བྱ་སྤྱོད་སོགས་ནི། ཕན་ཚུན་གཅིག་གཅིག་གི་རྐྱེན་དུ་འགྲོ་ཚུལ་གྱི་གནད་དེ་ལ་ཐུག་པར་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱི་གསུང་ལས་གསལ་བར་བྱུང་།

ལྷག་པར་དུ་སེམས་ལ་བརྟེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཕྲ་རགས་སེལ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བློའི་ཁྱད་པར་བྱེ་བྲག་པ་དག་ཕན་བདེ་སྟེར་བའི་བཟང་ཕྱོགས་སུ་བསྒྱུར་བ་སོགས་བློ་བཅོས་ཐབས་ཀྱི་ལམ་ནི་སྟོན་པའི་གསུང་དུ་མར་རྩལ་དུ་བཏོན་ནས་གཏན་ལ་འབེབས་པས། དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་གཞིར་བྱས་པའི་བློ་བཅོས་ཐབས་ཀྱི་ལག་ལེན་དག་གི་སྔུན་བསུ་ལྟ་བུར་ཡང་ངོས་འཛིན་ཆོག དེ་ཡང་སྟོན་པའི་གསུང་དུ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་བསྟེན་པའི་ཚུལ། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་སྒྲུབ་ཚུལ། ཡིད་བྱེད་གོང་ནས་གོང་དུ་སྤེལ་ཚུལ། སེམས་རྣམ་རྟོག་གི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ལས་བསྡམས་ཏེ་རྣལ་དུ་འཇོག་ཚུལ། ལྷག་མཐོང་གིས་ཡུལ་གྱི་གནས་ལུགས་རིག་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེད་ཚུལ། མྱོང་ཚོར་ལ་ཆ་བཞག་ན་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེའི་ནུས་པ་གོང་འཕེལ་དུ་གཏོང་ཚུལ། ཁོང་ཁྲོའི་གཉེན་པོ་བྱམས་པ་དང་། ཆགས་པའི་གཉེན་པོ་མི་སྡུག་པ། རྟག་འཛིན་གྱི་གཉེན་པོ་མི་རྟག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སོགས་བློ་སྦྱོང་བའི་ཐབས་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་པ་ཞིག་གཏན་ལ་ཕབ་པས། དེང་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་ཚན་རིག་པ་སྤྱི་དང་། ཁྱད་པར་དུ་ཀླད་རྩའི་ཚན་རིག་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་ནད་བཅོས་ཀྱི་ཚན་རིག་པ་རྣམས་ནང་པའི་གཞུང་ནས་བཤད་པའི་སྒོམ་སྒྲུབ་བམ་བློ་སྦྱོང་བའི་ཐབས་ཚུལ་རྣམས་ལ་དམིགས་བསལ་དོ་སྣང་དང་དེ་འབྲེལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའང་ཡོང་བཞིན་པ་ནི། རིགས་པ་དང་ལྡན་པའི་གནས་ཤིག་ཡིན་པར་མཐོང་།

གོང་གི་རྒྱུ་མཚན་དེ་དག་ལ་བསམས་ནས། ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་ནང་ཡུ་རོབ་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཅན་རྣམས་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་རིང་ལུགས་དང་ཐོག་མར་ཕྲད་སྐབས། འགའ་ཤས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་པའི་རིང་ལུགས་དེ་ནི་ཆོས་ལུགས་མིན་གྱི་སེམས་ཀྱི་ཚན་རིག་ཡིན་པར་བརྗོད་པའང་བྱུང་ལ། ལྷག་པར་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བའི་མཁས་པ་ཧྥྲིཨེ་ཌེ་རིཆ་ནིཨེཊ་ཛྪེ་ (Friedrich Nietzche) དང་། སྖོ་པན་ཧའུ་ཨེར་ (Schopenhauer) ལྟ་བུ་ཡང་རང་ངོས་ནས་སྤྱིར་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་ཕྱོགས་ལ་མི་དགའ་མོད། ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་ལ་བསྔགས་པ་བྱེད་པའང་བྱུང་ཡོད། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་སྟོད་ཀྱི་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་མཁས་པ་ཤིན་ཏུ་གྲགས་ཅན་ཨལ་བེརྚ་ཨེཨིན་སཊེཨིན་ (Albert Einstein) གྱིས་ཀྱང་། “གལ་ཏེ་ཚན་རིག་གི་དགོས་མཁོ་དང་བསྟུན་པའི་སྟེང་ནས་རང་ཚུགས་ཐུབ་པའི་ཆོས་ལུགས་ཤིག་ཡོད་ཚེ་དེ་ནི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ལུགས་དེ་ཡིན་དགོས་ངེས།” ཞེས་དགོངས་འཆར་བཏོན་ཡོད་པར་ཡང་གྲགས་སོ།།

༥ དཔལ་ན་ལེནྡྲའི་རིང་ལུགས།

སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྗེས། སྟོན་པའི་རྗེས་འཇུག་རྣམས་ནས་བཀའ་བསྡུ་རིམ་པ་སྔ་ཕྱིར་མཛད་དེ། སྟོན་པའི་གསུང་རྣམས་བརྗོད་བྱའི་སྒོ་ནས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་བསྡུས་ལ། བླང་དོར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གནས་སྟོན་པ་རྣམས་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་སྒྲུབ་ཀྱི་གནས་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་རྣམས་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་དང་། གནས་ལུགས་རིག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་རྣམས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་དུ་བསྡུས་པར་མཛད་པ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ལྟར་ལགས། དེ་གསུམ་ལས་ཚན་རིག་དང་ཐད་ཀར་འབྲེལ་པ་ཡོད་པ་ནི་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་དེ་ཡིན། དེ་ཡང་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་གསུང་རབ་རྣམས་རྩ་བར་བཞག་སྟེ་ཕྱིས་ཀྱི་ནང་པའི་མཁས་གྲུབ་རྣམས་ནས། ཤེས་བྱ་མཐའ་དག་གཟུགས་དང་། སེམས་དང་། སེམས་བྱུང་དང་། ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཏེ་གཞི་ལྔའི་ནང་དུ་བསྡུས་ནས་བཤད་པ་དང་། ཡང་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་དྲུག་དང་། མིག་སོགས་ཡིད་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་དྲུག་སྟེ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། དེ་དག་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་ཤེས་དྲུག་བཅས་བསྣན་ཏེ་སྡེ་ཚན་བཅོ་བརྒྱད་དུ་བསྡུས་ཏེ་བཤད་པ་བྱེད་པའི་མངོན་པའི་གཞུང་ལུགས་རྒྱས་པར་སྤེལ་བ་སོགས་བྱུང་།10

10 མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་བསྡུས་ཏེ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཀྱིས་མངོན་པ་སྡེ་བདུན་ཞེས་པའི་གཞུང་ཆེ་ཁག་བདུན་གྲུབ་ཅིང་། དེ་ལྟ་ནའང་ནང་གསེས་ཀྱི་བདུན་པོ་གང་ཡིན་གྱི་ངོས་འཛིན་ལ་ཆོས་མངོན་པའི་ལུགས་རྣམས་བཞེད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་བྱུང་ཚུལ་སོགས། ཁོ་བོས་བོད་ཀྱི་གཙུག་ལག་གཅེས་བཏུས་ཀྱི་པོད་ཕྲེང་ཁོངས། «མཛོད་འགྲེལ་མངོན་པའི་རྒྱན་»པར་དུ་བཏབ་པའི་སྔོན་གླེང་ངོ་སྤྲོད་དུ་རྒྱས་ཙམ་བཀོད་ཡོད་པར་གཟིགས་འཚལ།

དེ་ལྟ་བུའི་མངོན་པའི་གཞུང་རྣམས་སུ། བརྗོད་བྱའི་གཙོ་བོ་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་གནད་དཔེར་ན། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་གྲངས་དང་ངོ་བོ། སེམས་བྱུང་གི་རྣམ་གྲངས་དང་། དེ་དག་སོ་སོའི་ངོ་བོ་དང་བྱེད་ལས། བདེ་སྡུག་གི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་བློའི་ཁྱད་པར། དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་གཞག་སོགས་རྩལ་དུ་བཏོན་པ་དེ་ཡིན་མོད། ཞར་ལ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་བཤད་པའང་བྱས་ཡོད། དེ་ཡང་དཔེར་ན། ཆེ་བ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་རིམ་ནས་ཆུང་བ་གཟུགས་ཅན་རྩོམ་བྱེད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་བར། སྔོན་གྱི་ཆོས་མངོན་པའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ནས་དཔྱད་ཞིབ་དང་འབྲེལ་བའི་བཤད་པ་རྒྱས་པར་མཛད་ཡོད་ལ། འཕགས་ཡུལ་གྱི་ནང་པའི་གཞུང་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་སུ་ཤེས་བྱ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་གི་སྐོར་ལ་བཤད་པ་ཇི་ལྟར་མཛད་ཡོད་པ་ནི། གླེགས་བམ་འདིར་བཏུས་པའི་གཞུང་རྣམས་ལས་གསལ་བར་མཁྱེན་ངེས། སྤྱིར་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཞུས་ན། ནང་པའི་ཆོས་མངོན་པའི་གཞུང་ལུགས་ལ་ལུགས་ཐ་དད་པ་མང་ཙམ་བྱུང་མོད། དེང་མ་ཉམས་པར་གནས་པ་ནི་པཱ་ལིའི་སྐད་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་སྡེ་པའི་ལུགས་ཀྱི་ཆོས་མངོན་པ་དང་། ལེགས་སྦྱར་ལས་བསྒྱུར་ཅིང་དེང་གཙོ་བོར་བོད་སྐད་དུ་བཞུགས་པའི་གཞི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཀྱི་ཆོས་མངོན་པ་སྟེ་མངོན་པ་འོག་མར་གྲགས་པ་དང་། ཡང་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱི་མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ལ་གཞི་བྱས་པའི་མངོན་པ་གོང་མའི་ལུགས་སུ་གྲགས་པ་བཅས་གསུམ་དུ་ཡོད།

དེ་ཡང་སྟོན་པས། “བསྲེགས་བཅད་བརྡར་བའི་གསེར་བཞིན་དུ།” །ཞེས་སོགས་ཀྱིས། རང་གི་རྗེས་འཇུག་རྣམས་དད་པ་མིག་བཙུམས་ཀྱིས་མི་འཇུག་པར། རིགས་པས་བརྟགས་པའི་དོན་རང་གི་མྱོང་བ་ལ་སྦྱར་ཏེ་ར་སྤྲོད་འཕེར་ངེས་ཀྱི་སྟེང་ནས་རྗེས་སུ་འཇུག་དགོས་ཚུལ་གསུངས་ཤིང་། དོན་དེ་ཆེད་དུ་རྩལ་དུ་བཏོན་ནས་སྤེལ་བར་མཛད་པ་ལ་ནི། དེང་དཔལ་ན་ལེནྡྲའི་ལམ་ལུགས་སུ་གྲགས་པ་དེ་ཉིད་གཙོ་བོར་ངེས་པ་གདོན་མི་ཟ།11རིང་ལུགས་འདིའི་སྲོལ་གཏོད་པ་པོ་ནི་ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་གཉིས་པའི་ནང་ཕེབས་པའི་དཔལ་མགོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཡིན་པར་འཇོག་དགོས། མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་གསུང་རྩོད་མེད་གལ་ཆེ་བ་མང་ཆེ་བ་ནི་དེང་གི་དུས་སུའང་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ཉིད་དུ་མཇལ་དུ་ཡོད་ལ། དཔེར་ན། «རྩ་བ་ཤེས་རབ་»ཏུ་དུས་ལྟོས་བཅས་སུ་སྒྲུབ་པ་ལྟ་བུ་དང་། «རྩོད་བཟློག་»ཏུ་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་གྲུབ་ཏུ་ནན་གྱིས་སྒྲུབ་པ་ལྟ་བུ་རྣམས་བློ་གཟུ་བོར་གནས་པ་ཞིག་གིས་མཇལ་བའི་ཚེ། དངོས་འབྲེལ་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པ་པོའི་སློབ་དཔོན་ལ་དེང་རབས་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བ་དང་། ཚན་རིག་པའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་དག་ལས་ལྷག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་ཡིད་སྨོན་ངང་གིས་སྐྱེ་ཐུབ་པ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་སྨོས་མི་དགོས། གང་ལྟར་ཡང་མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་སྟོན་པས་གསུངས་པའི་རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྱུང་གི་རིགས་པ་དེ་ཉིད་རྩལ་དུ་བཏོན་ཅིང་། ལྷག་པར་རྟེན་འབྱུང་གི་རིགས་པའི་གསང་ཚིག་ཕྲ་མོ་དག་ཀྱང་ཆེས་གསལ་བར་མཛད་པ་སོགས་ཀྱིས་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་སྤྱི་དང་གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ལ་དཔྱོད་པའི་ཐབས་ཚུལ་དེ་ཤིན་ཏུ་ཕྱུག་པར་མཛད། འཕགས་པ་ཀླུའི་རྗེས་འཇུག་ལས་གྲགས་ཆེ་ཞིང་དཔལ་ན་ལེནྡྲའི་རིང་ལུགས་ལ་མཛད་རྗེས་ཆེན་པོ་ཅན་ནི་འཕགས་པའི་དངོས་སློབ་འཕགས་པ་ལྷ་དང་། ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཞི་པ་ཡས་མས་སུ་བྱོན་པའི་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ། དུས་རབས་ལྔ་པའི་ནང་ཕེབས་པའི་སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་འབྱེད། དུས་རབས་བདུན་པ་ཡས་མས་སུ་བྱོན་པའི་སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པ། དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་ནང་ཕེབས་པའི་སློབ་དཔོན་ཞི་བ་ལྷ་བཅས་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་གྲགས།12

11 འདིར་དཔལ་ན་ལེནྡྲའི་རིང་ལུགས་སམ་ལམ་ལུགས་ཞེས་བཤད་པ་ནི། མཐའ་གཅིག་ཏུ་དཔལ་ན་ལེནྡྲར་དངོས་སུ་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་པའི་མཁས་པ་འབའ་ཞིག་ལ་གོ་བ་མིན་པར། རིགས་པའི་ལམ་ལུགས་རྩལ་དུ་བཏོན་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་དཔྱད་པ་ཞིབ་མོའི་སྟེང་ནས་གཞིའི་གནས་ལུགས་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་སྲོལ་ཞིག་ལ་བྱ་བས། དེང་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བས་བཤད་པ་ལྟར་ན་མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ལྟ་བུ་ན་ལེནྡྲ་ཕྱག་བཏབ་པའི་གོང་དུ་བྱོན་ནའང་། དེ་དཔལ་ན་ལེནྡྲའི་རིང་ལུགས་སྲོལ་གཏོད་པ་པོར་འཇོག་པ་ལ་འགལ་བ་མེད་པ་ཤེས་དགོས།

12 སློབ་དཔོན་དེ་རྣམས་རིམ་པ་བཞིན། འཕགས་ཡུལ་གྱི་ནང་པའི་བསྟན་བཅོས་ཤིན་ཏུ་གྲགས་ཆེ་བ། དབུ་མ་བཞི་བརྒྱ་པ་དང་། རྩ་ཤེའི་འགྲེལ་པ་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ། དབུ་མ་སྙིང་པོ་རྩ་འགྲེལ། དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ། སྤྱོད་འཇུག་བཅས་མཛད་པ་པོ་ཡིན།

དཔལ་ན་ལེནྡྲའི་རིང་ལུགས་འཛིན་པའི་སློབ་དཔོན་གལ་ཆེ་ཤོས་གཞན་ནི། གོང་དུ་མཚན་སྨོས་ཟིན་པའི་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་དང་ཁོང་གི་སྐུ་མཆེད་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གཉིས་ཡིན་པ་བསྙོན་དུ་མེད། ཁོང་གཉིས་ནི་ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཞི་པའི་ནང་དེང་པ་ཀིསྟན་གྱི་ས་ཁུལ་པེ་ཤ་བར་དུ་གྲགས་པ་དེར་འཁྲུངས་པར་བཤད། ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་གྲུབ་མཐའ་རྐང་འཛུགས་པའི་གཞུང་མང་དག་ཅིག་བརྩམས་ཡོད་མོད། གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་གམ་ཚན་རིག་དང་འབྲེལ་བའི་གཞུང་གལ་ཆེ་བ་ནི། ཐོགས་མེད་ཀྱི་«མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་»དང་། དབྱིག་གཉེན་གྱི་«ཕུང་པོ་ལྔའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ།» ལྷག་པར་དབྱིག་གཉེན་གྱི་«ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་»རྩ་འགྲེལ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །གཞུང་དེ་དག་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་ཕྱིས་ཀྱི་འགྲེལ་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་རྣམས་སུ། སེམས་ཁམས་རིག་པའི་སྐོར་དང་། གཞན་ཡང་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་དང་འབྲེལ་བའི་རྣམ་གཞག སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་རིམ་སོགས་ཀྱི་བཤད་པ་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་ཡོད་ཅིང་། བོད་དུའང་ཆོས་མངོན་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་འཕགས་ཡུལ་གྱི་སློབ་དཔོན་དེ་གཉིས་ཀྱི་གཞུང་ལ་གཙོ་བོར་བརྟེན་པའི་སྲོལ་སྔ་ས་ནས་ཚུགས་པ་བྱུང་།

གཞན་ཡང་འཕགས་ཡུལ་གྱི་ནང་པའི་སློབ་དཔོན་ནང་། དཔལ་ན་ལེནྡྲའི་རིང་ལུགས་ལ་མཛད་རྗེས་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ལ། ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་ལྔ་པའི་ནང་ཕེབས་པའི་རིགས་པའི་དབང་ཕྱུག་སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་གླང་དང་། དེའི་རྗེས་འབྲང་ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་བདུན་པའི་ནང་བྱོན་པའི་སློབ་དཔོན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ་གཉིས་འཇོག་དགོས། ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་ནང་པའི་ལུགས་ཀྱི་ཚད་མ་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་སྲོལ་བཏོད་པ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ལྟར་ཡིན། དེ་ཡང་ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་འཕགས་ཡུལ་གྱི་གྲུབ་མཐའ་ཆེན་མོ་རིག་པ་ཅན་པ་དང་དཔྱོད་པ་བའི་ཚད་མ་རིག་པའི་འདོད་ཚུལ་དང་ཕན་ཚུན་དགག་སྒྲུབ་རྒྱ་ཆེར་མཛད་པ་ལས་ཚད་མ་རིག་པའི་ཆུ་ཚད་ཤིན་ཏུ་མཐོན་པོར་སོན་པར་མཛད། དེ་ལ་སྤྱིར་ནང་པའི་གཞུང་དུ་སློབ་དཔོན་དེ་གཉིས་མ་བྱོན་གོང་རིགས་པའི་ཐབས་ཚུལ་ཟབ་མོ་ཡོད་པ་ནི། ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་དང་པོ་ཡས་མས་སུ་བྱུང་བའི་«རྒྱལ་པོ་མི་ལིནྡས་ཞུས་པ་»ཞེས་པའི་བསྟན་བཅོས་སུ་བཀོད་པའི་བདག་འགོག་གི་རིགས་པ་དང་།13 ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་«རྩ་ཤེས་»དང་«རྩོད་བཟློག་»སོགས་རིགས་ཚོགས་སུ་བཀོད་པའི་རིགས་པ་རྣམས་ལ་བརྟགས་ན་མཁྱེན་པར་ངེས་ཤིང་། དེ་བཞིན་དུ་ཐོགས་མེད་ཀྱི་«མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་»སུ་འབེལ་གཏམ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ཞེས་པའི་ལེའུ་དང་། དབྱིག་གཉེན་གྱིས་ཀྱང་རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་བརྩམས་ཡོད་པར་གྲགས་པ་སོགས་ལས་ཀྱང་རྟོགས་ནུས། དེ་ལྟ་ནའང་ནང་པ་རང་གི་ཚད་མ་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་རྐང་བཙུགས་པ་ནི་ཕྱོགས་གླང་ཆོས་གྲགས་གཉིས་ཀྱི་མཛད་རྗེས་ཐུན་མིན་དུ་གནས་པར་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་རྣམས་བཤད་པ་ལྟར་དོན་ལ་གནས།

13 རྒྱལ་པོ་མི་ལིནྡས་ཞུས་པའམ་«མི་ལིནྡ་པཉྫྙ་»བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་འདི་བོད་སྐད་དུ་མ་བསྒྱུར་མོད། གཞུང་འདི་ལེགས་སྦྱར་དང་། པཱ་ལི། པྲ་ཀྲྀཏའི་སྐད་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱ་ནག་གི་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་ད་ལྟའང་མཇལ་དུ་ཡོད། བསྟན་བཅོས་འདི་པཱ་ལིའི་སྐད་ནས་ཨིན་སྐད་དུ་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་སྨད་དུ་བསྒྱུར་ཡོད་པས། ནུབ་ཕྱོགས་པའི་ལྟ་གྲུབ་མཁས་པ་མང་པོ་ཞིག་ཡིད་འཕྲོག་པ་བྱུང་།

ཚད་མ་པའི་སློབ་དཔོན་དེ་གཉིས་ཀྱི་གཞུང་གལ་ཆེ་བ་ནི། ཕྱོགས་གླང་གི་«ཚད་མ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་»རྩ་བ་དང་རང་འགྲེལ། «རིགས་པའི་སྒོ།» «དམིགས་པ་བརྟག་པ།» «གཏན་ཚིགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་»སོགས་དང་། ཆོས་གྲགས་ཀྱི་«ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ།» «རྣམ་ངེས།» «རིགས་ཐིགས་»བཅས་ལུས་ལྟ་བུ་གསུམ་དང་། དེའི་སྟེང་«གཏན་ཚིགས་ཐིགས་པ།» «འབྲེལ་པ་བརྟག་པ།» «རྒྱུད་གཞན་གྲུབ་པ།» «རྩོད་པའི་རིགས་པ་»བཅས་འཕྲོས་པ་ཡན་ལག་ལྟ་བུ་བཞི་སྟེ་ཚད་མ་སྡེ་བདུན་དང་། རྣམ་འགྲེལ་ལེའུ་དང་པོའི་རང་འགྲེལ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཡིན། ནང་པའི་ཚད་མ་རིག་པའི་རྩ་གཞུང་དེ་དག་དང་། དེ་རྣམས་ལ་བརྟེན་པའི་འགྲེལ་པའི་བསྟན་བཅོས་མཁན་པོ་དཔེར་ན། ལྷ་དབང་བློ། ཤཱཀྱ་བློ། ཆོས་མཆོག དགེ་སྲུངས། ཤེས་རབ་འབྱུང་གནས་སྦས་པ། ཡ་མ་རི། ཛེ་ཏ་རི་སོགས་ཀྱིས་བརྩམས་པ་རྣམས་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཅིང་། དེ་དག་ལ་བརྟེན་པའི་ཚད་མ་རིག་པའི་སློབ་གཉེར་བོད་ཀྱི་བཤད་གྲྭ་ཁག་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་གནའ་དུས་ཀྱི་རྒྱ་གར་ཕུད་པའི་འཛམ་གླིང་ས་ཕྱོགས་གང་དུའང་བྱུང་མ་མྱོང་ལ། ཚད་མ་རིག་པའི་ཐོག་ལ་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དཔེར་ན། ཕྱྭ་པ་ཆོས་ཀྱི་སེང་གེ་དང་འཇམ་མགོན་ས་པཎ་ལྟ་བུས་ཀྱང་རིགས་ལམ་གསར་པའི་སྒོ་ནས་མཛད་རྗེས་ཆེན་པོ་བཞག་ཡོད་པའང་ཤེས་དགོས། ནང་པའི་ཚད་མ་རིག་པའི་གཞུང་དེ་དག་ཏུ། དེང་སེམས་ཁམས་རིག་པ་སྤྱི་དང་། ལྷག་པར་བློ་རིག་སྐོར་ཚན་རིག་པས་བརྟག་པ་བྱ་ཡུལ། དཔེར་ན། དབང་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། སྐྱེ་ཚུལ། བྱེད་ལས། དབང་ཤེས་ལ་འཁྲུལ་པ་ཞུགས་ཚུལ། དབང་ཤེས་ལ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་འཆར་ཚུལ། དབང་ཤེས་ཀྱིས་ངེས་པ་འདྲེན་ཚུལ། ཡིད་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་བྱེད་ལས། དྲན་པའི་ངོ་བོ་དང་བྱེད་ལས། སྤྱི་འཛིན་གྱི་བློ་དང་། ངོ་ཤེས་ཀྱི་བློ། འདྲ་བློ་སྐྱེ་ཚུལ་སོགས་དོན་གནད་གལ་ཆེའི་རིགས་དེ་དག་ལ་རིགས་པ་གཞིར་བྱས་པའི་བཤད་པ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པོ་ཡོད་སྟབས། དེང་སེམས་ཁམས་རིག་པ་དང་། ཀླད་རྩའི་ཚན་རིག་པའི་གྲས་ནས་ནང་པའི་ཚད་མ་རིག་པའི་མཁས་པ་དང་ཕན་ཚུན་བློ་སྐྱེད་ལེན་རེས་བྱེད་པར་རྩོལ་བ་བྱེད་མཁན་འོང་བའི་གནད་ཀྱང་དེ་ལ་ཐུག་གོ།

དེ་ལྟར་གོང་དུ་མཚན་སྨོས་པའི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་ནང་པའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོའི་ཡང་ཆེན་པོར་གྱུར་པ། དཔལ་མགོན་ཀླུ་སྒྲུབ་དང་འཕགས་པ་ལྷ་ཡབ་སྲས་གཉིས། འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་དང་དབྱིག་གཉེན་སྐུ་མཆེད་གཉིས། རིགས་པའི་དབང་ཕྱུག་སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་གླང་དང་ཆོས་གྲགས་གཉིས་བཅས་དྲུག་ནི། དཔལ་ན་ལེནྡྲའི་ལུགས་ལ་སྐུ་དྲིན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་བརྟེན། བོད་དུ་འཕགས་ཡུལ་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་དེ་དྲུག་ལ་འཛམ་གླིང་རྒྱན་དྲུག་ཅེས་ཆེ་བསྟོད་དམིགས་བསལ་ཞུ་བའི་སྲོལ་ཡང་དར་བ་བྱུང་ངོ་།།

གཞན་ཡང་སྔོན་གྱི་ཡིག་ཆ་དང་། གནའ་དུས་ཀྱི་ཁང་པའི་གྱང་རོ་དང་ཤུལ་སོགས་སྔོག་འདོན་བྱས་པའི་གྲུབ་དོན་ལྟར་ན། དཔལ་ན་ལེནྡྲར་ཆེས་སྔ་ཙམ་ནས་རྒྱུ་སྐར་རིག་པའི་སྲོལ་དར་ཡོད་པར་སྣང་སྟེ། ན་ལེནྡྲ་རང་དུ་གོ་ལ་རྟོག་ཞིབ་ཀྱི་མཁར་ (astronomical observatory) ཡོད་ཚུལ་རྒྱའི་བཙུན་པ་ཐང་སན་ཙང་གི་ལམ་ཡིག་ལས་ཐོན་ལ། མཁར་དེའི་མིང་ལ་ཁ་གོ་ལ་ཞེས་གྲགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་ལྔ་པ་ཡས་མས་སུ་བྱོན་པའི་ན་ལེནྡྲའི་མཁས་པ་རྒྱ་གར་གྱི་རྩིས་དང་རྒྱུ་སྐར་རིག་པ་བ་གྲགས་ཅན་ཨཱརྱ་བྷཊས་ཀྱང་ན་ལེནྡྲར་རྒྱུ་སྐར་སོགས་ལ་དཔྱད་ཞིབ་མཛད་པ་སོགས་དེང་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་མང་པོ་ཞིག་གིས་བཤད། སློབ་དཔོན་དེའི་གཞུང་དུ་རྩིས་ཀྱི་རིག་པའི་ཚད་མཐོན་པོའི་གནས་མང་དག་ཅིག་གཏན་ལ་ཕབ་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་གྱི་བཤད་པ་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པར་ཉི་ཟླ་གཉིས་དང་སའི་གོ་ལའི་བར་གཅིག་གིས་གཅིག་སྒྲིབ་པའི་ཚེ་བྱུང་ཚུལ་དང་། གཞན་ཡང་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་པས་བཤད་པ་ལྟར་གྱི་སའི་གོ་ལ་དེ་ཉིན་རེ་བཞིན་རང་ཉིད་འཁོར་ཐེངས་རེ་བྱས་ཏེ་ཉི་མར་སྐོར་བ་རྒྱག་པ་སོགས་ཀྱི་བཤད་པ་ཡོད་པར་གྲགས།14

14 སློབ་དཔོན་འདིས་རྩིས་རིག་པའི་ཐོག་བློ་སྐྱེད་ཇི་ལྟར་བཏོན་ཡོད་ཚུལ་གྱི་བཤད་པ་མདོར་བསྡུས་ཤིག བལ་ཤམ་གྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༣ ལོར་བརྩམས་ཏེ་པར་དུ་བཏབ་པའི་དེབ་«རྒྱ་གར་ཞེས་པའི་ངོ་མཚར་གྱི་བྱུང་བ་»ཞེས་པ། (Wonder That Was India) ཤོག ༤༩༧ ནང་དུ་འབྱུང་།

དེ་བཞིན་དུ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་འབྲེལ་བའི་བསྟན་བཅོས་དཔེར་ན། འགྲེལ་ཆེན་«དྲི་མེད་འོད་»ལྟ་བུར། རྒྱུ་སྐར་རིག་པའི་གནས་གོ་ལའི་བགྲོད་པ་དང་། ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རྩིས་ཀྱིས་དཔོག་ཚུལ། དབྱར་དགུན་གྱི་ཉི་ལྡོག་གི་དུས་བརྩི་ཚུལ། དེ་དག་ལ་བརྟེན་པའི་ལོ་ཐོ་འདོན་ཚུལ་སོགས་མང་དག་ཅིག་ཐོན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་དབྱིབས་ཚད་རིག་པའི་ (geometry) གནས། ཟུར་གསུམ་དང་། གྲུ་བཞི། ཟླུམ་པོ་སོགས་ཚད་ཀྱིས་འཇལ་ཏེ་སྒྲུབ་ཚུལ་སོགས་ཀྱང་དཀྱིལ་འཁོར་འབྲི་བཞེངས་ཀྱི་ཐིག་རྩའི་ལག་ལེན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བ་རྣམས། དེང་རབས་ཀྱི་ཁང་པ་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་རྩིས་ལྟར་ཚད་མཐོན་པོར་གཏན་ལ་ཕབ་ཡོད་པ་དངོས་མཐོང་ལྟར་ལགས། གཞན་ཡང་དཔལ་ན་ལེནྡྲར་གསོ་བ་རིག་པ་སྨན་གྱི་དཔྱད་ཞིབ་ཚད་མཐོན་པོ་ཡོད་པ་ནི། དེའི་མཁས་པའི་གཞུང་དཔེར་ན། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་«སྦྱོར་བ་བརྒྱ་པ།»སློབ་དཔོན་དཔའ་བོའི་«སྨན་དཔྱད་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་»དང་། དེ་འབྲེལ་གྱི་བསྟན་བཅོས་ཁག་ལ་བརྟགས་ན་ཤེས་ངེས། དེ་བཞིན་དུ་དཔལ་ནལེནྡྲའི་སློབ་དཔོན་གྱིས་བརྩམས་པའི་སྒྲ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་གྲགས་ཆེ་བ། ཙནྡྲ་གོ་མིའི་«ཙནྡྲ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་»དང་། «ཡི་གེའི་མདོ།»སློབ་དཔོན་རྒྱལ་པོའི་ལྷའི་«ལུང་སྟོན་པ་ཀ་ལཱ་པ།»སློབ་དཔོན་ཨ་ནུ་བྷུ་ཏིའི་«བརྡ་སྤྲོད་པ་དབྱངས་ཅན་གྱི་མདོ་»སོགས་མཇལ་ཚེ། དཔལ་ན་ལེནྡྲར་སྒྲ་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཀྱང་གཏིང་ཟབ་པོ་ཚུགས་ཡོད་པར་དཔོག་ནུས་ཤིང་། མདོར་ན་སྔོན་གྱི་དཔལ་ན་ལེནྡྲ་ནི། དེང་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་འགས་སྨྲས་པ་ལྟར། གནའ་དུས་ཀྱི་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་ཆེས་མཐོའི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་གལ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པར་མ་ཟད། བསྟི་གནས་དེར་དེང་རབས་ཀྱི་མཐོ་སློབ་ཁང་དང་མཚུངས་པར། ལྟ་གྲུབ་དང་ཆོས་ལུགས་ཙམ་མིན་པར་ཤེས་བྱའི་གནས་མང་པོ་ཞིག་ལ་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་པའི་སྲོལ་བརྟན་པོ་ཚུགས་ཡོད་པར་ངེས་ལ། སྔོན་གྱི་སློབ་གཉེར་གྱི་བསྟི་གནས་ཆེན་པོ་འདིས་འཛམ་གླིང་གི་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ལ་མཛད་རྗེས་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་བཞག་ཡོད་དོ།།

༦ ནང་པ་དང་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་བར་གྱི་བགྲོ་གླེང་།

དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་དང་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་གཉིས་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཕན་ཚུན་ཕྲད་པ་ནི། ཕལ་ཆེར་ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་སྨད་དམ་ཉི་ཤུ་པའི་སྟོད་དུ་འཇོག་དགོས་ལ། དེ་ཡང་ཡུ་རོབ་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བ་དག་ནང་པའི་རིང་ལུགས་ནང་། ཆོས་ལུགས་གཞན་དང་མི་འདྲ་བར་འཇིག་རྟེན་བྱེད་པ་པོ་དང་བདག་རྟག་པའི་འདོད་ཚུལ་མེད་པར་མཐོང་བས་ཡིད་ཕྲོགས་ཏེ། ནང་པའི་རིང་ལུགས་འདི་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་གི་ལྟ་ཚུལ་དང་ཕྱོགས་མཐུན་ཡོད་ཚུལ་སྨྲ་བ་བྱུང་། དཔེར་ན། ཨིན་ཅིའི་མཁས་པ་ཨེཌ་ཝིན་ཨར་ནོལྜ་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༡༨༩༩ ལོར། ཉི་ཧོང་དུ་ཏོཀྱོ་མཐོ་སློབ་ཏུ་གཏམ་བཤད་བྱས་པའི་ནང་། ནང་ཆོས་དང་ཚན་རིག་བར་གྱི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་བཤད་པ་རྒྱས་པོ་བྱས་པ་ལས། དེ་དུས་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་མཁས་པ་ཁག་ཅིག་གི་ལངས་ཕྱོགས་གང་འདྲ་ཡོད་མིན་ཚོད་དཔག་བྱེད་ནུས།15 ལྷག་པར་སིངྒ་ལ་ཨིན་ཅིའི་མངའ་འོག་ཏུ་གནས་སྐབས། ཡུ་རོབ་ཀྱི་མི་རིགས་ནས་ནང་པའི་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས་ཏེ་མཁས་པའི་ཚད་ལོངས་མཁན་ཡང་འགའ་ཙམ་བྱུང་བ་སོགས་ཀྱིས། རིམ་པས་གནས་བརྟན་སྡེ་པའི་མཁས་པ་དང་དེང་རབས་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་དང་ཚན་རིག་བར་བགྲོ་གླེང་གི་སྲོལ་དར་བ་བྱུང་། ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་སྟོད་དུ་རྒྱའི་ནང་པའི་མཁས་པ་ཏཡི་ཤུ་ཞེས་པས། ནང་པའི་སློབ་གཉེར་ལ་དེང་རབས་ཀྱི་བཅོས་བསྒྱུར་དགོས་པའི་གཏམ་བཤད་དང་དཔྱད་རྩོམ་སྤེལ་ཅིང་། དེ་དག་གི་ནང་ནང་ཆོས་དང་ཚན་རིག་གི་བར་མཐུན་ཚུལ་དང་། ལྷག་པར་ནང་ཆོས་ཀྱི་ནང་ཚན་རིག་གི་བཤད་པ་ལས་གཏིང་ཟབ་པའི་མཐར་ཐུག་གི་བདེན་པའི་གནས་ལུགས་བསྟན་ཡོད་པ། རིམ་པས་ཚན་རིག་ལ་ཕར་ཞབས་འདེགས་སུ་འགྱུར་ནུས་ཚུལ་སོགས་ཀྱི་གཏམ་གླེང་བ་སོགས་བྱུང་།16 དེ་བཞིན་དུ་ཉི་ཧོང་དུའང་ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་སྟོད་དུ་མཁས་པ་ཤ་ཀུ་ཤོ་ཨེན་ཞེས་པས་གཙོ་བོར་ནང་པའི་གཞུང་ནས་བཤད་པའི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་རིགས་པ་རྩལ་དུ་བཏོན་ཏེ། དེའི་ཐད་ནས་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་དང་མཐུན་ཚུལ་གྱི་ལྟ་ཕྱོགས་སྤེལ་ཅིང་།17 དེའི་སློབ་མ་གྲགས་ཆེ་བ་ཞིག་ནི། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་སྟོད་དུ་བྱང་ཨ་མི་རི་ཀར་ནང་ཆོས་དང་ལྷག་པར་ཛན་བྱ་བའི་བསམ་གཏན་པའི་རིང་ལུགས་ཁྱབ་གདལ་དུ་སྤེལ་བའི་ཉི་ཧོང་གི་མཁས་པ་སུ་ཛུ་ཀི་བྱ་བ་དེ་ཡིན།

15 ཚུལ་འདི་དེང་རབས་ཀྱི་བོད་རིག་པ་དང་ནང་བསྟན་རིག་པ་སྨྲ་བའི་ཨ་རིའི་མཁས་པ་ཌོ་ནལྜ་ལོ་པེཛ་ཡིས་བརྩམས་པའི་དེབ། «ནང་ཆོས་དང་ཚན་རིག» (Buddhism and Science) ཤོག ༡༣ ནང་དུ་བྱུང་བ་ལས་འདིར་དྲངས།

16 གོང་མཚུངས། ཤོག ༡༩

17 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༣

བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ནི། ནང་པའི་ནང་ནས་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་དང་བགྲོ་གླེང་བྱེད་མཁན་དུས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཕྱི་གྲས་ཤིག་ཡིན་པ་སྨོས་མ་དགོས་ལ། དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཆབ་སྲིད་སོགས་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་དང་འབྲེལ་བའི་དབང་གིས་ཡིན་ལ། གཙོ་བོ་ནི་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་དང་དེང་རབས་ཀྱི་རིག་གཞུང་བར་འབྲེལ་པ་དམིགས་བསལ་མ་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པ་ཞུ་མ་དགོས། སྤྱིར་བཏང་བྱས་ན་ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ནང་། པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་དཔལ་ལྡན་ཡེ་ཤེས་ཧིན་སྐད་མཁྱེན་པ་དང་། དེ་དུས་ཨིན་ཅིའི་མི་རིགས་ཇེ་ཨོར་ཇེ་བོག་ལེ་དང་ཐུགས་གྲོགས་སུ་གྱུར་པ་ལས། དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་གི་འཕྲུལ་ཆས་ལ་ཐུགས་སྣང་དམིགས་བསལ་མཛད་དེ། ཉི་ཟླ་སོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱང་མཐོང་གི་ཤེལ་སྤྱད་སྐོར་བཀའ་བརྩད་གནང་བ་སོགས་བྱུང་ཚུལ་ཐོན་མོད།18 པཎ་ཆེན་མཆོག་ནས་ཚན་རིག་དང་ནང་ཆོས་བར་གྱི་འབྲེལ་པའི་སྐོར་ལ་དགོངས་འཆར་སྤེལ་བའི་གསུང་རྩོམ་གང་ཡང་མ་མཛད། དེ་ལྟར་ན་བོད་ཀྱི་མཁས་པའི་ནང་ནས་དེང་རབས་ཀྱི་རིག་གནས་སྤྱི་དང་། ལྷག་པར་ཚན་རིག་གི་སྐོར་ལ་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་དང་མཐུན་མི་མཐུན་གྱི་དཔྱད་གཏམ་མཛད་མཁན་ཐོག་མ་ནི། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་བོད་ཀྱི་མཁས་པའི་དབང་པོ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ཡིན་པ་བསྙོན་དུ་མེད། ཁོང་གིས་«གཏམ་རྒྱུད་གསེར་ཐང་»གི་མཇུག་བསྡུའི་ལེའུའི་ནང་།19 ཚན་རིག་དང་ནང་ཆོས་བར་གྱི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་བཤད་པ་མཛད་པ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་ཆོས་གྲོགས་རིགས་པ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནས་ཚན་རིག་ལ་དོ་སྣང་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེ་ཚུལ། ཚན་རིག་གི་རིགས་པ་གསར་པའི་ལམ་དེ་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ལ་ཁྱབ་གདལ་དུ་གྱུར་ཚུལ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱ་གར་དུ་རིག་བྱེད་ཀྱི་ལྟ་བ་མགོ་མཁྲེགས་ཀྱིས་བཟུང་བ་དག་ཀྱང་རིགས་གསར་དེ་ཉིད་ཚད་མར་འཛིན་དགོས་པ་བྱུང་བ་སོགས་ཀྱི་གནས་མང་དག་ཅིག་བཀོད།

18 བཀའ་མོལ་འདི་སྐོར་བོག་ལེ་ཉིད་ནས་བྲིས་པའི་ཚུལ། ཀེ་ཊེ་ཏེལཊ་སྖེར་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༦ ལོར་པར་དུ་བཏབ་པ། «རྒྱ་ནག་ཏུ་བསྐྱོད་པའི་མཐོ་ལམ།» (High Road to China) ཞེས་པའི་དེབ། ཤོག ༡༠༨ ནང་དྲངས།

19 དཔྱད་གཏམ་འདི་བཞིན། «གཏམ་རྒྱུད་གསེར་གྱི་ཐང་མ།» ལེའུ་བཅུ་བདུན་པའི་སྨད་དུ་འབྱུང་།

ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་ནང་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་གིས་གྲུབ་པར་གྲགས་པའི་དོན་དུ་གྱུར་པ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ནས་དངོས་སུ་ངོས་བཟུང་སྟེ་དྲངས་པ་ནི། འདུས་བྱས་རྣམས་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་སྡོད་པར་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཚུལ་དེ་དང་། སློབ་དཔོན་ཆོས་གྲགས་སོགས་ཀྱི་ཚད་མའི་གཞུང་དུ་རྒྱུན་དང་ཚོགས་པ་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པར་གསུངས་པ་དང་། མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་དཀར་ནག་ལྟ་བུ་གཅིག་ལ་གཅིག་ལྟོས་ཀྱིས་འཇོག་པ་ལས་དངོས་པོ་ཡན་གར་བ་བདེན་པར་གྲུབ་པ་རིགས་པས་མི་འཐད་པར་བསྒྲུབས་པ་དང་། དབང་པོའི་ཤེས་པས་དོན་གྱི་རྣམ་ལྡན་དུ་སྐྱེས་ནས་ཡུལ་འཛིན་གྱི་སྔོན་པོ་ལྟ་བུ་རྣམ་མེད་རྗེན་ཆེར་དུ་མི་འཛིན་པ་སོགས་ཀྱི་བཤད་པ་བོད་ཀྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བ་ལ་རླུང་ལྟར་གྲགས་པ་རྣམས་ཚན་རིག་གི་རྙེད་དོན་དང་ཆེས་མཚུངས་ཚུལ་གྱི་གཏམ་བཤད་མཛད་པ་བྱུང་། མཇུག་ཏུ། “རིགས་གསར་གྱི་སྐོར་འདི་ལ་བསམ་པའི་འཁྱེར་སོ་གང་ཡིན་གྱི་དཔེ་ཞིག་ཟུར་དུ་བྲི་འདོད་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡང་། ཚེགས་ཆེ་དྲགས་པ་དང་ཀུན་གྱི་མོས་པ་ལོག་པས་དོན་མེད་དུ་འགྱུར་སྙམ་ནས་ལུས།”20 ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ།།

20 དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་འབུམ། པོད་གསུམ་པ། «གཏམ་རྒྱུད་གསེར་གྱི་ཐང་མ།» ལེའུ་བཅུ་བདུན་པ། ཤོག ༡༧༡

བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལས་ཚན་རིག་དང་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་བར་གྱི་འབྲེལ་པའི་སྐོར་ལ་དཔྱད་ཞིབ་དང་བཤད་པ་རྒྱ་ཆེ་ཤོས་མཛད་མཁན་ནི། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ཡིན་པ་དེང་འཛམ་གླིང་གི་ཁྱོན་ལ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ལྟར་ལགས།21 དེ་ཡང་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ཚན་རིག་གི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་མཁས་པ་ཌེ་བིཌ་བྷོམ་(David Bohm) དང་། ཀྭན་ཊུམ་རིག་པའི་མཁས་པ་བོན་ཝཨེི་ཛྪེ་སྐར། (Von Weizsacker) སེམས་ཁམས་དང་ཀླད་རྩ་རིག་པའི་མཁས་པ་ཧྥྲན་སིས་ཁོ་ཝ་རེ་ལ་ (Francisco Varela) དང་། རི་ཆརྜ་ཌེ་ཝིཌ་སོན། (Richard Davidson) དེ་བཞིན་དུ་ཚན་རིག་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བ་གྲགས་ཅན་ཀརླ་པོ་པྤེར་ (Karl Popper) སོགས་དང་ལོ་མང་བགྲོ་གླེང་གནང་བ་དང་། ལྷག་པར་སེམས་དང་སྲོག་ (Mind and Life) ཅེས་པ་ནང་ཆོས་དང་ཚན་རིག་གི་བར་ལ་བགྲོ་གླེང་དང་དེ་མཐུན་ཚན་རིག་གི་གནས་ལ་དཔྱད་ཞིབ་མཉམ་སྦྲེལ་འོང་བའི་སྡིངས་ཆ་གསར་དུ་བཙུགས་པ་ལས།22ད་བར་དེ་བརྒྱུད་ནས་ཚན་རིག་གི་སྡེ་ཚན་དངོས་ཁམས་རིག་པ། རྒྱུ་སྐར་དང་གོ་ལའི་རིག་པ། སྐྱེ་དངོས་རིག་པ། ཀླད་རྩ་རིག་པ། སེམས་ཁམས་རིག་པ་སོགས་དང་བགྲོ་གླེང་རིམ་པས་བྱུང་བ་དང་། ལྷག་པར་སེམས་དང་སྲོག་གི་ཚོགས་པའི་ལས་འགུལ་ལ་བརྟེན་ནས། དེང་སེམས་ཁམས་རིག་པ་དང་། ཀླད་རྩ་རིག་པ། གསོ་བ་རིག་པའི་ཚན་རིག་པ་མང་དག་ཅིག་གཅིག་ནས་ནང་པའི་གཞུང་དུ་སེམས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་ཀྱི་སྐོར་ལ་བཤད་པ་རྒྱས་པོ་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ནང་པའི་གཞུང་ནས་བྱུང་བའི་བློ་སྦྱོང་བའི་ཐབས་ལམ། དཔེར་ན། དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བསྟེན་ཚུལ། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་བསྒོམས་ཏེ་ཡིད་བྱེད་བསྟེན་ཚུལ། དེ་བཞིན་དུ་སྙིང་རྗེའི་བསམ་པ་སྦྱོང་ཚུལ་སོགས་ལ་དམིགས་བསལ་གྱིས་དོ་སྣང་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། མང་པོ་ཞིག་གིས་ནང་པའི་བཤད་པ་དེ་དག་ལས་བློ་སྐྱེད་བླངས་ཏེ་སོ་སོའི་ཚན་རིག་གི་སྡེ་ཚན་གྱི་ཞིབ་འཇུག་གི་སྟེང་དུ་འཁྱེར་བ་སོགས་ཀྱི་སྲོལ་རིམ་པས་ཆགས་དང་འཆགས་བཞིན་པའང་དངོས་མཐོང་ལྟར་ལགས།

21 བོད་ཀྱི་ནང་པའི་མཁས་པའི་ནང་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་ལ་ལྟ་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཚུལ་དང་། ༸གོང་ས་མཆོག་དང་དགེ་ཆོས་གཉིས་ནས་ཚན་རིག་དང་ནང་ཆོས་བར་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་དགོངས་ཚུལ་གང་ཡོད་ཀྱི་གཏམ་བཤད་རྒྱས་ཙམ་ཞིག་ཁོ་བོས་བྱས་ཡོད་པ། ཨ་རིའི་བོད་རིག་པའི་མཁས་པ་ཨེ་ལེན་ཝ་ལླེསེ་ནས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཀྱིས་ཁོ་ལུམ་བི་ཨ་མཐོ་སློབ་དཔར་ཁང་ནས་པར་དུ་བཏབ་པའི་དེབ། «ནང་ཆོས་དང་ཚན་རིག གཞི་གསར་པ་བཏིང་བ། »(Buddhism and Science: Breaking New Ground) ཞེས་པའི་ནང་དུ་ཡོད་པ་གཟིགས་འཚལ།

22 ཁོ་བོས་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་དང་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་བར་གྱི་བགྲོ་གླེང་དང་། ཁྱད་པར་དུ་སེམས་དང་སྲོག་གི་ཚོགས་པའི་ལས་འགུལ་དང་ཤུགས་སྣོན་སྐོར་ལ་དཔྱད་རྩོམ། «ནང་ཆོས་དང་ཚན་རིག བགྲོ་གླེང་འདི་མཐའ་ཇི་ཙམ་ཞིག་བར་བསྐྱོད་ནུས།» ཞེས་པ་ཞིག་ཚན་རིག་དང་ཆོས་ཀྱི་འབྲེལ་པའི་སྐོར་ལ་དམིགས་ཀྱིས་དཔྱོད་པའི་དུས་དེབ་«ཛཡི་གོན་» (Zygon) ཞེས་པའི་ ༢༠༡༠ ཕྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚན་པ་དེའི་ནང་པར་དུ་བཏབ་ཡོད།

དེ་ཡང་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཚན་རིག་དང་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་བར་བགྲོ་གླེང་ལ་འཇུག་པའི་མཛད་ཆེན་འདིའི་དམིགས་ཡུལ་ནི། གཅིག་ནས་ནང་པའི་གཞུང་ནས་བཤད་པའི་གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་སྤྱི་དང་། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ལྟ་གྲུབ། ཁྱད་པར་སེམས་ཁམས་རིག་པ་ལ་བརྟེན་པའི་རྙེད་དོན་ཟབ་མོ་གང་ཡོད་རྣམས་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་པ་དག་དང་ཕན་ཚུན་བགྲོ་གླེང་ཚུལ་བཞིན་བྱེད་ཐུབ་ཚེ། མཉམ་སྦྲེལ་གྱི་ནུས་པའི་ཐོག་ནས་ཤེས་བྱ་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འགྲོ་བ་སྤྱིའི་བདེ་དོན་ལ་སྨན་པའི་ཞབས་འདེགས་རླབས་པོ་ཆེའང་འགྲུབ་ཐུབ་པ་དང་། གཉིས་ནས་བགྲོ་གླེང་དེ་དག་གི་ཐོག་ནས། ནང་པ་རང་གི་གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་གི་སྐོར་ལ་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་གི་གྲུབ་དོན་ལས་ལེགས་ཆ་མང་པོ་ཞིག་ཚུར་ལེན་ཐུབ་པའང་འོང་བ་བཅས་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་གཉིས་སུ་གནས་པར་ཁོ་བོས་མཐོང་།

གཞན་ཡང་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་དང་ཚན་རིག་དང་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་དེང་རབས་ཀྱི་ལྟ་ཕྱོགས་ཀྱི་བར་ཕན་ཚུན་མཐུན་ཕྱོགས་དང་འགལ་བ་གང་ཡོད་སྐོར་རྒྱུན་རིང་ཐུགས་གཞིག་གནང་བའི་གྲུབ་དོན་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བཏུས་ཏེ། «རྡུལ་གཅིག་ནང་ལ་འཇིག་རྟེན།»23ཞེས་པའི་ཕྱག་དེབ་བཀའ་རྩོམ་མཛད། བསྟན་བཅོས་དེའི་ནང་ཚན་རིག་དང་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་གཉིས་ཀྱི་བར་གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་ལ་དཔྱོད་པའི་ཚེ་གཞི་མའི་ལྟ་སྟངས་དང་། དངོས་མཐོང་གི་མྱོང་བ་དང་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རིགས་པ་རྩལ་འདོན་བྱེད་པ་མཐུན་ཚུལ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་བྱེད་མཐར་ཐུག་རྒྱུ་འབྲས་དང་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་གཏུགས་ཚུལ་ལ་མཐུན་པ་སོགས་བསྒྲུབས་ཤིང་། དེ་རྗེས་རིམ་པ་བཞིན། ནང་པའི་གཞུང་ནས་བཤད་པའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་རྩོམ་བྱེད་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་རྣམ་གཞག་དང་དེང་རབས་ཀྱི་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་བཤད་པའི་བར་མཐུན་ཕྱོགས་དང་མི་མཐུན་ཕྱོགས། དེ་བཞིན་དུ་དེང་རབས་ཀྱི་ཀྭན་ཊུམ་རིག་པའི་དཔྱད་པ་ལས་རང་ངོས་ནས་གྲུབ་པའི་བདེན་པའི་ཆོས་ཅན་གཟུགས་ཀྱི་ཆུང་མཐའ་ཆ་མེད་ཀྱི་རྡུལ་གཞག་ཏུ་མེད་པའི་བཤད་པ་དང་། དཔལ་མགོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་གཞི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་བར་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐོར། དེ་ནས་དར་ཝིན་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་སྐྱེ་དངོས་རིག་པས་བཤད་པ་ལྟར་གྱི་སྲོག་ལྡན་གྱི་དངོས་པོ་བྱུང་རིམ་དང་། དེ་དང་འཕགས་ཡུལ་གྱི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་སྤྱི་སྐད་དུ་གྱུར་པའི་ལས་འབྲས་ཀྱི་ལྟ་བའི་བར་འགལ་མི་འགལ་གྱི་དཔྱད་པ་སོགས་དང་། གལ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ལ་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་ཐད་འཕགས་བོད་ཀྱི་ནང་པའི་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་བཤད་པ་རྒྱས་པར་མཛད་དེ། གཞི་དེའི་ནང་སྔོན་གྱི་ནང་པའི་སེམས་ཁམས་རིག་པ་ལས་དེང་རབས་ཀྱི་སེམས་ཁམས་རིག་པར་བློ་སྐྱེད་འབུལ་རྒྱུའི་གཞི་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོད་ཚུལ་གསུངས་པ་སོགས་ཀྱིས། གསུང་རྩོམ་འདིས་འཛམ་གླིང་མཁས་པའི་མདུན་སར། ནང་ཆོས་དང་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་གཉིས་བར་བགྲོ་གླེང་གཏིང་ཟབ་རྒྱུན་རིང་ཡོང་བའི་གཞི་རྟེན་རྒྱ་ཆེན་ཡོད་པ་གསལ་འདོན་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད།

23 གསུང་རྩོམ་ Universe in a Single Atom དེ་དང་ཐོག་ཨིན་སྐད་ནང་ལྗགས་རྩོམ་གནང་སྟེ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༥ ནང་དཔར་དུ་བསྐྲུན། འདིའི་བོད་འགྱུར་བཞུགས་པ་འདི་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་དང་ཚན་རིག་གི་དཔྱད་དོན་གཉིས་ཀྱི་བར་གྱི་འབྲེལ་པའི་སྐོར་ལ་དོ་སྣང་ཡོད་པ་ཀུན་གྱིས་མཇལ་དགོས་པའི་བསྟན་བཅོས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པས་དེར་གཟིགས་པར་མཛོད།

དེ་ལྟར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས། དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་དང་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་བར་གྱི་འབྲེལ་པའི་སྐོར་ལ་ལོ་མང་ཐུགས་གཞིག་དང་དེར་བརྟེན་གསུང་བཤད་དང་དཔྱད་རྩོམ་གནང་བ་ལས། ཚན་རིག་གི་སྡེ་ཚན་རང་གི་ནང་དུའང་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད་པ་ནི། དཔེར་ན། དེ་སྔ་སྐྱེ་དངོས་རིག་པའི་གཞི་མའི་ལྟ་ཕྱོགས་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་རང་ཉིད་འཚོ་བ་དང་། རང་གི་རིགས་རྒྱུད་སྤེལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས། དེའི་ཆ་རྐྱེན་དུ་རང་དོན་དང་ལེན་དང་། དེར་བརྟེན་གཞན་དང་འགྲན་སེམས་གཉིས་སེམས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་འཁྱེར་སོ་ལ་ཡོད་པ་དང་། ལྟ་བ་དེའི་ཐོག་ནས་མིས་མཚོན་པའི་སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད། དཔེར་ན། དཔལ་འབྱོར་གྱི་ལྟ་བའི་འགྲེལ་བཤད་ཀྱང་དེ་ཁོ་ནའི་སྟེང་ནས་བྱེད་སྲོལ་བརྟན་པོ་ཆགས་ཡོད་ནའང་། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས། སྤྱིར་དེང་རབས་ཀྱི་དངོས་ཁམས་རིག་པས་བཤད་པ་ལྟར། རང་དོན་དང་ལེན་དང་། གཞན་དང་འགྲན་པ་གཉིས་སེམས་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བའི་ཀུན་སློང་དུ་ཡོད་མོད། དེ་གཉིས་རྐྱང་པས་བཤད་པ་མ་ལོངས་ཤིང་། གཞན་ལ་གདུང་སེམས་གཞིར་བྱས་པའི་བརྩེ་སེམས་དང་། དེར་བརྟེན་གཞན་དང་མཉམ་འབྲེལ་བྱེད་པའང་རྩ་བའི་ཀུན་སློང་དང་དེར་བརྟེན་པའི་བྱ་སྤྱོད་ལ་གནས་པ་ངེས་པར་དུ་འདོད་དགོས་པར་བསྒྲུབས་པ་ལྟར། དེང་སྐྱེ་དངོས་རིག་པའི་སྡེ་ཚན་ནང་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་ལ་འགྱུར་བ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། དེ་ཡང་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་སྐྱེ་དངོས་རིག་པའི་སྡེ་ཚན་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་གསར་བརྗེའི་འགྱུར་བ་འགྲོ་བཞིན་པ་དང་། ལྷག་པར་སྔོན་གྱི་ལྟ་ཕྱོགས་རྙིང་པ་དེའི་ཐོག་ནས་མི་ཙམ་མིན་པར་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་སྡེ་ཚོགས་འགའ་ཤས་ཤིག་གི་ནང་། རང་གི་གཉེན་འབྲེལ་མ་ཡིན་པ་གཞན་ལའང་ཕན་པ་བྱེད་པའི་བྱ་སྤྱོད་མང་དག་ཅིག་ཡོད་པ་ནི་དངོས་མཐོང་གི་གནས་སུ་གྱུར་པས། གཞན་ཕན་གྱི་སྤྱོད་པ་དེ་རང་དོན་དང་ལེན་ཁོ་ནའི་ཀུན་སློང་གི་སྟེང་ནས་འགྲེལ་བཤད་མི་ཐུབ་པའི་དཀའ་ངལ་རྒྱུན་དུ་འཕྲད་བཞིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་སྤྱོད་པ་གཏིང་ཟབ་པོ་ཚུགས་ཡོད་པ་དེའང་། རང་དོན་དང་ལེན་དང་། འགྲན་སེམས་འབའ་ཞིག་གི་སྟེང་ནས་བཤད་པས་མཐའ་མི་འཁྱོལ་བ་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་། རིམ་པས་གཞན་ལ་བརྩེ་སེམས་ཀྱི་ཀུན་སློང་དང་། གཞན་དང་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ལ་གཞི་ནས་ཞིབ་འཇུག་ནན་ཏན་བྱེད་པའི་འགོ་ཚུགས་པ་སོགས་བྱུང་ཡོད།

གཞན་ཡང་ཀླད་རྩ་རིག་པའི་སྡེ་ཚན་ནང་། གཅིག་ནས་ཀླད་པ་མཉེན་ཆ་དོད་པོ་ཡོད་པར་(brain plasticity) ར་འཕྲོད་གསལ་པོ་བྱུང་བ་དང་། གཉིས་ནས་ཀླད་པ་བྱ་བ་ལ་འཇུག་བཞིན་པར་ལྟ་བའི་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱང་བཟོ་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་སོགས་ཀྱིས། དེང་ཆེད་དུ་བློ་སྦྱངས་པ་ལས་ཀླད་པའི་རིམ་པའི་སྟེང་དུ། ཀླད་པའི་ནང་རྩ་ཕན་ཚུན་གྱི་མཐུད་ཁ་བརྟན་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། མཐུད་ཁ་གསར་པ་བཟོས་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ཀླད་རྩ་གསར་དུ་གྲུབ་པའང་འོང་བ་རྟོགས་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད་པས། དེང་ཀླད་རྩའི་ཚན་རིག་གི་སྡེ་ཚན་ནང་ནང་པའི་གཞུང་ནས་བཤད་པའི་བློ་སྦྱོང་བའི་ཐབས་ལམ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་བཤད་པ་སོགས་ལ་དམིགས་བསལ་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་པའི་སྲོལ་ཡང་དར་བ་སོགས་བྱུང་ཡོད། གཞན་ཡང་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཚན་རིག་གི་ཤེས་བྱའི་ཐད་མཛད་རྗེས་ཆེས་ཆེ་བ་བཞག་པ་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་བཞིན་གྱི་ངོས་འཛིན་དང་འབྲེལ་ཆེ་བསྟོད་ཀྱང་མང་པོ་ཞིག་ཕུལ་ཡོད། དཔེར་ན། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ནང་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ས་ཝ་ཤིང་ཊོན་དུ། ཀླད་རྩ་དང་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་ཚན་རིག་པ་གྲངས་ཁྲི་བརྒལ་བའི་འདུས་ཚོགས་སུ། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཀླད་རྩའི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་དབུ་འབྱེད་གསུང་བཤད་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་སྩོལ་བའི་སྡིངས་ཆ་ཕུལ་བ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ལོའི་ (Templeton Prize) ཊེམ་པལེ་ཊོན་གྱི་ཚན་རིག་ལ་ཞབས་ཞུའི་བྱ་དགའ་ཡང་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་ཕུལ་བ་སོགས་བྱུང་ཡོད།

༧ ནང་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག

༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས། བོད་ཀྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་འདུས་ཚོགས་སུ་སྐབས་མང་པོར། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ནས་«གཏམ་རྒྱུད་གསེར་ཐང་»དུ་སྐུལ་མ་མཛད་པ་ལྟར། དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་ལ་དོ་སྣང་དང་སློབ་གཉེར་བྱེད་དགོས་ཚུལ་བཀའ་སློབ་ནན་ཏན་གནང་ཡོད། དེ་ཡང་གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ལ་བརྟག་པ་བྱེད་པ་ནི་ཆེས་སྔ་མོ་ནས་ནང་པའི་མཁས་པའི་སྲོལ་དུ་ཡོད་ཅིང་། དེར་བརྟེན་སྔོན་གྱི་ནང་པའི་གཞུང་དུ་ཤེས་བྱ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་གི་སྐོར་ལ་བཤད་པ་མང་དག་ཅིག་ཐོན་པ་དང་། གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་རྩ་བའི་རྩོམ་གཞི་རྡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་གང་ཡིན་དང་། ཕྲ་མོ་བརྩམས་ཏེ་རགས་པ་གྲུབ་ཚུལ། སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་རིམ་དང་། ལྷག་པར་ནང་ཤེས་པའི་རྣམ་གཞག་གི་སྐོར་ལ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་བཤད་པ་སྤེལ་ཡོད་པ་རྣམས། དོན་ལ་གནའ་དུས་ཀྱི་ཚན་རིག་ཏུ་འཇོག་དགོས་པས། ཚན་རིག་གི་ལམ་ནས་གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་སྲོལ་འདི་ནང་པ་རང་གི་གོམས་གཤིས་དང་སྲོལ་རྒྱུན་ལ་ཡོད་ཚུལ་སོགས་ནི། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་དགོངས་པའི་གཞི་ལ་གནས་པར་མཐོང་། དེ་ཡང་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་ལས་གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་ཕྱི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐོར་དང་འབྲེལ་བའི་གྲུབ་དོན་གྱི་གནས་མང་དག་ཅིག་ཚུར་ལེན་འོས་ལ། དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་ཏུ་ལེན་པ་ནི། དངོས་འབྲེལ་ནང་པའི་གཞུང་ནས་བྱུང་བའི་གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་གི་བཤད་པ་དེ་ཆ་ཚང་བར་བྱེད་པའི་ཆ་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་གྱི། དེ་ལ་གནོད་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་རྩ་བ་ནས་མི་འགྱུར་བར་དགོངས་པར་སྣང་།

དཔེར་ན། གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་རྩོམ་བྱེད་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་སྐོར་ལ་ཆ་བཞག་ན། དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་ལ་ཆེ་མཐོང་གི་འཕྲུལ་ཆས་ཡོད་པས། འཕྲུལ་ཐབས་ཀྱིས་མིག་ཤེས་ཀྱི་ནུས་པ་ནམ་རྒྱུན་ལས་བརྒྱ་འགྱུར་སྟོང་འགྱུར་ལྟ་བུ་ཆེ་རུ་བཏང་སྟེ། དབང་ཤེས་དཀྱུས་མ་ལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཆུང་ཚད་སྣང་ནུས་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཏུ་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་ལ་རྩིས་དེ་སྐད་གཉིས་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཐབས་ལམ་ཡོད་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རིགས་ལམ་དམིགས་བསལ་ཡོད་པ་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་མཐོང་བ་མངོན་གྱུར་ལ་བརྟེན་པའི་རྗེས་དཔག་གི་ནུས་པའང་ཤུགས་ཆེར་གཏོང་ཐུབ་པ་སོགས་ཀྱིས། གཟུགས་ཅན་གྱི་གནས་སྐབས་ཕྲ་མོའི་ཁྱད་པར་དང་རྣམ་འགྱུར་མང་པོ་ཞིག་ཚད་འཇལ་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་ཡོད་པ་རྣམས། སྔོན་གྱི་ནང་པའི་གཞུང་ལས་བྱུང་བའི་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་ངོ་བོ་དང་རྣམ་འགྱུར་སོགས་ཀྱི་བཤད་པ་ལ་ངེས་པར་ཚུར་སྣོན་འོས་རིགས་དག་ཡོད་པ་ལ་རྣམ་དཔྱོད་ཅན་སུས་རྩོད་ནུས།

དེ་བཞིན་དུ་དུས་ཀྱི་ཐུང་མཐའི་སྐོར་ལ། གཞུང་དུ་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་ལ་བྱ་རྫོགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཐུང་ངུ་དཔེར་ན། སེ་གོལ་གཅིག་གཏོགས་པའི་ཡུན་ཚད་ཆ་ཤས་དྲུག་ཅུ་རེ་ལྔར་ཕྱེ་བའི་ཆ་གཅིག་ལ་འཇོག་པ་དང་། ཡང་དེའི་ཆ་སུམ་བརྒྱ་རེ་ལྔར་ཕྱེ་ནས་ཆ་གཅིག་ལ་འཇོག་པ་སོགས་ཡོད་མོད། དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་ལ་ཚད་འཇལ་བྱེད་རྩིས་ཀྱི་རིག་པ་དང་འཕྲུལ་ཆས་ཟབ་མོ་ཡོད་པའི་དབང་གིས། ཆུ་ཚོད་སྐར་མའི་དུམ་བུ་དྲུག་ཅུར་ཕྱེ་བའི་སེ་ཁེན་གྱི་དུས་ཡུན་ཡང་། ཆ་ས་ཡར་ཕྱེ་བའི་དུས་ཀྱི་ཐུང་ཚད་ཀྱི་བཤད་པ་བྱེད་པ་སོགས་ཡོད་པ་ནི། རང་རེའི་གཞུང་དུ་འདུས་བྱས་རྣམས་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་སྡོད་པར་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཚུལ་གསུངས་པའི་སྐད་ཅིག་གི་དོན་དུ་ཚུར་བླངས་ན། མི་རྟག་པ་ཕྲ་མོའི་གོ་བ་ལ་དམིགས་བསལ་ཤུགས་སྣོན་ཐེབས་ཐུབ་པ་རིགས་པས་གྲུབ།

དེ་བཞིན་དུ་རང་ཅག་གི་ཆོས་མངོན་པའི་གཞུང་དུ་འཇིག་རྟེན་ཆགས་རིམ་དང་། གོ་ལའི་བགྲོད་པ་དང་། དབྱར་དགུན་ཉི་མ་རིང་ཐུང་གི་བཤད་པ། ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་སོགས་ཀྱི་བཤད་པ་ཡོད་པ་རྣམས། རི་རབ་དབུས་ལ་ཡོད་པ་གཞིར་བཞག་གིས་རྩིས་བྱས་པའི་གཏན་འབེབས་ཀྱི་བཤད་པ་ཡིན་མོད། དངོས་མཐོང་གི་གནས་གང་ཡིན་ཡང་དེ་ཐམས་ཅད་དེང་རབས་ཀྱི་གོ་ལའི་རིག་པས་འགྲེལ་བཤད་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་བྱེད་ནུས་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། རི་རབ་གཞིར་བྱས་ཀྱི་བཤད་པའི་གནས་མང་པོ་ཞིག་དེང་ཚན་རིག་གི་ལམ་ནས་དངོས་མཐོང་དུ་གྲུབ་པའི་གནད་དང་འགལ་བ་ཐོན་པས། རྩ་བའི་སྒྲོམ་གཞི་རང་ལ་འགྱུར་བ་མི་གཏོང་ཐབས་མེད་དུ་གྱུར་པའི་གནས་ཆགས་ཡོད། གཞན་ཡང་དེང་རབས་ཀྱི་ཀླད་རྩའི་ཚན་རིག་གི་རྙེད་དོན་དུ་ཀླད་པའི་ཆ་ཤས་ལས། དཔེར་ན། མྱོང་ཚོར་དང་། ཡུལ་ལ་སྟངས་འཛིན་བྱེད་པའི་བློ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ། རྩོལ་བ་སོགས་སེམས་བྱུང་སོ་སོའི་བྱེད་ལས་དང་དམིགས་བསལ་འབྲེལ་པ་ཡོད་པར་ངེས་པ་རྣམས། ནང་པའི་བློ་རིག་དང་མངོན་པ་ནས་བཤད་པའི་སེམས་བྱུང་གི་བཤད་པར་ཚུར་སྦྱར་ཐུབ་ན། དགེ་མཚན་ཡོད་པའང་ཞུ་མི་དགོས་པ་སོགས་ནི་དཔེ་མཚོན་ཙམ་མོ།།

འོ་ན་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལྟ་བུ་ནས་བཤད་པའི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བཤད་པ་ལ་ཚན་རིག་གི་གནོད་པ་མཐོང་སྟེ་འགྱུར་བ་གཏོང་འོས་ན། ནང་པའི་གཞུང་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་གནས་གཞན་དཔེར་ན། སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ལྟ་བུ་དང་། བྱམས་སྙིང་རྗེ་བསྒོམས་པས་མཐའ་མེད་དུ་འཕེལ་སྲིད་པ་དང་། ཆགས་སྡང་གི་ཉོན་མོངས་རྣམས་གཉེན་པོ་བསྟེན་པ་ལས་རྩ་བ་ནས་སྤང་ནུས་པ་སོགས་ཚན་རིག་གི་བཤད་པ་དང་འགལ་བར་སྣང་སྲིད་ན་དེའི་ཚེ་གནས་དེ་དག་ཀྱང་བསྐྱུར་དགོས་སམ། དེ་ལྟ་ན་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་སྒྲོམ་ཐམས་ཅད་ཞིག་པར་འགྱུར་བའི་ཉེན་ཁའང་མེད་མི་སྲིད་པར་བརྟེན། དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་ལ་བསྟུན་གང་ཐུབ་བྱེད་པའི་ལངས་ཕྱོགས་འདི་བསྟན་པ་འཇིག་པའི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན།

འདིའི་ལན་ཚུལ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་ལ། སྤྱིར་ཚན་རིག་གི་ངོ་བོ་དང་། དེའི་ཐབས་དང་རིགས་ཚུལ། ཚན་རིག་གི་ས་ཚིགས། ཚན་རིག་གིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་དོན་དང་བདེན་པའི་དོན་བར་གྱི་འབྲེལ་པ་སོགས་ལ་གོ་རྟོགས་རགས་ཙམ་ཞིག་ཆགས་པ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བའི་གནས་སུ་མཐོང་། དེ་ལྟར་མ་བྱུང་ཚེ་ཚན་རིག་དང་ནང་ཆོས་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་པའི་སྐོར་ལ་ལྟ་ཚུལ་ཕྱོགས་ལྷུང་ཅན། དཔེར་ན། འགའ་ཤས་ཀྱིས་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་ནི་གནའ་དུས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་པའི་ལྟ་གྲུབ་དང་འདྲ་བས། ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་འགལ་ཟླ་ཡིན་པས་དེའི་འདོད་ཚུལ་རྣམས་སྔོན་གྱི་ཕྱི་རོལ་པའི་འདོད་ཚུལ་བཀག་པ་བཞིན་དུ་ནན་གྱིས་འགོག་དགོས་པར་འདོད་པ་དང་། ཡང་ཁ་ཅིག་དེའི་ལྡོག་ཕྱོགས་ཀྱི་མཐའ་ལ་ལྷུངས་ཏེ། ཚན་རིག་དང་ནང་པའི་གཞུང་ནས་བཤད་པ་རྣམས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་མཐུན་པ་མ་ཟད། ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཉིད་ཚན་རིག་ཡིན་ཞིང་། རིམ་པས་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་ཏེ་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་དང་ལས་འབྲས་སོགས་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་གནད་རྣམས་ཚན་རིག་རང་གི་སྟེང་ནས་ར་སྤྲོད་འཕེར་བ་ཡོང་ངེས་ཞེས་འདོད་པ་སོགས་ཡོད།

དོགས་གནས་འདིའི་སྟེང་དུ་ཐོག་མར་གལ་ཆེ་བའི་གནད་ནི། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ནང་པའི་གཞུང་ནས་བྱུང་བའི་བཤད་པ་ལ། ༡ ཚན་རིག་ལྟ་བུའི་གཞིའི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་གྱི་བཤད་པ་དང་གཙོ་བོར་འབྲེལ་བའི་ཆ་གཅིག་དང་། ༢ གཞིའི་བཤད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བདེན་པའི་གནས་ལུགས་ལ་གཙོ་བོར་དཔྱོད་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་ཆ་གཅིག ༣ དེ་ལྟ་བུའི་གོང་གི་ཆ་ཤས་གཉིས་གཞི་ལ་བྱས་ཏེ་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གི་བདེ་དོན་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ལམ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་བཅས་གསུམ་དུ་དབྱེ་དགོས་པར་གསུངས་པ་དེ་ཡིན་པར་མཐོང་། གལ་ཏེ་ནང་པའི་གཞུང་ནས་བྱུང་བའི་རྣམ་གཞག་ལ་ཆ་ཤས་དེ་གསུམ་ཡོད་པར་འཇོག་ཐུབ་པ་བྱུང་ཚེ། ཆ་ཤས་དམིགས་བསལ་ཞིག་དང་འབྲེལ་བའི་རིགས་ཚུལ་གྱིས་ཆ་ཤས་གཞན་དང་འབྲེལ་བའི་བཤད་པ་ལ་སྤྱིར་གནོད་སྒྲུབ་མི་འཇུག་པའི་ཚུལ་ངེས་ཐུབ་ལ། དེ་ནི་དབུ་མ་འཇུག་པར། “ཐ་སྙད་བདེན་ལ་རྣམ་པར་དཔྱད་མི་བྱ། །”24 ཞེས་ཐ་སྙད་བདེན་པའི་དོན་ལ་དོན་དམ་དཔྱོད་པའི་རིགས་པས་གནོད་སྒྲུབ་བྱེད་ན་སྐབས་དོན་འཆོལ་བའི་ཉེས་པ་ཡོད་པར་གསུངས་པ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ལྟར་ལགས།

24 སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པ། སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། འ། སེམས་བསྐྱེད་དྲུག་པ། ཤླཽཀ ༣༦ ཤོག ༢༠༥ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ།༦༠ ཤོག ༥༢༣

དེ་ཡང་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་གི་དཔྱད་པ་ནི་ཐ་སྙད་བདེན་པའི་རིམ་པ་འབའ་ཞིག་དང་འབྲེལ་བའི་དཔྱད་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་བཤད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པ་དང་། སྒྲ་དང་རྟོག་པའི་འཇུག་ཚུལ་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་རྣམ་གཞག་ཡིན་པས། རིགས་ཚུལ་དེ་འདྲ་བ་ཞིག་གིས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་ཐུན་མོང་གི་མཐོང་ཚུལ་གཙོ་བོར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཆོས་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པ་སོགས་དང་འབྲེལ་ཞིང་། དེ་ལྟ་བུའི་དཔྱད་པ་ནི་ལྟ་གྲུབ་རིག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མཐར་ཐུག་གི་བདེན་པའི་གནས་ལུགས་འཚོལ་བའི་གྲོགས་སུ་འགྱུར་མོད་ཀྱི། མཐར་ཐུག་གི་བདེན་པའི་གནས་ལ་གནོད་སྒྲུབ་བྱེད་ནུས་པར་ནི་མི་འཇོག དེ་བཞིན་དུ་ལེགས་ཉེས་བླང་དོར་གྱི་གནས་ལའང་ཚན་རིག་གི་རིགས་པས་གནོད་སྒྲུབ་བྱེད་མི་ནུས་ཤིང་། ལྷག་པར་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་དང་འབྲེལ་བའི་གནད་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཚན་རིག་གི་བཤད་པའི་ཐོག་ནས་ལེགས་ཉེས་གང་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པས། བདེན་པའི་དོན་ཡིན་ཕྱིན་མཐའ་གཅིག་ཏུ་དངོས་མཐོང་གི་རིམ་པར་གནས་དགོས་པས་ཁྱབ་པ་མེད་པར་ཡང་ཤེས་ནུས་སོ།།

གཞན་ཡང་ནང་པའི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་སུ། རིགས་པས་མ་རྙེད་པ་དང་། མེད་པར་རྙེད་པ་དང་། ཡིན་པར་མ་རྙེད་པ་དང་། མིན་པར་རྙེད་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་དབྱེ་འབྱེད་དགོས་པ་གལ་ཆེ་བར་གསུངས་པའང་སྐབས་འདིར་དྲན་དགོས་པ་གནད་ཆེ། དེ་ཡང་སྤྱིར་མ་དམིགས་པ་མེད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་འགྲོ་བ་ལ། གནས་སྐབས་དེར་ཡོད་ན་དམིགས་སུ་རུང་བ་ལས་མ་དམིགས་པ་ཞིག་དགོས་ཀྱི། མ་དམིགས་པ་ཙམ་མེད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་འགྱུར་བར་སྨྲ་བ་ནི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་ཚུལ་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན། མདུན་གྱི་གཞི་འདིར་གླང་ཆེན་ཡོད་ན་དམིགས་སུ་རུང་བས། འདིར་གླང་ཆེན་མེད་དེ། དེ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་སྒྲུབ་བྱེད་ཡང་དག་ཏུ་འགྱུར་མོད། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། མདུན་གྱི་གཞི་འདིར་ཤ་ཟ་མེད་དེ། དེ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་བཀོད་ན། སྒྲུབ་བྱེད་ཡང་དག་ཏུ་མི་འགྱུར་ཏེ། མདུན་གྱི་གཞི་འདིར་ཤ་ཟ་ཡོད་ནའང་དམིགས་སུ་རུང་བའི་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མདུན་གྱི་གཞིར་ཤ་ཟ་མ་དམིགས་པའི་རྟགས་ཀྱིས། གཞི་དེར་ཤ་ཟ་ཡོད་ངེས་ཀྱི་བློ་དོན་མཐུན་མེད་པ་ཙམ་སྒྲུབ་ནུས་ཀྱི། གནས་སྐབས་དེར་མ་དམིགས་པས་མེད་པར་སྒྲུབ་མི་ནུས། དེ་ལྟ་ན་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ལྟ་བུ་ད་ལྟའི་ཚན་རིག་གི་ལམ་ནས་བཤད་པ་བྱེད་དུ་མེད་པ་དང་། ལམ་དེའི་སྟེང་ནས་མི་རྙེད་པ་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས། ཚན་རིག་གིས་དེ་མེད་པར་བསྒྲུབས་པས་ཁྱབ་པ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ནི་ཚན་རིག་གི་རིགས་པའི་ས་ཚིགས་མ་ཤེས་པའི་གཏམ་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ནའང་དེང་རབས་ཀྱི་སྐྱེ་དངོས་རིག་པ་དང་ཀླད་རྩ་རིག་པ། སེམས་ཁམས་རིག་པ་སོགས་ཀྱི་ཚན་རིག་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཤེས་པ་གཟུགས་ཅན་དུ་སྨྲ་བའི་ལྟ་བ་བཟུང་སྟེ། ཤེས་པ་ཡིན་ཕྱིན་མཐར་ཐུག་ཀླད་པའི་རྣམ་འགྱུར་འབའ་ཞིག་ཏུ་ངེས་པར་འདོད་པའང་ཡོད་མོད། དེ་ནི་ལྟ་གྲུབ་ལ་བརྟེན་པའི་ལངས་ཕྱོགས་ཡིན་གྱི། ཚན་རིག་གིས་གྲུབ་པའི་དོན་མིན་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་ཤེས་དགོས་པ་གནད་ཆེ་བར་མཐོང་།

གང་ལྟར་ཡང་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་ཁྱབ་ཆེར་དར་བ་ནས་བཟུང་། གཅིག་ནས་ཐ་སྙད་བདེན་པའི་རིམ་པ་ལ་བརྟེན་པའི་གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་གྱི་སྐོར་ལ་སྔར་མ་ངེས་པའི་གནས་ཤིན་ཏུ་མང་དག་ཅིག་གསར་དུ་ཤེས་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད་ཅིང་། དེ་ལྟ་བུའི་ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་ཤེས་པའི་དོན་གཞི་ལ་བཞག་སྟེ། སྐྱེས་བུའི་འདོད་དོན་སྒྲུབ་པའི་ཆ་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བའི་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་གསར་དུ་བསྐྲུན་ཏེ། མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་གསར་བརྗེའི་ཤུགས་རྐྱེན་བསམ་བརྗོད་ལས་འདས་པ་ཐེབས་ཡོད། དེ་ཡང་རང་རེ་ཀུན་གྱི་རྒྱུན་སྤྱོད་ལས་དཔེ་རེ་གཉིས་བཀོད་ན། གནམ་འཕུར་གྱི་འཕྲུལ་ཆས་རྣམས་ཚན་རིག་གི་ལམ་ནས་རྙེད་པའི་འབྱུང་བའི་འཐེན་ཤུགས་ཀྱི་ནུས་ཚད་ཤེས་པའི་གྲུབ་འབྲས་ཡིན་པ་དང་། ཚ་གྲང་རྟོག་ཞིབ་ཀྱི་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱང་འཁོར་ཡུག་གི་རླུང་གི་ལྗིད་ཚད་ཀྱི་གནོན་ཤུགས་ཀྱི་སྐོར་ཤེས་པ་ལས་གྲུབ་པ་དང་། རླུང་འཕྲིན་ནི་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་སྨད་དུ་གློག་དང་ངར་ལྕགས་ཀྱི་རླབས་ཡོད་པ་རྙེད་པའི་གྲུབ་དོན་ལས་བྱུང་བ་སོགས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ནད་གསོ་བའི་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ནང་ཚན་རིག་ཤེས་བྱ་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བཅོས་ཐབས་དང་སྨན་གྱི་རིགས་ཀྱང་གསར་པ་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་རྙེད་པ་སོགས་བྱུང་ཡོད་པ་ནི་དེང་མཐོང་ཆོས་སུ་ཡོད་པ་ལྟར་ཡིན། ཚན་རིག་གི་གྲུབ་དོན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་མིའི་ནད་དང་། དབུལ་བ། ཚ་གྲང་གི་སྡུག་བསྔལ་སོགས་སེལ་བ་དང་། བདེ་བ་སྒྲུབ་པའི་མཐུན་རྐྱེན་སྟེར་བ་སོགས་ཀྱིས། ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཀྱི་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པར་བརྟེན། དེང་རབས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཚན་རིག་ལ་བརྩི་མཐོང་ཆེན་པོ་ཆགས་པའང་བྱུང་།

དེ་ལྟ་ན་རང་ཅག་རྣམས་དེང་ཚན་རིག་གི་དུས་སྐབས་ཤིག་གི་ནང་གནས་ཡོད་ལ། ད་དུང་ཡང་ཚན་རིག་གི་སྡེ་ཚན་མང་པོ་དག་གི་ནང་ཤེས་བྱ་དང་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་འཕྲུལ་ཆས་ཡར་རྒྱས་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་འགྲོ་བ་འོང་ལ། དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་སྔར་མ་ངེས་པའི་གནས་ངེས་ཐུབ་པ་དང་། སྔར་ཤེས་ཟིན་ནའང་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་གསལ་པོ་མེད་པ་རྣམས་ལ་འགྲེལ་བཤད་ངེས་པ་རྙེད་པ་ཐོབ་ཐུབ་པ་སོགས་འོང་བ་གདོན་མི་ཟ། མདོར་ན་དུས་རབས་གསར་པའི་མི་རབས་ནང་། ཤེས་ཡོན་དང་གོ་རྟོགས་ཅན་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན། ཕྱི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་སྟེ། ཆེ་བ་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་བྱུང་རིམ་ནས་ཆུང་བ་གཟུགས་ཅན་རྩོམ་བྱེད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་བར་ཐམས་ཅད། དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་གི་བཤད་པ་ཉིད་རྩལ་འདོན་དུ་བྱེད་ཀྱི། ཆོས་དད་དང་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་གཙོར་འདོན་བྱེད་པ་མི་འོང་བ་ནི། བཟློག་ཏུ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་འགྱུར་བའི་འགྲོས་སུ་ངེས་པས། སྤྱི་ཚོགས་དང་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་གང་དང་གང་ཡིན་རུང་། ཚན་རིག་དང་མཉམ་བགྲོད་བྱེད་མ་ཐུབ་ཚེ་རིམ་པས་རྗེས་ལུས་སུ་འགྱུར་རྒྱུ་ལས་ཐབས་གཞན་མེད་པ་ནི་གཡོལ་དུ་མེད་པའི་གནས་སུ་གྱུར་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་དེ་དག་ལ་དགོངས་ཏེ། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་བཀའ་སློབ་སྔ་རྗེས་མང་པོར། ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནས་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་གི་དཔྱད་ཐབས་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རྙེད་པའི་གྲུབ་དོན་དག་ལ་དམིགས་བསལ་དོ་སྣང་བྱས་ཏེ་རྒྱུས་མངའ་ལེགས་པོ་ཆགས་ཐུབ་པ་དགོས་པར་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བསྐུལ་མ་གནང་བའང་ཐུགས་བརྩེ་ཆེན་པོས་སྩལ་བའི་གསུང་ཡིན་པའི་ངེས་པ་ཐོབ་པ་འོང་ངོ་།།

མཐའ་སྡོམ་དུ། ད་ལམ་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་དགོངས་གཞི་བླ་མེད་དང་། དེ་འབྲེལ་བཀའ་ཁྱབ་ལམ་སྟོན་འོག «འཕགས་ཡུལ་གྱི་ནང་པའི་གཞུང་ལས་བྱུང་བའི་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་» གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་གམ་ཚན་རིག་གི་སྐོར་ལ། ༡ ཤེས་བྱ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་དང་། ༢ ཡུལ་ཅན་བློའི་རྣམ་གཞག་གི་གླེགས་བམ་གཉིས་པར་དུ་སྐྲུན་སྐབས། ཀུན་བཏུས་ཀྱི་པོད་འདི་གཉིས་ཀློག་པ་པོ་བློ་གསལ་རིགས་པ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ཅུང་ཟད་སྨན་ན་སྙམ་པས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ། ཀུན་བཏུས་ཀྱི་གཞུང་འདིའི་རྒྱབ་ལྗོངས་ཀྱི་ཚུལ་དུ། སྤྱིར་ཚན་རིག་ཅེས་པའི་ཚིག་གི་གོ་དོན་དང་། དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ཐབས་ཚུལ་གྱི་རིགས་ལམ། ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་རིག་པའི་ཁྱད་པར། ཚན་རིག་གི་རྙེད་དོན་དང་བདེན་པའི་གནས་དོན་བར་གྱི་འབྲེལ་པ། ལྷག་པར་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་རིང་ལུགས་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་དཔལ་ན་ལེནྡྲའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་གཞི་མའི་ལྟ་ཕྱོགས་དང་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་གཉིས་བར་གྱི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རིང་ལུགས་དེ་ལ་གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཚན་རིག་གི་ཆ་ངེས་པར་ཡོད་ཚུལ། གཞན་ཡང་ནང་ཆོས་དང་ཚན་རིག་གི་བར་བགྲོ་གླེང་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་ཚུལ་སོགས་ལས་བརྩམས་པའི་འབེལ་གཏམ་ཁག་ཅིག་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བཀོད་པ་འདི་ཡང་། བོད་ཀྱི་གདན་ས་ཆེན་པོ་དགའ་ལྡན་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་གླིང་གི་ཡ་གྱལ་ཤར་རྩེ་ཐོས་བསམ་ནོར་བུའི་གླིང་དུ་འཕགས་བོད་ཀྱི་གཞུང་ཆེན་མོ་དག་ལ་ཐོས་བསམ་བགྱིད་པའི་སྐལ་བཟང་བདག་གིར་བྱས་ཤིང་། དེ་རྗེས་ཨིང་ལནྜ་ཁེམ་བྲིདྗེ་མཐོ་སློབ་ཁང་དུ་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་ལྟ་གྲུབ་ལའང་སློབ་གཉེར་བགྱི་བའི་གོ་སྐབས་ཐོབ་པ་དང་། ལྷག་པར་འདས་པའི་ལོ་སུམ་ཅུ་ལ་ཉེ་བར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཨིན་སྐད་གསུང་ཞབས་ཞུས་ཏེ་ཚན་རིག་དང་ནང་ཆོས་ཀྱི་བགྲོ་གླེང་དུ་མའི་ནང་དུའང་ཞུགས་པའི་སྐལ་བ་ཐོབ་པ། གླང་རི་བ་ལྷ་རམས་ཐུབ་བསྟན་སྦྱིན་པས། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ཚེས་ལ་བྲིས་པ་དགེའོ།།

སྐབས་དང་པོ། གཞུང་གི་སྤྱི་བཤད།

༡ ནང་པའི་གཞུང་ནས་གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་སྤྱི་སྒྲོམ་མི་འདྲ་བར་གསུངས་པ།

དེ་ཡང་སྔོན་གྱི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་ནང་པའི་གཞུང་རྣམས་སུ་གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ན། དབྱེ་བའི་སྒོ་མི་འདྲ་བའི་སྟེང་ནས་རྣམ་གཞག་མཛད་ཡོད་པ་ནི། དཔེར་ན། མངོན་པ་སྡེ་བདུན་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་དང་བྱེ་བྲག་བཤད་མཚོ་ཆེན་མོ་ལྟ་བུར། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྟེང་ནས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་བཅས་ལྔར་བསྡུས་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྣམ་གཞག་གཏན་ལ་འབེབས་པར་མཛད།

ཡང་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་ཡུལ་དབང་རྣམ་ཤེས་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ན་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གསུངས་ཏེ། ཡུལ་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་བཅས་དམིགས་པ་ཡུལ་གྱི་ཁམས་དྲུག མིག་གི་དབང་པོ་ནས་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་རྟེན་དབང་པོའི་ཁམས་དྲུག མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་བརྟེན་པ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་དྲུག་བཅས་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་མཛད། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཐ་སྙད་མཛད་པ་ན་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བར་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ནས་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྟེ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་དབྱེ་མཛད་དོ། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ལས་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ལས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་འདུས་སོ།།

ཡང་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བའི་གཞུང་མངོན་པ་མཛོད་ལྟ་བུར་ཤེས་བྱ་གཞི་ལྔའི་རྣམ་གཞག་གསུངས་ཏེ། ༡ སྣང་བ་གཟུགས་ཀྱི་གཞི། ༢ གཙོ་བོ་སེམས་ཀྱི་གཞི། ༣ འཁོར་སེམས་བྱུང་གི་གཞི། ༤ ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་གཞི། ༥ འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་གཞི་རྣམས་སུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཏེ་གཏན་ལ་འབེབས་པར་མཛད། དེའི་ལྟར་ན་གཟུགས་སོགས་དོན་ལྔ་དང་མིག་སོགས་དབང་པོ་ལྔ་སོགས་ཕྱི་དང་ནང་གི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་མཐའ་དག་སྣང་བ་གཟུགས་ཀྱི་གཞིར་འདུ་ལ། ནང་ཤེས་པའི་ཆོས་རྣམས་གཙོ་བོ་སེམས་དང་། འཁོར་སེམས་བྱུང་གི་སྡེ་ཚན་གཉིས་སུ་འདུ་ཞིང་། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་སུ་གྱུར་པའི་སྐྱེ་གནས་འཇིག་གསུམ་སོགས་དང་། དུས་དང་། ཐོབ་པ་སོགས་གཟུགས་ཤེས་གང་གིའང་ཁོངས་སུ་མི་གཏོགས་པའི་འདུས་བྱས་རྣམས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་གཞིར་འདུ། རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་མ་བསྐྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་གཞིར་བསྡུས་ཏེ་ཤེས་བྱ་མཐའ་དག་སྡེ་ཚན་ལྔར་ཕྱེ་ནས་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་སྲོལ་མཛད།

ཡང་འཕགས་ཡུལ་གྱི་ནང་པའི་ཚད་མ་རིག་པའི་གཞུང་དུ་ནི། ཤེས་བྱ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་དང་། ཤེས་བྱེད་བློའི་རྣམ་གཞག བློ་ཡུལ་ལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་པའི་ཚུལ་བཅས་གསུམ་དུ་མཛད་དེ་གཏན་ལ་འབེབས་པར་མཛད། རྣམ་རིག་པའི་གཞུང་དུ་མཚན་ཉིད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཡུལ་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་གཏན་ལ་འབེབས་པ་དང་། དབུ་མའི་གཞུང་དུ་གཞི་བདེན་པ་གཉིས། ལམ་ཐབས་ཤེས་གཉིས། འབྲས་བུ་སྐུ་གཉིས་ཏེ་ཆོས་རྣམས་གཞི་དང་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་ཡང་མཛད་པ་སོགས་མདོར་ན་སྔོན་གྱི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་གཞུང་ལུགས་རྣམས་སུ་སྐབས་བབ་ཀྱི་དགོས་མཁོ་དང་བསྟུན་ཏེ་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྤྱིའི་སྒྲོམ་མི་འདྲ་བ་མཛད་ཡོད་པ་ཤེས་དགོས་སོ།།

ཀུན་བཏུས་ཀྱི་པོད་དང་པོ་གཉིས་འདིར་བརྗོད་བྱ་གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་རྣམས་ཤེས་བྱ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་གཞག ཤེས་བྱེད་བློའི་རྣམ་གཞག བློ་ཡུལ་ལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་པའི་ཚུལ། བློས་ཡུལ་འཇལ་བའི་ཐབས། ཡུལ་འཇལ་བ་པོའི་གང་ཟག་གི་རྣམ་གཞག་བཅས་རྩ་བའི་དོན་ཚན་ལྔའི་ནང་དུ་བསྡུས་ནས་བཤད་ཡོད་ཅིང་། དེ་དག་ཀྱང་འཕགས་ཡུལ་གྱི་ནང་པའི་གཞུང་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་བཞུགས་པ་རྣམས་ལས་གཙོ་བོ་གང་དང་གང་ལས་བཏུས་ཤེ་ན། སྤྱིར་མདོ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ཚད་ལྡན་གང་དང་གང་ཡིན་རུང་། རང་རང་གི་སྲོལ་འབྱེད་པ་པོའི་པཎ་གྲུབ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་ལ་གཏུགས་ཤིང༌། དེ་ཡང་རྒྱལ་བའི་བཀའ་ལ་ལེགས་པར་གཏུགས་ཏེ། དྲི་མ་མེད་པའི་རིགས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དང་བཅས་པ་ཞིག་དགོས་ལ། དེས་ན་འདིར་བཤད་པའི་གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་རྣམས་ཀྱང་རྒྱལ་བའི་བཀའ་དང་དགོངས་འགྲེལ་གྱི་བསྟན་བཅོས་དག་ལ་གཏུགས་ནས་འཆད་པའི་ཚུལ་ནི། གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་སྤྱི་དང་། གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་རྩོམ་བྱེད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རགས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་གཙོ་བོར་ཆོས་མངོན་པའི་གཞུང་ལུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཏེ། དེའང་མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ལ་བརྟེན་པའི་མངོན་པ་གོང་མའི་གཞུང་རྣམས་དང་། མངོན་པ་སྡེ་བདུན་དང་བསྟན་བཅོས་བྱེ་བྲག་བཤད་མཚོ་ཆེན་མོ། དེའི་དགོངས་འགྲེལ་མངོན་པ་མཛོད་ལ་བརྟེན་པའི་མངོན་པ་འོག་མའི་གཞུང་རྣམས་ཁུངས་སུ་བྱས་ཤིང་།25 སྐབས་སྐབས་སུ་སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་གྱི་རྟོག་གེ་འབར་བའི་གཞུང་རྩ་འགྲེལ་ལའང་གཏུགས་ལ། ལྷག་པར་ཆ་མེད་ཀྱི་རྡུལ་ཡོད་མེད་ཀྱི་དཔྱད་པའི་ཐད་དུ། མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་དང་། འཕགས་པ་ལྷ། དཔལ་ལྡན་ཟླ་བ་སོགས་ཀྱི་ཆ་མེད་ཀྱི་དངོས་པོ་འགོག་པའི་རིགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་ཉི་ཤུ་པར་རྡུལ་ཆ་མེད་འགོག་ཚུལ་གྱི་གཞུང་རྣམས་ལས་གཙོ་བོར་བཏུས། སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འབྱུང་འཇིག་གི་རིམ་པ་དང་། མངལ་དུ་ལུས་ཆགས་པའི་རིམ་པ་རྣམས་དགའ་བོ་མངལ་འཇུག་གི་མདོ་དང་། མངོན་པ་གོང་འོག་གི་གཞུང་། དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ཆོས་སྐོར། སྨན་གཞུང་རྣམས་ལ་གཙོ་བོར་བརྟེན། རྩ་རླུང་ཐིག་ལེའི་སྐོར་རྣམས་སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི་གཞུང་དང་སྨན་གཞུང་རྣམས་ལས་བཏུས། ཀླད་པའི་རྣམ་གཞག་ཀྱང་སྨན་གཞུང་ལ་བརྟེན།

25 མངོན་པ་གོང་མའི་རྩ་གཞུང་ཐོགས་མེད་ཀྱི་མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་དང་། འོག་མའི་རྩ་གཞུང་དབྱིག་གཉེན་གྱི་མངོན་པ་མཛོད་གཉིས་ལ་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་སྔ་རྗེས་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་བརྩམས་ཤིང་། གཞུང་ལུགས་དེ་གཉིས་ཀྱི་འཆད་ཉན་ཡང་བོད་དུ་སྔ་མོ་ནས་ཤིན་ཏུ་དར་ཡོད།

ཡུལ་ཅན་བློའི་རྣམ་གཞག་ནི། འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱི་ས་སྡེ་སོགས་དང་། དེ་དག་ལ་བརྟེན་པའི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་གཞུང་རྣམས་དང་། མངོན་པ་མཛོད་རྩ་འགྲེལ། ལྷག་པར་ཕྱོགས་གླང་ཆོས་གྲགས་རྗེས་འབྲང་དང་བཅས་པའི་ནང་པའི་ཚད་མ་རིག་པའི་གཞུང་རྣམས་ལས་གཙོ་བོར་བཏུས། སེམས་བྱུང་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། མངོན་པ་གོང་འོག་གི་གཞུང་རྣམས་དང་། འཕགས་པ་གནས་བརྟན་པའི་གཞུང་མངོན་པ་བསྡུས་པ་རྩ་འགྲེལ་དང་། གཞན་ཡང་མདོ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ། སློབ་དཔོན་ཟླ་བས་མཛད་པར་གྲགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རབ་བྱེད། ཐོགས་མེད་ཀྱི་གཞི་བསྡུ་བ་སོགས་ལས་བཏུས། སེམས་ཕྲ་རགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ལས། ཁམས་གོང་འོག་ལ་བརྟེན་པའི་སེམས་ཕྲ་རགས་ནི། གཙོ་བོར་མངོན་པ་གོང་འོག་གི་གཞུང་རྣམས་དང་། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་གཞུང་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཅིང་། སྔགས་བླ་མེད་ནས་བྱུང་བའི་སེམས་ཕྲ་རགས་དང་། རླུང་སེམས་ཐིམ་རིམ་དང་། འཆི་བའི་རིམ་པ་སོགས་ནི། གཙོ་བོར་གསང་བ་འདུས་པའི་ཆོས་སྐོར་རྣམས་དང་། དུས་འཁོར་གྱི་ཆོས་སྐོར་སོགས་ལའང་བརྟེན།

བློ་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་ཚུལ་རྣམས་ནང་པའི་ཚད་མ་རིག་པའི་གཞུང་རྣམས་རྩ་བར་བྱས་ཤིང་། སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་རྗེས་འབྲང་དང་བཅས་པའི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་གཞུང་རྣམས་ལས་ཀྱང་བཏུས། བློས་ཡུལ་འཇལ་བའི་ཐབས་ཀྱི་སྐབས་ལས། རིགས་པའི་རྣམ་གཞག་རྣམས་ནི་མདོ་དང་སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་ཀྱི་ཉན་ས་སོགས་དང་། ཚད་མའི་གཞུང་རྣམས་ལ་གཙོ་བོར་བརྟེན། བློ་སྦྱོང་བའི་ཐབས་ཀྱི་ཐད་དུ་ནི། མདོ་སྡེ་དགོངས་འགྲེལ་དང་། མངོན་པ་གོང་འོག་དང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་གཞུང་རྣམས་དང་། ལྷག་པར་རྒྱལ་སྲས་ཞི་བ་ལྷའི་སྤྱོད་འཇུག་དང་བསླབ་བཏུས་རྩ་འགྲེལ་དང་། དཔལ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པའི་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ། སློབ་དཔོན་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལའི་བསྒོམ་རིམ་སོགས་ལ་གཙོ་བོར་བརྟེན། ཡུལ་འཇལ་བ་པོའི་གང་ཟག་ནི་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པའི་མདོ་དང་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་བསྡུ་བ་སོགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྣམ་གཞག་བྱས་སོ།།

༢ གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཐབས་དང་དཔྱོད་པའི་སྒོ།

༡) རིགས་པས་དཔྱད་པ་གལ་ཆེ་ཚུལ་དང་། རྟོན་པ་བཞིའི་རྣམ་གཞག

དེ་ལ་སྔོན་གྱི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་ནང་པའི་མཁས་པ་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་དཔལ་ན་ལེནྡྲའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་སོགས་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་སྒོ་མང་པོ་ཞིག་ནས་གཏན་ལ་འབེབས་པར་མཛད་པའི་ཚེ། མཁས་པ་དེ་དག་གིས་གསུང་རབ་ལས་གང་གསུངས་པ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་བཟུང་སྟེ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་རྟོག་གེའི་ལུགས་བཞིན་རིགས་པ་ལ་གཙོ་བོར་བརྟེན་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཐོག་མར་སྔོན་གྱི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་ནང་པའི་གཞུང་དུ་གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ན། དེ་ལྟར་གཏན་ལ་འབེབས་བྱེད་ཀྱི་ཐབས་དང་དཔྱོད་པའི་སྒོ་གང་ལ་མཛད་པའི་ཚུལ་ངེས་དགོས་པས་ཚུལ་འདི་འཆད་པ་ལ།

སྤྱིར་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་བླང་དོར་གྱི་འཇུག་ཚུལ་ནི། སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་གམ་མཁས་རྣམས་ཀྱིས། །བསྲེགས་བཅད་བརྡར་བའི་གསེར་བཞིན་དུ། །ལེགས་པར་བརྟགས་ལ་ང་ཡི་བཀའ། །བླང་བར་བྱ་ཡི་གུས་ཕྱིར་མིན།།26 ཞེས་སྟོན་པས་རང་གི་རྗེས་འཇུག་རྣམས་ལ་གསུང་རབ་ཀྱི་དོན་ལ་འཇུག་པ་ན་གསེར་ལ་བསྲེག་བཅད་བརྡར་གསུམ་གྱིས་ལྷད་ཡོད་མེད་བརྟག་པ་ལྟར་བརྗོད་བྱའི་དོན་དེར་དཔྱད་པ་ཞིབ་མོར་བྱས་ནས་གདེང་འཁེལ་བ་བྱུང་ན་ད་གཟོད་ཡིད་ཆེས་བྱ་རིགས་པ་ལས་དཔྱད་པ་གང་ཡང་མ་བྱས་པར་རང་གི་སྟོན་པས་གསུངས་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་ཡིད་ཆེས་བྱེད་མི་རིགས་པར་གསུངས། འདིས་ནི་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ལ་དཔྱད་པ་ན་ཡང་དག་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཉིད་གཙོ་བོར་བསྟན་ཡོད།

26 ལུང་འདི་བཀའ་འགྱུར་མདོ་སྡེའི་ཁོངས་མ་རྙེད་མོད། འགྱུར་ཅུང་མི་འདྲ་བ། ‘‘བསྲེགས་བཅད་བདར་བའི་གསེར་བཞིན་དུ། །ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་ང་ཡི་བཀའ། །བླང་བར་བྱ་ཡི་མོས་པ་འམ། །གཞན་གྱིས་མཁས་པ་འཇུག་མི་བྱ། །’’ཞེས་པ། དཔལ་སྟོབས་པོ་ཆེའི་རྒྱུད། ལེའུ་དང་པོ། སྡེ་དགེ བཀའ། རྒྱུད། ག ཤོག ༢༡༦ དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༦༢༧ གསལ། ལུང་འདི་དང་ཆ་འདྲ་བ་ཞིག་འཕགས་པ་གནས་བརྟན་པའི་མདོ་ལུང་གཅིག་ལས་འཕྲོས་པའམ་ཡན་ལག་ཕྱི་མ་ལས་འཕྲོས་པ་ཨང་ཨུ་ཏར་ནི་ཀའི་ནང་ཚན་ཀཱལཱམ་གྱི་མདོའམ་ཀེསམུཏྟི་མདོའི་ནང་དུའང་འབྱུང་།

དེ་ཡང་ནང་པའི་གཞུང་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་དཔལ་ན་ལེནྡྲའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་གང་ཞིག་ལ་དཔྱོད་པ་ན་མངོན་སུམ་གྱི་མྱོང་བ་ནི་རིགས་པ་དང་ལུང་ལས་ཀྱང་གལ་གནད་ཆེ་བར་བརྩི་ཞིང་། དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ལ་དཔྱོད་པ་ན་ལུང་ཙམ་ཁུངས་སུ་འཛིན་ན། ལུང་དེ་ཡང་ལུང་གཞན་ཞིག་གིས་ཚད་མར་སྒྲུབ་དགོས། དེ་ཡང་ལུང་གཞན་ཞིག་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་སོགས་ཀྱིས་ཐུག་མེད་དུ་འགྱུར་བས། མཐར་གཏུགས་ན་དྲི་མ་མེད་པའི་རིགས་པ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱེད་དགོས་པར་བསྒྲུབས། དེ་ལྟ་བུའི་དྲི་མ་མེད་པའི་རིགས་པའང་མཐར་ཐུག་རང་གི་མྱོང་བ་ཚད་མ་ཞིག་ལ་གཏུག་དགོས་པར་བཞེད།

དེར་མ་ཟད་དཔལ་ན་ལེནྡྲའི་མཁས་པ་གྲགས་ཆེ་བ་དག་གིས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ལ་བརྟགས་ན། གཞུང་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་དང་པོ་ནས་དད་པ་དང་ཡིད་ཆེས་ཙམ་གྱིས་གཞུང་དེར་མི་འཇུག་པར། གཞུང་གིས་གང་གཏན་ལ་དབབ་པར་བྱ་བའི་དོན་རྣམས་ལ་དཔྱད་པ་བྱས་ཏེ་དོན་འགྱུར་གྱི་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་པའི་ཚེ། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་དངོས་ལ་འཇུག་དགོས་ཚུལ་གྱི་རིམ་པ་དང་། བསྟན་བཅོས་དེ་དག་གིས་བཤད་ཐབས་ཡན་ལག་ལྔའི་སྒོ་ནས་བརྗོད་དོན་གཏན་ལ་ཕབ་ན་ཉན་པ་པོའི་བློ་ལ་འཆར་བདེ་བ་ཡོད་ཚུལ་ཡང་གསུངས། བཤད་ཐབས་ཡན་ལག་ལྔ་ནི། ༡ ཐོག་མར་བསྟན་བཅོས་གང་དང་གང་ཡིན་ནའང་དེ་བརྩམས་པའི་དགོས་པ་དང་། ༢ དེ་ནས་གཞུང་གི་བརྗོད་བྱའི་སྙིང་དོན་ཀློག་པ་པོའི་བློ་ལ་བདེ་བླག་ཏུ་འཆར་བའི་ཆེད་དུ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་བསྡུས་དོན་དང་། ༣ དེ་ནས་གཞུང་དངོས་གཞིའི་ཚིག་དོན་དང་། ༤ དཀའ་གནད་དང་དོགས་པའི་གནས་རྣམས་ལ་དཔྱོད་པའི་བརྒལ་ལན་དང་། ༥ གཞུང་གི་སྐབས་སྔ་ཕྱིའི་འབྲེལ་ལེགས་པར་བཀོད་པའི་མཚམས་སྦྱར་བཅས་ཚང་དགོས་པ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བའི་གནས་ཡིན་པར་གསུང་སྲོལ་བྱུང་། དེ་ཡང་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་རྣམ་བཤད་རིགས་པར། མདོ་དོན་སྨྲ་བ་དག་གིས་ནི། །དགོས་པ་བསྡུས་པའི་དོན་བཅས་དང༌། །ཚིག་དོན་བཅས་དང་མཚམས་སྦྱར་བཅས། །བརྒལ་ལན་བཅས་པར་བསྙད་པར་བྱ།།27 ཞེས་གསུངས།

27 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ཤི ལེའུ་དང་པོ། ཤོག ༣༠ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༨༥

གཞན་ཡང་དཔལ་ན་ལེནྡྲའི་ལུགས་ལྟར་ན། དོན་གཉེར་ཅན་གྱི་སྐྱེས་བུས་བསྟན་བཅོས་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ། རྩོམ་པ་པོ་སྙན་གྲགས་ཆེ་ཆུང་དང་། རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་སྙན་མི་སྙན་ཙམ་ལ་མི་ལྟ་བར་བརྩམས་པའི་གཞུང་དང་། གཞུང་དེའི་བརྗོད་བྱ་ལེགས་པོ་ཡོད་མེད་དང་། བརྗོད་བྱའི་དོན་ལ་མཚོན་ནའང་ཚིག་ཟིན་གྱི་དོན་ལ་མི་ལྟ་བར་ངེས་དོན་ནམ་མཐར་ཐུག་གི་བརྗོད་དོན་ལ་ལྟ་དགོས་པ་དང་། དེའི་དོན་རྟོགས་པ་ནའང་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཐོས་བསམ་གྱི་བློས་ངེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཡིད་མི་ཚིམ་པར། དོན་ལ་བསམ་པ་དང་སྒོམ་པ་ཟུང་འབྲེལ་དུ་བྱས་ཏེ་གཏིང་ཟབ་མོའི་གོ་རྟོགས་སྐྱེས་པ་ལ་བརྟེན་དགོས་པར་གསུངས། ཚུལ་འདི་ལ་སྔོན་གྱི་ནང་པའི་གཞུང་དུ་རྟོན་པ་བཞིའི་རྣམ་གཞག་ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཁྱིམ་བདག་དྲག་ཤུལ་ཅན་གྱིས་ཞུས་པ་ལས། “དོན་ལ་རྟོན་གྱི་ཡི་གེ་ལ་མི་རྟོན་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མི་རྟོན་པ་དང་། ཆོས་ལ་རྟོན་གྱི་གང་ཟག་ལ་མི་རྟོན་པ་དང་། ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་རྟོན་གྱི་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་མི་རྟོན་པ་དང་།”28 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།

28 སྡེ་དགེ བཀའ། དཀོན་བརྩེགས། ང་། ལེའུ་བཅུ་དགུ་པ། ཤོག ༢༧༩ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༢ ཤོག ༨༣༡

རྟོན་པ་ཞེས་པ་ཡིད་ཆེས་པའི་དོན་དུ་གོ་དགོས་ཤིང་། དེ་ཡང་གང་ལ་རྟོན་པ་བཞི་ནི། ཆོས། དོན། ངེས་དོན། ཡེ་ཤེས་བཞི་ཡིན་ལ། གང་ལ་མི་རྟོན་པ་བཞི་ནི། གང་ཟག ཚིག དྲང་དོན། རྣམ་ཤེས་བཞིའོ། །རྟོན་མི་རྟོན་གྱི་ཚུལ་ནི། གང་ཟག་ལ་མི་རྟོན་ཆོས་ལ་རྟོན་ཞེས་པ་ནི། ཆོས་ལ་རྟོག་དཔྱོད་མེད་པར་སྟོན་པ་པོའི་གང་ཟག་ཁོ་ན་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་བླང་དོར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འདི་ནི་ཡང་དག་པར་བཤད་པས་བླང་བར་བྱ། འདི་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་བཤད་པས་བླང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཆོས་ལ་བརྟགས་ནས་ཡིད་རྟོན་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ།།

ཚིག་ལ་མི་རྟོན་དོན་ལ་རྟོན་ཞེས་པ་ནི། ᨵᩏ་ᨵᨑས་ᩚᨕས་འཆད་པའམ་རྩོམ་པའམ་རྩོད་པ་ཡང་རུང་སྟེ། སྐད་དང་ཡི་གེ་དང་ཚིག་འབྲུ་ལེགས་པར་སྦྱར་བའམ་ལེགས་པར་མ་སྦྱར་བ་ཡང་རུང་སྟེ་དོན་ལེགས་པར་བཤད་པ་ནི་བླང་བར་བྱ་ལ། ཉེས་པར་བཤད་པ་ནི་སྐད་དང་ཡི་གེ་དང་ཚིག་འབྲུ་ལེགས་པར་སྦྱར་བ་ཡང་རུང་སྟེ་དོར་བར་བྱ་དགོས་པས་ཚིག་དོན་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་ཚིག་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་པར་དོན་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་ཞིག་གོ།

དྲང་དོན་ལ་མི་རྟོན་ངེས་དོན་ལ་རྟོན་ཞེས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དགོངས་པ་མིན་ཡང་སྐབས་དེ་དང་དེའི་གདུལ་བྱའི་བློ་དང་འཚམ་པར་གསུངས་པ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ལ་རིགས་པའི་གནོད་པ་འབབ་པ་རྣམས་ནི་གདུལ་བྱ་དྲང་བའི་ཆེད་དུ་གསུངས་པར་ཤེས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དགོངས་པ་མཐར་ཐུག་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུངས་པ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ལ་རིགས་པའི་གནོད་པ་མི་འབབ་པ་རྣམས་ནི་ངེས་པའི་དོན་དུ་ཡིད་ཆེས་བྱེད་པ་ཞིག་སྟེ། འདི་ནི་སྤྱིའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། ཞིབ་ཏུ་ན་དབུ་སེམས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་སོ་སོས་དྲང་ངེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་བཞག་པ་མི་འདྲ་བའི་དབང་གིས་རྟོན་པ་གསུམ་པ་འདིའི་ཞིབ་ཆ་སོ་སོར་འབྱེད་ཚུལ་ཤེས་དགོས་ཤིང་། དཔེར་ན། སེམས་ཙམ་པས་རྗོད་བྱེད་ཚིག་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་ཁས་བླང་དུ་རུང་མི་རུང་གི་སྒོ་ནས་དྲང་ངེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འབྱེད་པ་དང་། དབུ་མ་པས་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་དྲང་དོན་དང་། དོན་དམ་བདེན་པ་ངེས་དོན་དུ་འདོད་པས་དྲང་ངེས་ཀྱི་མདོའི་ཁྱད་པར་བརྗོད་བྱའི་སྒོ་ནས་འབྱེད་ཅིང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གནས་ལུགས་མཐར་ཐུག་དེ་བརྟག་དཔྱད་ཇི་ཙམ་བྱས་ཀྱང་དེ་ལས་མཐར་ཐུག་གི་གནས་ཚུལ་གཞན་དུ་དྲང་དུ་མེད་པས་ངེས་དོན་དུ་འདོད་དོ།།

རྣམ་ཤེས་ལ་མི་རྟོན་ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་ཞེས་པ་ནི། ངེས་དོན་འཚོལ་བའི་སྐབས་སུ་མིག་གི་ཤེས་པ་སོགས་དབང་པོའི་ཤེས་པ་དང་། དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ལ་འཁྲུལ་བའི་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་ལ་ཡིད་ཆེས་མ་བྱས་པར། དོན་གྱི་གནས་ལུགས་གཟིགས་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སམ་དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དཔོག་པར་བྱེད་པའི་རིགས་ཤེས་ལ་ཡིད་རྟོན་པར་བྱེད་པའམ། ཡང་ན་ངེས་དོན་དེ་ཡང་གཉིས་སྣང་གི་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་རིག་པ་དེ་ལ་གཙོ་བོར་མི་འཛིན་པར་གཉིས་སྣང་གི་སྤྲོས་པ་ལོག་པའི་མཉམ་གཞག་གི་བློས་གཟིགས་པ་ལྟར་དོན་ལ་གནས་པར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ།།

དེ་དག་ཀྱང་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱི་བྱང་ས་ལས། ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ནག་པོ་བསྟན་པ་དང་། ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། རབ་ཏུ་ཤེས་ནས་ཀྱང་རིགས་པ་ལ་རྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། གནས་བརྟན་ནམ། ཤེས་པའི་གང་ཟག་གམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། དགེ་འདུན་གྱིས་ཆོས་འདི་དག་བཤད་དོ་ཞེས་གང་ཟག་ལ་རྟོན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རིགས་པ་ལ་རྟོན་གྱི་གང་ཟག་ལ་མི་རྟོན་པ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལས་མི་གཡོ་ཞིང་ཆོས་རྣམས་ལ་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།།29 ཞེས་གང་ཟག་ལ་མི་རྟོན་ཆོས་ལ་རྟོན་ཚུལ་གསུངས། དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཙམ་ཞིག་ལ་བླང་བྱར་སྟོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་ནག་པོ་བསྟན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་སྤོང་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་སྒོམ་ཚུལ་སྟོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ཞེས་ཟེར་རོ།།

29 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ཝི། ལེའུ་བཅུ་བདུན་པ། ཤོག ༡༣༦ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༣ ཤོག ༨༥༩

ཚིག་ལ་མི་རྟོན་དོན་ལ་རྟོན་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ལས། “འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དོན་འདོད་པའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་ཆོས་ཉན་པར་བྱེད་ཀྱི། ཚིག་འབྲུ་ལེགས་པར་སྦྱར་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དོན་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉན་གྱི། ཚིག་འབྲུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པས་ན། ཕལ་པའི་སྐད་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་ལ་རྟོན་པ་ནི་གུས་པར་བྱས་ཏེ་ཉན་པར་བྱེད་དོ། །”30 ཞེས་གསུངས།

30 གོང་མཚུངས། བྱང་ས། ཤོག ༡༣༦ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༣ ཤོག ༨༥༩

དྲང་དོན་ལ་མི་རྟོན་ངེས་དོན་ལ་རྟོན་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ལས། ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་དད་པ་ཞེན་ཅིང་དགའ་བ་ཞེན་ཏེ། གསུང་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་རྟོན་གྱི། དྲང་བའི་དོན་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་རྟོན་ན་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལས་མི་འཕྲོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ནི་སྒོ་སྣ་ཚོགས་ནས་ཞུགས་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མ་ངེས་པས་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་ཡང་ངེས་པ་མེད་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་དེ་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལས་འཕྲོགས་པར་འགྱུར་རོ།།31 ཞེས་གསུངས།

31 གོང་མཚུངས། བྱང་ས། ཤོག ༡༣༦ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༣ ཤོག ༨༥༩

རྣམ་ཤེས་ལ་མི་རྟོན་ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ལས། ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སྙིང་པོ་ལྟ་བ་ཡིན་གྱི། ཐོས་པ་དང་བསམས་པས་ཆོས་དང་དོན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་བསྒོམས་པའི་ཤེས་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པས་དོན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་མི་ནུས་པར་རིག་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཆོས་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་དག་ཐོས་ན་ཡང་སྤོང་བར་མི་བྱེད་ཅིང་སྐུར་པ་མི་འདེབས་ཏེ།32 ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ།།

32 གོང་མཚུངས། བྱང་ས། ཤོག ༡༣༦ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༣ ཤོག ༨༦༠

༢) གཞལ་བྱའི་གནས་གསུམ་དང་བསྟུན་ནས་དཔྱད་པ་ལ་འཇུག་དགོས་ཚུལ།

ཡང་ཤེས་བྱ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་དང་དེ་དག་གི་གནས་ལུགས་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཚེ། དཔྱོད་པའི་སྒོ་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ནི། བློས་ཡུལ་འཇལ་བའི་ཚེ་སྐབས་ཀྱི་གཞལ་བྱ་དེའི་གནས་ཚུལ་དང་བསྟུན་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་དགོས་པར་གསུངས་པ་དེ་ཡིན། དེ་ཡང་གཞལ་བྱའི་ཆོས་རྣམས་འཇལ་བའི་ཚད་མའི་ངོ་བོ་དང་གྲངས་སོགས་ལ་སྔོན་གྱི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་ནང་གསེས་ཀྱི་བཞེད་པ་མི་འདྲ་བ་ཡོདཀྱང་། སྤྱིར་བློས་ཡུལ་འཇལ་བའི་ཚེ་ཡུལ་ལ་ངེས་པ་འདྲེན་བྱེད་ཀྱི་བརྒྱུད་ལམ་རིགས་མི་འདྲ་བ་གསུམ་དུ་འདོད་པ་ནི་ནང་པའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་སྲོལ་ལྟ་བུར་གནས། དེ་ཡང་མདོ་སྡེ་དགོངས་འགྲེལ་ལས། “དེ་ལྟར་འཐད་པའི་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དེ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་དང༌། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་དང༌། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མས་མཚན་ཉིད་ལྔ་པོ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ། །”33 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་མིག་ཤེས་ཀྱིས་གཟུགས་མཐོང་བ་དང་། རྣ་ཤེས་ཀྱིས་སྒྲ་ཐོས་པ་སོགས་མཐོང་ཐོས་དྲན་རེག་གིས་ངེས་པ་དངོས་སུ་འདྲེན་ནུས་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་མྱོང་བའི་རིགས་གཅིག་དང་། ཡང་དངོས་སུ་མྱོང་བས་མ་གྲུབ་ནའང་། མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པའི་དོན་གཞིར་བྱས་ཏེ་རིགས་པས་ངེས་པ་འདྲེན་པ་དཔེར་ན། ཕ་རིའི་ལ་རྩེར་དུ་བ་མཐོང་བའི་རྟགས་ཀྱིས་མེ་ཡོད་པར་དཔོག་པ་ལྟ་བུའི་དངོས་སྟོབས་རྗེས་དཔག་གི་རིགས་ཤིག་དང་། ཡང་གནས་སྐབས་དེར་མངོན་སུམ་གྱི་མྱོང་བ་དང་དེ་གཞིར་བྱས་པའི་རྗེས་དཔག་གང་གིས་ཀྱང་ངེས་པ་འདྲེན་མི་ནུས་ཀྱང་། ཡིད་ཆེས་སྐྱེ་འོས་པའི་མི་གཞན་ཞིག་གི་སྨྲ་བརྗོད་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པ་འདྲེན་པ་སྟེ། དཔེར་ན། རང་གི་ཕ་མའི་ངག་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གི་སྐྱེས་ཚེས་གང་ཡིན་ལ་ངེས་པ་འདྲེན་ནུས་པ་ལྟ་བུ་སྐྱེས་བུའི་ངག་ཚད་མ་ལ་བརྟེན་པའི་ཡིད་ཆེས་རྗེས་དཔག་སྟེ། ཡུལ་ལ་ངེས་པ་ཡང་དག་པ་འདྲེན་པའི་བརྒྱུད་ལམ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་ཡོད་ཅིང་། དེའི་དང་པོ། རྟགས་དང་ལུང་གང་ལ་ཡང་མ་བརྟེན་པར་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མངོན་གྱུར་དང་། གཉིས་པ། མངོན་དུ་མ་གྱུར་ཀྱང་དངོས་སྟོབས་ཀྱི་རིགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དཔག་ནུས་པའི་ཆོས་ལ་ཅུང་ཟད་ལྐོག་གྱུར་དང་། གསུམ་པ། མྱོང་བ་དང་དངོས་སྟོབས་ཀྱི་རིགས་པ་གང་གིས་ཀྱང་དཔག་མི་ནུས་ཀྱང་ཡིད་ཆེས་པའི་གང་ཟག་གཞན་གྱི་ངག་ལས་རྟོགས་ནུས་པའི་ཆོས་ལ་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་ཅེས་བྱ་སྟེ་རྒྱས་པར་འོག་ཏུ་འཆད།

33 སྡེ་དགེ བཀའ། མདོ་སྡེ། ཅ། ལེའུ་བཅུ་པ། ཤོག ༥༢ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༩ ཤོག ༡༢༢

མདོར་བསྡུས་ན། དཔལ་ན་ལེནྡྲའི་མཁས་པའི་ལུགས་སྲོལ་ལ། གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཚེ། གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཚད་མའི་བརྒྱུད་ལམ་གསུམ་ལས། ལུང་ངམ་ངག་ཚད་མ་ལས་དངོས་སྟོབས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ལ་བརྟེན་པའི་རྗེས་དཔག་གཙོ་ཆེ། དེ་ལྟ་བུའི་རིགས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་དངོས་སྟོབས་ཀྱི་རྗེས་དཔག་ལས་མངོན་སུམ་གྱི་མྱོང་བའི་ཚད་མ་གཙོ་ཆེ་བར་གྱུར་པའི་གོ་རིམ་དེ་ལྟར་དུ་གནས་པ་ཤེས་དགོས་སོ།།

༣) རིགས་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་དཔྱོད་ཚུལ།

དཔལ་ན་ལེནྡྲའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་དང་དེ་དག་གི་གནས་ལུགས་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ། དཔྱོད་པའི་སྒོ་གལ་ཆེ་བ་གཞན་ཞིག་ནི་བྱང་སེམས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་དུ་རིགས་པ་བཞིར་གསུངས་པ་དེ་ཡིན། དེ་ཡང་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་ལ་གང་ཡོད་པ་གཞིར་བཞག་ནས་ཆོས་རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་དམ་རང་བཞིན་ནམ་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་དེ་གཞིར་བྱས་ནས། རང་རང་གི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཤིས་དང་མཐུན་པའི་བྱ་བ་གང་དང་གང་བྱེད་པ་དང་། དེའི་སྟེང་ནས་གཅིག་ལ་གཅིག་ཇི་ལྟར་ལྟོས་པ་སྟེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་བ་དང་། ཆ་དང་ཆ་ཅན། བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་སོགས་སུ་འབྲེལ་བའི་ལྟོས་པའི་གཤིས་ལུགས་རྣམས་གྲུབ་ལ། རིགས་པ་དེ་གསུམ་གཞིར་བྱས་ཏེ་དཔྱད་པ་བྱེད་སྐབས། འདི་ཡིན་པས་ན་འདི་ཡིན་དགོས། འདི་ཡོད་པས་ན་འདི་ཡོད་དགོས། འདི་མ་ཡིན་པས་ན་འདི་མ་ཡིན་དགོས། འདི་མེད་པས་ན་འདི་ཡང་མེད་དགོས། ཞེས་པ་ལྟ་བུའི་གཏན་ཚིགས་བཀོད་དེ་བསྒྲུབ་བྱའི་དོན་རྣམས་བསྒྲུབ་ཏུ་རུང་བས། ཚུལ་དེ་ལ་འཐད་པའི་རིགས་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེས་ན་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་དེའི་སྟེང་ནས་ཆོས་རང་རང་གི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དང་། རང་བཞིན་དེའི་སྟེང་ནས་བྱ་བ་གང་དང་གང་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གཅིག་ལ་གཅིག་ཇི་ལྟར་ལྟོས་ནས་ཡོད་པ་དང་། དེ་ལྟར་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་བཅས་རིགས་པ་བཞིར་འཇོག་པ་སྟེ་རྒྱས་པར་བློས་ཡུལ་འཇལ་བའི་ཐབས་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་འཆད་དོ།།

༤) རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཚུལ།

རིགས་པ་བཞིའི་ནང་གི་ལྟོས་པ་དང་བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་གཉིས་ཀྱི་སྙིང་དོན། རྒྱུ་འབྲས་དང་རྟེན་འབྲེལ་ལྟོས་གྲུབ་ཀྱི་ཚུལ་འདི་སངས་རྒྱས་པའི་ལུགས་ལ་ཤིན་ཏུ་གཙིགས་ཆེན་པོར་འཛིན་དགོས་པའི་གནས་ཤིག་སྟེ། རྒྱ་ཆེ་ས་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་བྱུང་རིམ་ནས། ཆུང་ས་གནས་སྐབས་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་གི་བྱུང་བ། དཔེར་ན། ཡུལ་དུས་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་ལ་ཆར་བབས་པ་ལྟ་བུ་ཚུན་ཆད་རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ལམ་འདི་ཁོ་ནའི་ཐོག་ནས་གསལ་བཤད་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ནང་པ་རང་ཉིད་ཀྱི་ལུགས་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་འཁོར་བར་འཁོར་ཚུལ་ནས། འཁོར་བར་འཁོར་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་རྣམས་རིམ་གྱིས་བཟློག་སྟེ་ལེགས་པའི་མཆོག་ཐོབ་པའང་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཚུལ་འབའ་ཞིག་གི་ལམ་ནས་སྒྲུབ་ཚུལ་སྨྲ་བ་ནི། ལོ་རྒྱུས་དང་དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་གང་ནས་བཤད་ཀྱང་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་རིགས་ཚུལ་དེ་སངས་རྒྱས་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལས་བརྩམས་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ན། འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་དང་། དེའི་རྒྱུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་འབྱུང་དང་། འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་ལས་གྲོལ་བའི་ཞི་བའམ་འགོག་པ་དང་། དེ་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་བཅས་བདེ་སྡུག་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཚན་པ་གཉིས་གསུངས་པའི་སྒོ་ནས་བདེན་པ་བཞིའི་རྣམ་གཞག་རྣམས་གསལ་བར་མཛད་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་བདེ་སྡུག་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཚུལ་དེ་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་ན། རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གསུངས་པར་མ་ཟད། དེ་ཡང་ཡན་ལག་སྔ་མ་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འབྱུང་བ་དང་། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འབྱུང་བ་སྔ་མ་སྔ་མ་ལ་རག་ལས་པ་དང་། ཡང་སྔ་མ་སྔ་མ་འགགས་པས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འགག་པ་དང་། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འགགས་པ་སྔ་མ་སྔ་མ་འགགས་པ་ལ་རག་ལས་པ་བཅས་ལུགས་འབྱུང་དང་ལུགས་ལྡོག་གི་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གསུངས་པས། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་གི་གནས་ལུགས་དེ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་སྟོན་པར་མཛད། སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་རྣམས་ཀྱང་སྟོན་པས་རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཚུལ་གསུངས་པ་དེ་གཙིགས་ཆེན་པོར་འཛིན་པས། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་ལས་བྱུང་། །དེ་རྒྱུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས། །རྒྱུ་ལ་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ། །དགེ་སྦྱོང་ཆེན་པོས་དེ་སྐད་གསུངས།།34 ཞེས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་སྙིང་པོའི་མདོའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི། གཙུག་ལག་ཁང་གི་སྒོ་དང་གདུང་མའི་སྟེང་དུ་འགོད་པ་སོགས་ཀྱི་སྲོལ་ཆེས་སྔ་མོ་ཞིག་ནས་དར་བ། དེང་གནའ་རྫས་དང་གནའ་ཤུལ་རྟོག་ཞིབ་པའི་གྲུབ་དོན་ལས་གསལ་བར་རྟོགས་ནུས་པ་ཞིག་གོ།

34 ལུང་འདིའི་འགྱུར་མི་འདྲ་བ་ཞིག འཕགས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་མདོ་ལས། ཆོས་གང་རྒྱུ་བྱུང་དེ་དག་གི །རྒྱུ་དང་དེ་འགོག་གང་ཡིན་པའང་། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བཀའ་སྩལ་ཏེ། །དགེ་སྦྱོང་ཆེན་པོས་དེ་སྐད་གསུངས། །ཞེས་འབྱུང་། སྡེ་དགེ བཀའ། མདོ་སྡེ། ཚ། ཤོག ༡༢༥ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༢ ཤོག ༣༤༣

འོ་ན་མདོ་ལས་རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཚུལ་འདི་ཇི་ལྟར་གསུངས་ཤེ་ན། སཱ་ལུའི་ལྗང་པའི་མདོ་ལས། དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ། མྱུ་གུ་ལས་འདབ་མ། འདབ་མ་ལས་སྡོང་བུ། སྡོང་བུ་ལས་སྦུ་བུ། སྦུ་བུ་ལས་སྙིང་པོ། སྙིང་པོ་ལས་མེ་ཏོག མེ་ཏོག་ལས་འབྲས་བུའོ། །ས་བོན་མེད་ན་མྱུ་གུ་མི་འབྱུང་སྟེ། མེ་ཏོག་མེད་ན་འབྲས་བུའི་བར་དུ་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་། །ས་བོན་ཡོད་ན་མྱུ་གུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་མེ་ཏོག་ཡོད་ན་འབྲས་བུའི་བར་དུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།35 ཞེས་དང་།

35 སྡེ་དགེ བཀའ། མདོ་སྡེ། ཚ། ཤོག ༡༡༧ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༢ ཤོག ༣༡༨

ཡང་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྐྱེན་དང་འབྲེལ་པ་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། ཁམས་དྲུག་འདུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁམས་དྲུག་པོ་གང་དག་འདུས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། དུས་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་འདུས་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྐྱེན་དང་འབྲེལ་བར་བལྟའོ།།”36 ཞེས་ཕྱིའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་མྱུ་གུ་ལྟ་བུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། “དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡང་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་འབྱུང་སྟེ།”37 ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ནང་གི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་འདུ་བྱེད་དང་སེམས་པ་སོགས་ཀྱང་ཕྱིའི་རྟེན་འབྲེལ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གསལ་བར་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཚུལ་དེར་ཞིབ་ཏུ་བརྟགས་པའི་ཚེ་རྒྱུ་རྣམས། ༡ གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་དང་། ༢ མི་རྟག་པའི་རྐྱེན་དང་། ༣ ནུས་པའི་རྐྱེན་གསུམ་དུ་འདུ་བར་གསུངས། རྐྱེན་གསུམ་གྱི་ཚུལ་འདི་སྣོད་བཅུད་བྱུང་རིམ་དང་འབྲེལ་ཆེ་བས་དེར་བཤད་པར་བྱའོ།།

36 གོང་མཚུངས། སཱ་ལུའི་ལྗང་པའི་མདོ། ཤོག ༡༡༧ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༢ ཤོག ༣༡༨

37 གོང་མཚུངས། སཱ་ལུའི་ལྗང་པའི་མདོ། ཤོག ༡༡༨ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༢ ཤོག ༣༢༡

སྤྱིར་རྒྱུ་ལ་ནང་གསེས་དངོས་རྒྱུ་དང་བརྒྱུད་རྒྱུ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་དང་། ཉེར་ལེན་དང་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་གཉིས་སུ་དབྱེ་བའི་ཚུལ་ཡོད་ལ། རྒྱུའི་རྣམ་དབྱེ་དེ་དག་སངས་རྒྱས་པའི་ལུགས་ཀྱིས་གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་འཆད་པའི་ཚེ་ངོ་བོ་དང་། རྒྱུ་འབྲས། བྱེད་ལས་སོགས་གནས་མང་པོ་ཞིག་ལ་དཔྱོད་པའི་སྐབས་ཤིན་ཏུ་གནད་ཆེ་བའི་དོན་ཞིག་ཡིན། རྒྱུ་ལའང་ནང་གསེས་གཙོ་ཆེ་ཆུང་། དུས་ཀྱི་ཆ་ནས་འབྲས་བུ་དང་ཉེ་རིང་། འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བ་རྣམས་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་གང་དང་གང་གི་ལག་རྗེས་ཡིན་མིན་སོགས་ཞིབ་པར་འོག་ཏུ་འཆད།

མདོར་བསྡུས་ན། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ལུགས་ལ། རྒྱུ་མེད་ལས་སྐྱེ་བ་ཁས་མི་ལེན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་བྱེད་པ་པོའི་བློའི་གཡོ་བ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ལས་གྲུབ་པའང་ཁས་མི་ལེན་པ་དང་། རྒྱུ་རྟག་པ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་རིགས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རིགས་མཐུན་པ་དགོས་པ་དང་། རྒྱུའི་ཁྱད་པར་སྣ་ཚོགས་པ་ལས་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་སྣ་ཚོགས་པ་འབྱུང་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྲོལ་ཡིན་གྱི་དེ་ལས་གཞན་དུ་མི་འཐད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པའང་རང་ཆས་སུ་གྲུབ་པའི་གཤིས་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་པ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་སོགས་ནི། རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དབང་གིས་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཚུལ་འདི་ནི། ནང་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐུན་མོང་དུ་ཁས་ལེན་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་གོ་དོན་ཡིན་ལ། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དོན་དང་ལྟོས་པའི་དོན་ལ། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ལྟོས་ཚུལ་ལས་ཕྲ་བ་ཆ་ཤས་ལ་ལྟོས་པ་དང་། དེ་ལས་ཀྱང་ཕྲ་བའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་གོ་དོན་བཅས་དབུ་མ་པའི་གཞུང་དུ་བྱུང་བ་ནི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་ཐད་དུ་འཆད་དོ།།

༥) འགལ་འབྲེལ་ལ་བརྟེན་ནས་རིགས་པས་དགག་སྒྲུབ་བྱེད་ཚུལ།

གོང་དུ་བཤད་པའི་རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཚུལ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རིགས་པ་བཞིའི་སྐབས་འབྲས་བུ་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པའི་དུས་མི་མཉམ་པའི་ལྟོས་ཚུལ་དང་། ཆ་དང་ཆ་ཅན་དང་། ཚོགས་པ་དང་དེའི་ཆ་ཤས་སུ་གྱུར་པའི་ཡན་ལག་སོགས་ཕན་ཚུན་དུས་མཉམ་པའི་ལྟོས་པ་སྟེ་ལྟོས་ཚུལ་གྱི་རིགས་གཉིས་ཡོད་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དེ་ལ་སྔོན་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གཞུང་དུ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་འབྲེལ་པ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་མཛད། འབྲེལ་པ་དེ་གཉིས་ལ་རིམ་པ་བཞིན་དེ་བྱུང་གི་འབྲེལ་པ་དང་། བདག་ཉིད་གཅིག་པའི་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། དང་པོས་རྒྱུ་འབྲས་སྔ་ཕྱི་བའི་འབྲེལ་པ་དང་། ཕྱི་མས་དུས་མཉམ་པའི་ལྟོས་གྲུབ་ཀྱི་འབྲེལ་པ་སྟོན་ནོ། །ཕྱི་མ་དེ་ལའང་ནང་གསེས་རིགས་མི་འདྲ་བ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། བུམ་པ་དང་བུམ་པའི་ཡན་ལག་ལྟ་བུ་ཚོགས་པ་དང་ཆ་ཤས་བར་གྱི་འབྲེལ་པ་དང་། ཡང་ཤུག་པ་ཤིང་དང་བདག་ཉིད་གཅིག་པ་ལྟ་བུ་ཁྱབ་བྱ་ཁྱབ་བྱེད་བར་གྱི་འབྲེལ་པ། བྱས་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལྟ་བུ་ཁྱབ་མཉམ་དོན་གཅིག་པའི་ཆོས་ཀྱི་བར་གྱི་བདག་ཉིད་གཅིག་པའི་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ།།

བདག་གཅིག་ཏུ་འབྲེལ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སྒྲ་དང་རྟོག་པའི་སྒོ་ནས་ཐ་དད་དུ་འབྱེད་པ་ལས་དོན་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ཐ་དད་དུ་འབྱེད་དུ་མེད། དེ་ཡང་བྱས་རྟགས་ཀྱིས་སྒྲ་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པའི་རྟགས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲ་མི་རྟག་པ་དཔོག་ནུས་པ་ནི། གཙོ་བོ་བྱས་པ་དང་མི་རྟག་པ་གཉིས་ལ་བདག་ཉིད་གཅིག་པའི་འབྲེལ་པ་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པའི་གནད་ཀྱིས་ཡིན་པས། འབྲེལ་པའི་ཚུལ་འདི་སྔོན་གྱི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་ལ་རིགས་པའི་ལམ་ནས་ཞིབ་མོར་བརྟགས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཚེ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བའི་གནས་ཤིག་ཏུ་གསུངས་སོ།།

དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ལ་ནང་ཕན་ཚུན་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་འབྲེལ་པ་ཡོད་པའི་རིགས་ཤིག་ཡོད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ནང་ཕན་ཚུན་འགལ་བར་གྱུར་པའི་རིགས་ཤིག་ཀྱང་ཡོད་པ་ངེས་དགོས་པ་གལ་ཆེ། དཔེར་ན། བྱས་པའི་རྟགས་ཀྱིས་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་ནུས་པ་དེ་ཡང་། རྟག་མི་རྟག་ཕན་ཚུན་སྤངས་པའི་དངོས་འགལ་དུ་གནས་པ་དང་། རྟགས་དེའི་དགག་བྱའི་ཆོས་རྟག་པ་ལ་རྟགས་བྱས་པ་དེ་ཁེགས་པས། བྱས་པ་ཡིན་ན་མི་རྟག་པ་ཡིན་པས་ཁྱབ་པ་གྲུབ་པའི་གནད་ཀྱིས་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་གཞི་གང་ཞིག་ལ་གྲང་རེག་གི་འབྲས་བུ་སྤུ་ལོང་བར་བྱེད་པ་སོགས་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་གཞི་དེར་མེ་སྟོབས་ལྡན་ཡོད་པ་རྟགས་སུ་བཀོད་པའི་ཚེ། དེ་ལྟ་བུའི་གྲང་རེག་གི་འབྲས་བུ་འགོག་ནུས་པ་ནི། དེའི་རྒྱུ་གྲང་རེག་དང་མེ་སྟོབས་ཆེན་གཉིས་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་འགལ་ཡིན་པའི་གནད་ཀྱིས་ཡིན་པར་ཤེས་སོ། །སྒྲུབ་བྱེད་འདི་རིགས་ལ་ཚད་མའི་གཞུང་དུ། འགལ་ཟླ་དམིགས་པའི་རྟགས་ཞེས་བཤད་ལ། དེས་ན་གཞིའི་ལྟ་བ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་སྐབས་སུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྒྲུབ་དགོས་ཤིང་། དེའི་ཚེ་རྟགས་དང་དགག་བྱའི་ཆོས་ཀྱི་འགལ་བ་ངེས་པ་དང་། རྗེས་དཔག་གིས་སྒྲོ་འདོགས་ལ་གནོད་པའི་ཚུལ་སོགས་འགལ་བའི་རྣམ་གཞག་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ན་མི་རྟོགས་པས་དེ་དག་ཤེས་དགོས་པ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེའོ། །འགལ་འབྲེལ་གྱི་རྣམ་གཞག་ཞིབ་པར་འོག་ཏུ་བཤད་པར་བྱའོ།།

དེ་ལྟར་གོང་དུ་དཔལ་ན་ལེནྡྲའི་བཞེད་སྲོལ་ནི་རིགས་པ་རྩལ་འདོན་གྱི་ལུགས་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཡང་ཆོས་ཉིད་དང་། ལྟོས་པ། བྱ་བ་བྱེད་པ་སོགས་དངོས་པོའི་གཤིས་ཀྱི་གནས་ལུགས་རྣམས་གཞིར་བྱས་ཏེ། འཐད་སྒྲུབ་ཀྱི་རིགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་རྣམས་རྗེས་དཔག་གིས་དཔོག་དགོས་ཚུལ་དང་། དངོས་པོ་སྟོབས་ཞུགས་ཀྱི་རིགས་པས་ཇི་ཙམ་ཞིག་འགོག་ནུས་མི་ནུས་ཀྱི་མཚམས་ངོས་ཟིན་དགོས་པ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ། འདི་ལ་བསམས་ཏེ་ནང་པའི་རིགས་པ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རིགས་པ་དེས་ཡོད་པར་མ་བསྒྲུབས་པ་དང་། མེད་པར་བསྒྲུབས་པ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འབྱེད་ཅིང་། དེ་བཞིན་དུ་ཚད་མ་དེས་དོན་དེ་མ་རྙེད་པ་དང་། དོན་དེ་མེད་པར་རྙེད་པ་གཉིས། རིགས་པ་དེས་ཡིན་པར་མ་བསྒྲུབས་པ་དང་། མིན་པར་བསྒྲུབས་པ་གཉིས། ཚད་མ་དེས་ཡིན་པར་མ་རྟོགས་པ་དང་། དེས་མིན་པར་རྟོགས་པ་གཉིས་སོགས་ཀྱི་རྣམ་དབྱེ་འབྱེད་དགོས་པར་གསུངས་པ་ནི། རིགས་ལམ་ཕྲ་མོའི་སྤུ་རིས་འབྱེད་ནུས་པའི་རྣམ་དཔྱོད་བཀྲ་བའི་བཤད་པ་ཡིན་པར་གོ་ནུས་སོ།།

༣ ཞར་བྱུང་བསྡུས་གྲྭའི་རིགས་ལམ་གྱི་སྐོར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།

སྤྱི་བཤད།

གོང་དུ་བཀོད་པའི་རིགས་པས་དགག་སྒྲུབ་ཇི་ལྟར་བྱ་བའི་གནད་རྣམས་དང་། ལྷག་པར་ཚད་མ་རིག་པའི་གཞུང་དཔལ་ལྡན་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ངེས་སོགས་སྡེ་བདུན་འགྲེལ་པ་དང་བཅས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྒྲ་རྟོག་ཡུལ་ལ་འཇུག་ཚུལ་གྱི་ལམ་ནས་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་གནད་རྣམས་དང་། གཞན་ཡང་རྗེས་དཔག་གི་རྟེན་གཏན་ཚིགས་དང་། གཞན་གྱི་འདོད་པ་ལ་ནང་འགལ་སྟོན་པའི་སུན་འབྱིན་ནམ་ཐལ་འགྱུར་སོགས་ཀྱི་གནད་རྣམས་གཞིར་བྱས་ཏེ། དེ་དག་ལས་དང་པོ་པས་རིགས་ལམ་ལ་བློ་སྦྱོང་ཚུལ་གྱི་ལམ་དུ་བསྒྲིགས་པའི་རིགས་ཚུལ་བསྡུས་གྲྭར་གྲགས་པ་བོད་ཀྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་དར་ཡོད་པ་འདིར་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་མདོ་ཙམ་བརྗོད་ན། དེ་ཡང་བསྡུས་གྲྭར་གྲགས་པའི་རིགས་ཚུལ་འདི་ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་བཀའ་གདམས་པའི་སློབ་དཔོན་ཚད་མ་རིག་པའི་གནས་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་རིགས་པའི་དབང་ཕྱུག་ཕྱྭ་པ་ཆོས་ཀྱི་སེང་གེས་གཞུང་ཚད་མ་བསྡུས་པ་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ་རྩ་འགྲེལ་དང་། ཚད་མ་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ་རྣམས་བརྩམས་ཏེ་བོད་རང་གི་ཚད་མའི་སྲོལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་བཏོད་པ་ལས་བྱུང་། སློབ་དཔོན་ཕྱྭ་པའི་གཞུང་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཚད་མ་རིག་པའི་བརྗོད་དོན་ཚད་མ་དང་གཞལ་བྱ། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན། གཅིག་དང་ཐ་དད། སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག རྫས་དང་ལྡོག་པ། འགལ་བ་དང་འབྲེལ་པ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ། མཚན་མཚོན་གཞི་གསུམ་སོགས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བཏུས་ཏེ་དེ་དག་དགག་བཞག་སྤོང་གསུམ་གྱི་ལམ་ནས་གཏན་ལ་འབེབས་པར་མཛད། གཞན་ཡང་ཚད་མ་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ་སོགས་ཀྱིས་ལས་དང་པོ་པས་སྦྱོང་བདེ་བའི་ཆེད་དུ་བློ་རྟགས་ཀྱི་གཞུང་སོགས་ཀྱང་སྤེལ་བར་མཛད་པ་ལས་དེང་གི་དུས་སུའང་བོད་ཀྱི་སློབ་གཉེར་གྱི་བསྟི་གནས་རྣམས་སུ་དང་པོར་བློ་རྟགས་བསྡུས་གསུམ་ལ་སྦྱོང་བར་མཛད་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་མ་ཉམས་པར་གནས།

ཕྱྭ་པའི་ཚད་མ་བསྡུས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་བསྡུས་གྲྭའི་གཞུང་འཕེལ་རིམ་གྱི་ཐོག་ནས་བསྡུས་གཞུང་གི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཅི་རིགས་བྱུང་བ་ནི་ཚད་བསྡུས་དང་། བསྡུས་གཞུང་། བསྡུས་སྦྱོར། བསྡུས་གྲྭ། བསྡུས་པ་སོགས་ལྟ་བུའོ།།

ཚད་མ་བསྡུས་པའི་གཞུང་དུ་གསལ་བར་བཤད་པའི་གནད་རྣམས་བསྡུས་ཚན་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འདུས་པར་ཡོངས་སུ་གྲགས་ལ། དེ་དག་སྡོམ་དུ་བཀོད་ན། ཁ་དོག་དཀར་དམར་རྗས་ཆོས་ལྡོག་ཆོས་གཉིས། །འགལ་དང་མི་འགལ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གཉིས། །འབྲེལ་དང་མ་འབྲེལ་ཐ་དད་ཐ་མིན་གཉིས། །རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས། །སྔ་བཙན་བར་བཙན་ཕྱི་བཙན་མཚན་མཚོན་གཉིས། །རྟགས་མང་བསལ་མང་དགག་པ་ཕར་ཚུར་གཉིས། །དངོས་འགལ་བརྒྱུད་འགལ་ཁྱབ་མཉམ་རྣམ་པ་གཉིས། །ཡིན་གྱུར་མིན་གྱུར་ཡིན་ལོག་མིན་ལོག་གཉིས། །ཡོད་རྟོགས་མེད་རྟོགས་རྟག་རྟོགས་དངོས་རྟོགས་གཉིས། །ཞེས་པ་ལྟར་ཡིན་ལ། དུས་ཕྱིས་བསྡུས་ཚན་གྱི་གྲངས་བརྩི་ཚུལ་ལ་ཉེར་གཅིག་དང་། ཉེར་ལྔ། ཉེར་བདུན་སོགས་གྲངས་མི་འདྲ་བ་འདྲེན་ཚུལ་ཡང་ཡོད་པ་ཤེས་དགོས།

རིགས་ལམ་སྦྱོང་བའི་ཚུལ།

བསྡུས་ཚན་རྣམས་ལ། ༡ གཞན་ལུགས་དགག་པ་དང་། ༢ རང་ལུགས་བཞག་པ། ༣ དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤོང་བ་སྟེ་དགག་གཞག་སྤོང་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་སྤྱི་འགྲོས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཡོད་ཅིང་། ཚུལ་འདི་ནི་རིགས་པ་ལ་བློ་རྒྱས་པའི་ཐབས་ལམ་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན། དེ་ཡང་ཐོག་མར་དོན་གང་ཞིག་ལ་དཔྱད་པ་བྱེད་པའི་ཚེ། གཞན་གྱི་འདོད་ཚུལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་བཀོད་ནས་དེ་དག་འགོག་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་རྗེས་རང་ལུགས་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་རྣམས་བཤད་དགོས། དེ་ལ་གཞན་གྱིས་སྐྱོན་བརྗོད་པ་བྱུང་ཚེ་དེ་དག་ལ་ལན་འདེབས་པའི་སྐྱོན་སྤོང་གྱི་བྱ་བར་འཇུག་དགོས་པ་བཅས་སོ། །དེ་ལྟར་དགག་བཞག་སྤོང་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་དཔྱད་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ་སྐབས་བབས་ཀྱི་གནད་དོན་གང་དང་གང་ཡིན་རུང་། དེ་དག་གི་གོ་དོན་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་ཤེས་ནུས་པས།

བསྡུས་གྲྭའི་རིགས་ལམ་གྱི་ཚུལ་འདི་ནི་དཔྱད་པ་ལ་འཇུག་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེའོ།།

དེ་ཡང་བསྡུས་གྲྭའི་རིགས་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ། ངག་དོན་ལ་ཆ་ཤས་གཙོ་བོ་གསུམ་སྟེ། ༡ རྟགས་དང་། ༢ གསལ་བ་དང་། ༣ རྩོད་གཞི་བཅས་གསུམ་དུ་ཕྱེ་སྟེ་ཐལ་འགྱུར་གྱི་ཚུལ་དུ་སྦྱོར་བ་བཀོད་པའི་སྒོ་ནས་དགག་སྒྲུབ་བྱས་པས། སྔ་རྒོལ་ཕྱི་རྒོལ་གཉིས་བར་གྱི་བགྲོ་གླེང་དེ་དོན་གྱི་གནད་ལ་ཁེལ་བ་ཞིག་འོང་། རྟགས་གསལ་རྩོད་གཞི་གསུམ་ཞེས་པ་ནི། དཔེར་ན། སྒྲ་ཆོས་ཅན། མ་བྱས་པ་ཡིན་པར་ཐལ། རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པའི་ཐལ་འགྱུར་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན། སྒྲ་དེ་ཐལ་འགྱུར་དེའི་རྩོད་གཞི་དང་། མ་བྱས་པ་ཐལ་འགྱུར་དེའི་གསལ་བའམ་ཐལ་ཆོས། རྟག་པ་ཐལ་འགྱུར་དེའི་རྟགས་ཡིན་ནོ། །རྩོད་གཞི་སྒྲ་གསལ་བ་མ་བྱས་པ་དང་ཚོགས་པ་སྟེ། སྒྲ་མ་བྱས་པ་ཡིན་པ་དེ་ཐལ་འགྱུར་དེའི་དམ་བཅའ་དང་། རྟག་པ་ཡིན་ན་མ་བྱས་པ་ཡིན་པས་ཁྱབ་པ་དེ་ཐལ་འགྱུར་དེའི་དངོས་ཁྱབ་ཡིན་ལ། གསལ་བ་མ་བྱས་པ་དེའི་ལོག་ཕྱོགས་བྱས་པ་དེ་ཐལ་འགྱུར་དེའི་ཆོས་ལོག་དང་། རྟགས་རྟག་པའི་ལོག་ཕྱོགས་མི་རྟག་པ་དེ་ཐལ་འགྱུར་དེའི་རྟགས་ལོག་ཡིན་ཚུལ་སོགས་གཞན་ལ་རིགས་བསྒྲེའོ། །རྟགས་གསལ་རྩོད་གཞི་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་འདི་གཏན་ཚིགས་རིག་པ་དང་འབྲེལ་ཆེ་བས་གཤམ་དུ་བློ་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་ཐབས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཅུང་ཞིབ་ཏུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།

དཔེར་ན། སྒྲ་ཆོས་ཅན། མ་བྱས་པ་ཡིན་པར་ཐལ། རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པའི་ཐལ་འགྱུར་གྱི་རྟགས་གསལ་རྩོད་གཞི་རྣམས་ཀྱི་རེའུ་མིག

ཆོས་ཅན།

གསལ་བ།

རྟགས།

དམ་བཅའ།

ཆོས་ལོག

རྟགས་ལོག

སྒྲ།

མ་བྱས་པ།

རྟག་པ།

སྒྲ་མ་བྱས་པ།

བྱས་པ།

མི་རྟག་པ།

རྟགས་གསལ་ལ་ལན་འདེབས་པ་ན། སྤྱིར་ཐལ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་ལན་ལ་ ༡ འདོད། ཅེས་པ་དང་། ༢ ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་རྒྱུ་མཚན་འདྲི་བའི་ཚུལ་གྱིས་རེ་ཞིག་མི་འདོད་པའི་ལན་འདེབས་པ་གཉིས་དང་། རྟགས་དང་འབྲེལ་བ་ལ་ ༣ རྟགས་མ་གྲུབ། ཅེས་པ་དང་། ༤ ཁྱབ་པ་མ་བྱུང་ངམ་མ་ངེས་ཞེས་པ་གཉིས་བཅས་བཞིར་གནས་ལ། དེའི་སྟེང་དུ་སྐབས་འགར་ཐལ་བ་སོགས་ལ་ ༥ ཐེ་ཚོམ་ཟ། ཞེས་པའི་ལན་དང་། བཀོད་པའི་རྟགས་དེ་ཐལ་ཆོས་དང་འགལ་བར་མཐོང་ན་ལན་ལ། ༦ ཁྱབ་པ་འགལ། ཞེས་ཀྱང་སྨྲ་དགོས་པས་ལན་འདེབས་ཚུལ་ལ་གཙོ་བོ་དྲུག་ཏུ་ངེས་སོ།།

དེ་དག་ལས། འདོད་ཅེས་པ་ནི། ཆོས་ཅན་དེ་གསལ་བ་དེ་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་པར་འདོད་ཅེས་པ་སྟེ། དཔེར་ན། སྒྲ་ཆོས་ཅན། མི་རྟག་པ་ཡིན་པར་ཐལ། བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་བཀོད་པ་ལ། སྒྲ་མི་རྟག་པ་ཡིན་པར་འདོད་ཅེས་ལན་འདེབས་པ་ལྟ་བུ། ཅིའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་ནི། བཀོད་པའི་ཐལ་འགྱུར་གྱི་དམ་བཅའ་ལ་ཚད་མས་བསལ་བ་འབབ་ཅིང་། རང་གིས་ཀྱང་ཁས་མ་བླངས་ན། རེ་ཞིག་རྒྱུ་མཚན་འདྲི་བའི་ཚུལ་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲ་སྟེ། དཔེར་ན། སྒྲ་ཆོས་ཅན། རྟག་པ་ཡིན་པར་ཐལ། ཞེས་བཀོད་པ་ལ། སྒྲ་རྟག་པ་ཡིན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྟགས་མ་གྲུབ། ཅེས་པ་ནི། ཆོས་ཅན་དེ་རྟགས་དེ་ཡིན་པར་མ་གྲུབ་ཅེས་དེ་ལྟར་ཁས་མི་ལེན་ཞེས་པ་སྟེ། དཔེར་ན། སྒྲ་ཆོས་ཅན། རྟག་པ་ཡིན་པར་ཐལ། ནམ་མཁའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་བཀོད་པ་ལ། སྒྲ་ནམ་མཁའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་རྟགས་མ་གྲུབ། ཅེས་ལན་འདེབས་པ་ལྟ་བུ། ཁྱབ་པ་མ་བྱུང་། ཞེས་པ་ནི། རྟགས་དེ་ཡིན་ན་གསལ་བ་དེ་ཡིན་དགོས་པའི་ཁྱབ་པ་མེད་ཅེས་པ་སྟེ། དཔེར་ན། སྒྲ་ཆོས་ཅན། རྟག་པ་ཡིན་པར་ཐལ། ཤེས་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་བཀོད་པ་ལ། ཤེས་བྱ་ཡིན་ན་རྟག་པ་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་ཅེས་ལན་འདེབས་པ་ལྟ་བུ། གལ་ཏེ། རྟགས་དེ་ཡིན་ན་གསལ་བ་དེ་མ་ཡིན་དགོས་པར་ཁས་ལེན་ན་འགལ་ཁྱབ་ཀྱི་ལན་འདེབས་ཏེ། དཔེར་ན། སྒྲ་ཆོས་ཅན། རྟག་པ་ཡིན་པར་ཐལ། མཉན་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་བཀོད་པ་ལ། མཉན་བྱ་ཡིན་ན་རྟག་པ་མ་ཡིན་པས་ཁྱབ་ཅེས་ལན་འདེབས་པ་ལྟ་བུ། ཡང་རྩོད་གཞི་དེའི་སྟེང་དུ་གསལ་བ་དེ་ཡོད་མེད་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ན་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ལན་འདེབས་པ་ནི། དཔེར་ན། མདུན་གྱི་གཞི་འདིར་ཆོས་ཅན། ཤ་ཟ་ཡོད་པར་ཐལ། ཞེས་བཀོད་པའི་ཐལ་བ་ལ། གསལ་བ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ཞེས་ལན་འདེབས་པ་ལྟ་བུའོ།།

རྟགས་གསལ་ལ་ལན་འདེབས་ཚུལ།

༡ འདོད།

ཆོས་ཅན་དེ་གསལ་བ་དེ་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་པའི་དོན།

༢ ཅིའི་ཕྱིར།

རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་ཞེས་རེ་ཞིག་འདྲི་བའི་ཚིག་ཡིན།

༣ རྟགས་མ་གྲུབ།

ཆོས་ཅན་དེ་རྟགས་དེ་ཡིན་པར་ཁས་མི་ལེན་པའི་དོན།

༤ ཁྱབ་པ་མ་བྱུང་།

རྟགས་དེ་ཡིན་ན་གསལ་བ་དེ་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་པའི་དོན།

༥ འགལ་ཁྱབ།

རྟགས་དེ་ཡིན་ན་གསལ་བ་དེ་མ་ཡིན་པས་ཁྱབ་པའི་དོན།

༦ ཐེ་ཚོམ་ཟ།

དམ་བཅའ་དང་རྟགས་སོགས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་དོན།

སྔོན་གྱི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་ནང་པའི་གཞུང་དུ་ནི་དྲི་བའི་ལན་ལ་སྤྱིར། ༡ མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་དང་། ༢ རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ལུང་བསྟན་པ་དང་། ༣ དྲིས་ནས་ལུང་བསྟན་པ་དང་། ༤ གཞག་པར་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ལན་བཅས་བཞི་གསུངས་ཏེ། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལས། མགོ་གཅིག་དང་ནི་རྣམ་ཕྱེ་དང༌། །དྲི་དང་གཞག་པར་ལུང་བསྟན་པ། །38 ཞེས་སོ།།

38 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་ལྔ་པ། ཤླཽཀ ༢༢ ཤོག ༡༦ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༣༨

དེ་དག་དཔེར་བརྗོད་ན། གཟུགས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་འདྲི་བ་ན། ཡིན་ཞེས་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལན་འདེབས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ཐམས་ཅད་གཟུགས་ཡིན་ནམ་ཞེས་འདྲི་བ་ན། ཐོགས་རེག་ཅན་རྣམས་གཟུགས་ཡིན་གྱི་མྱོང་ཚོར་ཅན་རྣམས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ལན་འདེབས་པ་དང་། ཤིང་འདི་རིང་པོ་ཡིན་ནམ་ཐུང་བ་ཡིན་ཞེས་འདྲི་བ་ན། གང་ལ་ལྟོས་ཏེ་འདྲི་ཞེས་དྲིས་ནས་ལན་འདེབས་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་དེ་ལས་ཐུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟོས་ཏེའོ་ཞེས་ཟེར་ན་ནི་རིང་བ་ཡིན་ཞེས་དང་། འོན་ཏེ་དེ་ལས་རིང་བ་རྣམས་ལ་ལྟོས་ཏེའོ་ཞེས་ཟེར་ན་ནི་ཐུང་བ་ཡིན་ཞེས་ལན་འདེབས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་སྐབས་རེར་དྲི་བ་འགའ་ཞིག་ལ་དགག་བྱ་དང་དགོས་པའི་དབང་གིས་གནས་སྐབས་ལན་མི་འདེབས་པ་ལྟ་བུའི་གཞག་པའི་ལན་འདེབས་ཚུལ་རྣམས་ཡོད་པར་གསུངས་སོ།།

བསྡུས་གྲྭའི་རིགས་ལམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་བྱའི་གནས་ལ་མཐའ་གཅོད་པའི་ཐབས་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ནི་མུ་གསུམ་མུ་བཞིར་གྲགས་པའི་ཚུལ་དེ་ཡིན་ལ། མུ་གསུམ་མུ་བཞི་ཞེས་པའི་ནང་། ༡ མུ་གསུམ་དང་། ༢ མུ་བཞི། ༣ འགལ་བ། ༤ དོན་གཅིག་བཅས་བཞི་ཡོད། མུ་གསུམ་མུ་བཞིའི་ཚུལ་དེ་ནི་ཆོས་གཉིས་ཀྱི་བར་ཁྱད་པར་གང་ཡོད་མིན་མཐའ་གཅོད་པའི་ཐབས་སྟབས་བདེ་ལ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་སྟེ། དཔེར་ན། མི་དང་བོད་མི་ལྟ་བུ་ལ་མུ་གསུམ་ཡོད་དེ། ༡ བོད་ཕྲུག་གཉིས་ཀ་ཡིན་པའི་མུ་དང་། ༢ བོད་མི་ཡིན་ན་མི་ཡིན་པས་ཁྱབ་མོད། མི་ཡིན་ན་བོད་པ་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་པས། མི་ཡིན་ལ་བོད་མི་མ་ཡིན་པའི་མུ་ནི་རྒྱ་གར་བ་ལྟ་བུ། ༣ ཁྱི་ལྟ་བུ་གཉིས་ཀ་གང་ཡང་མ་ཡིན་པའི་མུ་ཡིན་ནོ། །

ཤིང་བཟོ་བ་དང་། བོད་མི་གཉིས་ལྟ་བུ་ལ་མུ་བཞི་ཡོད་དེ། ༡ བོད་པའི་ཤིང་བཟོ་བ་དེ་གཉིས་ཀ་ཡིན་པའི་མུ། ༢ རྒྱ་གར་ཤིང་བཟོ་བ་དེ་དང་པོ་ཡིན་ལ་གཉིས་པ་མ་ཡིན་པའི་མུ། ༣ བོད་ཕྲུག་བྱིས་པ་དེ་གཉིས་པ་ཡིན་ལ་དང་པོ་མ་ཡིན་པའི་མུ། ༤ ཁྱི་ལྟ་བུ་གཉིས་ཀ་གང་ཡང་མ་ཡིན་པའི་མུ་ཡིན་ནོ།།

འགལ་བ་ནི། རྟ་དང་བ་ལང་གཉིས་ལྟ་བུ་དང་། དཀར་པོ་དང་དམར་པོ་གཉིས་ལྟ་བུ་དང་། རྟག་མི་རྟག་གཉིས་ལྟ་བུ་ཐ་དད་ཅིང་གཞི་མཐུན་མི་སྲིད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་ལ། དེ་རྣམས་ལ་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཀ་ཡིན་པའི་དཔེ་མཚོན་གཅིག་ཀྱང་འཇོག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།

དོན་གཅིག་ཅེས་པ་ནི། ཆོས་གཉིས་ཕན་ཚུན་གཞི་མཐུན་སྲིད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་ཡིན་ཁྱབ་མཉམ་ཡིན་པའི་རིགས་དཔེར་ན། བྱས་པ་དང་མི་རྟག་པ་གཉིས་ལྟ་བུ་དང་། མེ་དང་ཚ་ཞིང་སྲེག་པ་གཉིས་ལྟ་བུ་རྣམས་སོ། །བསྡུས་གྲྭའི་གཞུང་དུ་དོན་གཅིག་ལ་ཁྱབ་པ་སྒོ་བརྒྱད་ཚང་བ་ཞིག་དགོས་པར་བཤད་དེ། ཕན་ཚུན་གཅིག་ཡིན་ན་ཅིག་ཤོས་ཡིན་པས་ཁྱབ་པའི་ཡིན་མཉམ་ཁྱབ་གཉིས། ཕན་ཚུན་གཅིག་མ་ཡིན་ན་ཅིག་ཤོས་མ་ཡིན་པས་ཁྱབ་པའི་མིན་ཁྱབ་མཉམ་གཉིས། ཕན་ཚུན་གཅིག་ཡོད་ན་ཅིག་ཤོས་ཡོད་པས་ཁྱབ་པའི་ཡོད་ཁྱབ་མཉམ་གཉིས། ཕན་ཚུན་གཅིག་མེད་ན་ཅིག་ཤོས་མེད་པས་ཁྱབ་པའི་མེད་ཁྱབ་མཉམ་གཉིས་བཅས་སོ། །

མུ་གསུམ་མུ་བཞི་འགལ་བ་དོན་གཅིག

མུ་གསུམ།

དཀར་པོ་དང་རས་དཀར་པོའི་ཁ་དོག

༡ རྒྱ་གར་གྱི་རས་དཀར་པོའི་ཁ་དོག ༢ གངས་རི་དཀར་པོའི་ཁ་དོག ༣ རས་དམར་པོའི་ཁ་དོག

མུ་བཞི།

རས་ཀྱི་ཁ་དོག་དང་དཀར་པོ།

༡ རས་དཀར་པོའི་ཁ་དོག ༢ རས་དམར་པོའི་ཁ་དོག ༣ གངས་རི་དཀར་པོའི་ཁ་དོག ༤ ས་ནག་པོའི་ཁ་དོག

འགལ་བ།

དཀར་པོ་དང་ནག་པོ།

དཀར་པོ་དང་ནག་པོ་གཉིས་ཐ་དད་ཅིང་། དེ་གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་མེད་པའོ།།

དོན་གཅིག

ཁ་དོག་དང་མདོག་ཏུ་རུང་བ།

ཁ་དོག་དང་མདོག་ཏུ་རུང་བ་གཉིས་མིང་སོ་སོ་བ་མ་གཏོགས་དོན་ལ་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ།།

མདོར་ན་བོད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ཕྱྭ་པ་ཆོས་ཀྱི་སེངྒེས་སྲོལ་གསར་དུ་བཏོད་པའི་བསྡུས་གྲྭའི་རིགས་ལམ་དེ་ནི་ཤེས་བྱའི་གནས་ལ་འཇུག་པའི་རིགས་པའི་སྒོ་མོ་ཡངས་པོར་འབྱེད་པའི་ཐབས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན་པས། སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་རིག་པའི་གནས་ཙམ་དུ་མ་ཟད། དེང་རབས་ཀྱི་རིག་པའི་གནས་གཞན་ལའང་སྦྱར་དུ་རུང་བའི་རིགས་ཚུལ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པས། འདིར་ངོ་སྤྲོད་ཙམ་བཀོད་པ་ཡིན་ལ། ཞིབ་ཏུ་སྦྱོང་འདོད་པ་རྣམས་བསྡུས་གྲྭའི་གཞུང་ཉིད་ལ་བལྟ་བར་བྱའོ།།39

39 ༸གོང་ས་མཆོག་གི་ནང་ཆོས་ངོ་སྤྲོད་ཕྱག་དེབ་གསུམ་པའི་ནང་། “རྟགས་གསལ་གཏོང་བའི་རིགས་ལམ་ནི། བློ་གྲོས་ཀྱི་རྣམ་དཔྱོད་གོང་ནས་གོང་དུ་སྤེལ་ཞིང་། རིག་པ་མྱུར་པོ་ཡོང་བའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་ཡིན། ཤེས་བྱའི་སྡེ་ཚན་གང་དང་གང་ཞིག་ཡིན་ཡང་དེ་དག་མཐའ་ཆོད་པ་ཤེས་རྒྱུ་དང་། རང་གི་བསམ་བློ་གྲུང་ཤ་དོད་དུ་འགྲོ་བ་བཅས་ལ་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཡོད། དེས་ན་རིགས་ལམ་གྱི་ཐོག་ནས་འདི་ཡིན་ན་དེ་ཡིན་པས་ཁྱབ་པ་དང་། དེ་ཡིན་ན་འདི་ཡིན་དགོས་ཞེས་པའི་མུ་གསུམ་མུ་བཞི་དང་འགལ་བ་དོན་གཅིག་གི་སྐོར་རྣམས་སློབ་ཚན་ཚང་མའི་ནང་འགྲོ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡོང་ཞིང་། དེ་ལྟར་བྱུང་ན་སློབ་ཚན་དེ་ཞིབ་ཚགས་ཤེས་རྒྱུ་སོགས་ལ་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཡོད།” ཅེས་བཀའ་སྩལ།

སྐབས་གཉིས་པ། ཤེས་བྱ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་གཞག

༡ གཏན་ལ་དབབ་བྱ་གཞིའི་རྣམ་གཞག་སྤྱིར་བཤད་པ།

དེ་ལ་སྔོན་གྱི་ནང་པའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཚེ་གཞུང་གི་སྤྱི་སྒྲོམ་སྣ་ཚོགས་མཛད་པ་རྣམས་ལ་སྐབས་སུ་བབ་པའི་བརྗོད་བྱ་དེ་ཉིད་གཞུང་ཀློག་པ་པོའི་བློ་ངོར་འཆར་ཚུལ་གྱི་ཐབས་ལམ་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་རེ་སྣང་ལ། འདིར་ནི་འཆད་ཚུལ་དེ་དག་གི་ལེགས་པའི་ཆ་བླངས་པའི་སྒོ་ནས་དེང་དུས་ཀྱི་དོན་གཉེར་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བློ་ངོར་འཆར་བདེ་བའི་ཁྱད་ཆོས་གཙོར་འདོན་བྱས་ནས། ༡ ཤེས་བྱ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་གཞག ༢ ཡུལ་ཅན་བློའི་རྣམ་གཞག ༣ བློ་ཡུལ་ལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་པའི་ཚུལ། ༤ བློས་ཡུལ་འཇལ་བའི་ཐབས། ༥ ཡུལ་འཇལ་བ་པོའི་གང་ཟག་གི་རྣམ་གཞག་བཅས་རྩ་བའི་སྡེ་ཚན་ལྔར་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པ་ལ། ཤེས་བྱ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་ཏུ་ཡུལ་དངོས་པོ་སོ་སོའི་རང་བཞིན། ཤེས་བྱེད་བློའི་རྣམ་གཞག་ཏུ་མྱོང་ཚོར་ཅན་གྱི་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་དང་དབྱེ་བ། བློ་ཡུལ་ལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་པའི་ཚུལ་དུ་སེལ་བ་དང་སྒྲུབ་པ་གང་གི་སྒོ་ནས་འཇུག་མིན་དང་ཤེས་པ་རྣམ་པ་དང་བཅས་མ་བཅས་སོགས། བློས་ཡུལ་འཇལ་བའི་ཐབས་བཤད་པར་སུན་འབྱིན་དང་སྒྲུབ་ངག་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐོར་དང་ཞར་བྱུང་བློ་སྦྱོང་བའི་རིམ་པ། ཡུལ་འཇལ་བ་པོའི་རྣམ་གཞག་ཏུ་ཕྱི་ནང་གི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བས་གང་ཟག་ངོས་འཛིན་ཚུལ་རྣམས་འཆད་དོ།།

དང་པོ་ཤེས་བྱ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་བཤད་པ་ལ། སྤྱིར་ཡོད་མེད་ནི་བློ་ཚད་མ་ཞིག་གིས་གྲུབ་ན་ཡོད་པ་དང་། དེས་མ་གྲུབ་ན་མེད་པར་འཇོག་དགོས། དཔེར་ན། བུམ་པ་ལྟ་བུ་ཚད་མས་གྲུབ་པས་ཡོད་པ་དང་། རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུ་ཚད་མས་མ་གྲུབ་པས་མེད་པར་འཇོག་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་དཔལ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པའི་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་དུ།

དེ་ལ་དམིགས་རུང་རྣམས་ཀྱི་ནི། །ཡོད་པར་དམིགས་པ་ལས་གཞན་མིན།།40

40 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཅེ། གཞན་དོན་ལེའུ། ཤླཽཀ ༢༦༤ ཤོག ༡༤༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༥༩༨

སྐབས་འགར་ཚད་མའི་གཞུང་གི་ཚིག་ཟིན་དུ། དོན་བྱེད་ནུས་པ་ཡོད་པའི་དོན་དུ་བཞག་པའང་འོངས་ཏེ། དཔེར་ན། རྣམ་འགྲེལ་དུ། “འཇིག་ལ་འབྲས་དང་ཡོད་ཉིད་བཞིན། །” ཞེས་ཡོད་པ་སྒྲ་འཇིག་པར་སྒྲུབ་པའི་རྟགས་སུ་བཀོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྩོད་རིགས་སུ། “ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་དོན་བྱེད་ནུས་པ་ཡིན་ལ།” ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ། དེ་དག་ནི་དོན་རང་མཚན་གྱིས་ཡོད་པའི་དོན་ལ་དགོངས་པར་ཤེས་དགོས།

ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཚད་མས་དམིགས་པ་ཡོད་པའི་དོན་དུ་འཇོག ཡོད་པ་དང་། གཞི་གྲུབ། ཡུལ། ཤེས་བྱ། གཞལ་བྱ། ཆོས་རྣམས་དོན་གཅིག་ཡིན། ཚད་མས་གྲུབ་པ། གཞི་གྲུབ་ཀྱི་ངོ་བོ། བློས་རིག་པར་བྱ་བ། ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ། བློའི་ཡུལ་དུ་བྱ་རུང་བ། ཤེས་བྱའི་ངོ་བོ། ཚད་མས་རྟོགས་པར་བྱ་བ། གཞལ་བྱའི་ངོ་བོ། རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པ། ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོར་འཇོག

ཤེས་བྱ་ཡུལ་ལ་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་སོགས་ནང་པའི་གཞུང་གི་སྐབས་སོ་སོར་ངོ་བོ་དང་། ཁྱད་པར། དགོས་པ། རིགས་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་བྱ་ཡུལ་གྱི་དབྱེ་བསྡུ་བྱེད་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་ཡོད་ཅིང་། རིགས་སོ་སོར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ན། རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་འདུས་བྱས་ཤིང་འགྱུར་ལྡོག་ཡོད་པའི་རིགས་ཤིག་དང་། རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་འདུས་མ་བྱས་པ་འགྱུར་ལྡོག་མེད་པའི་རིགས་བཅས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་ཞིང་། དེའི་དང་པོ་རྣམས་མི་རྟག་པའམ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་། གཉིས་པ་རྣམས་རྟག་པའམ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་སུ་འཇོག་ལ། དེ་ཡང་རིགས་དང་པོར་གཏོགས་པ་རྣམས་ནི། རང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་དོན་བྱེད་པས་དངོས་པོ་དང་། རང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པས་བྱས་པ། རྒྱུ་རྐྱེན་རྣམས་འདུས་ཤིང་ཕྲད་ནས་བྱས་པས་འདུས་བྱས། སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་གྱུར་པས་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་དངོས་པོ། བྱས་པ། འདུས་བྱས། མི་རྟག་པ་རྣམས་དོན་གཅིག དོན་བྱེད་ནུས་པ་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་དང་། སྐྱེས་པ་བྱས་པའི་ངོ་བོ་དང་། སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་རུང་བ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། སྐད་ཅིག་མ་མི་རྟག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ།།

འདུས་བྱས་མི་རྟག་པའི་ཆོས་ལའང་ནང་གསེས་ཀྱིས་ཕྱེ་ན། ༡ མིག་གིས་མཐོང་རྒྱུ་དང་ལག་པས་རེག་རྒྱུ་ཡོད་པ་ལྟ་བུའི་ཐོགས་རེག་ཅན་གྱི་གཟུགས་ཅན་གྱི་རིགས་དང་། ༢ གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནང་མྱོང་བ་ཙམ་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་པའི་རིགས། ༣ ཡང་གཟུགས་ཤེས་གཉིས་གང་ཡང་མ་ཡིན་ཡང་། དེ་གཉིས་གང་རུང་གི་ཆ་ལ་བཏགས་པ། དཔེར་ན། དུས་ལྟ་བུའི་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རིགས་བཅས་གསུམ་དུ་འཇོག་པ་ནི། སྔོན་གྱི་ནང་པའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་སྲོལ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད།

གཉིས་པ་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་འདུས་མ་བྱས་པ་འགྱུར་ལྡོག་མེད་པའི་རིགས་རྣམས་ལ་ནི། རང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་དོན་མི་བྱེད་པས་དངོས་མེད་དང་། རང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་མ་སྐྱེས་པས་མ་བྱས་པ། སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་མི་རུང་བས་འདུས་མ་བྱས། སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་གིས་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཡིན་པས་རྟག་པ་སོགས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་མཛད། དེ་ལྟར་ན། དངོས་མེད་ཀྱི་ཆོས། མ་བྱས་པའི་ཆོས། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས། རྟག་པ་རྣམས་དོན་གཅིག དོན་བྱེད་ནུས་སྟོང་དངོས་མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་མ་བྱས་པའི་ངོ་བོ་དང་། སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་མི་རུང་བ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། ཆོས་དང་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པའི་གཞི་མཐུན་པ་རྟག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ། །རྟག་པ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་རྟག་པ་དང་། རེས་འགའ་བའི་རྟག་པ་གཉིས་སུ་ཡོད་ཅིང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་དུས་གཏན་དུ་གནས་པའི་རྟག་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་རྟག་པ་དང་། བུམ་པའི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་བུམ་པ་ཡོད་པའི་ཚེ་ཡོད་ཅིང་། དེ་མེད་པའི་ཚེ་མེད་པས། སྐབས་རེར་མེད་ལ་སྐབས་རེར་ཡོད་པས་རེས་འགའ་བའི་རྟག་པར་འཇོག་གོ།

༢ གཟུགས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་འཇོག་ཚུལ།

གཟུགས་ཅན་རགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་ཐོགས་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་འཇོག་དགོས་ལ། སྤྱིར་ནང་པའི་གཞུང་མང་པོར་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོའམ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དོན་སྟོན་པ་ན། གཟུགས་སུ་རུང་བ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དཔེར་ན། སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ལས། གཟུགས་ནི་གཟུགས་རུང་མཚན་ཉིད་ཅན། །41 ཞེས་སོ།།

41 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། འ། སེམས་བསྐྱེད་དྲུག་པ། ཤླཽཀ ༢༠༢ ཤོག ༢༡༤ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༠ ཤོག ༥༤༡

གཟུགས་སུ་རུང་བ་ཞེས་པའི་དོན་ནི། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། “གཟུགས་སུ་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གནོད་པར་བྱར་རུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།”42 ཞེས་གསུངས་ལ། གནོད་པ་བྱེད་ཚུལ་ཡང་། དཔེར་ན། མེ་ཏོག་གི་འདབ་མ་གསར་པ་ཞིག་ལ་ལག་པས་རེག་པ་ཙམ་གྱིས་ལག་པས་རེག་སའི་གཞི་ལ་རྙིང་པའི་རྣམ་པ་ནག་པོ་ཆགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། གནོད་པ་བྱེད་པའི་དོན་འགྱུར་བ་སྐྱེད་པ་ལ་བྱེད་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ལས། “གཟུགས་ཀྱི་གནོད་པ་གང་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་བསྐྱེད་པའོ། །”43 ཞེས་གསུངས། དེའི་གོ་དོན་ནི། གཟུགས་ཅན་ནང་ཕན་ཚུན་ཕྲད་པ་ལས་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་མི་འདྲ་བ་སྐྱེད་པས་གནོད་པ་བྱར་རུང་བ་ཞེས་ཟེར།

42 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་དང་པོ། ཤོག ༣༢ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༧༩

43 གོང་མཚུངས། ཤོག ༣༢ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༧༩

དེ་ལྟར་མངོན་པ་མཛོད་རང་འགྲེལ་དུ་གཟུགས་ཅན་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱར་རུང་བ་གཟུགས་སུ་རུང་བའི་དོན་དུ་བཞག་པ་ལ། སྐྱོན་སྤོང་མཛད་པའི་སྐབས་སུ་དོགས་པ་གསུམ་བཀོད་ནས་ལན་འདེབས་པར་མཛད་དེ། དང་པོ་ནི། གཟུགས་སུ་རུང་བའི་དོན་གནོད་པ་བྱར་རུང་ལ་བྱེད་ན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་གཟུགས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་ཅན་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ། དེའི་ལན་དུ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་པུར་གནས་པ་ལ་གནོད་པ་བྱར་མི་ནུས་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཞན་དང་ཚོགས་ན་གནོད་པ་བྱར་རུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ལན་མཛད།

སྐྱོན་སྤོང་གཉིས་པ་ནི། འོ་ན་འདས་པའི་གཟུགས་དང་མ་འོངས་པའི་གཟུགས་གཉིས་གཟུགས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་ཅན་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ། ལན་དུ། འདས་མ་འོངས་ཀྱི་གཟུགས་གཉིས་ཀྱང་གཟུགས་སུ་ཡོད་ཟིན་པ་དང་། ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ད་ལྟའི་གཟུགས་དང་རིགས་མཐུན་པས་གཟུགས་སུ་འཇོག་སྟེ། དཔེར་ན། ནགས་ཚལ་ལྟ་བུ་ཤིང་འགའ་ཞིག་བུད་ཤིང་གི་རིགས་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་བུད་ཤིང་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ཞེས་གསུངས།

སྐྱོན་སྤོང་གསུམ་པ་ནི། འོ་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གཟུགས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་ཅན་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱར་རུང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ། ལན་དུ། དེའི་རྟེན་རིག་བྱེད་གཟུགས་སུ་ཡོད་པས་གཟུགས་སུ་བཞག་སྟེ། དཔེར་ན། ཤིང་ལྗོན་པ་གཡོས་པ་ན་དེའི་གྲིབ་མ་གཡོ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེས་སྐྱོན་སྤོང་མཛད་དེ། མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། འོ་ན་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཟུགས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་གཅིག་པུ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དོ། །འདུས་པ་ལ་གནས་པ་དེ་ལ་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དོ། །འོ་ན་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་གཟུགས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་སུ་ཡོད་ཟིན་པ་དང་། གཟུགས་སུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཡིན་ཏེ་བུད་ཤིང་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གཟུགས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་གཟུགས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་སུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཤིང་ལྗོན་པ་གཡོས་པས་གྲིབ་མ་གཡོ་བ་བཞིན་ནོ། །44 ཞེས་སོ།།

44 གོང་མཚུངས། ཤོག ༣༢ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༧༩

འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་སུ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་འཇོག་པ་ན། གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་ཞེས་གསུངས་ཤིང་། དེ་ལའང་ནང་གསེས་གཟུགས་སུ་ཡོད་ཚུལ་རིགས་གཉིས་ཏེ། ཐོགས་རེག་ཅན་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པས་གཟུགས་སུ་ཡོད་པའི་རིགས་གཅིག་དང་། ཡིད་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཡུལ་ཆ་དང་བཅས་པར་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་བཀྲ་བར་འཛིན་པས་གཟུགས་སུ་ཡོད་པའི་རིགས་ཤིག་བཅས་གཉིས་གསུངས། དེ་ཡང་མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ལས། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅི་ཞེ་ན། གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་གཟུགས་སུ་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། རེག་པས་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་དང་། ཡུལ་དཔྱད་པས་གཟུགས་སུ་ཡོད་པའོ། །རེག་པས་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་གང་ཞེ་ན། ལག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པས་རེག་ན་གཟུགས་སུ་རུང་བ་དང་། བོང་བའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། དབྱུག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། མཚོན་ཆའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། སྦྲང་བུ་དང་། ཤ་སྦྲང་དང་། རླུང་དང་། ཉི་མ་དང་། སྡིག་སྦྲུལ་གྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པས་རེག་ན་གཟུགས་སུ་རུང་བའོ། །45 ཞེས་དང་།

45 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། རི། ཀུན་ལས་བཏུས་དང་པོ། ཤོག ༤༥ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༦ ཤོག ༡༡༨

ཡང་དེ་ཉིད་ལས། “ཡུལ་དཔྱད་པས་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ཡུལ་ལ་གཟུགས་འདི་དང་འདིའོ། །གཟུགས་འདི་ལྟ་བུ་དང་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་མཉམ་པར་གཞག་པའམ། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཡིད་རྟོག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་བཀྲ་བར་འཛིན་པའོ། །”46 ཞེས་གསུངས། འདིར་ཀུན་བཏུས་སུ་མཉམ་པར་བཞག་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། མི་སྡུག་པ་སྒོམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྟ་བུ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་སེམས་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་བློ་ནི་འདི་དང་འདིའོ་ཞེས་འཛིན་པའི་ཞེན་ཡུལ་ལ་མ་འཁྲུལ་བའི་ཡིད་བློ་རྟོག་པ་སྟེ་ཕྱི་རོལ་ཡུལ་ལ་འཕྲོ་བའི་རྟོག་པ་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ། གོང་དུ་དྲངས་པའི་མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ཀྱི་དོན་འགྲེལ་བའི་ཚེ། སློབ་དཔོན་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱིས་ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་བཤད་པ་ལས་འདི་ལྟར་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། “གང་ཡུལ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱོགས་ལའོ། །འདི་དང་འདིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀེང་རུས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་འདྲ་བའི་གཟུགས་བརྙན་ནོ། །འདི་ལྟ་བུ་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གོ། བཀྲ་བར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་པའོ། །”47 ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།

46 གོང་མཚུངས། ཀུན་ལས་བཏུས་དང་པོ། ཤོག ༤༥ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༦ ཤོག ༡༡༨

47 གོང་མཚུངས། མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་བཤད་པ། ཤོག ༢ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༦ ཤོག ༩༥༩

གོང་དུ་དྲངས་པའི་ནང་པའི་མངོན་པ་བའི་སློབ་དཔོན་སྐུ་མཆེད་གཉིས་ཀྱི་གཞུང་དུ་གཟུགས་སུ་རུང་བའམ་གཟུགས་སུ་ཡོད་པའི་དོན་འཇོག་ཚུལ་ལ་ཅུང་ཟད་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་བྱུང་མོད། སྤྱིར་གཟུགས་ལ་ནང་གསེས་དབང་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་གཟུགས་དང་། ཡིད་ཤེས་ཁོ་ནའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་གཟུགས་གཉིས་ཡོད་པར་བཞེད་པ་ལ་དགོངས་པ་མཐུན། དེའི་དང་པོ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་སོགས་ཐོགས་རེག་ཅན་གྱི་གཟུགས་སོགས་དོན་ལྔ་ལྟ་བུ། གཉིས་པ་ལ་ཐོགས་བཅས་ཡིན་པ་དང་། ཐོགས་མེད་ཡིན་པ་བཅས་རིགས་གཉིས་ལས་དང་པོ་ནི། ནང་གི་གཟུགས་མིག་སོགས་དབང་པོ་ལྔ་ལྟ་བུ་དང་། གཉིས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་གྲགས་སོ། །དེ་ལྟར་ན། ནང་པའི་གཞུང་དུ་སྤྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་འཆད་པའི་སྐབས། གཟུགས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ཀྱི་བར་ཁྱད་པར་ཕྱེ་དགོས་ཏེ། གཟུགས་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་སྤྱི་ལ་ཁྱབ་པའི་རིགས་ཀྱི་མིང་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་དེའི་ནང་ཚན་དུ་གྱུར་པའི་མིག་གི་ཤེས་པའི་གཟུང་བྱར་གྱུར་པའི་དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་གི་གཟུགས་རྣམས་ལ་གོ་དགོས། དེ་ལྟར་ན། སྒྲ་དང་། དྲི། རོ། རེག་བྱ་རྣམས་གཟུགས་ཡིན་གྱི། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་མིན་པའི་རྣམ་དབྱེ་འབྱེད་དགོས།

གཞན་ཡང་སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་ཀྱི་མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་སུ་འབྱུང་བ་ལྟར་ན། ནང་པའི་གཞུང་ནས་གཟུགས་སུ་རུང་བ་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་གསུངས་པའི་གཟུགས་དང་། ཐོགས་རེག་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་འབྱེད་དགོས་ཏེ། གཞུང་དེ་ལས་རེག་པས་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་ཞེས་གསུངས་པ་རྣམས་ནི་ཐོགས་རེག་ཅན་གྱི་གཟུགས་ཅན་དུ་འཇོག་དགོས་ཤིང་། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་ཡུལ་དཔྱད་པས་གཟུགས་སུ་ཡོད་པར་གསུངས་པའི་ནང་ཚན་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་ཐོགས་རེག་ཅན་གྱི་གཟུགས་ཡིན་མི་དགོས་པས། དེ་དག་གཟུགས་སུ་འཇོག་ཀྱང་ཐོགས་རེག་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་སུ་འཇོག་མི་དགོས་སོ།།

ཡང་གཟུགས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་དᩏ་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་གསུངས་ཏེ། སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་ཀྱི་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། གཟུགས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དང་བ་དང་། དང་བའི་གཟུང་བ་དང༌། ཡིད་ཀྱི་གཟུང་བའོ། །དེ་ལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྒྱུར་བྱས་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་རྟེན་གྱི་གཟུགས་དང་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་གཟུགས་དང་བ་ཞེས་བྱའོ། །མཚུངས་པའི་གཟུགས་དང་བ་ལྔ་པོ་དག་གི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལྔ་པོ་དག་ནི་དང་བས་གཟུང་བའི་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་དང་བ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་ཡུལ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རིམ་གྱིས་རང་གི་རྒྱུན་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་དང་མཚུངས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་གཟུགས་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ཐམས་ཅད་ནི་ཡུལ་མནན་ཏེ་གནས་པ་དང༌། ཡུལ་ལས་རྟག་ཏུ་རུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །དང་བས་གཟུགས་དང་དང་བའི་གཟུང་བའི་གཟུགས་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་དང་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །ལག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་བོང་བ་དང་དབྱུག་པ་དང་མཚོན་ཆ་དང་གྲང་བ་དང་དྲོ་བ་དང་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་དང་ཤ་སྦྲང་དང་སྦྲང་བུ་མཆུ་རིངས་དང་རླུང་དང་ཉི་མ་དང་སྡིག་སྦྲུལ་གྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རེག་པ་དག་གིས་རེག་པར་བྱར་རུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །48 ཞེས་སོ།།

48 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ཞི། བམ་པོ་ཉེར་གཉིས་པ། ཤོག ༢༠ᨃ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༤ ཤོག ༤༩༡

འདིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་གསུམ་གསུངས་པ་ནི། གཟུགས་རང་གི་ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་ལ། དང་བའི་གཟུགས་ཏེ་མིག་སོགས་དབང་པོ་ལྔ་དང་། དང་བས་གཟུང་བའི་གཟུགས་ཏེ་གཟུགས་སོགས་དོན་ལྔ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་གཟུང་བའི་གཟུགས་ཏེ་ཡིད་ཤེས་འབའ་ཞིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་ལ་བྱ་ཞིང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གསུངས་པ་ནི། གཟུགས་ཅན་གྱི་རིགས་མང་པོར་ཐུན་མོང་དུ་ཁྱབ་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ལ་དགོངས་ཏེ། ཡུལ་མནན་ཏེ་གནས་པ་ཞེས་གཟུགས་ཅན་གྱི་རིགས་དུ་མ་ཞིག་ཡུལ་གྱི་གོ་ས་མནན་ཏེ་གནས་པ་དང་། འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་འཕེལ་འགྲིབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དང་། རེག་པ་དག་གིས་རེག་པར་བྱར་རུང་བ་ཞེས་པ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་མང་པོ་ཞིག་ཕྱི་ནང་གི་རེག་བྱའི་ཆོས་སུ་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ལ་གོ་དགོས་སོ།།

སྤྱིར་གཟུགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་འཆད་པ་ན། གཞུང་ལས་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིའི་གཟུགས་དང་། དབང་པོ་ལྔ་ལྟ་བུའི་ནང་གི་གཟུགས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བའང་ཡོད་ཀྱང་། འདིར་ནི་མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ལས་འབྱུང་བ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སྡེ་ཚན་བཞིར་བྱས་ཏེ་རིམ་པ་བཞིན། ༡ ཕྱིའི་གཟུགས་ཏེ་གཟུགས་སོགས་དོན་ལྔ་དང་། ༢ ནང་གི་གཟུགས་ཏེ་མིག་སོགས་དབང་པོ་ལྔ། ༣ ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས། ༤ དེ་དག་གི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་འབྱུང་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བཅས་བཞིའི་སྒོ་ནས་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་དབྱེ་རྣམས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།

༣ གཟུགས་སོགས་དོན་ལྔ་བཤད་པ།

གཟུགས་སོགས་དོན་ལྔ་ནི། སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་འཇོག་སྟེ། དེ་ཡང་མིག་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དང་། རྣ་བའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་དང་། སྣའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་དང་། ལྕེའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་རིམ་པ་བཞིན་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་འཇོག དེ་ཡང་མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ལས། “གཟུགས་གང་ཞེ་ན། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ། མིག་གི་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དོན་གང་ཡིན་པ་སྟེ།” ཞེས་དང་། “སྒྲ་གང་ཞེ་ན། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ། རྣ་བའི་དབང་པོའི་གཟུང་བའི་དོན་གང་ཡིན་པ་སྟེ།” ཞེས་དང་། “དྲི་གང་ཞེ་ན། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ། སྣའི་དབང་པོའི་གཟུང་བའི་དོན་གང་ཡིན་པ་སྟེ།” ཞེས་དང་། “རོ་གང་ཞེ་ན། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ། ལྕེའི་དབང་པོའི་གཟུང་བའི་དོན་གང་ཡིན་པ་སྟེ།” ཞེས་དང་། “རེག་བྱའི་ཕྱོགས་གཅིག་གང་ཞེ་ན། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ། ལུས་ཀྱི་དབང་པོས་གཟུང་བའི་དོན་གང་ཡིན་པ་སྟེ།”49 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །མིག་གི་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་པ་མེ་ལོང་ལ་བྱད་བཞིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བ་ལྟར། རྟེན་མིག་དབང་ལ་གཟུགས་ཤར་བའི་སྒོ་ནས་མིག་ཤེས་ཀྱིས་གཟུགས་འཛིན་པས་མིག་གི་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱའོ།།

49 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། རི། ཀུན་ལས་བཏུས་དང་པོ། ཤོག ༤༦ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༦ ཤོག ༡༢༡

༡) གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད།

གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཤད་པ་ལ། མིག་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ་དེའི་གཟུང་བྱ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ། དཔེར་ན། སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལྟ་བུ། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་དབྱེ་ན། ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་གཉིས་ཡོད་དེ། སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་མདོག་ལ་ཁ་དོག་དང་། རིང་ཐུང་དང་གྲུ་བཞི་ལ་སོགས་པའི་བཟོ་ལྟ་ལ་དབྱིབས་སུ་གསུངས། དཔེར་ན། ཁང་པ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན་དེའི་མདོག་དཀར་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་ཁ་དོག་དང་། དེའི་ཆེ་ཆུང་དང་མཐོ་དམའ་ལ་དབྱིབས་སུ་འཇོག་པ་བཞིན་ནོ། །ཁ་དོག་ལ་དབྱེ་ན། རྩ་བའི་ཁ་དོག་དང་། ཡན་ལག་གི་ཁ་དོག་གཉིས། རྩ་བའི་མདོག་ཏུ་རུང་བ་རྩ་བའི་ཁ་དོག་གི་ངོ་བོ། དབྱེ་ན་སྔོ་སེར་དཀར་དམར་བཞི། འདི་བཞི་ལ་རྩ་བའི་ཁ་དོག་ཅེས་བརྗོད་པ་ནི། འདི་བཞི་ནང་ཕན་ཚུན་འདུས་པ་ལས་ཡན་ལག་གི་ཁ་དོག་རྣམས་འབྱུང་བས་ན་དེ་ལྟར་བརྗོད། དཔེར་ན། སེར་པོ་དང་འདུས་པའི་སྔོན་པོ་ཤས་ཆེ་བ་ལས་ཁ་དོག་ལྗང་གུ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་རྩ་བ་ཞེས་པ་སྐབས་འདིར་ཡན་ལག་གི་ཁ་དོག་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བའམ་དེའི་རྒྱུ་ལ་གོ་དགོས། ཡང་ན་འབྲས་བུའི་གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བར་གྱུར་པའི་འབྱུང་བཞིའི་ཁ་དོག་བཞི་དང་མཐུན་པས་རྩ་བའི་ཁ་དོག་ཅེས་ཀྱང་བརྗོད།

ཡན་ལག་གི་མདོག་ཏུ་རུང་བ་ཡན་ལག་གི་ཁ་དོག་གི་ངོ་བོ་ཡིན། དབྱེ་ན། ༡ ཡན་ལག་གི་ཁ་དོག་ཏུ་གྱུར་པའི་སྣང་བ། ༢ མུན་པ། ༣ སྤྲིན། ༤ དུ་བ། ༥ རྡུལ། ༦ གྲིབ་མ། ༧ ཁུག་རྣ། ༨ ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཁ་དོག་དང་བརྒྱད། རྩ་བའི་ཁ་དོག་བཞི་པོ་ཤས་ཆེ་ཆུང་གི་བྱེ་བྲག་ལ་བརྟེན་ནས་ཡན་ལག་གི་ཁ་དོག་རྣམས་འབྱུང་བས་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་ལ། ཡན་ལག་ནི་བྱེ་བྲག་གི་དོན་ཡིན་པ་སློབ་དཔོན་གང་སྤེལ་གྱི་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་མཚན་ཉིད་རྗེས་འབྲང་ལས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། “རྩ་བའི་ཁ་དོག་བཞི་དང༌། དེ་དག་ཤས་ཆེ་བ་དང༌། ཤས་ཆུང་བ་དང་འབྲེལ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྤྲིན་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་དོ། །”50 ཞེས་འབྱུང་།

50 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཅུ། གནས་དང་པོ། ཤོག ༢༧ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༡ ཤོག ༦༦

ཡན་ལག་གི་ཁ་དོག་ལ་དེ་བརྒྱད་པོ་གང་རུང་ཡིན་མི་དགོས་ཀྱང་མངོན་པའི་གཞུང་ལས་བརྒྱད་དུ་བཤད་པ་ནི། སྤྲིན་དང་། དུ་བ་དང་། རྡུལ་དང་། ཁུག་རྣ་བཞི་པོ་སྒྱུ་མའི་རྟ་གླང་བཞིན་དུ་ཐག་རིང་པོ་ནས་བལྟས་ན་རྩིག་པ་ལྟ་བུར་སྣང་ཡང་། འཁྲིས་ནས་བལྟས་ན་མི་མཐོང་བས་དེ་དག་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ལོག་རྟོག་བཟློག་པའི་ཆེད་དང་། སྣང་བ་དང་། མུན་པ་དང་། གྲིབ་མ་དང་། ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཁ་དོག་བཞི་ཡང་སྣང་བ་སོགས་རང་གང་དུ་ཡོད་པའི་གཞི་དེ་ལས་ལོགས་སུ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ལོག་རྟོག་བཟློག་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ཏེ། སློབ་དཔོན་རྒྱལ་བའི་སྲས་གྲགས་པའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་དོན་གསལ་ལས། འདིར་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ་གལ་ཏེ་སྤྲིན་ལ་སོགས་པ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཁ་དོག་བཞིའི་བྱེ་བྲག་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པ་མེད་ན། ཇི་ལྟར་འདི་ལ་ཁ་དོག་ལྗང་གུ་ལ་སོགས་པ་མ་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྤྲིན་ལ་སོགས་པ་ཡང་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེ་ན། འདི་ནི་རྣམ་པར་འཆད་པར་བྱེད་པ་དག་གིས་མ་དཔྱད་དོ། །འདི་སྐད་དུ་བཤད་པར་ནི་ནུས་ཏེ་སྤྲིན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཡང་སྒྱུ་མའི་གཟུགས་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཤད་དོ། །འདི་ལྟར་དེ་དག་ཐག་རིང་པོ་ནས་ནི་རྩིག་པ་ལྟ་བུར་སྣང་ལ་བསྙེན་ན་ནི་མི་སྣང་སྟེ།ལ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ཅུང་ཟད་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་འགྱུར་བ་དང༌། ཅི་འདི་ཡོད་པ་ཞིག་གམ་འོན་ཏེ་འཁྲུལ་པ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་སྙམ་དུ་ཡིད་གཉིས་ཟ་བར་གྱུར་ན་མི་རུང་བས། དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང༌། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དགག་པའི་ཕྱིར་སྤྲིན་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་བཤད་དེ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་འདི་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །51 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།།

51 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། གུ གནས་དང་པོ། ཤོག ༢༡ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༠ ཤོག ༥༡

དབྱིབས་སུ་རུང་བ་དབྱིབས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། དབྱེ་ན། ༡ རིང་པོ་དང་། ༢ ཐུང་ངུ་། ༣ ལྷམ་པ། ༤ ཟླུམ་པོ། ༥ མཐོན་པོ། ༦ དམའ་བ། ༧ ཕྱ་ལེ་བ། ༨ ཕྱ་ལེ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་བརྒྱད། དེ་དག་ལས་ལྷམ་པ་ནི་གྲུ་བཞི་དང་། ཟླུམ་པོ་ནི་གོར་གོར་རམ་རིལ་རིལ་པོའི་དབྱིབས་སོ། །ཕྱ་ལེ་བ་ནི་དབྱིབས་མཉམ་པའམ་ངོས་ཡངས་པ་དང་། ཕྱ་ལེ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་མི་མཉམ་པའམ་ངོས་དོག་པ་ལྟ་བུ་ལ་འཇོག་སྟེ། མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས།“དེ་ལ་ཕྱ་ལེ་བ་ནི་དབྱིབས་མཉམ་པའོ། །ཕྱ་ལེ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་དབྱིབས་མི་མཉམ་པའོ། །”52 ཞེས་འབྱུང་།

52 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་དང་པོ། ཤོག ༣༠ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༧༤

དེ་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དབྱེ་བའི་གྲངས་རྣམས་བསྡོམས་ན་ཉི་ཤུ་ཡོད་དེ། མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། ཡང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ཉིད། རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། རིང་པོ་དང་། ཐུང་ངུ་དང་། ལྷམ་པ་དང་། ཟླུམ་པོ་དང་། མཐོན་པོ་དང་། དམའ་བ་དང་། ཕྱ་ལེ་བ་དང་། ཕྱ་ལེ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྤྲིན་དང་། དུ་བ་དང་། རྡུལ་དང་། ཁུག་རྣ་དང་། གྲིབ་མ་དང་། ཉི་མ་དང་། སྣང་བ་དང་། མུན་པའོ།།53 ཞེས་གསུངས་ལ། ལྗང་གུ་དང་ནག་པོ་ལ་སོགས་པའང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པས་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཉི་ཤུ་པོ་གང་རུང་ཡིན་མི་དགོས་སོ།།

53 གོང་མཚུངས། ཤོག ༣༠ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༧༤

ཀུན་བཏུས་སུ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཉེར་ལྔར་གསུངས་པ་ནི། ཁ་དོག་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་སྔོ་སེར་དཀར་དམར་བཞི་དང་། ཁ་དོག་གི་བཀོད་པ་དང་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་དབྱིབས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རིང་པོ་དང་། ཐུང་ངུ་དང་། ལྷམ་པ་དང་། ཟླུམ་པོ་དང་། རྡུལ་ཕྲ་མོ་དང་། རགས་པ་དང་། ཕྱ་ལེ་བ་དང་། ཕྱ་ལེ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཐོན་པོ་དང་། དམའ་བ་སྟེ་བཅུ་དང་། ཕན་གནོད་ཀྱི་སྒོ་ནས་གྲིབ་མ་དང་། ཉི་མ་དང་། སྣང་བ་དང་། མུན་པ་དང་། སྤྲིན་དང་། དུ་བ་དང་། རྡུལ་དང་། ཁུག་རྣ་བཅས་བརྒྱད་དུ་འཇོག དེ་རྣམས་ཀྱི་སྟེང་མིག་ཤེས་ཀྱིས་ཕ་གིའི་གཟུགས་མཐོང་བ་ལ་དགོས་པའི་རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་སྐབས་ཡོད་པའི་གཟུགས་དང་། ཀུན་སློང་གོ་བར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལུས་ཀྱི་དབྱིབས་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། རྒྱན་གྱི་སྒོ་ནས་ནམ་མཁའ་ཁ་དོག་གཅིག་པ་རྣམས་འཇོག་སྟེ། སློབ་དཔོན་རྒྱལ་བའི་སྲས་གྲགས་པའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་བཤད་པ་ལས། “སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ནི་མཚན་ཉིད་དང༌། གནས་པ་དང༌། ཕན་གནོད་དང༌། བྱེད་པའི་རྟེན་དང༌། བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང༌། རྒྱན་དང་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བཞི་དང༌། བཅུ་དང༌། བརྒྱད་དང༌། གཅིག་དང༌། གཅིག་དང༌། གཅིག་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །”54 ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།

54 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ལི། བམ་པོ་དང་པོ། ཤོག ༣ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༦ ཤོག ༩༦༡

མངོན་པར་སྐབས་ཡོད་པའི་གཟུགས་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། མིག་ཤེས་ཀྱིས་ཕ་རིའི་གཟུགས་མཐོང་བ་ལ་ངེས་པར་དགོས་པའི་ཐོགས་རེག་དང་བྲལ་བའི་བར་གྱི་སྣང་བ་སྐྱ་སེང་བ་ཞིག་གོ །ནམ་མཁའ་ཁ་དོག་གཅིག་པ་ཞེས་པ་ནི། ཐག་རིང་པོ་ནས་མིག་ཤེས་ལ་བར་སྣང་གི་ནམ་མཁའི་ཁ་དོག་སྔོ་བསངས་སོགས་སུ་གཅིག་ཏུ་སྣང་བའི་གཟུགས་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་ནི། ནང་གི་ཀུན་སློང་རིག་པར་བྱེད་པའི་ལུས་ཀྱི་དབྱིབས་ལ་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན། དགའ་བས་གད་མོ་དགོད་པའི་གདོང་གི་རྣམ་འགྱུར་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་བཤད་པ་ལས། “དེ་ལ་མངོན་པར་སྐབས་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་ཟློག་པར་བྱེད་པའི་རེག་བྱ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པའོ། །ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་སྟེང་ན་སྔོན་པོར་སྣང་བའོ། །”55 ཞེས་འབྱུང་།

55 གོང་མཚུངས། ཤོག ༣ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༦ ཤོག ༩༦༡

ཡང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་རྩ་བའི་དབྱེ་བ་གསུམ་དང་རྒྱས་པར་ཕྱེ་ན་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་ཡོད་པར་སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་གང་བསྟན་དུ་ཡོད་ཅིང་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་དོ། །མདོར་ན་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དོ། །ཁ་དོག་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་པོ་དང༌། སེར་པོ་དང༌། དམར་པོ་དང༌། དཀར་པོ་དང༌། གྲིབ་མ་དང༌། ཉི་མ་དང༌། སྣང་བ་དང༌། མུན་པ་དང༌། སྤྲིན་དང༌། དུ་བ་དང༌། རྡུལ་དང༌། ཁུག་རྣ་དང༌། ནམ་མཁའ་ཁ་དོག་གཅིག་པའོ། །དབྱིབས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། རིང་པོ་དང༌། ཐུང་ངུ་དང༌། ལྷམ་པ་དང༌། ཟླུམ་པོ་དང༌། རྡུལ་ཕྲ་མོ་དང༌། རགས་པ་དང༌། ཕྱ་ལེ་བ་དང༌། ཕྱ་ལེ་བ་མ་ཡིན་པ་དང༌། མཐོན་པོ་དང༌། དམའ་བའོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ལེན་པ་དང༌། འཇོག་པ་དང༌། བསྐུམ་པ་དང༌། བརྐྱང་བ་དང༌། འགྲེང་བ་དང༌། འདུག་པ་དང༌། ཉལ་བ་དང༌། འགྲོ་བ་དང༌། ལྡོག་པ་དང༌། དེ་ལ་སོགས་པའོ། །56 ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ།།

56 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ཚི། བམ་པོ་དང་པོ། ཤོག ༢ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༢ ཤོག ༦༧༣

༢) སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད།

སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་བཤད་པ་ལ། རྣ་བའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ་དེའི་མཉན་བྱ་ལ་སྒྲ་ཞེས་བྱ། དཔེར་ན། ཆུ་སྒྲ་དང་གླིང་བུའི་སྒྲ་ལྟ་བུ། སྒྲ་ལ་དབྱེ་ན། ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྒྲ་བཞི། མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྒྲ་བཞི་སྟེ་བརྒྱད་ཡོད་པ་ནི། མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། “སྒྲ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། །ཟིན་པ་དང་མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སེམས་ཅན་དང་། སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་སྟེ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །དེ་ཡང་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །”57 ཞེས་སོ།།

57 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་དང་པོ། ཤོག ༣༠བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༧༥

ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྒྲ་བཞི་ནི། ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་སྙན་པའི་སྒྲ་དང་མི་སྙན་པའི་སྒྲ་གཉིས་དང་། ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་སེམས་ཅན་དུ་མི་སྟོན་པ་སྙན་པའི་སྒྲ་དང་མི་སྙན་པའི་སྒྲ་གཉིས་ཏེ་བཞིའོ། །དེ་དག་གི་མཚན་གཞི་ཡང་རིམ་པ་བཞིན། སྐྱེས་བུས་གླུ་སྙན་པོ་ལེན་པའི་སྒྲ་དང་། མིས་ཚིག་རྩུབ་སྨྲ་བའི་སྒྲ་དང་། བྱ་ཁུ་བྱུག་གི་དབྱངས་དང་། ཁུར་ཚུར་རྡེག་པའི་སྒྲ་རྣམས་ལྟ་བུའོ། །མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྒྲ་བཞི་ནི། མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་སྙན་པའི་སྒྲ་དང་མི་སྙན་པའི་སྒྲ་གཉིས་དང་། མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་དུ་མི་སྟོན་པ་སྙན་པའི་སྒྲ་དང་མི་སྙན་པའི་སྒྲ་གཉིས་ཏེ་བཞིའོ། །དེ་དག་གི་མཚན་གཞི་ཡང་རིམ་པ་བཞིན། བརྙན་འཕྲིན་གྱི་ཚིག་སྙན་པོ་དང་། བརྙན་འཕྲིན་གྱི་ཚིག་རྩུབ་པོ་དང་། པི་ཝང་གི་སྒྲ་དང་། བྲག་རལ་བའི་སྒྲ་རྣམས་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཡང་མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། “དེ་ལ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལག་པ་དང་ངག་གི་སྒྲ་ལྟ་བུའོ། །མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རླུང་དང་། ནགས་ཚལ་དང་། ཆུའི་སྒྲ་ལྟ་བུའོ། །སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ནི་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྒྲའོ། །གཞན་ནི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །”58 ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ།།

58 གོང་མཚུངས། ཤོག༣༠ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༧༥

ཟིན་མ་ཟིན་གྱི་དོན་ནི། སྒྲ་དེའི་རྒྱུ་འབྱུང་བ་ཤེས་རྒྱུད་ཀྱིས་ཟིན་མ་ཟིན་ལ་བྱེད་དེ། སློབ་དཔོན་ཡོན་ཏན་འོད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ལས། “ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཞེ་ན། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་གཟུང་བ་སྟེ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕན་ཚུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ན་གང་སེམས་ཡོད་པ་དེ་ཟིན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །”59 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་མི་སྟོན་ནི་དོན་སྟོན་མི་སྟོན་ལ་བྱེད་དོ།།

59 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། སི། ཤོག ༦ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༦༨༠

ཡང་མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ལས་ནི་སྒྲ་ལ་ཕན་གནོད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡིད་འོང་སོགས་གསུམ་དང་། རྒྱུའི་སྒོ་ནས་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལས་བྱུང་བ་སོགས་གསུམ་དང་། བཤད་ཅིང་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པ་སོགས་གསུམ་དང་། ཐ་སྙད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཕགས་པ་དང་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པས་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་གཉིས་དང་བཅུ་གཅིག་ཏུའང་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། སྒྲ་གང་ཞེ་ན། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ། རྣ་བའི་དབང་པོའི་གཟུང་བའི་དོན་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཟིན་པ་མ་ཡིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དེ་གཉི་ག་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པ་དང་། གྲུབ་པས་བསྟན་པ་དང་། ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། འཕགས་པས་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་དང་། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པས་ཐ་སྙད་བཏགས་པའོ། །60

60 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། རི། ཀུན་ལས་བཏུས་དང་པོ། ཤོག ༤༦ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༦ ཤོག ༡༢༡

ཞེས་སོ།།

དེ་དག་ལས་ཟིན་པ་དང་མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་གཉིས་ཀ་ལས་བྱུང་བའི་སྒྲ་ནི་ལག་པ་དང་རྔ་ཕྲད་པའི་སྒྲ་ལྟ་བུ་ལ་བྱ་ཞིང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པའི་ཐ་སྙད་ནི། འཇིག་རྟེན་ན་ཀ་བ་དང་བུམ་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཐ་སྙད་རྣམས་ལྟ་བུ། གྲུབ་པས་བསྟན་པའི་ཐ་སྙད་ནི། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་པའི་གྲུབ་མཐའི་ཐ་སྙད་ལྟ་བུ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ཐ་སྙད་ནི། སྒྲ་རྟག་པའོ་ཞེས་པ་དང་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་མེད་དོ་ཞེས་པའི་སྒྲོ་སྐུར་གྱི་ཐ་སྙད་རྣམས་ལྟ་བུ། འཕགས་པས་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་ནི། མཐོང་བ་ལ་མཐོང་ངོ་། །ཐོས་པ་ལ་ཐོས་སོ། །རྟོགས་པ་ལ་རྟོགས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་སོ། །མ་མཐོང་བ་ལ་མ་མཐོང་ངོ་། །མ་ཐོས་པ་ལ་མ་ཐོས་སོ། །མ་རྟོགས་པ་ལ་མ་རྟོགས་སོ། །རྣམ་པར་མ་ཤེས་པ་ལ་མ་ཤེས་སོ་ཞེས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྨྲ་བའི་འཕགས་པའི་ཐ་སྙད་བརྒྱད་ལ་བྱ་ཞིང་། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པས་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་ནི། མཐོང་བ་ལ་མ་མཐོང་ངོ་། །ཐོས་པ་ལ་མ་ཐོས་སོ། །རྟོགས་པ་ལ་མ་རྟོགས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་མ་ཤེས་སོ། །མ་མཐོང་བ་ལ་མཐོང་ངོ་། །མ་ཐོས་པ་ལ་ཐོས་སོ། །མ་རྟོགས་པ་ལ་རྟོགས་སོ། །རྣམ་པར་མ་ཤེས་པ་ལ་ཤེས་སོ་ཞེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྨྲ་བའི་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཐ་སྙད་བརྒྱད་ལ་བྱ་སྟེ། མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། མདོ་ལས་ཐ་སྙད་བཅུ་དྲུག་གསུངས་པ་ལ་མ་མཐོང་བ་ལ་མཐོང་ཞེས་སྨྲས་པ་དང༌། མ་ཐོས་པ་དང༌། མ་རྟོགས་པ་དང༌། རྣམ་པར་མ་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དང༌། མཐོང་བ་ལ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་ལ་རྣམ་པར་མ་ཤེས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དང་བརྒྱད་པོ་འདི་ནི་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཐ་སྙད་དག་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བ་ལ་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བའི་བར་དང་། མ་མཐོང་བ་ལ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ནས་རྣམ་པར་མ་ཤེས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བའི་བར་བརྒྱད་པོ་འདི་ནི་འཕགས་པའི་ཐ་སྙད་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། རྟོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཅི་ཞེ་ན། མིག་རྣ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་། །གསུམ་གྱི་ཉམས་སུ་མྱོང་གང་དེས། །མཐོང་ཐོས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། །རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ་གོ་རིམས་བཤད། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོང་བ་ཞེས་བཤད་དོ། །རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐོས་པ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བཤད་དོ། །སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟོགས་པ་ཞེས་བཤད་དོ། །61 ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ།།

61 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་བཞི་པ། ཤོག ༢༠༥ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༥༠༤

ཞར་བྱུང་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་བཤད་པ།

རྗོད་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་བཤད་པ་ལ། རྗོད་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་རང་གི་བརྗོད་བྱ་གོ་བར་བྱེད་པའི་སྒྲ་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་སྟེ། དེ་ཡང་བརྡའི་དབང་གིས་རང་གི་བརྗོད་བྱ་གོ་བར་བྱེད་པའི་མཉན་བྱ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་སྒྲའི་ངོ་བོ་ཡིན། དཔེར་ན། བུམ་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ལྟ་བུ། རྗོད་བྱེད་ཀྱི་སྒྲའི་དབྱེ་བ་བཤད་པ་ལ། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ། བརྗོད་བྱའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ། རྗོད་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ། རྣམ་གཅོད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ཚུལ་དང་བཞི། དང་པོ་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། མིང་ཚིག་ཡི་གེ་གསུམ་ཡོད། དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཙམ་སྟོན་པ་མིང་དང་། དེའི་ཁྱད་པར་སྟོན་པ་ཚིག གང་ཡང་མི་སྟོན་པའི་སྒྲ་ཡི་གེ་སྟེ། དཔེར་ན། ཁང་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཙམ་སྟོན་པའི་མིང་དང་། ཁང་པ་དཀར་པོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་དེའི་ཁྱད་པར་སྟོན་པའི་ཚིག་དང་། ཀ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་མི་སྟོན་པའི་ཡི་གེ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་ཚུལ་ནི་སློབ་དཔོན་ཡོན་ཏན་འོད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ལས། མིང་གི་ཚོགས་གང་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་བླ་དྭགས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་མིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཚིག་གི་ཚོགས་གང་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ཚིག་བླ་དྭགས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཇི་ཙམ་གྱིས་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྟེ། གང་གིས་བྱེད་པ་དང་ཡོན་ཏན་དང༌། དུས་ཀྱི་འབྲེལ་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། འདི་ལྟ་སྟེ་བུམ་པ་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ངག་འདིས་ནི་བྱེད་པའི་འབྲེལ་པའི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། །ལྷ་སྦྱིན་ནག་པོ་དཀར་པོ་སྔོ་བསངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་འབྲེལ་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །ལྷ་སྦྱིན་འཚེད་དོ་འཚེད་པར་འགྱུར་རོ། །བཙོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དུས་ཀྱི་འབྲེལ་པའི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་རང་གི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱེད་པ་དང་ཡོན་ཏན་དང་དུས་ཀྱི་འབྲེལ་པའི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱའོ། །ཡི་གེའི་ཚོགས་གང་ཞེ་ན། ཡི་གེ་རྣམས་ཏེ་དེ་གཉི་ག་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཉི་ག་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་རོ། །གསལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།62 ཞེས་ཞིབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ།།

62 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། སི། ཤོག ༢༤ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༧༢༥

དེས་ན་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཙམ་སྟོན་པའི་སྒྲ་དེ་མིང་གི་ངོ་བོ་དང་། དབྱེ་ན། དངོས་མིང་དང་། བཏགས་མིང་གཉིས། ཡང་ན་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་མིང་འདོད་རྒྱལ་བ་དང་། རྗེས་སུ་གྲུབ་པའི་མིང་གཉིས། དངོས་མིང་དང་མིང་གཙོ་བོ་དང་འདོད་རྒྱལ་གྱི་མིང་རྣམས་དོན་འདྲ་ལ། བཏགས་མིང་དང་མིང་ཕལ་པ་དང་རྗེས་གྲུབ་ཀྱི་མིང་རྣམས་ཀྱང་དོན་འདྲའོ། །དགོས་པ་དང་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་མེད་ཅི་ལྟར་ཡང་། དོན་དེ་ལ་ཐོག་མར་བརྡ་སྦྱར་བའི་མིང་ནི་དངོས་མིང་སྟེ། དཔེར་ན། ཚ་ཞིང་སྲེག་པ་ལ་མེ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། དངོས་མིང་དུ་འཇུག་པའི་དོན་དེ་དང་འདྲ་བའམ་འབྲེལ་པ་གང་རུང་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་གཞི་དེ་ལ་ཕྱིས་བརྡ་སྦྱར་བའི་མིང་ལ་བཏགས་མིང་ཞེས་བྱ། དབྱེ་ན། འབྲེལ་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་པའི་བཏགས་མིང་དང་། འདྲ་བ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་པའི་བཏགས་མིང་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ་དེ་བྱུང་འབྲེལ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་པ་དང་། བདག་གཅིག་འབྲེལ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་པ་གཉིས། དེ་བྱུང་འབྲེལ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་པ་ནི། ཉི་མའི་འོད་ཟེར་ལ་ཉི་མ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། བདག་གཅིག་འབྲེལ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་པ་ནི། ཚོགས་པའི་མིང་ཡ་གྱལ་ལ་བཏགས་པ་ཆོས་ཅན་ལ་བསྒྲུབ་བྱའི་མིང་གིས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །

གཉིས་པ་འདྲ་བ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་པ་ནི། མི་ཁ་ཆེ་སྣ་ཉག་ལ་སེང་གེ་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། བློ་ནི་འཁྲུལ་པ་མེད་འཇུག་པ། །རྟག་ཏུ་དངོས་དང་སྒྲོ་འདོགས་ལ། །སེང་གེ་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེ་འུ་ལ། །དེ་ལྟར་བརྗོད་པའང་འཇིག་རྟེན་ཡོད། །དོན་མེད་ན་ཡང་འགྲོ་བ་ཡིས། །གང་ལ་གྲགས་པས་སྒྲ་བཀོད་པ། །དེ་ལ་དེ་དངོས་དེ་མཚུངས་ཕྱིར། །འཁྲུལ་རྟོག་ཅན་གཞན་ཕལ་པ་ཡིན།།63 ཞེས་སེང་གེ་ཞེས་པའི་སྒྲ་དེ་རི་དྭགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལ་རྟག་ཏུ་དངོས་མིང་དང་། བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་བཏགས་མིང་དུ་བརྗོད་པའང་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་ཅིང་། ཕྱི་རོལ་བྱེ་བྲག་པ་སོགས་ཀྱིས་བཤད་པ་ལྟར་བརྡ་སྦྱར་སའི་སྤྱི་ལྟ་བུ་དོན་གཞན་མེད་ན་ཡང་འཇིག་རྟེན་ན་གང་ལ་ཐོག་མར་གྲགས་པས་བཀོད་པའི་མིང་དེ་དོན་དེ་ལ་དངོས་མིང་དང་། དངོས་མིང་དུ་འཇུག་པའི་དོན་དེ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་རྟོག་ཅན་ཏེ་རྗེས་གྲུབ་ཏུ་འཇུག་པའི་མིང་དེ་གཞི་དེ་ལ་ཕལ་པ་བཏགས་མིང་ཡིན་པར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།།

63 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཅེ། མངོན་སུམ་ལེའུ། ཤླཽཀ ༣༦-༣༧ ཤོག ༡༡༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༥༢༩

དོན་གྱི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་ཆོས་སྦྱར་ནས་སྟོན་པའི་སྒྲ་དེ་ཚིག་གི་ངོ་བོ་དང་། དཔེར་ན། ཀྱེ་མ་འདུས་བྱས་རྣམས་མི་རྟག་ཅེས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ལྟ་བུ། མིང་ཚིག་གཉིས་ཀྱི་རྩོམ་གཞིར་གྱུར་པའི་སྐད་ཀྱི་གདངས་དེ་ཡི་གེའི་ངོ་བོ་ཡིན། ཡི་གེའི་ངོ་བོ་སྐད་གདངས་ཉིད་ལ་འདོད་ཅིང་། བྲིས་པའི་ཡི་གེའི་གཟུགས་ནི་ཡི་གེ་དངོས་མ་ཡིན་ནོ། །ཡི་གེ་ལ་དབྱེ་ན། དབྱངས་དང་། གསལ་བྱེད་གཉིས་སོ།།

འདིར་སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་འབྲེལ་བའི་དོགས་པའི་གནད་ཅིག་ནི། ནང་པའི་གཞུང་དུ་སྒྲ་ལ་རིགས་འདྲའི་རྒྱུན་མེད་པར་གསུངས་པ་དེ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་སྤྱིར་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྫས་རྒྱུན་གྱི་ཐོག་མ་འདིའོ་ཞེས་འཇོག་མི་ནུས་པར་འོག་ཏུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལྟར། སྒྲ་ལའང་རྫས་རྒྱུན་ཞིག་ནི་འཇོག་དགོས་པ་གཟུགས་སོགས་གཞན་དང་འདྲ་ཞིང་། དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ནི་སྐད་ཅིག་དུ་མ་ཆ་ཤས་སུ་ལྡན་པའི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་སུ་ངེས་པས་རྒྱུན་ཅན་ཡང་ཡིན་དགོས། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་རྒྱུན་ཅན་མིན་ན་སྒྲ་ལ་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཙམ་ལས་མེད་པར་འགྱུར་བས་རྣ་ཤེས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་མི་རྟོགས་པ་སོགས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ནའང་སྒྲ་ལ་རིགས་འདྲའི་རྒྱུན་མི་འཇོག་པར་གཞུང་དུ་མ་ནས་གསུངས་ཏེ། དཔེར་ན། ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་བཤད་པ་ལས། “སྒྲ་ནི་རྒྱུན་ཆད་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་གཞན་དག་ཏུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་འབྱུང་བའི་རྒྱུན་གྱིས་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མེད་ཀྱི་འདི་ལྟ་སྟེ་རང་གི་ཡུལ་ན་འདུག་ཅིང་ཐང་ཅིག་འབྱུང་སྟེ།”64 ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལས། གཅོད་བྱེད་གཅད་པར་བྱ་བ་ཉིད། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ནི་ཁམས་བཞི་ཡིན། །དེ་བཞིན་བསྲེག་བྱ་འཇལ་བྱེད་པའོ། །”65 ཞེས་དང་། དེའི་ཐད་ཀྱི་མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས་ཀྱང་། “ཇི་ལྟར་གཅོད་བྱེད་གཅད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཁམས་བཞི་ཡིན་པ་ལྟར་དེ་བཞིན་བསྲེག་བྱ་འཇལ་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་དག་ཉིད་བསྲེག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཉིད་འཇལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དང་བའི་ཕྱིར་འོད་བཞིན་ནོ། །སྒྲ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཆད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །”66 ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ།།

64 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ལི། བམ་པོ་གཉིས་པ། ཤོག ༡༢ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༦ ཤོག ༩༨༣

65 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་དང་པོ། ཤླཽཀ ༣༦ ཤོག ༣ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༦

66 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་དང་པོ། ཤོག ༤༤ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༡༠༨

དེ་ལྟར་སྒྲ་ལ་རིགས་འདྲ་བའི་རྒྱུན་མེད་པར་གསུངས་པ་ལ་བརྟགས་ན། ཕལ་ཆེར་འདི་ལྟར་དགོངས་པར་སྣང་སྟེ། གཟུགས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་རྣམས་ནི་རང་གི་རིགས་མཐུན་གྱི་རྡུལ་ཕྲན་བསགས་ཏེ་རགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཚོགས་པ་འགྲུབ་ལ། དེ་དག་རང་གི་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མའི་ངོ་བོར་གྱུར་ཏེ་རིགས་འདྲའི་རྒྱུན་འཇོག་ནུས་པ་ནི། གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་དེ་ཉིད་ཕྲ་མོ་བསགས་ཏེ་རགས་པའི་གནས་སྐབས་བར་བོངས་ཚོད་ཆེ་རུ་འགྲོ་བའི་གནད་ཀྱིས་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི། རང་ཉིད་རྩོམ་བྱེད་ཀྱི་རིགས་མཐུན་གྱི་རྡུལ་བསགས་ཀྱང་། སྒྲ་རང་ཉིད་ཀྱི་བོངས་ཚོད་ཆེ་རུ་མི་འགྲོ་ཞིང་། སྒྲ་ཆེ་ཆུང་ཡང་རང་ཉིད་གང་ལ་བརྟེན་པའི་རླུང་གི་རླབས་ཆེ་ཆུང་ལས་གྲུབ་ཀྱི། སྒྲ་རང་ཉིད་ཀྱི་བོངས་ཚོད་ཆེ་ཆུང་གི་ཐ་སྙད་མེད་པར་དགོངས་སམ་བརྟག གང་ལྟར་ཡང་སྒྲ་ནི་རླབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས། དཔེར་ན། རྒྱ་མཚོའི་རླབས་རྣམས་ཐ་མལ་པའི་སྣང་ངོར་རླབས་སྔ་མ་ཕྱི་མའི་ངོ་བོར་འཕོ་བ་ལྟ་བུར་ཡོད་མོད། དོན་ལ་རླབས་སྔ་མའི་ཤུགས་ཀྱིས་རླབས་ཕྱི་མ་གསར་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལས་རླབས་སྔ་མ་དེ་ཉིད་ཕྱི་མའི་ངོ་བོར་སོང་སྟེ་མཐར་མཚོ་ཁར་སླེབས་པ་དེ་འདྲ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཁར་རྔ་ལྟ་བུའི་སྒྲ་ཤུགས་ཆེ་བ་ཞིག་བྱུང་བ་ན། སྒྲ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ཤུགས་ཆེ་ཆུང་ལས་སྒྲ་དེ་ཡུན་རིང་ཐུང་ཇི་ལྟར་གནས་པ་འོང་ཞིང་། སྒྲ་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་རྣམས་ནི་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་སྔ་མའི་ཤུགས་ཀྱིས་རང་གི་བརྒྱུད་ལམ་གྱི་རླུང་གི་འདར་ཤུགས་ལས་སྐྱེ་བ་ནི། གོང་དུ་རླབས་ཀྱི་དཔེ་བཀོད་པ་ལས་དཔོག་ནུས་སོ་སྙམ་པས་བརྟག་པར་བྱའོ།།

༣) དྲིའི་སྐྱེ་མཆེད།

དྲིའི་སྐྱེ་མཆེད་བཤད་པ་ལ། སྣ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ་དེའི་བསྣམ་བྱ་ལ་དྲིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ། དཔེར་ན། ཙན་དན་དང་གུར་གུམ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་ལྟ་བུ། དྲི་ལ་དབྱེ་ན། དྲི་ཞིམ་པ་དང་། ང་བ་གཉིས་དང་། དེ་རེ་རེ་ལའང་མཉམ་པ་དང་མི་མཉམ་པ་གཉིས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བས་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། “དྲི་རྣམ་བཞི། །དྲི་ཞིམ་པ་དང་། དྲི་ང་བ་རྣམ་པ་གཉིས། དྲི་མཉམ་པ་དང་། མི་མཉམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །”67 ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ། དེ་ལ་མཉམ་པ་ནི་དྲི་ཞིམ་པ་དང་ང་བ་ཅི་རིགས་ཤས་ཆུང་བ་དང་། མི་མཉམ་པ་ནི་དེ་གཉིས་ཅི་རིགས་ཤས་ཆེ་བ་ལ་བཤད་དོ།།

67 གོང་མཚུངས། ཤོག ༣༠ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༧༥

ཡང་མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ལས་ནི། དྲི་ལ་དབྱེ་བ་དྲུག་ཏུའང་གསུངས་པའི་ཚུལ་ཡོད་དེ། དེ་ཉིད་ལས། “དྲི་ཞིམ་པ་དང་། དྲི་ང་བ་དང་། དྲི་མཉམ་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། སྦྱར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། གྱུར་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །”68 ཞེས་འབྱུང་། ཕྱི་མ་གསུམ་གྱི་མཚན་གཞི་ཡང་། ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་བཤད་པ་ལས། “དེ་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དྲི་ནི། ཙན་དན་ལ་སོགས་པའི་དྲིའོ། །སྦྱར་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི། བདུག་སྤོས་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པའི་དྲིའོ། །གྱུར་པ་ལས་བྱུང་བའི་དྲི་ནི། ཤིང་ཏོག་སྨིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དྲིའོ། །”69 ཞེས་གསུངས། གཞན་ཡང་སློབ་དཔོན་སའི་རྩ་ལག་གི་ཕུང་པོ་ལྔའི་བཤད་པ་ལས། དེ་ལ་ཕྱེ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་གཞག་གོ། དེ་ལ་དྲི་ཞིམ་པ་ནི་དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། གླ་རྩི་དང་ཙན་དན་དང་གུར་ཀུམ་ལ་སོགས་པའི་དྲིའོ། །དྲི་མི་ཞིམ་པ་ནི་དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ངན་སྐྱུགས་ལ་སོགས་པའི་དྲིའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལ་ཕན་པར་ཡང་མི་བྱེད་གནོད་པར་ཡང་མི་བྱེད་པ་སྟེ། དྲི་ཞིམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་དྲི་མི་ཞིམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡང་དུང་ཕོར་དང་ཉ་ཕྱིས་ལ་སོགས་པའི་དྲིའོ། །དྲི་ཞིམ་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་སྦྱར་བ་དང་སྨིན་པའོ། །དེ་ལ་ཙན་དན་དང་གུར་གུམ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། །བདུག་པའི་རིལ་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་སྦྱར་བའོ། །ཨ་མྲའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་ནི་སྨིན་པའོ། །དྲི་མི་ཞིམ་པ་ལ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་སྦྱར་བ་དང་སྨིན་པ་ཡོད་པར་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ།།70 ཞེས་དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལ་ཕན་པ་དང་། གནོད་པ་དང་། ཕན་གནོད་གང་ཡང་མི་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་རིམ་པ་བཞིན་དྲི་ཞིམ་པ་དང་། མི་ཞིམ་པ་དང་། ཞིམ་མི་ཞིམ་གང་ཡང་མིན་པའི་དབྱེ་ཚུལ་གཞན་ཡང་གསུངས་སོ།།

68 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། རི། ཀུན་ལས་བཏུས་དང་པོ། ཤོག ༤༦ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༦ ཤོག ༡༢༢

69 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ལི། བམ་པོ་དང་པོ། ཤོག ༤ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༦ ཤོག ༩༦༢

70 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། སི། ཤོག ༣༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༧༦༩

༤) རོའི་སྐྱེ་མཆེད།

རོའི་སྐྱེ་མཆེད་བཤད་པ་ལ། ལྕེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ་དེའི་མྱོང་བྱ་ལ་རོའི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ། དཔེར་ན། བུ་རམ་གྱི་རོ་ལྟ་བུའོ། །རོ་ལ་དབྱེ་ན་དྲུག་སྟེ། མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། “རོ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག མངར་བ་དང༌། སྐྱུར་བ་དང༌། ལན་ཚྭ་དང༌། ཚ་བ་དང༌། ཁ་བ་དང༌། བསྐ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །”71 ཞེས་དང་། དེ་དག་གི་མཚན་གཞི་ཡང་། ཕུང་པོ་ལྔའི་བཤད་པ་ལས། “དེ་ལ་མངར་བ་ནི། ཀ་ར་དང་། བུ་རམ་དང་། སྦྲང་རྩི་ལ་སོགས་པའོ། །སྐྱུར་བ་ནི་ཚ་དང་སྐྱུར་རྩི་ལ་སོགས་པའོ། །ལན་ཚྭ་ནི་བྲོ་བ་སྟེ་ལན་ཚྭ་རྣམ་པ་ལྔའོ། །ཁ་བ་ནི་མཁྲིས་པ་དང་། ཏིག་ཏ་ལ་སོགས་པའོ། །ཚ་བ་ནི་པི་པི་ལིང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་སྒ་ལ་སོགས་པའོ། །བསྐ་བ་ནི་ཨ་རུ་ར་དང་བ་རུ་ར་ལ་སོགས་པའོ། །”72 ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ།།

71 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་དང་པོ། ཤོག ༣༠ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༧༥

72 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། སི། ཤོག ༤༠ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༧༧༠

མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་དོན་གསལ་ལས་ནི། “རོ་ནི་རྣམ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞིའི་རིགས་དྲུག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་བཤད་ཀྱི་རོ་དྲུག་ཕན་ཚུན་ཕྲད་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ནི་རོའི་རྣམ་པ་རབ་ཏུ་མང་པོར་འགྱུར་ཏེ།”73 ཞེས་རོ་དྲུག་པོ་རེ་རེ་ལ་མངར་བའི་མངར་བ་སོགས་དྲུག་དྲུག་ཕྱེ་བས་སོ་དྲུག་ཡོད་པ་དང་། སོ་དྲུག་པོ་རེ་རེ་ལ་མྱངས་ཚེ་ལྕེ་ཤེས་ལ་ཕན་པའི་རོ་དང་། འཇུ་བར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཚེ་ལུས་ཤེས་ལ་མི་གནོད་པའི་རོ་དང་། ཞུ་ཟིན་པའི་ཚེ་ལུས་སེམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་རོ་སྟེ་གསུམ་རེ་ཕྱེ་བས་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཀྱང་བཤད་དོ།།

73 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། གུ གནས་དང་པོ། ཤོག ༢༣ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༠ ཤོག ༥༥

ཡང་མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ལས། “དེ་ཡང་ཁ་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བསྐ་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། མངར་བ་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་། དེ་གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། སྦྱར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། གྱུར་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །”74 ཞེས་རོ་བཅུ་གཉིས་སུ་གསུངས། བཅུ་གཉིས་སུ་འབྱེད་ཚུལ་ཡང་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དང་པོ་དྲུག ཕན་གནོད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡིད་དུ་འོང་མི་འོང་སོགས་གསུམ། རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་ཐ་མ་གསུམ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་སུ་འཇོག ཐ་མ་གསུམ་གྱི་མཚན་གཞི་ནི། ཨ་རུ་རའི་རོ་ལྟ་བུ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་རོ་དང་། ཐུག་པའི་རོ་ལྟ་བུ་སྦྱར་བྱུང་དང་། ཨ་མྲ་སྨིན་པའི་རོ་ལྟ་བུ་གྱུར་པ་ལས་བྱུང་བའི་རོའོ།།

74 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། རི། ཀུན་ལས་བཏུས་དང་པོ། ཤོག ༤༦ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༦ ཤོག ༡༢༢

གཞན་ཡང་འཕགས་ཡུལ་གྱི་སྨན་གཞུང་དུ་རོ་དྲུག་པོ་སོ་སོའི་གྲུབ་ཚུལ་དང་བྱེད་ལས་སོགས་ཀྱི་བཤད་པ་བྱུང་སྟེ། སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་ལ་དགའ་བའི་སྨན་དཔྱད་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོའི་རྣམ་འགྲེལ་ཟླ་ཟེར་ལས། ས་ཆུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ས་ཆུ་ཞེས་པ་ས་དང་ཆུའི་འབྱུང་བ་ཤས་ཆེ་བ་ལས་ནི། རོ་མངར་བ་འབྱུང་ལ། མེ་ས་ཞེས་བྱ་བ་མེ་དང་སའི་ཤས་ཆེ་བ་ལས་ནི་སྐྱུར་བ་འབྱུང་ངོ་། །ཆུ་དང་མེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བ་ཆུ་དང་མེའི་ཤས་ཆེ་བ་ལས་ནི་ལན་ཚྭའི་རོ་འབྱུང་ངོ་། །མཁའ་རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ནམ་མཁའ་དང་རླུང་ཤས་ཆེ་བ་ལས་ནི་རོ་ཁ་བ་འབྱུང་ངོ་། །མེ་རླུང་ཞེས་བྱ་བ་མེ་དང་རླུང་ཤས་ཆེ་བ་ལས་ནི་རོ་ཚ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ས་རླུང་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བ་ས་དང་རླུང་གི་ཤས་ཆེ་བ་ལས་ནི་རོ་བསྐ་བ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་ན་གཉིས་གཉིས་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཤས་ཆེ་ཞེས་སྨོས་པས་ན་རོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །75 ཞེས་དང་།

75 སྡེ་དགེ བསྟན། གསོ་རིག ཀོ ལེའུ་བཅུ་པ། ཤོག ༡༣༢ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༡༣ ཤོག ༣༡༦

རོ་དྲུག་གི་བྱེད་ལས་ཀྱང་དེ་ཉིད་ལས། མངར་བ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཞིང་བད་ཀན་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱུར་བ་ནི་རླུང་སེལ་ཞིང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལན་ཚྭ་ནི་རླུང་སེལ་ཞིང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཚ་བ་ནི་བད་ཀན་སེལ་ཞིང་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་བ་ནི་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཞིང་རླུང་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བསྐ་བ་ནི་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཞིང་རླུང་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །76 ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།

76 གོང་མཚུངས། ལེའུ་དང་པོ། ཤོག ༡༠ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༡༣ ཤོག ༢༣

༥) རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད།

རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་བཤད་པ་ལ། ལུས་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ་ལུས་ཤེས་ཀྱི་རེག་བྱ་ལ་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ། དཔེར་ན། འབྱུང་བ་བཞི་ལྟ་བུའོ། །རེག་བྱ་ལ་རྩ་བའི་དབྱེ་བ་གཉིས་ཡོད་དེ། སློབ་དཔོན་བློ་བརྟན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལས། “རེག་བྱ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འབྱུང་བ་རྣམས་དང་། དེ་དག་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་སོ། །”77 ཞེས་རྒྱུའི་རེག་བྱ་འབྱུང་བ་དང་། འབྲས་བུའི་རེག་བྱ་འབྱུང་གྱུར་གཉིས་སུ་གསུངས། སྔ་མ་འོག་ཏུ་འཆད་ཅིང་། ཕྱི་མ་འབྱུང་གྱུར་བཤད་པ་ལ། སྤྱིར་འབྱུང་གྱུར་ཅེས་པ་རང་རྒྱུ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའམ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་འབྱུང་གྱུར་ཅེས་བརྗོད།

77 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ཤི བམ་པོ་དང་པོ། ཤོག ༢༠༢ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༥༤༠

འབྱུང་གྱུར་ལ། ༡ འབྱུང་བ་རྒྱུར་བྱས་པའི་འབྱུང་གྱུར་དང་། ༢ རང་གི་ཐ་སྙད་མཐར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་འབྱུང་གྱུར། ༣ འབྱུང་བ་དམིགས་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྣང་བའི་འབྱུང་གྱུར་དང་གསུམ་ཡོད་པར་ཀུན་བཏུས་འགྲེལ་པ་ཁ་ཅིག་ལས་གསུངས་ལ། དེ་དག་ལས་དང་པོ་ནི་འབྱུང་བཞིས་རྒྱུ་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུའི་གཟུགས་བུམ་པ་དང་ཀ་བ་ལྟ་བུ་རྣམས་སོ། །གཉིས་པ་རང་གི་ཐ་སྙད་མཐར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་འབྱུང་གྱུར་ནི། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཡང་འབྱུང་བ་ཡོད་ན་གཟུགས་སུ་གདགས་པ་ཡོད་ལ། དེ་ཡོད་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་གདགས་པ་འབྱུང་བས་ན་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱང་མཐར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་དགོས་པས་འབྱུང་གྱུར་ཅེས་བརྗོད་ཅིང་། བུམ་པ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་ཚོགས་པའི་འབྱུང་གྱུར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་གཟུགས་མངོན་པར་སྐབས་ཡོད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་གཉིས་འབྱུང་གྱུར་ཏུ་འཇོག་ཚུལ་ཡང་སྔ་མ་དང་འདྲའོ། །གསུམ་པ་འབྱུང་བ་དམིགས་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྣང་བའི་འབྱུང་གྱུར་ནི། དཔེར་ན། དབང་འབྱོར་བའི་གཟུགས་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཡང་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་པ་ཞེས་བྱའི། དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།78 ཞེས་དབང་འབྱོར་བའི་གཟུགས་དེ་ཡུལ་ཅན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་འབྱུང་བ་དམིགས་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་ལས་སྣང་བས་ན་འབྱུང་གྱུར་ཅེས་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཆ་ནས་བཞག་པའི་འབྱུང་གྱུར་མ་ཡིན་པར་གསུངས་སོ།།

78 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ཞི། བམ་པོ་དྲུག་པ། ༥༣ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༤ ཤོག ༡༢༥

འབྱུང་གྱུར་གྱི་རེག་བྱ་ལ་བདུན་ཡོད་པ་ནི། མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། “འཇམ་པ་ཉིད་དང༌། རྩུབ་པ་ཉིད་དང༌། ལྕི་བ་ཉིད་དང༌། ཡང་བ་ཉིད་དང༌། གྲང་བ་དང༌། བཀྲེས་པ་དང༌། སྐོམ་པའོ། །”79 ཞེས་འབྱུང་། དེ་བདུན་གྱི་ངོ་བོ་ཡང་། ཡོན་ཏན་འོད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ལས། “འཇམ་པ་ནི་མཉེན་ཞིང་མནན་པར་འོས་པ་སྟེ། པགས་པས་བཤུད་ནས་དེ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྩུབ་པ་ནི་རུད་རུད་པོ་སྟེ། རེག་བྱ་ཙམ་དུ་ཟད་ཅིང་བཟུང་བས་རེག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྕི་བ་དང་ཡང་བ་ནི་སྲང་གིས་བཅལ་བས་དེ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྲང་བ་ནི་རླུང་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་དྲོ་བ་འདོད་པར་བྱེད་པའོ། །བཀྲེས་པ་ནི་ཟ་འདོད་པའོ། །སྐོམ་པ་ནི་འཐུང་འདོད་པའོ། །”80 ཞེས་འབྱུང་།

79 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་དང་པོ། ཤོག ༣༠ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༧༦

80 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། སི། ཤོག ༦ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༦༨༢

འབྱུང་གྱུར་གྱི་རེག་བྱ་བདུན་པོ་འདི་རྣམས། རྩ་བའི་ཆ་ནས་འབྱུང་བཞིའི་རེག་བྱའི་ཁྱད་པར་ལ་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི་འབྱུང་བའི་རེག་བྱ་ལས་ངོ་བོ་ཟུར་དུ་མེད་པ་དང་། རེག་བྱ་ཐམས་ཅད་བསྡུ་ན་འཇམ་རྩུབ་བར་མ་གསུམ་དུ་འདུ་བར་གསུངས་སོ། །འབྱུང་གྱུར་གྱི་རེག་བྱ་བདུན་རང་རྒྱུ་འབྱུང་བ་ལས་བྱུང་ཚུལ་ནི། ཕུང་པོ་ལྔའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལས། འཇམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་དེ། ཆུ་དང་མེའི་ཁམས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་ན་ནི་འཇམ་པ་ཉིད་དེ། ས་དང་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བ་ནི་རྩུབ་པ་ཉིད་དོ། །ས་དང་ཆུའི་ཁམས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བ་ནི་ལྕི་བ་ཉིད་དོ། །མེ་དང་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བ་ནི་ཡང་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤི་བའི་ལུས་ལ་ལྕི་བ་ཉིད་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བའོ། །ཆུའི་ཁམས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བ་ནི་གྲང་བའོ། །རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བ་ནི་བཀྲེས་པའོ། །མེའི་ཁམས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བ་ནི་སྐོམ་པའོ།།81 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །

81 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ཤི བམ་པོ་དང་པོ། ཤོག ༢༠༣ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༥༤༣

གཞན་ཡང་མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ལས། འཇམ་པ་ཉིད་དང་། རྩུབ་པ་ཉིད་དང་། ཡང་བ་ཉིད་དང་། ལྕི་བ་ཉིད་དང་། མཉེན་པ་ཉིད་དང་། ལྷོད་པ་ཉིད་དང་། ལྷོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། གྲང་བ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། ཚིམ་པ་དང་། ཉམ་ཡོད་པ་དང་། ཉམ་ཆུང་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། གཡའ་བ་དང་། འགྲེད་པ་དང་། ན་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། ངལ་བ་དང་། ངལ་སོས་པ་དང་། སྤུངས་ཆེ་བའོ།།82 ཞེས་འབྱུང་གྱུར་གྱི་རེག་བྱ་ལ་ཉེར་གཉིས་གསུངས་པ་ཡང་། རེག་བྱ་བདུན་གྱི་ནང་དུ་ཅི་རིགས་པར་འདུས་པ་ཡིན་ཏེ། མཉེན་པ་ནི་ནེམ་ནེམ་པོར་སྣང་བ་སྲིན་བལ་གྱི་རེག་བྱ་ལྟ་བུ་དང་། ལྷོད་པ་ནི་བཙིར་ན་སྲ་བ་མ་ཡིན་པ་བལ་གྱི་རེག་བྱ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་དེ་དག་ནི་འཇམ་པ་དང་ཡང་བ་ཅི་རིགས་སུ་འདུས། ལྷོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་བཙིར་ན་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་བ་ལྕགས་དང་རྡོའི་རེག་བྱ་ལྟ་བུ་དང་། ཚིམ་པ་ནི་བཟའ་བཏུང་གིས་ཚིམ་པའི་སྐབས་ཀྱི་རེག་བྱ་དང་། ཁམས་སྙོམས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རེག་བྱ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། ཉམ་ཡོད་པ་ནི་ལུས་ཚོ་ཞིང་སྟོབས་རྒྱས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རེག་བྱ་ལྟ་བུ་དང་། ཉམ་ཆུང་བ་ནི་ལུས་རིད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རེག་བྱ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་དེ་བཞི་རྩུབ་པ་དང་ལྕི་བ་ཅི་རིགས་སུ་འདུས། བརྒྱལ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་རྒྱུ་བ་རགས་པ་འགགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལུས་ལ་གནད་དུ་བསྣུན་པ་ལས་བྱུང་བའི་རེག་བྱ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་རྩུབ་པ་དང་འཇམ་པ་ཅི་རིགས་སུ་འདུས། གཡའ་བ་ནི་ཁྲག་ལ་གནོད་པས་སེམས་ལ་མི་བཟོད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལྕགས་ཀྱིས་ལྕགས་ལ་བརྡར་བའི་སྒྲ་ལས་ལུས་ཀྱི་སྐྱི་གཡའ་བའི་རེག་བྱ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་དེ་ནི་རྩུབ་པར་འདུས། འགྲེད་པ་ནི་ཆུ་དང་ས་འདུས་པ་ལས་རེག་བྱའི་ཁྱད་པར་འགྲེད་པ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ནི་ལྕི་བར་འདུས། ན་བ་ནི་མགོ་བོའི་ཟུག་གཟེར་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་རྩུབ་པར་འདུས། རྒ་བའི་རེག་བྱ་ནི་ལུས་པོ་ལྕི་བ་དེ་ཡིན་པས་ལྕི་བར་འདུས། འཆི་བའི་རེག་བྱ་ནི་གནད་གཅོད་པའི་རེག་བྱ་ལྟ་བུ་དང་། ངལ་བ་ནི་ལུས་ཐང་ཆད་ནས་ལུས་ལས་སུ་མི་རུང་བའི་སྐབས་ཀྱི་རེག་བྱ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་རྩུབ་པ་དང་ལྕི་བ་ཅི་རིགས་སུ་འདུས། ངལ་སོས་པ་ནི་ངལ་བ་དང་བྲལ་བ་ལུས་ལས་སུ་རུང་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རེག་བྱ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ཡང་བར་འདུས། སྤུངས་ཆེ་བ་ནི་ལུས་སྟོབས་བཟང་ཞིང་མདངས་བཟང་བའི་སྐབས་ཀྱི་རེག་བྱ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ཡང་བ་དང་ལྕི་བ་ཅི་རིགས་སུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལས། གཞན་ནས་བརྒྱལ་བ་དང༌། ཉམས་ཡོད་པ་དང་ཉམ་ཆུང་བ་ལ་སོགས་པ་རེག་བྱའི་བྱེ་བྲག་སྨོས་པ་རྣམས་ཀྱང་འདི་དག་གི་ནང་དུ་འདུས་པས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་བརྗོད་དོ། །བརྒྱལ་བ་ནི་འཇམ་པ་ཉིད་ལས་གུད་ན་མེད་དོ། །ཉམ་ཡོད་པ་ནི་རྩུབ་པ་དང་ལྕི་བ་ཉིད་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་དེ། དེ་ལྟར་གཞན་ནས་རེག་བྱའི་བྱེ་བྲག་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་འདི་དག་གི་ནང་དུ་མཐུན་མཐུན་དུ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །83 ཞེས་སོ།།

82 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། རི། ཀུན་ལས་བཏུས་དང་པོ། ཤོག ༤༧ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༦ ཤོག ༡༢༢

83 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ཤི བམ་པོ་དང་པོ། ཤོག ༢༠༣ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༥༤༢

དེ་ལྟར་གོང་དུ་དྲངས་པའི་སྔོན་གྱི་མངོན་པའི་གཞུང་ལུགས་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་རྣམས་མདོར་བསྡུས་ན། མངོན་པ་འོག་མའི་གཞུང་དུ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཉི་ཤུ་དང་། སྒྲ་ལ་བརྒྱད། དྲི་ལ་བཞི། རོ་ལ་དྲུག རེག་བྱ་ལ་འབྱུང་བ་བཞི་དང་འབྱུང་གྱུར་བདུན་ཏེ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་གསུངས་ལ། མངོན་པ་གོང་མའི་གཞུང་དུ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཉེར་ལྔ་དང་། སྒྲ་ལ་བཅུ་གཅིག དྲི་ལ་དྲུག རོ་ལ་བཅུ་གཉིས། རེག་བྱ་ལ་འབྱུང་བ་བཞི་དང་འབྱུང་གྱུར་ཉེར་གཉིས་ཏེ་ཉེར་དྲུག་ཏུ་གསུངས་སོ།།

༤ མིག་སོགས་དབང་པོ་ལྔ་བཤད་པ།

མིག་སོགས་དབང་པོ་རྣམས་ནི། རང་རང་གི་དབང་རྟེན་ཁོག་པ་ལ་བརྟེན་པ། འོད་ལྟར་ཤིན་ཏུ་དང་བས་དུམ་བུར་གཅོད་པ་དང་སྲང་ལ་འཇལ་བ་སོགས་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ནང་གི་གཟུགས་སུ་མངོན་པའི་གཞུང་རྣམས་ལས་གསུངས། དེས་ན་དེ་དག་ནི་ནང་གི་གཟུགས་ཅན་དང་བའི་ངོ་བོ་རང་འབྲས་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དཔེར་ན། མེ་ལོང་ལ་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བ་བཞིན་དུ། མིག་གི་དབང་པོར་ཡང་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ཤར་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ། །དེས་ན་རང་འབྲས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བདག་རྐྱེན་བྱེད་པའི་ནང་གི་གཟུགས་ཅན་དང་བ་མིག་གི་དབང་པོའི་ངོ་བོ་དང་། དེས་རྣ་བའི་དབང་པོ་སོགས་བཞིའི་ངོ་བོ་འཇོག་ཚུལ་ཡང་ཤེས་སོ། །དེ་ཡང་མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ལས། མིག་གི་དབང་པོ་གང༌ཞེ་ན། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་གཟུགས་དང་བའོ། །རྣ་བའི་དབང་པོ་གང༌ཞེ་ན། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་གཟུགས་དང་བའོ། །སྣའི་དབང་པོ་གང༌ཞེ་ན། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་གཟུགས་དང་བའོ། །ལྕེའི་དབང་པོ་གང༌ཞེ་ན། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་གཟུགས་དང་བའོ། །ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་གང༌ཞེ་ན། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་གཟུགས་དང་བའོ། །84 ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ།།

84 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། རི། ཀུན་ལས་བཏུས་དང་པོ། ཤོག ༤༦ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༦ ཤོག ༡༢༠

མིག་སོགས་དབང་པོ་ལྔ་པོ་རེ་རེ་ལའང་རྟེན་བཅས་དང་དེ་མཚུངས་གཉིས་རེ་ཡོད་ཅིང་། གཟུགས་ལ་ལྟ་བཞིན་པའི་སྐབས་ཀྱི་མིག་དབང་དེ་རྟེན་བཅས་དང་། གཉིད་ལོག་པ་དང་མིག་བཙུམས་པ་སོགས་ཀྱི་སྐབས་ཀྱི་མིག་དབང་དེ་དེ་མཚུངས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སློབ་དཔོན་གང་སྤེལ་གྱི་ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་མཚན་ཉིད་རྗེས་འབྲང་ལས། དེ་ལ་མིག་གི་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ལ། རེས་འགའ་ནི་ཐམས་ཅད་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ཕྲད་པར་འདོད་པས་འཛིན་པར་འདོད་པའི་དངོས་པོ་ལ་ལྟ་བ་ན་སྟེ། དེའི་ཚེ་ཐམས་ཅད་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ། །རེས་འགའ་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པ་དག་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་གཉིད་ལོག་པ་དང་། མིག་བཙུམས་པར་གྱུར་པ་ནའོ། །རེས་འགའ་ནི་ཁ་ཅིག་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ཕྲད་པར་འདོད་པ་མེད་པར་འདོད་རྒྱལ་དུ་ལྟ་བ་ན་སྟེ། དེའི་ཚེ་ཁ་ཅིག་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་དེ་དང་མཚུངས་པ་དག་གོ།85 ཞེས་མིག་དབང་ལ་རྟེན་བཅས་དང་དེ་མཚུངས་ཀྱི་དབྱེ་བ་འཇོག་ཚུལ་འདིས་དབང་པོ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་རིགས་འགྲེའོ།།

85 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཅུ། གནས་དང་པོ། ཤོག ༩༥ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༡ ཤོག ༢༣༤

དབང་པོ་ལྔའི་ངོ་བོ་དང་བྱེད་ལས་དབྱིབས་སོགས་ནི་སའི་རྩ་ལག་གི་ཕུང་པོ་ལྔའི་བཤད་པ་ལས་གསལ་བར་གསུངས་པ་འདིར་བཀོད་ན། དེ་ཉིད་ལས། མིག་གི་དབང་པོའི་ཡུལ་ནི་སྔོན་པོ་དང༌། སེར་པོ་དང༌། དཀར་པོ་དང༌། དམར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ། དཔེར་ན། མེ་ལོང་དང་ཤེལ་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་དང་ཞིང་གསལ་བས་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ། མིག་གི་དབང་པོ་ཡང་གཟུགས་དང་ཞིང་གསལ་བ་སྟེ། གཟུགས་དང་ཕྲད་པར་གྱུར་པ་ན། གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བར་གྱུར་ནས་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དེ་དང་མཐུན་པ་ཁོ་ནར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་གཟུགས་དང་བ་ཞེས་བྱའོ། །མིག་གི་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་མིག་གི་སྤྲིན་གྱི་ནང་ན་ཟར་མའི་མེ་ཏོག་ཁ་འབུས་ལྟར་གནས་སོ། །སྨྲས་པ། དེ་ལྟར་ན་དང་བའི་སྒྲ་སྨོས་པས་ཆོག་མོད་གཟུགས་ཀྱི་སྒྲ་སྨོས་པ་ཇི་དགོས། སྨྲས་པ། གཟུགས་ཀྱི་སྒྲ་མ་སྨོས་པར་དང་བ་འབའ་ཞིག་སྨོས་པ་ན་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་དད་པ་གང་ཞེ་ན། སེམས་དང་བའོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་མིག་གི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཡིད་གོལ་བར་འགྱུར་བས་གཟུགས་ཀྱི་སྒྲ་སྨོས་ཏེ། དད་པ་དང་བ་ཡིན་ཡང་སེམས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ལ། མིག་གི་དབང་པོ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་ཡིན་ནོ། །དང་བའི་རང་བཞིན་ཡང་ཡིན་པས་སོ། །སྨྲས་པ། འོ་ན་གཟུགས་ཞེས་སྨོས་པས་ཆོག་མོད། དང་བའི་སྒྲ་སྨོས་ཇི་དགོས། ལན་དུ་གཟུགས་འབའ་ཞིག་སྨོས་ལ་དང་བ་མ་སྨོས་ན་རྡོ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱང་མིག་གི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཡིད་གོལ་བར་འགྱུར་བ་དང༌། ལིང་ཏོག་གིས་ཁེབས་པ་དང་དམུས་ལོང་དག་ལ་ཡང་མིག་གི་དབང་པོ་ཡོད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་ན་དང་བའི་སྒྲ་སྨོས་ཏེ། རྡོ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པ་དང་ལིང་ཏོག་གིས་ཁེབས་པ་དང་དམུས་ལོང་ལ་སོགས་པ་ལ་གཟུགས་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་དབང་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྨྲས་པ། དེ་ལྟར་ན། གཟུགས་དང་བ་ཞེས་སྨོས་པས་ཆོག་མོད་ཡུལ་ཁ་དོག་ཅེས་སྨོས་པའི་སྒྲ་ཇི་དགོས། ལན་དུ་དེ་ཡང་དགོས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ཡུལ་ཁ་དོག་ཅེས་མི་བརྗོད་དུ་མི་རུང་སྟེ། གཟུགས་དང་བ་འབའ་ཞིག་སྨོས་ལ་ཡུལ་ཁ་དོག་མ་སྨོས་ན། རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ཡང་གཟུགས་དང་བ་ཡིན་པས་དེ་མིག་གི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཡིད་གོལ་བར་འགྱུར་བ་དང༌། མེ་ལོང་དང༌། ཤེལ་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཟུགས་དང་བ་ཡིན་པས། དེ་དག་མིག་གི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཡིད་གོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་གཟུགས་དང་བ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཡུལ་ཁ་དོག་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་གང་ཡུལ་ཁ་དོག་ཀྱང་ཡིན་གཟུགས་ཀྱང་ཡིན་དང་བ་ཡང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མིག་གི་དབང་པོའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།

དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྷག་མ་ལ་ཡང་སོ་སོར་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་ཞིང་བཤད་དོ། །རྣ་བའི་དབང་པོའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣ་བའི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་ཏེ། རྣ་བའི་དབང་པོའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པའི་དོན་ཏོ། །དེའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་སྒྲ་གཟུགས་དང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྣ་བའི་དབང་པོའི་ཡུལ་ནི་སྒྲ་སྙན་པ་དང༌། མི་སྙན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ་དེའི་གཟུགས་ཀྱང་ཤེལ་དང་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བ་དང་ཞིང་གསལ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་གསལ་བའི་མཐུས་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་བྱེད་དོ། །དེའི་རྡུལ་ཕྲན་ནི་གྲོ་ག་གཅུས་པའི་མདུད་པ་འདྲ་བར་རྣ་བའི་ནང་ན་གནས་སོ།།

སྣའི་དབང་པོའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྣའི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་ཏེ། དེ་ཡང་སྣའི་དབང་པོའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ལན་དུ་ཡུལ་དྲི་གཟུགས་དང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྣའི་དབང་པོའི་ཡུལ་ནི་དྲི་ཞིམ་པ་དང༌། མི་ཞིམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ། དེའང་ཤེལ་དང་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་ལྟར་གཟུགས་དང་ཞིང་གསལ་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ན་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་བྱེད་དོ། །དེའི་རྡུལ་ཕྲན་ནི་མིག་སྨན་བསྐུ་བའི་ལྕགས་ཐུར་ལྟར་མཚུལ་པའི་ནང་ཐོག་ཐག་གནས་སོ།།

ལྕེའི་དབང་པོའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལྕེའི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་ཏེ། ལྕེའི་དབང་པོའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ལན་དུ་ཡུལ་རོ་གཟུགས་དང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལྕེའི་དབང་པོའི་ཡུལ་ནི་རོ་མངར་བ་དང་སྐྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ། དེའང་མེ་ལོང་དང་ཤེལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་ཞིང་གསལ་བ་སྟེ། དེའི་རྒྱུས་ན་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་བྱེད་དོ། །ལྕེའི་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲན་ནི་ཟླ་བ་ཕྱེད་པ་འདྲ་བར་ལྕེའི་དབུས་ཐོག་ཐག་སྐྲའི་ཁྱོན་ཙམ་ཞིག་དབང་པོས་མ་ཁྱབ་པར་གནས་ཏེ། དེའང་དབང་པོས་ཁྱབ་ན་ནི་ཀླད་རྒྱས་རྒྱུན་དུ་འཛག་པས་སྙིང་པོའི་ཕྱིར་ཡི་ག་འཆུས་པར་འགྱུར་རོ།།

ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ལན་དུ། ཡུལ་རེག་བྱ་གཟུགས་དང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་ཡུལ་ནི་འཇམ་པ་དང༌། རྩུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རེག་བྱ་ཡིན་ལ། དེའང་ཤེལ་དང་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་ཞིང་གསལ་བ་སྟེ། དེའི་རྒྱུས་ནི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་བྱེད་དོ། །དེའི་རྡུལ་ཕྲན་ནི་པགས་པའམ་ཀོ་བ་བཞིན་དུ་ལུས་ཐོག་ཐག་ཁྱབ་པར་གནས་སོ། །86 ཞེས་སོ།།

86 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། སི། ཤོག ༣༧ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༧༦༣

གཞུང་འདིར་དབང་པོ་ལྔའི་དབྱིབས་རྣམས་རིམ་པ་བཞིན་ཟར་མའི་མེ་ཏོག་དང་། གྲོ་ག་གཅུས་ཏེ་མདུད་པ་དང་། མིག་སྨན་གྱི་ཐུར་མ་གཤིབས་པ་དང་། ཟླ་བ་ཕྱེད་པ་དང་། པགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། །

༥ ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་བཤད་པ།

སྤྱིར་གཟུགས་ལ་ᨵᨕᩏ་དུ་བཤད་པ་ལྟར་དབང་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཡིད་ཤེས་འབའ་ཞིག་གི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་གཉིས་ལས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་ནི་ཕྱི་མ་དེ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དཔེར་ན། རྡུལ་གྱི་གོང་བུ་ལྟ་བུའི་རགས་པའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ཆ་སོ་སོར་ཕྱེ་བའི་ཚེ་མཐར་ཕྲ་བར་གྱུར་ཏེ་དབང་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འདས་ཀྱང་དེ་དག་གཟུགས་མིན་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ལྟ་བུའི་གཟུགས་རྣམས་ནི་གཟུགས་སོགས་དོན་ལྔ་དང་མིག་སོགས་དབང་པོ་ལྔ་གང་ཡང་མིན་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་སུ་འཇོག་དགོས་སོ། །དེས་ན་ཡིད་ཤེས་ཁོ་ན་ལ་སྣང་ཞིང་རྟེན་དབང་པོའི་ཁམས་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སུ་རུང་བ་དེ། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན། ཡིད་ཤེས་ཁོ་ན་ཞེས་པས་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པ་གཅོད་ཅིང་། མིག་སོགས་དབང་པོ་ལྔ་ཡིད་ཤེས་ཁོ་ན་ལ་སྣང་བའི་གཟུགས་ཡིན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་མ་ཡིན་པས་དེ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རྟེན་དབང་པོའི་ཁམས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་སྨོས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་ཡིད་ཤེས་ཁོ་ན་ལ་སྣང་ཞིང་རྟེན་དབང་པོའི་ཁམས་མ་ཡིན་པ་ཞིག་དགོས་པ་ཡང་། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་རྣམ་བཤད་རིགས་པ་ལས། “ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ནི་ཡིད་ཁོ་ནའི་ཡུལ་ཡིན་ཞིང་ཡུལ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་རྟེན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །”87 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།།

87 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ཤི ལེའུ་དང་པོ། ཤོག ༣༦ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༩༨

སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་དེ་ལ་ལྔར་གསུངས་ཏེ། མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ལས། “ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་གཟུགས་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་སྟེ། བསྡུས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། མངོན་པར་སྐབས་ཡོད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཀུན་བཏགས་པ་དང་། དབང་འབྱོར་བའོ། །”88 ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་རྟོག་པ་དང་སེམས་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱིས་ཕྱེ་སྟེ། དང་པོ་གཉིས་རྟོག་པ་དང་། གསུམ་པ་སེམས་བྱུང་སེམས་པ་དང་། ཐ་མ་གཉིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོམ་གྱིས་ཕྱེ་བའོ། །

88 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། རི། ཀུན་ལས་བཏུས་དང་པོ། ཤོག ༤༧ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༦ ཤོག ༡༢༢

དེ་རྣམས་ལས། ༡ བསྡུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་ནི། གཟུགས་རགས་པ་གསིལ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བོ། །དེ་ཡང་རགས་པའི་གཟུགས་ལ་ཆ་སོ་སོར་ཕྱེ་བའི་ཚེ་ཕྲ་བར་གྱུར་ཏེ་མཐར་ཡིད་ཤེས་ཁོ་ནའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅིག་ལ་འཇོག བསྡུས་པའི་གོང་བུ་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པས་ཆ་དང་ཆར་ཕྱེ་བ་ལས་གཟུགས་ཀྱི་ཆུང་མཐར་གྱུར་པས་ན་བསྡུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཞེས་བརྗོད།

༢ མངོན་པར་སྐབས་ཡོད་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་པ་ནི། ཡིད་ཤེས་ཁོ་ན་ལ་བར་གྱི་སྣང་བ་སྐྱ་སེང་སེང་པོར་སྣང་བ་ལྟ་བུ། མིག་ཤེས་ཀྱིས་ཕ་རིའི་གཟུགས་མཐོང་བ་ལ་ངེས་པར་དགོས་པའི་བར་གྱི་སྣང་བ་སྐྱ་སེང་བ་དེ་སྤྱིར་མངོན་པར་སྐབས་ཡོད་ཀྱི་གཟུགས་སུ་འཇོག་ཀྱང་། སྐབས་འདིར་ནི་ཡིད་ཤེས་ཁོ་ན་ལ་བར་སྣང་སྐྱ་སེང་བ་སྣང་བ་དེ་ཡིན། མིག་ཤེས་ལ་སྣང་བའི་བར་གྱི་སྣང་བ་སྐྱ་སེང་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ནོ།།

༣ ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ནི། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ལྟ་བུ། དེ་ཡང་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་དང་། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། བར་མས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་གིས་རང་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཀུན་སློང་གཞན་གྱི་བློ་ཡུལ་དུ་རིག་པར་མི་བྱེད་པས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་ལ། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་དེ་སློབ་དཔོན་གྱི་དྲུང་ནས་ཆོ་གས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཞེས་ཕྱོགས་གཅིག་གི་ཆ་ནས་བཏགས། ཡང་ན་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་བྱུང་བ་སོགས་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་སོགས་སྒྲ་སྦྱར་དགོས་པར་གསུངས་སོ།།

༤ ཀུན་བཏགས་པའི་གཟུགས་ནི། མི་སྡུག་པ་སྒོམ་པའི་ཡིད་བྱེད་ལ་ས་གཞི་ཀེང་རུས་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་གསལ་བར་སྣང་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ལ་རྨི་ལམ་གྱི་རྟ་གླང་དང་ཁང་པ་སོགས་ཡུལ་ལྔ་གསལ་བར་སྣང་བ་ལྟ་བུ། དེ་ཡང་མི་སྡུག་པ་སྒོམ་པའི་ཡིད་བྱེད་ལ་ས་གཞི་ཀེང་རུས་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་སྣང་བ་ཙམ་ལས་དོན་ལ་ས་གཞིར་ཀེང་རུས་ཀྱིས་མ་ཁྱབ་པ་དང་། རྨི་ལམ་གྱི་ཤེས་པ་ལ་རྟ་གླང་སོགས་སུ་སྣང་བ་ཙམ་ལས་རྨི་ལམ་ན་རྟ་གླང་སོགས་མ་གྲུབ་པས་དེ་ལྟར་སྣང་བ་རྣམས་ལ་ཀུན་བཏགས་པའི་གཟུགས་ཞེས་བརྗོད།

༥ དབང་འབྱོར་བའི་གཟུགས་ནི། ཟད་པར་མེ་དང་ཆུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སོགས་ལ་མེ་དང་ཆུ་སོགས་གསལ་བར་སྣང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་མེ་དང་ཆུས་ཁྱབ་པ་དང་མེ་དང་ཆུ་སོགས་སུ་བསྒྱུར་བའི་གཟུགས་ཡིན་པས་དབང་འབྱོར་བའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ། དེ་ལྟར་ཡང་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལས། མངོན་པར་བསྡུས་པ་ཅན་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་སོ། །མངོན་པར་གསལ་བ་ཅན་ནི་དེ་ཉིད་དེ་དེ་ལས་གཞན་པ་ཐོགས་པར་བྱེད་པའི་རེག་བྱ་དང་བྲལ་བའོ། །ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཅན་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སོ། །ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ཅན་ནི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་གཟུགས་སོ། །དབང་འབྱོར་བ་ཅན་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་བསམ་གཏན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་གང་ཡིན་པའོ། །89 ཞེས་སོ།།

89 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ལི། ཀུན་ནས་བཏུས་དང་པོ། ཤོག ༡༢༣ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༦ ཤོག ༡༢༧༨

དེ་ལ་སྤྱིར་སྔོན་གྱི་ནང་པའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་པ་ཡིད་ཤེས་ཁོ་ནའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཤིག་ལ་འཇོག་པར་མཐུན་མོད། འོན་ཀྱང་དེ་ལ་ནང་གསེས་ལྔ་འཇོག་མིན་དང་། ལྔ་པོ་དེ་དག་གཟུགས་མཚན་ཉིད་པར་བཞེད་མིན་མི་མཐུན་པ་ཡོད་དེ། བྱེ་བྲག་སྨྲ་བའི་ལུགས་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ལས་གཞན་མ་བཤད་དེ། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལས། གཟུགས་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དང་དོན། །ལྔ་དང་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་ཉིད།།90 ཅེས་དབང་པོ་ལྔ་དང་། དོན་ལྔ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་བཅས་གཟུགས་ཕུང་ལ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་བཤད་པའི་བཅུ་གཅིག་པ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་ཤིག་མ་བཤད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་མཚན་ཉིད་རྗེས་འབྲང་ལས་ཀྱང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དོན་ལྔའི་ཁོངས་སུ་མ་འདུས་པས་དབང་པོ་ལྔའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་དེ་ལས་གཞན་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་གཟུགས་མདོ་སྡེ་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།91 ཞེས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་རྣམ་པར་རིག་མིན་གྱི་གཟུགས་ཁོ་ནར་བཤད། དེ་ལྟ་ནའང་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་རང་ཉིད་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་མཛོད་ཀྱི་རང་འགྲེལ་དུ་བཀོད་པ་ལྟར་ན། རྣམ་པར་རིག་མིན་གྱི་གཟུགས་དེ་གཟུགས་མཚན་ཉིད་པར་མི་བཞེད་པར་སྣང་སྟེ། མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ན་རེ་ཡང་རྫས་སུ་མེད་དེ། ཁས་བླངས་ནས་མི་བྱེད་པ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་དང༌། འདས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་བརྟེན་ནས་འདོགས་པའི་ཕྱིར་དང༌། དེ་དག་ཀྱང་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་ཟེར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། རྣམ་གསུམ་དྲི་མེད་གཟུགས་གསུངས་དང༌། །འཕེལ་དང་མ་བྱས་ལམ་སོགས་ཕྱིར། །92 ཞེས་སོགས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ།།

90 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་དང་པོ། ཤླཽཀ།༩ ཤོག ༢ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༤

91 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཅུ། གནས་དང་པོ། ཤོག ༢༦ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༡ ཤོག ༦༣

92 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་བཞི་པ། ཤོག ༡༦༩ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༤༡༦

མདོ་སྡེ་པའི་འདོད་ཚུལ་འདི་ཀོ་རི་ཡའི་སློབ་དཔོན་ཝེན་ཚེག་གི་འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་ལས་ཀྱང་བཤད་དེ། དེ་ཉིད་ལས། གཟུགས་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་གཞུང་གིས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ནི་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པར་བཤད་དེ། དེའི་གཞུང་གིས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་གཟུགས་ལས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་བསྡུས་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་སྡེ་པའི་གཞུང་གིས་ནི་བསྟན་བཅོས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གྲུབ་པ་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱང་མ་ཡིན་སེམས་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ།93 ཞེས་སོགས་འབྱུང་ངོ་།།

93 སྡེ་དགེ བསྟན། མདོ་སྡེ། ཐི། བམ་པོ་སོ་དྲུག་པ། ཤོག ༡༠༣ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༨ ཤོག ༩༧༩

སེམས་ཙམ་པས་ནི་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྡོམ་པ་དག་སེམས་བྱུང་སེམས་པ་དང་དེའི་ས་བོན་ཅི་རིགས་ལ་བྱེད་པ་ལས། གཟུགས་མཚན་ཉིད་པར་མི་འདོད་པའི་ཚུལ་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་ལས་གྲུབ་པའི་རབ་བྱེད་ལས་བཤད་དེ། དེ་ཉིད་ལས། “གལ་ཏེ་སེམས་པ་ཁོ་ན་ལུས་ཀྱི་ལས་སུ་འགྱུར་ན། སེམས་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་དག་དང༌། སེམས་མེད་པ་དག་ལ་སེམས་པ་དེ་མེད་ན། སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅེ་ན། སེམས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་བག་ཆགས་མ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་ཡོད་དོ། །”94 ཞེས་འབྱུང་།

94 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ཤི ཤོག ༡༤༤ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༣༧༩

སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པས་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་རང་འགྲེལ་དུ་ནི། “གང་ཞིག་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཞིག་རྨི་ལམ་ན་ཡོད་དེ།”95 ཞེས་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ལ་རྨི་ལམ་གྱི་རྟ་གླང་སོགས་གསལ་བར་སྣང་བ་ལྟ་བུའི་ཀུན་བཏགས་པའི་གཟུགས་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་སུ་གསུངས་ཤིང་། གཞན་ཡང་སློབ་དཔོན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པར་གྲགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རབ་བྱེད་དུ། “རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་གང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གྱུར་པ་བསྟན་དུ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྟེ། སྡོམ་པ་དང༌། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང༌། བར་མས་བསྡུས་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྒྱུན་གྱི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའོ། །”96 ཞེས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སྡོམ་པ་དང༌སྡོམ་མིན་སོགས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་སུ་གསུངས་ཤིང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་གཞན་གསུམ་ཡང་གཟུགས་མཚན་ཉིད་པར་བཞེད་སྣང་ངོ་།།

95 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། འ། སེམས་བསྐྱེད་དྲུག་པ། ཤོག ༢༦༥ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༠ ཤོག ༧༠༨

96 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཡ། ཤོག ༢༤༢ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༠ ཤོག ༡༥༤༣

༦ རྒྱུ་འབྱུང་བ་བཤད་པ།

དེ་ཡང་ནང་པའི་གཞུང་མང་པོར་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་སྟོན་པ་ན། མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ལས། “གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་དང༌། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པའོ། །”97 ཞེས་གཟུགས་ལ་རྒྱུ་འབྱུང་བ་དང་། དེ་རྒྱུར་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་འབྱུང་གྱུར་བཅས་རིགས་གཉིས་ཡོད་ཅིང་། གཟུགས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་གཉིས་སུ་འདུས་པར་བཞེད་པས། རྒྱུའི་གཟུགས་དེ་ལ་འབྱུང་བ་བཞི་དང་། དེ་དག་འདུས་པ་ལས་གྲུབ་པའི་འབྲས་བུའི་གཟུགས་སམ་འབྱུང་གྱུར་གྱི་གཟུགས་ལ་གཟུགས་སོགས་དོན་ལྔ་དང་མིག་སོགས་དབང་པོ་ལྔ་སོགས་ཡོད་པར་གསུངས།

97 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། རི། ཀུན་ལས་བཏུས་དང་པོ། ཤོག ༤༦ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༦ ཤོག ༡༢༠

དེ་ལྟར་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཕྲ་མོ་བསགས་པ་ལས་རགས་པ་གྲུབ་པ་དང་། རྡུལ་ཕྲན་དུ་མ་ཚོགས་པ་ལས་གཟུགས་ཅན་རགས་པའི་རྣམ་འགྱུར་མི་འདྲ་བ་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ནི་དཔལ་ན་ལེནྡྲའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་ཐུན་མོང་དུ་བཞེད་ལ། གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་གནད་འདི་ཤེས་པ་ལ། རྒྱུ་འབྱུང་བའི་རྣམ་གཞག་ལེགས་པར་ཤེས་དགོས་པ་གལ་ཆེ་བས་འདིར་འབྱུང་བའི་སྐོར་འཕགས་ཡུལ་གྱི་ནང་པའི་གཞུང་རྣམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚུལ་ཅུང་ཟད་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ།

དེ་ཡང་སྤྱིར་འབྱུང་བས་འབྱུང་གྱུར་གྱི་རྒྱུ་བྱེད་ཚུལ་ལ། ༡ སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་། ༢ བརྟེན་པའི་རྒྱུ། ༣ གནས་པའི་རྒྱུ། ༤ རྟོན་པའི་རྒྱུ། ༥ འཕེལ་བའི་རྒྱུ་བཅས་རྒྱུ་བྱེད་ཚུལ་རིགས་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་ཡོད་པར་བཤད་ལ། དཔེར་ན། ས་བོན་མེད་ན་མྱུ་གུ་མི་སྐྱེ་བ་བཞིན། རྒྱུ་འབྱུང་བ་རྣམས་མེད་ན་འབྲས་བུའི་གཟུགས་སམ་འབྱུང་གྱུར་མི་འབྱུང་བས་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་། ཕོར་བ་མེད་ན་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཟས་གནས་མི་ཐུབ་པ་བཞིན། འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་མ་བརྟེན་པར་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་དག་ལོགས་ཤིག་ཏུ་གནས་པའི་མཐུ་མེད་པས་བརྟེན་པའི་རྒྱུ་དང་། ཤིང་བཅད་ན་གྲིབ་མ་མེད་པར་འགྱུར་བ་བཞིན། འབྱུང་བ་རྣམས་ཉམས་ན་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་རྣམས་ཀྱང་ཉམས་པར་འགྱུར་བས་གནས་པའི་རྒྱུ་དང་། རྒན་པོ་འཁར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འགྲོ་བ་བཞིན། རང་འབྲས་འབྱུང་གྱུར་རྣམས་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྐྱེ་བས་རྟོན་པའི་རྒྱུ་དང་། འབྱུང་བ་རྣམས་འཕེལ་ན་འབྲས་བུའི་གཟུགས་ཀྱང་འཕེལ་བས་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སློབ་དཔོན་སའི་རྩ་ལག་གི་ཕུང་པོ་ལྔའི་བཤད་པ་ལས། དེ་ལས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་ལྔས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་བྱེད་དེ། རྒྱུ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་སྐྱེད་པ་དང་། བརྟེན་པ་དང༌། གནས་པ་དང༌། རྟོན་པ་དང༌། འཕེལ་བའོ། །དེ་ལ་ས་བོན་མེད་ན་མྱུ་གུ་མི་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་མེད་ན་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་མི་སྐྱེ་བས་ན་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་བྱེད་དོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལ་མ་བརྟེན་པར་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་དག་ལོགས་ཤིག་ཏུ་གནས་པའི་མཐུ་མེད་དེ། དེ་བས་ན་བརྟེན་པའི་རྒྱུ་བྱེད་དོ། །ཤིང་བཅད་ན་གྲིབ་མ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་ཉམས་སམ་སྣད་རྨས་ན་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་རྣམས་ཀྱང་ཉམས་པར་འགྱུར་བས་ན་གནས་པའི་རྒྱུ་བྱེད་དོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དཔེར་ན་རྒན་པོ་འཁར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འགྲོ་བ་དང་འདྲ་བར་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱིས་སྐྱེ་བ་དང༌། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་ཀྱང་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྐྱེ་བར་བྱེད་པས་ན་རྟོན་པའི་རྒྱུ་བྱེད་དོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་བརྟས་ཤིང་སྨིན་ན་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཀྱང་བརྟས་པར་འགྱུར་བས་ན་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་དོ། །98 ཞེས་སོ།།

98 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། སི། ཤོག ༣༥ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༧༥༨

འབྱུང་བ་ཞེས་པའི་སྒྲ་བཤད་ལ། མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་མཚན་ཉིད་རྗེས་འབྲང་ལས། “འབྱུང་བ་ཉིད་ནི་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ལ་དེ་དང་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་འབྱུང་བས་ན་འབྱུང་བ་དག་གོ།” ཞེས་དང་། “ཡང་ན་འབྱུང་བ་ཉིད་འབྱུང་བའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་མཆེད་པར་བྱེད་པས་ན་འབྱུང་བ་དག་སྟེ། དངོས་པོའི་ཡོད་པ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བ་རྒྱས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །”99 ཞེས་འབྲས་བུའི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་᪍་འགྲུབ་པ་ན་སྲ་བ་སོགས་དེ་དང་དེའི་རྣམ་པར་འབྱུང་བས་ན་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའམ། ᫗ᩏ་᪄་འབྱུང་བ་རང་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་ཕྱི་མ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བ་མཆེད་པ་སྟེ་རྒྱས་པར་བྱེད་པས་ན་འབྱུང་བ་ཞེས་ངེས་ཚིག་གམ་སྒྲ་བཤད་མི་འདྲ་བ་གཉིས་གསུངས།

99 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཅུ། གནས་དང་པོ། ཤོག ༣༤ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༡ ཤོག ༨༢

འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་པའི་དོན་ནི། ས་ཆུ་མེ་རླུང་བཞིའི་ནང་ནས་རིམ་བཞིན་ས་སོགས་ཤས་ཆེ་བ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། སྡུད་པ་དང་། སྨིན་པ་དང་། གཡོ་བའི་བྱ་བ་ཤས་ཆེ་བས་ན་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལྔའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ལས། “ཡང་ན་ས་དང༌། ཆུ་དང༌། མེ་དང༌། རླུང་གི་ཕུང་པོ་དེ་དག་གི་ཤས་ཆེ་བ་ལ་བརྟེན་པ་དང༌། སྡུད་པ་དང༌། སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང༌། གཡོ་བའི་སྐབས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་ཆེན་པོར་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །”100 ཞེས་དང་། ཡང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་པའི་དོན་གཞན་ཞིག་ནི། བློ་བརྟན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལས། “འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆེན་པོ་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པས་གཏོས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རམ། གནས་པ་ཐ་གྲུ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཆེན་པོའོ། །”101 ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །གང་ལྟར་ཡང་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་རགས་པ་གཟུགས་སོགས་དོན་ལྔ་ལྟ་བུའི་རྩོམ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ཞེས་པ་ནི། གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་བརྟེན་པ་དང་། སྡུད་པ་དང་། སྨིན་པ་དང་། གཡོ་བར་བྱེད་པའི་བྱེད་ལས་ཅན་གྱི་ཆ་ནས་འཇོག་དགོས་པར་མངོན།

100 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། སི། ཤོག ༤ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༦༧༥

101 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ཤི བམ་པོ་དང་པོ། ཤོག ༡༩༧ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༥༢༨

འབྱུང་བ་དེ་རྣམས་ལ་ཁམས་ཞེས་སྨོས་པ་ནི། ས་སོགས་འདུས་པའི་ཁམས་ཀྱིས་སྲ་བ་སོགས་རང་གི་རང་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་དང་རང་གིས་རྩོམ་གཞི་བྱས་ཏེ་མིག་སོགས་སྐྱེད་པས་ན་ཁམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། སློབ་དཔོན་རྒྱལ་བའི་སྲས་གྲགས་པའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་དོན་གསལ་ལས། རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཁམས་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་མིག་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཁམས་དག་ཡིན་ནོ། །ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རམ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ནས་རིགས་ཀྱི་དོན་ནི་ཁམས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ནོ། །ཁམས་དྲུག་བསྟན་པ་ལ་ནི་ཡང་སྲིད་པའི་ས་བོན་གྱི་དོན་ནི་ཁམས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ཏེ་སྲིད་པ་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །102 ཞེས་གསུངས། དེ་ལྟར་ཁམས་ཀྱི་དོན་ནི་རང་བཞིན་དང་རྒྱུ་གཉིས་ཀར་འཇུག་གོ།

102 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། གུ གནས་དང་པོ། ཤོག ༢༨ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༠ ཤོག ༦༨

འབྱུང་བ་ལ་ནང་གསེས་སྐྱེས་བུའི་རྒྱུད་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པ་ཕྱིའི་འབྱུང་བ་དང་། སྐྱེས་བུའི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནང་གི་འབྱུང་བ་གཉིས། དེ་རེ་རེ་ལའང་འབྱུང་བཞི་ཕྲ་རགས་གཉིས་གཉིས་ཡོད་ལ། འཇིག་རྟེན་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་གྲགས་པའི་ས་ཆུ་མེ་རླུང་དང་། གཞུང་ནས་བཤད་པའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ས་ཆུ་མེ་རླུང་གི་འབྱུང་བཞི་ཞེས་སྔ་མ་ལ་ས་ཆུ་མེ་རླུང་ཙམ་དང་། ཕྱི་མ་ལ་སའི་ཁམས། ཆུའི་ཁམས་ཞེས་སོགས་ཁམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྦྱར་ཏེ་གསུངས་པའང་ཡོད། དཔེར་ན། མཛོད་རང་འགྲེལ་དུ། ས་ལ་སོགས་པ་དང༌། སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་ནི་ཐ་སྙད་དུ། །ཁ་དོག་དབྱིབས་ལ་ས་ཞེས་བརྗོད། །འདི་ལྟར་ས་སྟོན་པ་ན་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། ཆུ་མེ་ཡང་ངོ་། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཉིད་ལ་བརྗོད་དོ། །རླུང་ཚོགས་ཁམས་ཉིད་ཡིན། རླུང་གི་ཁམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་འཇིག་རྟེན་ན་རླུང་ཞེས་འདོགས་སོ། །དེ་དང་འདྲ་བའང་ཡིན། ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་ས་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རླུང་ལ་ཡང་རླུང་སྔོན་པོ་རླུང་ཟླུམ་པོའོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།103 ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་ས་ཆུ་མེ་རླུང་སྨོས་པས་དེ་དག་ནང་ཕན་ཚུན་དང་། མིག་སོགས་འབྲས་བུའི་གཟུགས་ལས་ཁྱད་པར་འབྱེད་ཅིང་། ཁམས་སྨོས་པས་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་འབྱུང་བར་འདོད་པ་བསལ་ནས། བསྟན་བཅོས་ལ་གྲགས་པ་རེག་བྱའི་ཁྱད་པར་ཉིད་འབྱུང་བར་སྟོན་པའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་སའི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་ས་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི། དཔེར་ན། ས་སྔོན་པོ་དང་གྲུ་བཞི་ལ་སོགས་པར་གྲགས་པ་ལྟ་བུའོ།།

103 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་དང་པོ། ཤོག༣༢ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༧༩

འབྱུང་བ་ལ་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། ས་ཆུ་མེ་རླུང་གི་འབྱུང་བ་བཞི་ཡོད་ཅིང་། འབྲས་བུའི་གཟུགས་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཚུལ་བཞིར་ངེས་པས་འབྱུང་བ་བཞིར་གྲངས་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་བཞི་པོ་འདི་ཙམ་གྱིས་འབྱུང་བའི་བྱ་བ་བརྟེན་པ་དང་། སྡུད་པ་དང་། སྨིན་པ་དང་། སྐྱོད་པ་བཅས་རྫོགས་པར་བྱེད་ནུས་པ་དང་། དེ་དག་ལས་གང་རུང་ཞིག་མ་ཚང་ན་འབྱུང་བཞིའི་བྱ་བ་མི་རྫོགས་པས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ཆོས་མངོན་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ཆེན་པོ་ལས། གཞན་དག་ན་རེ། བཞི་ལས་ཉུང་ན་བྱ་བ་མ་ཚང་ལ། བཞི་ལས་མང་ན་བྱ་བ་མེད་དོ། །དཔེར་ན། ཁྲི་གྲུ་བཞི་པ་ལ་རྐང་པ་བཞི་ཁོ་ན་ཡོད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །འབྱུང་བའི་དོན་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འབྲི་བར་བྱེད། འཕེལ་བར་བྱེད། གནོད་པར་བྱེད། ཕན་པར་བྱེད། ངོ་བོ་ལ་འབྱུང་འཇིག་དང་བཅས་པ་ནི་འབྱུང་བའི་དོན་ཡིན་ལ། ངོ་བོ་དང་རྣམ་པ་དང་བོངས་ཚད་དག་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པ་དང་། བྱ་བ་ཆེན་པོ་འགྲུབ་པ་ནི་ཆེན་པོའི་དོན་ཡིན་ནོ། །104 ཞེས་དང་།

104 བྲིས་མ། བམ་པོ་བརྒྱ་དང་ཉེར་བདུན་པ། ཤོག ༩༣༥ རྒྱའི་ལོ་ཙཱ་བ་བློ་བཟང་ཆོས་འཕགས་སམ་ཧྥ་ཙུན་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོས་རྒྱ་ཡིག་ནས་བསྒྱུར།

མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་མཚན་ཉིད་རྗེས་འབྲང་དུ། “གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མ་ཚང་ན་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་མ་ཚང་བ་དང་ལྷག་མ་མེད་པར་བཞི་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །”105 ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལྔའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལས་ཀྱང་། “དེ་དག་ནི་བཞི་ཁོ་ན་སྟེ། མི་ནུས་པ་དང་མི་དགོས་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མང་བའམ་ཉུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བའི་བྱ་བ་ནི་བརྟེན་པ་དང་། སྡུད་པ་དང་། སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐྱོད་པར་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། བྱ་བ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དག་ནི་བཞི་ཁོ་ནའོ། །”106 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།

105 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཅུ། གནས་དང་པོ། ཤོག ༣༤ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༡ ཤོག ༨༣

106 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ཤི བམ་པོ་དང་པོ། ཤོག ༡༩༧ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༥༢༩

འབྱུང་བ་སོ་སོའི་ངོ་བོ་ནི། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རབ་བྱེད་སོགས་ལས། སྲ་བ་དང་། གཤེར་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། ཡང་ཞིང་གཡོ་བ་རྣམས་རིམ་བཞིན་འབྱུང་བ་ས་ཆུ་མེ་རླུང་བཞིའི་ངོ་བོ་ཡིན་པར་གསུངས་ཤིང་། དང་པོ་གསུམ་ལ་རེ་རེ་ལས་མ་སྨོས་ལ། རླུང་ལ་ཡང་ཞིང་གཡོ་བ་ཞེས་གཉིས་སྨོས་པ་ནི། འབྱུང་གྱུར་གྱི་ཡང་བ་དེ་རླུང་ཡིན་པ་བསལ་བའི་ཆེད་གཡོ་བ་ཞེས་སྨོས་ལ། སེམས་བྱུང་སེམས་པ་དེ་རླུང་ཡིན་པ་བསལ་ཆེད་ཡང་བ་ཞེས་སྨོས་པར་གསུངས་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔའི་བཤད་པ་ལས། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན་སྲ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། གང་སྲ་བ་དང༌། མཁྲང་བ་དང༌། ལྕི་བ་ནི་སའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཆུའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆུའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པའི་དོན་ཏོ། །གཤེར་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གཤེར་བ་དང་སྣུམ་པ་དང་བརླན་པ་ནི་ཆུའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །མེའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མེའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པའོ། །ཚ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཚ་བ་དང༌། དྲོ་བ་དང་ཚིག་པར་བྱེད་པ་ནི་མེའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །རླུང་གི་ཁམས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པའོ། །ཡང་ཞིང་གཡོ་བ་ཉིད་ནི་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ཡང་བ་ནི་འགུལ་བར་བྱེད་པའོ། །གཡོ་བ་ནི་དངོས་པོའི་རྒྱུན་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་ཅིང་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའོ། །བརྒལ་བས་ས་དང་ཆུ་དང་མེའི་གསུམ་ལ་མཚན་ཉིད་རེ་རེ་བསྟན་ལ། རླུང་གི་ཁམས་ལ་ནི་ཡང་བ་དང་གཡོ་བ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་གཉིས་སུ་བཤད། ལན་དུ་གལ་ཏེ་ཡང་བ་འབའ་ཞིག་སྨོས་ལ། གཡོ་བ་མ་སྨོས་ན་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ལུས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ལ་ཡང་འཇམ་པ་དང༌། རྩུབ་པ་དང༌། ལྕི་བ་དང༌། ཡང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཡོད་པ་སྟེ། རླུང་གི་ཁམས་སུ་འགྱུར་དུ་དོགས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་གཡོ་བ་འབའ་ཞིག་སྨོས་ཀྱི་ཡང་བ་མ་སྨོས་ན་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་སེམས་པ་གང་ཞེ་ན། གང་སེམས་གཡོ་བའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་སེམས་པ་དེ་རླུང་གི་ཁམས་སུ་འགྱུར་དུ་དོགས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་གང་ཡང་བ་དང་གཡོ་བའི་ཆོས་གཉིས་གང་ཡོད་པ་དེ་ནི་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །107 ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ།།

107 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། སི། ཤོག ༣༥ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༧༥༩

དེ་ལྟར་རྒྱུ་འབྱུང་བ་བཞི་སོ་སོའི་ངོ་བོ་བྱེད་ལས་དང་བཅས་པ་རེའུ་མིག་ཏུ་བཀོད་ན།

མིང་།

ངོ་བོ།

བྱེད་ལས།

༡ སའི་འབྱུང་བ།

སྲ་བ།

བརྟེན་པར་བྱེད་པ།

༢ ཆུའི་འབྱུང་བ།

གཤེར་བ

སྡུད་པར་བྱེད་པ།

༣ མེའི་འབྱུང་བ།

དྲོ་བ།

སྨིན་པར་བྱེད་པ།

༤ རླུང་གི་འབྱུང་བ།

ཡང་ཞིང་གཡོ་བ།

འཕེལ་བར་བྱེད་པ།

འབྱུང་བ་བཞིའི་ཕྲ་རགས་ཀྱི་ཚུལ་ནི། གོ་རིམ་བཞིན་དུ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ལས་སྔ་མ་སྔ་མ་རགས་པར་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། “ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སའི་ཁམས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ནི་རྟེན་གྱི་དོན་གྱིས་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །ཆུ་དང༌། མེ་དང༌། རླུང་རྣམས་ཀྱི་ལས་ནི་རླན་པ་དང༌། འབར་བ་དང༌། གཡོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །”108 ཞེས་པ་ལྟར་རོ།།

108 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ཞི། བམ་པོ་དྲུག་པ། ཤོག ༥༢ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༤ ཤོག ༡༢༤

འབྱུང་བཞིའི་བྱེད་ལས་ཀྱང་སའི་རྩ་ལག་གི་ཕུང་པོ་ལྔའི་བཤད་པ་ལས། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་བཤད་ནས་ལས་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ལས་ནི་བརྟན་པ་དང༌། སྡུད་པ་དང༌། སྨིན་པ་དང༌། འཕེལ་བར་བྱེད་པའོ། །སའི་ཁམས་ཀྱི་ལས་ནི་བརྟན་པར་བྱེད་པའོ། །ཆུའི་ཁམས་ཀྱི་ལས་ནི་སྡུད་པར་བྱེད་པའོ། །མེའི་ཁམས་ཀྱི་ལས་ནི་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ། །རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་ལས་ནི་འཕེལ་བར་བྱེད་པའོ། །འོ་ན་ཁམས་ཀྱི་དོན་ཅི། ཁམས་ཀྱི་དོན་ནི་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ་སྟེ། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་བཅུ་གཅིག་འཛིན་པས་ན། སའི་ཁམས་ཆུའི་ཁམས་མེའི་ཁམས་རླུང་གི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །109 ཞེས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །མདོར་ན་ངོ་བོ་དང་བྱེད་ལས་བསྡོམས་ནས་བཤད་ན། སྲ་ཞིང་འཐས་པ་ལ་ས་དང་། བརླན་ཞིང་གཤེར་བ་ལ་ཆུ་དང་། ཚ་ཞིང་སྲེག་པ་ལ་མེ་དང་། ཡང་ཞིང་གཡོ་བ་ལ་རླུང་ཞེས་བྱའོ།།

109 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། སི། ཤོག ༣༥ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༧༦༠

མངོན་པ་འོག་མའི་གཞུང་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལྟ་བུར། འབྱུང་བ་བཞི་རེ་རེའི་ཚོགས་པ་ན་འབྱུང་བ་གཞན་མ་ཚང་བ་མེད་པར་ཡོད་ཀྱང་མཐུ་ཆེ་བ་དང་ཤས་ཆེ་བ་ནི་མངོན་དུ་འགྱུར་ལ་གཞན་རྣམས་ནི་མི་མངོན་པའི་ཚུལ་དུ་གནས་པར་བཤད་དེ། དཔེར་ན། ས་རྡོ་ལྟ་བུ་གཅིག་ལའང་། འདུས་པ་དང་། སྐམ་པ་དང་། གཡོ་བ་ཡོད་པས་ཆུ་མེ་རླུང་གསུམ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡོད་ལ། དེ་བཞིན་ཆུ་ལའང་ཤིང་འདེགས་པ་དང་མེ་ཏོག་སྨིན་པ་དང་གཡོ་བ་ཡོད་པ་དང་། མེ་ལའང་མེ་ལྕེ་འདེགས་པ་དང་དེ་འདུས་པ་དང་གཡོ་བ་ཡོད་པ་དང་། རླུང་ལའང་འདེགས་པ་དང་གྲང་བ་དང་དྲོ་བའི་རེག་བྱ་ཡོད་པས་འབྱུང་བ་གཞན་གསུམ་གསུམ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡོད་པར་འདོད། དེ་ལྟར་གཟུགས་འདུས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱུང་བ་བཞི་ཀའི་བྱེད་ལས་ཚང་བར་ཡོད་པས་འབྱུང་བཞི་མཚན་ཉིད་པ་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་བྱེད་ལས་གང་ཤས་ཆེ་བ་དེ་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་དེའི་ཆ་ནས་འབྱུང་བ་དེ་དང་དེའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་ནི། མེ་དམར་འབར་བའི་སྐབས་སུ་འབྱུང་བ་གཞན་གསུམ་ཡོད་ཀྱང་མེ་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་མེ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་དག་ནི་བྱ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་བཞག་པའོ། །དེ་ཡང་ཆོས་མངོན་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ཆེན་པོ་ལས། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་རྟག་ཏུ་མི་འབྲལ་བར་ཇི་ལྟར་མངོན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་བྱེད་ལས་དག་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་སྲ་བའི་ཚོགས་པ་ན་སའི་མཚན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཡོད་པར་གྲུབ་ལ། ཚོགས་པ་འདི་ལ་གལ་ཏེ་ཆུའི་ཁམས་མེད་ན། གསེར་དང་དངུལ་དང་ཞ་ཉེ་ལ་སོགས་པ་ཞུ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཆུ་མེད་ན་དེ་དག་འགྱེས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་མེའི་ཁམས་མེད་ན། རྡོ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྣུན་པ་ན་མེ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། ཡང་མེ་མེད་ན་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་མེད་པས་དེ་དག་རུལ་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རླུང་གི་ཁམས་མེད་ན་གཡོ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་རླུང་མེད་ན་རྒྱས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཤེར་བའི་ཚོགས་པ་ན་ཆུའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཡོད་པར་གྲུབ་ལ། ཚོགས་པ་དེ་ལ་གལ་ཏེ་སའི་ཁམས་མེད་ན། ཧ་ཅང་གྲང་བའི་གནས་སྐབས་ན་འཁྱགས་རུམ་ཆགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་ས་མེད་ན་གྲུ་ལ་སོགས་པ་བྱིང་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་མེའི་ཁམས་མེད་ན་དྲོ་བར་འགྱུར་བའི་དུས་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་མེ་མེད་ན་དེ་རུལ་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རླུང་གི་ཁམས་མེད་ན་གཡོ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་རླུང་མེད་ན་རྒྱས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དྲོ་བའི་ཚོགས་པ་ན་མེའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཡོད་པར་གྲུབ་ལ། ཚོགས་པ་དེ་ལ་སའི་ཁམས་མེད་ན་སྒྲོན་མེ་ལ་སོགས་པའི་མེ་ལྕེ་བཟློག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་ས་མེད་ན་དངོས་པོ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཆུའི་ཁམས་མེད་ན་རྒྱུན་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཆུ་མེད་ན་མེ་ལྕེ་ཚོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རླུང་གི་ཁམས་མེད་ན་གཡོ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་རླུང་མེད་ན་རྒྱས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཡོ་བའི་ཚོགས་པ་ན་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཡོད་པར་གྲུབ་ལ། ཚོགས་པ་དེ་ན་སའི་ཁམས་མེད་ན་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལ་རེག་པའི་ཚེ་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་ས་མེད་ན་དངོས་པོ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཆུའི་ཁམས་མེད་ན་རླུང་གྲང་མོ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཆུ་མེད་ན་དེ་དག་འགྱེས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་མེའི་ཁམས་མེད་ན་དྲོ་བའི་རླུང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་མེ་མེད་ན་དེ་རུལ་པར་འགྱུར་རོ། །110 ཞེས་སོ།།

110 བྲིས་མ། བམ་པོ་བརྒྱ་དང་སོ་གཅིག་པ། ཤོག ༡༩༦

དེ་ལྟར་མངོན་པ་འོག་མའི་གཞུང་དུ་བཤད་པ་བཞིན། བྱེ་བྲག་སྨྲ་བས་བསགས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་ལའང་འབྱུང་བ་བཞི་དང་གཟུགས་དྲི་རོ་རེག་བྱའི་རྫས་བཞི་སྟེ་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་ཚང་དགོས་ལ་རྡུལ་རྫས་དེ་དག་ཀྱང་ས་དང་ཆུ་མཚན་ཉིད་པ་སོགས་ཡིན་ཟེར། མདོ་སྡེ་པས་བེམ་པོ་རྣམས་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་འདུས་སུ་འདོད་ཀྱང་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་ཅེས་པའི་རྫས་དེ་ནུས་པའམ་ས་བོན་ལྟ་བུ་ཞིག་སྟེ། གང་སྣང་བ་ན་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་མི་སྣང་བ་ན་ས་བོན་གྱི་ཚུལ་དུ་ཡོད་ཀྱི། ངེས་པར་མངོན་གྱུར་དུ་ཡོད་མི་དགོས་པས། གཟུགས་ཅན་རྣམས་ལ་ས་ཆུ་སོགས་ནུས་པའམ་ས་བོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཚང་བར་ཡོད་ཀྱང་ས་ཆུ་སོགས་མཚན་ཉིད་པ་ངེས་པར་ཡོད་མི་དགོས་ཟེར། དེ་ཡང་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་དོན་གསལ་ལས། “གཞན་དག་ན་རེ་དེ་དག་ལ་དེ་དག་ས་བོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཡོད་ཀྱི་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཏེ། ས་བོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ། མཐུའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། རང་གི་ངོ་བོར་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །”111 ཞེས་འབྱུང་།

111 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། གུ གནས་གཉིས་པ། ཤོག ༡༡༣ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༠ ཤོག ༢༧༠

འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་རྗེས་འབྲང་དང་བཅས་པའི་གཞུང་རྣམས་སུ་ནི། གང་མཐུ་ཆེ་ཞིང་ཤས་ཆེ་བའི་གནས་སྐབས་ལ་འབྱུང་བ་དེ་དང་དེ་ཞེས་དངོས་སུ་མིང་གིས་སྨོས་ལ། ཤས་ཆུང་ཞིང་མཐུ་ཆུང་བའི་གནས་སྐབས་ལ་ཁམས་ཞེས་འབྱུང་བ་བཞི་དང་འབྱུང་བ་བཞིའི་ཁམས་ལ་ཁྱད་པར་ཕྱེ་ནས། བསགས་པའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱུང་བ་བཞིའི་ཁམས་ཚང་བར་ཡོད་ནའང་འབྱུང་བ་བཞི་མཚན་ཉིད་པ་ཡོད་མི་དགོས་པར་བཤད་དེ། སའི་དངོས་གཞི་ལས། དེ་ལ་གཟུགས་འདུས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁམས་ཡོད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཤིང་སྐམ་པོ་གཙུབས་པ་ལས་མེ་འབྱུང་བ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་བརྡབས་པ་ལས་མེ་འབྱུང་བ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་ལྕགས་དང་དངུལ་དང་གསེར་ལ་སོགས་པ་མེ་འཇེབས་པས་བསྲེགས་ན་བརྐྱང་བརྐྱང་པོར་འགྱུར་བ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་ཤེལ་ལས་ཆུ་འབྱུང་བ་དང༌།”112 ཞེས་དང་།

112 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ཚི། བམ་པོ་གསུམ་པ། ཤོག ༢༨ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༢ ཤོག ༧༣༦

དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལྔའི་བཤད་པ་ལས་ཀྱང་། དཔེར་ན་ས་གང་ན་ཡོད་པ་ན་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་ཡང་ཡོད། ཆུ་གང་ན་ཡོད་པ་ན་ས་དང་མེ་དང་རླུང་ཡང་ཡོད་པ་ལས་དེ་ན་གང་མཐུ་ཆེ་ཞིང་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ནི་ས་ཞེས་དངོས་སུ་མིང་གིས་སྨོས་ལ། ཆུ་དང༌། མེ་དང༌། རླུང་ལྟ་བུ་ཤས་ཆུང་ཞིང་མཐུ་ཆུང་བར་གནས་པ་ལ་ནི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་དཔེར་ན་ཕྱེ་ཕུལ་གང་དང་ལན་ཚྭ་ཕུལ་གང་བསྲེས་པ་ལས་ལན་ཚྭ་མཐུ་ཆེ་ཞིང་ཤས་ཆེ་བར་གྱུར་པས་ལན་ཚྭ་ཁ་ཞིང་དངོས་སུ་མིང་གིས་འབྱིན་ཀྱང་ཕྱེ་དེ་ན་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཡོད་དོ།།113 ཞེས་དང་།

113 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། སི། ཤོག ༣༦ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༧༦༠

ཡང་དེ་ཉིད་ལས། རིགས་པས་བརྟགས་ན་ཡང་གཅིག་གང་ན་ཡོད་པ་ན་ཀུན་ཡོད་པར་མངོན་ཏེ། རྡོ་བ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པ་འབྱར་ཞིང་སོ་སོར་མ་གྱེས་པས་ན་སའི་ཁམས་ལ་ཆུའི་ཁམས་ཡོད་པར་མངོན་ནོ། །རྡོ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པ་གཡོ་ཞིང་འགུལ་བས་ན་རླུང་གི་ཁམས་ཡོད་དོ། །རྡོ་གཉིས་ཕན་ཚུན་དུ་ཕྲད་པ་ལས་མེ་སྟག་འབྱུང་བས་ན་མེའི་ཁམས་ཡོད་དོ། །ཆུའི་ཁམས་ལ་ཡང་གྲུ་དང་འདབ་མ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་ཅིང་རྟེན་བྱེད་པས་ན་ཆུའི་ཁམས་ལ་ཡང་སའི་ཁམས་ཡོད་པར་མངོན་ནོ། །ཆུའི་ནང་དུ་ཤིང་གི་འདབ་མ་དང་རྩྭ་ལྷུང་བ་འདྲུལ་ཞིང་ཆུ་དྲོན་པོ་དག་ཀྱང་དམིགས་པས་ན་ཆུའི་ནང་ན་མེ་ཡོད་པར་མངོན་ནོ། །ཐུར་དུ་འབབ་ཅིང་གཡོ་བས་ན་རླུང་ཡོད་པར་མངོན་ནོ། །རླུང་གི་ཁམས་ལ་ཡང་འདབ་མ་དང་རྩྭ་འཛིན་ཅིང་འདེགས་པས་ན་སའི་ཁམས་ཡོད་པར་མངོན་ནོ། །རླུང་དྲོ་བ་དག་ཀྱང་དམིགས་ལ་རྫས་བརླན་པ་རྣམས་རླུང་ལ་ཕྱར་ན་སྐམ་པར་འགྱུར་བས་མེའི་ཁམས་ཡོད་པར་མངོན་ནོ། །ཚུབ་མ་དང་རླུང་གཅིག་ཏུ་འདུས་ཤིང་འགྱུར་ཞིང་འབྱུང་བས་ན། ཆུའི་ཁམས་ཀྱང་ཡོད་པར་མངོན་ནོ། །མེའི་ཁམས་ལ་ཡང་མེ་ལྕེ་གཅིག་གིས་གཅིག་འཛིན་པ་དང༌། མེ་ལྕེས་འདབ་མ་དང་རྩྭ་ལ་སོགས་པ་འདེགས་ཤིང་འཛིན་པས་ན་སའི་ཁམས་ཡོད་པར་ཡང་མངོན་ནོ། །མེ་ལྕེ་རྣམས་ཀྱང་སོ་སོར་མི་འགྱེས་པར་གཅིག་ཏུ་འབར་བས་ན་ཆུའི་ཁམས་ཡོད་པར་མངོན་ནོ། །འགུལ་ཞིང་གཡོ་བས་ན་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱང་ཡོད་པར་མངོན་ནོ། །114 ཞེས་སོ།།

114 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། སི། ཤོག ༣༦ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༧༦༡

གཞན་ཡང་གཟུགས་འདུས་པ་ལ་འབྱུང་བ་ས་སོགས་མཚན་ཉིད་པ་གཅིག་དང་ལྡན་པ་ནས་བཞི་དང་ལྡན་པའི་བར་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་པུ་དང་ལྡན་པ་ནས་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་བར་ཡོད་པར་བཤད་དེ། མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ལས། “འདུས་པ་གང་ལས་འབྱུང་བ་གང་དམིགས་པ་དེ་ནི་དེ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འབྱུང་བ་གཅིག་ལས་གྱུར་པའི་འདུས་པ་ཡང་ཡོད། འབྱུང་བ་གཉིས་ལས་གྱུར་པ་ཡོད་པ་ནས། འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ལས་གྱུར་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །”115 ཞེས་དང་། མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་དོན་གསལ་ལས་ཀྱང་། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་སེམས་པར་བྱེད་པ་དག་ནི་བསགས་པར་གནས་པ་དག་ལ་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་ངེས་པར་བརྗོད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདུས་པ་ལས་འབྱུང་བ་གཅིག་ལས་གྱུར་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་བོང་རྡོག་སྐམས་པ་ལྟ་བུའོ། །འབྱུང་བ་གཉིས་ལས་གྱུར་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ཉིད་གཤེར་བ་ལྟ་བུའོ། །འབྱུང་བ་གསུམ་ལས་གྱུར་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ཉིད་དྲོ་བ་ལྟ་བུའོ། །འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ལས་གྱུར་པའི་བར་ཡང་ཡོད་དེ། བོང་རྡོག་གཤེར་བ་དང་དྲོ་བ་དེ་ཉིད་འགྲོ་བའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ལ་ཡང་འདུས་པ་གང་ལ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གང་ཞིག་དམིགས་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདུས་པ་ལ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གཅིག་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འོད་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་རླུང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་བཅས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དུ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ནི་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རེག་བྱའི་ཁྱད་པར་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལ་རེག་བྱའི་ཁྱད་པར་ནི་ཡང་བ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་བཞི་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཨ་ག་རུའི་སྡོང་བུ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དེ་ཉིད་སྒྲ་དང་བཅས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །116 ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ།།

115 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། རི། ཀུན་ལས་བཏུས་གཉིས་པ། ༧༧ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༦ ཤོག ༡༩༥

116 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། གུ གནས་གཉིས་པ། ཤོག༡༡༥ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༠ ཤོག ༢༧༤

དབུ་མའི་གཞུང་དུའང་གཟུགས་འདུས་པ་རྣམས་ལ་འབྱུང་བ་བཞིའི་ཁམས་ཚང་བར་བཤད་དེ། དེ་ཡང་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བར། འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་བདག་བཞིན་བརྫུན། །ས་ཆུ་མེ་དང་རླུང་རྣམས་ནི། །རེ་རེའང་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མེད། །གང་གསུམ་མེད་པར་རེ་རེ་མེད། །གཅིག་མེད་པར་ཡང་གསུམ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་གསུམ་མེད་རེ་རེ་མེད། །གཅིག་མེད་པར་ཡང་གསུམ་མེད་ན། །སོ་སོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཇི་ལྟར་འདུས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར།།117 ཞེས་འབྱུང་བ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པའི་རྫུན་པར་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་སུ། ས་སོགས་འབྱུང་བ་རེ་རེའི་ཚོགས་པ་ནའང་འབྱུང་བ་གཞན་གསུམ་གྱི་ཁམས་ངེས་པར་ཡོད་དགོས་ལ། གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཞིའི་ཁམས་རེ་རེ་ལས་མེད་པའམ་བཞི་ག་མ་ཚང་ན་གཟུགས་འདུས་པ་འགྲུབ་མི་ནུས་པར་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་བཞི་བརྒྱ་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་། དེའི་ཕྱིར་ནུར་ནུར་པོའི་འོག་ཏུ་ལྷུང་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། སའི་ཁམས་ཀྱིས་ནི་བཟུང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཆུའི་ཁམས་མེད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་གོང་བུའི་ངོ་བོར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། ཆུའི་ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པས་ན་གོང་བུའི་ངོ་བོར་འགྱུར་གྱི་བྱེ་མ་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རེ་རེ་ནས་འཐོར་བའི་ངོ་བོར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་མེའི་ཁམས་མེད་པར་གྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་ནུར་ནུར་པོ་འདྲུལ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། མེའི་ཁམས་ཀྱིས་སྐམ་པས་ན་དེ་འདྲུལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རླུང་གི་ཁམས་མེད་པར་གྱུར་ན་ནི་ནུར་ནུར་པོ་དེ་འཕེལ་བ་དང༌། རྒྱས་པ་དང་ཡངས་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། རླུང་གི་ཁམས་ཀྱིས་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །118 ཞེས་གསུངས་སོ།།

117 སྡེ་དགེ བསྟན། སྐྱེས་རབས་དང་སྤྲིངས་ཡིག གེ ལེའུ་དང་པོ། ཤླཽཀ ༨༤-༨༥ ཤོག ༡༡༠ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༦ ཤོག ༢༩༥

118 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཡ། རབ་བྱེད་གཉིས་པ། ཤོག ༥༢ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༠ ཤོག ༡༠༥༨

དེས་ན་མངོན་པ་འོག་མའི་གཞུང་དུ་ནི་འབྱུང་བ་བཞི་དང་འབྱུང་བ་བཞིའི་ཁམས་ལ་ཁྱད་པར་མེད་ཅིང་། གཟུགས་འདུས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱུང་བ་བཞི་ཀའི་བྱེད་ལས་ཚང་བར་ཡོད་པས་འབྱུང་བཞི་མཚན་ཉིད་པ་ཡོད་པར་བཤད་ལ། མངོན་པ་གོང་མ་དང་དབུ་མའི་གཞུང་དུ་ནི། འབྱུང་བཞི་དང་འབྱུང་བཞིའི་ཁམས་ལ་ཁྱད་པར་ཕྱེ་ནས། བསགས་པའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱུང་བཞིའི་ཁམས་ཚང་བར་ཡོད་ནའང་འབྱུང་བཞི་མཚན་ཉིད་པ་ཡོད་མི་དགོས་པར་བཤད་ལ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་བདུན་འདུས་པར་རྡུལ་ཕྲན་དང་། རྡུལ་ཕྲན་བདུན་འདུས་པར་ལྕགས་རྡུལ། ལྕགས་རྡུལ་བདུན་འདུས་པའི་གོང་བུ་དེ། ཆུ་རྡུལ་གཅིག་དང་བོངས་ཚོད་མཉམ་པ་སྟེ། དེ་ཆུའི་ཆུང་མཐར་འཇོག་པས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཆུའི་རྫས་དེ་ཆུའི་ས་བོན་ནམ་ནུས་པ་ཡིན་གྱི་ཆུ་མ་ཡིན་པར་བཞེད་དོ།།

ཡང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ཏེ་གནས་པའི་ཚུལ་ནི། འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྡུད་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས། “མཁའ་ལ་རླུང་བརྟེན་དེ་ལ་ཆུ་ཡི་ཕུང་པོ་བརྟེན། །དེ་ལ་ས་ཆེན་འདི་བརྟེན་དེ་ལ་འགྲོ་བ་བརྟེན། །”119 ཅེས་དང་། ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་དུ་མདོ་དྲངས་པ་ལས་ཀྱང་། “བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང༌། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་ས་ཅི་ལ་བརྟེན་ལགས། ཀྱེ་བྲམ་ཟེ་ས་ནི་ཆུ་ལ་བརྟེན་ཏོ། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་ཆུ་ཅི་ལ་བརྟེན་ལགས། བྲམ་ཟེ་ཆུ་ནི་རླུང་ལ་བརྟེན་ཏོ། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་རླུང་ནི་ཅི་ལ་བརྟེན་ལགས། བྲམ་ཟེ་རླུང་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་བརྟེན་ཏོ། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་ནམ་མཁའ་ཅི་ལ་བརྟེན་ལགས། བྲམ་ཟེ་ཧ་ཅང་ཐལ་ཏེ་བྲམ་ཟེ་ནམ་མཁའ་ནི་རྟེན་མེད་པར་སྣང་བ་མེད་པ་དམིགས་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་ཏེ།”120 ཞེས་སོགས་འབྱུང་ལ།

119 སྡེ་དགེ བཀའ། ཤེས་རབ་སྣ་ཚོགས། ཀ ཤོག ༡༡ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༣༤ ཤོག ༢༦

120 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། གུ གནས་དང་པོ། ཤོག ༡༢ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༠ ཤོག ༣༠

ཡང་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་གིས་སྲན་མའི་དབྱིབས་ཟླུམ་པ་དང་ཚེར་མ་རྣོ་བ་སོགས་རྒྱུ་མེད་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གྲུབ་པར་འདོད་པ་འགོག་སྐབས། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷའི་འཁྲུལ་པ་བཟློག་པའི་རིགས་པ་གཏན་ཚིགས་གྲུབ་པ་ལས། གལ་ཏེ་ནམ་མཁའ་རྟེན་མེད་ལ། །སྲན་དང་ཚེར་སོགས་ཡོད་ན་ནི། །རྒྱུ་མེད་ངོ་བོ་ཉིད་མཐོང་ན། །དེ་དག་ས་སོགས་བརྟེན་ནས་སྐྱེ། །ཆུ་ཡང་གྱེན་དུ་ཐུར་འབབ་ཅིང་། །ཉི་མ་ཕྱོགས་བཞིར་འདྲར་ཤར་ན། །རྒྱུ་མེད་ངོ་བོ་ཉིད་བདེན་ན། །ཆུ་ནི་ས་ཡི་ཤུགས་ཀྱིས་འབབ།།121 ཅེས་སྲན་མ་ཟླུམ་པ་སོགས་ས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་ཞིང་། ཆུ་ཐུར་དུ་འབབ་པ་ཡང་སའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཡིན་པས་རྒྱུ་མེད་ལས་བྱུང་བ་མིན་པར་གསུངས་སོ།།

121 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཚ། ཤོག ༢༠ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥༧ ཤོག ༨༢༧

ཡང་དུས་འཁོར་གྱི་གཞུང་སོགས་ལས་འབྱུང་བ་ལ་ས་ཆུ་མེ་རླུང་ནམ་མཁའ་བཅས་ལྔ་གསུངས་པ་དང་། སྨན་གཞུང་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཕྱིའི་འབྱུང་བ་ཤིང་ས་ཆུ་མེ་རླུང་ནམ་མཁའ་བཅས་དྲུག་དང་། དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་ནད་རྣམས་སྐྱེད་པར་བཤད་དེ། འབྱུང་བ་ཤིང་གི་དུག་རྩ་རྒྱུས་ལ་ཞུགས་པས་རེངས་ཤིང་འཁུམས་པའི་ནད་དང་། འབྱུང་བ་སའི་དུག་ཤ་དང་རུས་པར་ཞུགས་པས་ལྕི་ཞིང་འཐིབས་པའི་ནད་དང་། འབྱུང་བ་ཆུའི་དུག་ཁྲག་དང་ཆུ་སེར་ལ་ཞུགས་པས་གྲང་བའི་ནད་དང་། འབྱུང་བ་མེའི་དུག་དྲོད་ལ་ཞུགས་པས་ཚ་བའི་ནད་དང་། འབྱུང་བ་རླུང་གི་དུག་དབུགས་ལ་ཞུགས་པས་རླུང་ནད་དང་། འབྱུང་བ་ནམ་མཁའི་དུག་སེམས་ལ་ཞུགས་པས་རང་སྣང་འཁྲུལ་བའི་རྣམ་རྟོག་གི་ནད་རྣམས་སྐྱེད་པར་བཤད་པ་སོགས་ཡོད་པས་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་དང་རྣམ་གྲངས་འཇོག་ཚུལ་ལ་གཞུང་དུ་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པའང་ཤེས་དགོས།

གཞན་ཡང་ནང་པའི་གསང་སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི་གཞུང་གསང་བ་འདུས་པ་ལྟ་བུར། ཕྱིའི་འབྱུང་བའི་ནང་གསེས་ཕྲ་རགས་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ནང་གི་འབྱུང་བ་ས་ཆུ་མེ་རླུང་ནམ་མཁའ་བཅས་ལྔའི་རྣམ་གཞག་ཀྱང་གསུངས་ཤིང་། ལྷག་པར་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་གཞུང་དུ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་ཆེས་གསལ་བར་ཕྱི་ནང་གི་འབྱུང་བའི་བར་གྱི་འབྲེལ་པའི་སྐོར་ལ་བཤད་པ་མཛད་པར་མ་ཟད། ཕྱིའི་ཉི་ཟླའི་འཁོར་བགྲོད་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ལ་འགྱུར་བ་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་ལ་འགྱུར་བ་འགྲོ་ཚུལ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ནང་གི་འབྱུང་བ་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་ལས་ཕྱིའི་འབྱུང་བ་ལའང་དབང་བསྒྱུར་བ་འོང་ཚུལ་སོགས་གསུངས་པས། གསང་སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི་བཤད་པ་ལྟར་ན། སེམས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་ལས་ལུས་ལ་ཚུར་འཕོ་འགྱུར་འགྲོ་བ་འདི་སྤྱིར་ནང་གི་འབྱུང་བ་ཕྲ་མོ་དང་། ལྷག་པར་སེམས་ཀྱི་བཞོན་པའི་རླུང་གི་སྟེང་ནས་བཤད་ཚུལ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པ་སོགས་སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི་གཞུང་དུ་ཕྱི་ནང་གི་འབྱུང་བའི་སྐོར་ལ་བཤད་ཚུལ་ཟབ་པར་འབྱུང་ངོ་།།

༧ ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་བཤད་པ།

འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་དང་། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པ་དང་། གཟུགས་ཤེས་གཉིས་གང་ཡང་མ་ཡིན་ཡང་དེ་གཉིས་གང་རུང་གི་ཆ་ལ་བཏགས་པ་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་དང་གསུམ་དུ་ཡོད་པ་ལས། གསུམ་པ་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་བཤད་པ་ནི། གཟུགས་ཤེས་གང་རུང་མ་ཡིན་པའི་འདུས་བྱས་དེ། ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན། སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་པས་ན་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཅེས་བརྗོད། མཚན་གཞི་ནི། བུམ་པའི་སྐྱེ་འཇིག་གནས་གསུམ་དང་། དུས་དང་། ལོ་དང་། ཟླ་བ་དང་། ཞག་དང་། གང་ཟག་དང་། བག་ཆགས་དང་། དངོས་པོ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། བུམ་པས་ཆུ་སྐྱོར་བ་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་དང་། ཤར་ལྷོ་ནུབ་བྱང་གི་ཕྱོགས་ལྟ་བུ་རྣམས་སོ།།

བུམ་པའི་སྐྱེ་གནས་འཇིག་གསུམ་ལྟ་བུ་ནི། དཔེར་ན། བུམ་པ་སྔར་མེད་གསར་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། བུམ་པ་རང་དུས་སུ་གནས་པ་དང་། བུམ་པ་རང་དུས་ལས་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་མི་སྡོད་པ་རྣམས་བུམ་པ་དང་རྒྱུ་ཚོགས་གཅིག་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་འདུས་བྱས་ནི་ཡིན་ལ། དེ་དག་གཟུགས་ཡིན་ན་བུམ་པའི་གཟུགས་ལས་གཞན་པའི་གཟུགས་ཡིན་ཚུལ་མེད་ལ། བུམ་པའི་གཟུགས་ནི་མིན་ཞིང་ཤེས་པ་ཡང་མིན་པས། བུམ་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་སུ་གྱུར་པའི་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་དུ་འཇོག་དགོས་སོ། །དུས་དང་ལོ་ཟླ་སོགས་འོག་ཏུ་འཆད་ཅིང་། གང་ཟག་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའམ་བཞི་ལ་བཏགས་པའི་ཆ་ནས་བཞག་པའི་ཆོས་ཡིན་ཞིང་། གང་དུ་གདགས་པའི་གཞི་ལ་གཟུགས་ཤེས་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་གསུམ་ཡོད་པས་གཟུགས་ཤེས་གང་རུང་དུ་འཇོག་དཀའ་བས་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ལས་འོས་མེད་ལ། དེ་ཡང་འོག་ཏུ་འཆད། བག་ཆགས་ཀྱང་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་དུ་འཇོག་སྟེ། དཔེར་ན། མི་ཞིག་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པས་རྟོགས་རྗེས་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་དེ་འགགས་ཀྱང་སེམས་སྟེང་དུ་མི་དེ་དྲན་པའི་དྲན་ཤེས་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཞིག་བཞག་ཡོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བག་ཆགས་ཟེར། བག་ཆགས་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན་ལ། འཇོག་བྱེད་ཤེས་པས་བཞག་པའི་ནུས་པ་ཙམ་ལས་ཤེས་པའང་མ་ཡིན་ཞིང་འདུས་བྱས་ཡིན་པས་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་དུ་འཇོག་དགོས། བྱས་པ་དང་། མི་རྟག་པ། དངོས་པོ་རྣམས་ལ་གཟུགས་ཤེས་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་གསུམ་རེ་ཡོད་མོད། རང་ལྡོག་ནས་གཟུགས་ཤེས་གང་ཡང་མ་ཡིན་པའི་འདུས་བྱས་ཡིན་པས་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་དུ་འཇོག་དགོས། གཞན་ཡང་ཤིང་མཁན་གྱིས་ཤིང་གཅོད་པ། རྒྱུ་འབྲས་སྔ་ཕྱིར་འབྱུང་བའི་རིམ་པ། མི་ལ་ཡོན་ཏན་ལྡན་པའི་ཆ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཤེས་གང་ཡང་མ་ཡིན་པའི་འདུས་བྱས་མཐའ་ཡས་པ་ཡོད་པ་རྣམས་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཡིན་ནོ།།

ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ། བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ ༡ ཐོབ་པ་དང་། ༢ མ་ཐོབ་པ་དང་། ༣ སྐལ་མཉམ་དང་། ༤ འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་དང་། ༥ འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང་། ༦ འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང་། ༧ སྲོག་དང་། ༨-༡༡ འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་གནས་རྒ་འཇིག་བཞི་དང་། ༡༢ མིང་གི་ཚོགས་དང་། ༡༣ ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ༡༤ ཡི་གེའི་ཚོགས་དང་བཅས་བཅུ་བཞི་ཡོད་པར་བཤད་པ་ནི། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལས། མི་ལྡན་པ་ཡི་འདུ་བྱེད་རྣམས། །ཐོབ་དང་མ་ཐོབ་སྐལ་མཉམ་དང་། །འདུ་ཤེས་མེད་སྙོམས་འཇུག་པ་དང་། །སྲོག་དང་མཚན་ཉིད་རྣམས་དང་ནི། །མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་།།122 ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ།།

122 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་གཉིས་པ། ཤླཽཀ ༣༥ ཤོག ༥ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༡༡

དེ་དག་ལས་ཐོབ་པ་ནི། འཐོབ་བྱའི་ཆོས་དེ་རྒྱུད་ལ་ལྡན་བྱེད་ཀྱི་རྫས་ཤིག་ལ་བཤད་ཅིང་། དེ་ཡང་ཁུར་པོ་སྡོམ་བྱེད་ཀྱི་ཐག་པ་ཁུར་པོ་ལས་ལོགས་སུ་ཡོད་པ་ལྟར་འཐོབ་བྱའི་ཆོས་དེ་ལས་ངོ་བོ་ཟུར་དུ་གཟུང་དུ་ཡོད་པ་ཞིག་གོ །དེ་བཞིན་དུ་བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་འདིར་གྲུབ་མཐའ་གོང་མ་རྣམས་དང་མི་འདྲ་བར་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་ཆོས་གཞན་གྱི་ཆ་ལ་བཏགས་ཙམ་མ་ཡིན་པར་རང་གི་ངོ་བོ་ཟུར་དུ་གཟུང་དུ་ཡོད་པར་འདོད་དོ། །མ་ཐོབ་པ་ནི། མ་ཐོབ་པའི་ཆོས་དེ་མི་ལྡན་པར་བྱེད་པའི་རྫས་ཤིག་ལ་འདོད། སྐལ་མཉམ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་སྤྱོད་པ་དང་བསམ་པ་དང་རང་བཞིན་འདྲ་བར་བྱེད་པའི་རྫས་སོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ནི། འདུ་ཤེས་མེད་པར་སྐྱེས་པའི་ལྷའི་རྒྱུད་ལ་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས་རེ་ཞིག་འགོག་པར་བྱེད་པའི་རྫས་ཤིག་གོ །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་ནི། རང་གི་འབྲས་བུ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་ཅིང་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་མ་ལངས་ཀྱི་བར་དུ་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་འགོག་པར་བྱེད་པའི་རྫས་སོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་ནི། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཕྲ་ཤོས་སྲིད་རྩེའི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རེ་ཞིག་འགོག་པའི་རྫས་ཤིག་གོ།

སྲོག་ནི། སྐྱེས་བུའམ་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ལ་བྱེད་ཅིང་། དེ་ཡང་དྲོད་དང་རྣམ་ཤེས་ཅི་རིགས་ཀྱི་རྟེན་དུ་བཤད་དོ། །དེ་ཡང་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལས། སྲོག་ནི་ཚེ་ཡིན་དྲོད་དང་ནི། །རྣམ་ཤེས་རྟེན་གང་ཡིན་པ་འོ།།123 ཞེས་དང་།

123 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་གཉིས་པ། ཤླཽཀ ༤༥ ཤོག ༥ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༡༢

མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། ཚེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མི་ཤེས་པས། དྲོད་དང་ནི། །རྣམ་ཤེས་རྟེན་གང་ཡིན་པ་འོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ། ཚེ་དང་དྲོད་དང་རྣམ་ཤེས་འདིས། །གང་ཚེ་ལུས་ནི་འདོར་བྱེད་ཅིང༌། །བོར་ནས་དེ་ཚེ་འདུག་པ་ནི། །སེམས་མེད་ཇི་ལྟར་ཤིང་བཞིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ་དེ་བས་ན་དྲོད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་གནས་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚེ་ཡིན་ནོ། །124 ཞེས་སོ།།

124 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་གཉིས་པ། ཤོག ༧༨ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༡༩༥

སྔོན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སྲོག་དང་ཚེ་ལ་ཁྱད་པར་བཞེད་པ་ཡང་ཡོད་དེ། ཆོས་མངོན་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ཆེན་པོ་ལས། ཁ་ཅིག་ན་རེ། འདིའི་ཕྱིར་འཚོ་བ་ནི་སྲོག་གི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། འདིའི་ཕྱིར་འཆི་བ་ནི་ཚེའི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ། གཞག་པར་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། གཏང་བར་བྱ་བ་ནི་ཚེའི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ། སྐྱེར་རུང་བའི་ཆོས་ནི་སྲོག་གི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། སྐྱེར་མི་རུང་བའི་ཆོས་ནི་ཚེའི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ། རེ་ཞིག་གནས་པ་ནི་སྲོག་གི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། རིས་མཐུན་པར་གནས་པ་ནི་ཚེའི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ། བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་ནི་སྲོག་གི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པ་ནི་ཚེའི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་སྲོག་གི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་ཚེའི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་སྲོག་གི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་ཚེའི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ། རིག་པའི་འབྲས་བུ་ནི་སྲོག་གི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། མ་རིག་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཚེའི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ། ལས་གསར་པའི་འབྲས་བུ་ནི་སྲོག་གི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ལས་རྙིང་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཚེའི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ། འབྲས་བུ་སྦྱིན་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་སྲོག་གི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་ལ། འབྲས་བུ་མི་སྦྱིན་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་ཚེའི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ། ཉེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་སྲོག་གི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་ལ། རིང་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་ཚེའི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བཙུན་པ་དབྱངས་སྒྲོགས་ན་རེ། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་སྲོག་གི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་ལ། སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་མྱོང་བར་མ་ངེས་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་ཚེའི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་དག་ནི་སྲོག་གི་འདུ་བྱེད་དང་ཚེའི་འདུ་བྱེད་དག་གི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱའོ། །125 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།།

125 བྲིས་མ། བམ་པོ་བརྒྱ་དང་ཉེར་དྲུག ཤོག ༨༧༤

མདོ་སྡེ་པ་དག་ན་རེ། ལུས་དང་རྣམ་ཤེས་སྲོག་ལ་བརྟེན་པར་འདོད་ན་སྲོག་ཀྱང་རྟེན་མེད་པར་གནས་མི་ནུས་པས་གང་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་སྲོག་ཀྱང་ལུས་དང་རྣམ་ཤེས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཚེ་མ་ལོག་པར་གཞན་མི་ལྡོག་ལ། གཞན་མ་ལོག་པར་ཚེ་མི་ལྡོག་པས་རྟག་ཏུ་ལྡོག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པར་མི་རུང་ཞེས་བཀག་གོ །དེ་སྐད་དུ་ཡང་མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། “ད་ནི་ཚེ་དེའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། །དྲོད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ལས་གང་གི་དབང་གིས་ན་གཞན་དག་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་གང་ཞིག་སྔར་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ། རྟག་ཏུ་ལྡོག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །”126 ཞེས་བྱེ་སྨྲའི་འདོད་པ་ལ་མདོ་སྡེ་པའི་ཕྱོགས་བཟུང་ནས་སྐྱོན་བརྗོད་པའི་སྐབས་སུ་གསུངས་ལ། མདོ་སྡེ་པ་རང་གི་ལུགས་ལ་མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། “འོ་ན་དེ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། ཁམས་གསུམ་པའི་ལས་ཀྱིས་རིས་མཐུན་པ་གནས་པའི་དུས་ཀྱིས་འཕེན་པ་ཡིན་ཏེ། དུས་འདི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་ཇི་སྲིད་དུ་ལས་ཀྱི་རིས་མཐུན་པ་འཕངས་པ་དེ་སྲིད་དུ་དེ་གནས་པ་དེ་ལ་ཚེ་ཞེས་བྱ་སྟེ།”127 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ས་བོན་དང་བཅས་པ་རིས་མཐུན་པར་གནས་པ་ལ་སྲོག་གི་དབང་པོར་གདགས་སོ་ཞེས་འདོད་དོ།།

126 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་གཉིས་པ། ཤོག ༧༨ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག༡༩༥

127 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་གཉིས་པ། ཤོག ༧༩ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༡༩༦

ཡང་སྲོག་རླུང་ལ་འདོད་པའི་ལུགས་ཀྱང་ཡོད་པ་ནི། མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། “སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པའི་རླུང་ཡིན་ཏེ།”128 ཞེས་དང་། ཤཱཀྱ་བློའི་རྣམ་འགྲེལ་འགྲེལ་བཤད་ལས་ཀྱང་། “སྲོག་ནི་དབུགས་འབྱུང་བའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་དབུགས་རྔུབ་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་ངོ་། །”129 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས་ནི། “དེ་ལ་སྲོག་གི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་དེ་དང་དེར་ལུས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་གནས་པའི་དུས་ངེས་པ་འཕངས་པ་ནི་ཚེ་དང་སྲོག་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །”130 ཞེས་དང་། འོག་ཏུ་མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ལས་ཀྱང་འབྱུང་བ་ལྟར་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་རིས་མཐུན་པར་གནས་པ་ལ་སྲོག་ཅེས་བཏགས་པར་གསུངས།

128 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་བཞི་པ། ཤོག ༢༠༣ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༥༠༠

129 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཉེ། ལེའུ་དང་པོ། བམ་པོ། ༣༣ ཤོག ༡༨ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༩ ཤོག ༤༢

130 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ཞི། བམ་པོ་གསུམ་པ། ཤོག ༢༢ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༤ ཤོག ༥༢

དེས་ན་གཞུང་དེ་དག་ཏུ་ཚེ་སྲོག་ནི་དྲོད་དང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་དང་། ལུས་དང་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པའི་རླུང་ངམ་ཡང་ན་འཚོ་གནས་ཀྱི་རྒྱུན་ནམ་རྣམ་ཤེས་རིས་མཐུན་གནས་པ་ལ་འཇོག་པ་བཅས་བཤད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་འབྱུང་ངོ་།།

འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཞི་ནི། ཆོས་དེ་འདུས་བྱས་སུ་མཚོན་པར་བྱེད་པས་ན་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་ལ། སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པར་བྱེད་པའི་གནས་པ་དང་། རྙིངས་པར་བྱེད་པའི་རྒ་བ་དང་། འཇིག་པར་བྱེད་པའི་མི་རྟག་པ་བཅས་བཞི་པོ་ནི་གང་མཚོན་རྒྱུའི་འདུས་བྱས་དེ་དང་དུས་མཉམ་དུ་སྐྱེ་ཞིང་རང་གི་ངོ་བོ་འདུས་བྱས་དེ་ལས་རྫས་ཐ་དད་དུ་གཟུང་དུ་ཡོད་པ་ཞིག་ལ་འདོད་དོ།།

མིང་ཚིག་ཡི་གེའི་ཚོགས་གསུམ་ལས། མིང་ནི་གོང་དུ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་ལྟར་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཙམ་སྟོན་པ་སྟེ། དཔེར་ན། གཟུགས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། ཚིག་ནི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་སྦྱར་ནས་སྟོན་པ་སྟེ། དཔེར་ན། གཟུགས་མི་རྟག་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། ཡི་གེ་ནི་མིང་ཚིག་གཉིས་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པ་སྟེ། དཔེར་ན། ཀ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཚོགས་ནི་དེ་དག་འདུས་པ་ལ་བྱེད། བྱེ་སྨྲས་མིང་ཚིག་ཡི་གེ་གསུམ་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་དུ་འདོད་ཚུལ་ནི། མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། “དེ་དག་ནི་ངག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། ངག་ནི་131སྒྲ་ཡིན་ན་སྒྲ་ཙམ་གྱིས་ནི་དོན་གང་དག་གོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ངག་ནི་མིང་ལ་འཇུག་ལ་མིང་གིས་ནི་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། །”132 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ངག་གིས་བུམ་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ན་དོན་བུམ་པ་ཡིད་ལ་ཤར་བའི་ཆ་མིང་དུ་བཞག་ནས་དེས་དོན་གོ་བར་བྱེད་ཀྱི། ངག་ཙམ་གྱིས་དོན་གོ་བར་བྱེད་མི་ཐུབ་སྟེ། དཔེར་ན། བ་ལང་གི་ངག་གིས་དོན་གོ་མི་ཐུབ་པ་བཞིན་ཟེར་རོ། །དེས་ན་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བས་མིང་ཚིག་ཡི་གེ་གསུམ་དང་དེའི་ཚོགས་གསུམ་ཀ་རྟོག་ངོར་ཤར་བའི་སྒྲ་སྤྱིའི་ཕྲེང་བ་ལ་འདོད་པས་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་དང་། མདོ་སྡེ་པས་ངག་གི་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་རང་མཚན་ལ་འདོད་པས་གཟུགས་སུ་འདོད་དོ།།

131 པེ་ཅིན་དང་སྣར་ཐང་དཔར་མ་ལྟར་བཅོས།

132 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་གཉིས་པ། ཤོག ༨༤ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༢༡༠

མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ལྟ་བུའི་མངོན་པ་གོང་མའི་གཞུང་དུ་ནི། སྔར་གྱི་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་བཅུ་བཞིའི་སྟེང་དུ། ༡ འཇུག་པ་དང་། ༢ སོ་སོར་ངེས་པ་དང་། ༣ འབྱོར་འབྲེལ་པ་དང་། ༤ མགྱོགས་པ་དང་། ༥ གོ་རིམས་དང་། ༦ དུས་དང་། ༧ ཡུལ་དང་། ༨ གྲངས་དང་། ༩ ཚོགས་པ་སྟེ་དགུ་བསྣན་ནས་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་དུ་བཤད་ཅིང་། མ་ཐོབ་པ་སོ་སྐྱེ་དང་། སྐལ་མཉམ་རིས་མཐུན་གྱི་མིང་གིས་བསྟན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་གཞན་གྱི་ཆ་ལ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ལས། སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་གང་ཞེ་ན། ཐོབ་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་། རིས་མཐུན་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དང་། འཇུག་པ་དང་། སོ་སོར་ངེས་པ་དང་། འབྱོར་འབྲེལ་པ་དང་། མགྱོགས་པ་དང་། གོ་རིམས་དང་། དུས་དང་། ཡུལ་དང་། གྲངས་དང་། ཚོགས་པའོ། །133 ཞེས་སོ།།

133 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། རི། ཀུན་ལས་བཏུས་དང་པོ། ཤོག ༥༢ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༦ ཤོག ༡༣༤

དེ་ལྟ་བུའི་ལྡན་མིན་གྱི་ཆོས་ཉེར་གསུམ་འཇོག་པའི་ཚུལ་ཡང་། ཆོས་གང་ཡང་རུང་བ་འཕེལ་འགྲིབ་ཀྱི་ཆ་ལ་བཏགས་པ་ཐོབ་པ་དང་། ཤེས་རིག་འགགས་པའི་ཆ་ལ་བཏགས་པ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་གསུམ། ཚེ་གནས་པའི་ཆ་ལ་བཏགས་པ་སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་། འདྲ་བའི་ཆ་ལ་བཏགས་པ་རིས་མཐུན་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆ་ལ་བཏགས་པ་སྐྱེ་བ་རྒ་བ་གནས་པ་མི་རྟག་པ་དང་བཞི། ཐ་སྙད་ཀྱི་ཆ་ལ་བཏགས་པ་མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་དང་གསུམ། འཕགས་པའི་ལམ་མ་ཐོབ་པའི་ཆ་ལ་བཏགས་པའི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དང་། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་བཏགས་པའི་འཇུག་པ་དང་། སོ་སོར་ངེས་པ་དང་། འབྱོར་འབྲེལ་པ་དང་། མགྱོགས་པ་དང་། གོ་རིམས་དང་། དུས་དང་། ཡུལ་དང་། གྲངས་དང་། ཚོགས་པ་དང་དགུ་འཇོག་པ་ནི། མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ལས་ཞིབ་ཏུ་གསུངས་པ་འདིར་བཀོད་ན། དེ་ཉིད་ལས། འཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང༌། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འཕེལ་བ་དང༌། འགྲིབ་པ་ལ་འཐོབ་པ་དང་རྙེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་གདགས་སོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་རྒྱས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ། སྟེང་མའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་བརྟན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་འགོག་པ་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་གདགས་སོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གང་ཞེ་ན། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང༌བྲལ་ལ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་གྱེན་དུ་བསྐྱོད་པའི་ཞི་བར་གནས་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་བརྟན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང༌། བརྟན་པ་དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་འགོག་པ་ལ། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་གདགས་སོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་བརྟན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་འགོག་པ་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ཞེས་གདགས་སོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། རིས་མཐུན་པར་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་གནས་པའི་དུས་ངེས་པ་ལ། ཚེ་ཞེས་གདགས་སོ། །རིས་མཐུན་པ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་དེ་དང་དེར་སེམས་ཅན་དེ་དང་དེ་དག་གི་ལུས་འདྲ་བ་ལ་རིས་མཐུན་པ་ཞེས་གདགས་སོ། །སྐྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། རིས་མཐུན་པར་འདུ་བྱེད་རྣམས་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སྐྱེ་བ་ཞེས་གདགས་སོ། །རྒ་བ་གང་ཞེ་ན། རིས་མཐུན་པར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ལ་རྒ་བ་ཞེས་གདགས་སོ། །གནས་པ་གང་ཞེ་ན། རིས་མཐུན་པར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་མི་འཇིག་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་གདགས་སོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། རིས་མཐུན་པར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་འཇིག་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཅེས་གདགས་སོ། །མིང་གི་ཚོགས་གང་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་བླ་དྭགས་ལ་མིང་གི་ཚོགས་ཞེས་གདགས་སོ། །ཚིག་གི་ཚོགས་གང་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ཚིག་བླ་དྭགས་ལ་ཚིག་གི་ཚོགས་ཞེས་གདགས་སོ། །ཡི་གེའི་ཚོགས་གང་ཞེ་ན། དེ་གཉི་གའི་གནས་ཡི་གེ་རྣམས་ལ་ཡི་གེའི་ཚོགས་ཞེས་གདགས་ཏེ། དེ་གཉི་ག་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗོད་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ཏེ། དོན་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡི་གེ་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་ཐོབ་པ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་གདགས་སོ། །འཇུག་པ་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་གདགས་སོ། །སོ་སོར་ངེས་པ་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པ་ལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཞེས་གདགས་སོ། །འབྱོར་འབྲེལ་པ་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ལ་འབྱོར་འབྲེལ་པ་ཞེས་གདགས་སོ། །མགྱོགས་པ་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མྱུར་བར་བྱུང་བ་ལ་མགྱོགས་པ་ཞེས་གདགས་སོ། །གོ་རིམས་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རེ་རེ་ནས་འབྱུང་བ་ལ་གོ་རིམས་ཞེས་གདགས་སོ། །དུས་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་ལ་དུས་ཞེས་གདགས་སོ། །ཡུལ་གང་ཞེ་ན། ཤར་དང༌། ལྷོ་དང༌། ནུབ་དང༌། བྱང་དང༌། འོག་དང༌། སྟེང་དང༌། ཕྱོགས་བཅུ་ཐམས་ཅད་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་ཡུལ་ཞེས་གདགས་སོ། །གྲངས་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་ཐ་དད་པ་ལ་གྲངས་ཞེས་གདགས་སོ། །ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རྐྱེན་འདུས་པ་ལ་ཚོགས་པ་ཞེས་གདགས་སོ། །134 ཞེས་སོ།།

134 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། རི། ཀུན་ལས་བཏུས་དང་པོ། ཤོག ༥༢ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༦ ཤོག ༡༣༥

དེ་དག་གིས་མཚོན་ནས་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་གཞན་དག་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། ཉེར་གསུམ་པོ་དེ་དག་གྲངས་ངེས་པ་ཅན་མིན་པར་འགྲེལ་པ་དག་ལས་བཤད་དོ། །སེམས་ཙམ་པ་སོགས་ཀྱིས་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཅེས་པ་གཟུགས་དང་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གསུམ་གྱི་གནས་སྐབས་ལ་བཏགས་པའི་བཏགས་ཡོད་དུ་འདོད་ཅིང་། བྱེ་སྨྲའི་འདོད་པ་ལྟར་ན་གདགས་གཞི་གཟུགས་སེམས་སོགས་ལས་རྫས་ཐ་དད་མ་ཡིན་ལ། གཟུགས་སེམས་སོགས་ཀྱང་མ་ཡིན་པའི་འདུས་བྱས་ཤིག་ལ་འདོད་དོ། །ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་དེ་དག་བཏགས་ཡོད་ཡིན་པ་གོང་དུ་དྲངས་མ་ཐག་པའི་མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ཀྱི་ལུང་དེ་དང་། ཕུང་པོ་ལྔའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་ཀྱང་། “སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་གང་ཞེ་ན། གང་དག་གཟུགས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ལ་གདགས་པ་སྟེ་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་མི་གདགས་སོ། །”135 ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ།།

135 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ཤི ཤོག ༡༤ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༤༢

༨ རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རྣམ་གཞག

རྒྱུ་བཤད་པ།

གོང་དུ་བཤད་པའི་གཟུགས་ཤེས་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཏེ་འདུས་བྱས་ཤིག་ཡིན་ཕྱིན་རང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་དགོས་པས་འདིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རྣམ་གཞག་ཅུང་ཟད་འཆད་པ་ལ། རང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་བྱེད་རྒྱུའི་དོན་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཡང་རྒྱུ་གང་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་གང་འབྱུང་བའི་འབྱུང་སའི་གཞི་དེ་ལ་དེའི་རྒྱུ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། གང་ཡོད་ཉིད་ནའང་གང་སྐྱེ་བའམ། །གང་འགྱུར་ན་ཡང་རྣམ་འགྱུར་བ། །དེ་ནི་དེ་རྒྱུ་རབ་ཏུ་བརྗོད།།136 ཅེས་སོ།།

136 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཅེ། ཚད་མ་གྲུབ་པའི་ལེའུ། ཤླཽཀ ༡༨༣ ཤོག ༡༡༤ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༥༡༦

སྤྱིར་རྒྱུ་ཞེས་པའི་སྒྲ་སྦྱར་བ་ལ་ནི་གཞུང་ལས་དུ་མར་སྣང་སྟེ། དཔེར་ན། ༡ རྐྱེན་གསུམ་ཚོགས་ནས་རྣམ་ཤེས་སྐྱེད་པ་ལྟ་བུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་། ༢ ཟས་བཞིས་ལུས་འཚོ་བ་ལྟ་བུ་གནས་པའི་རྒྱུ་དང་། ༣ སས་རྟེན་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་བརྟེན་པའི་རྒྱུ་དང་། ༤ སྒྲོན་མེས་གཟུགས་གསལ་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་གསལ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། ༥ མེས་བུད་ཤིང་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་དང་། མགར་པས་གསེར་རྡུང་བའི་སྒོ་ནས་སྒྱུར་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་སྒྱུར་བའི་རྒྱུ་དང་། ༦ སྨན་གྱིས་ནད་འགོག་པ་ལྟ་བུ་འགོག་པའི་རྒྱུ་དང་། ༧ ཡང་དེས་ནད་མེད་པའི་བདེ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། ༨ དངོས་རྒྱུ་ལྟ་བུ་ཉེ་བའི་རྒྱུ་དང་། ༩ བརྒྱུད་རྒྱུ་ལྟ་བུ་རིང་བའི་རྒྱུ། ༡༠ དུ་བའི་རྟགས་ལས་མེ་རྟོགས་པའི་རྗེས་དཔག་འབྱུང་བ་དང་སྒྲུབ་ངག་གི་སྒོ་ནས་གཞན་གྱི་བསམ་དོན་གོ་བ་ལྟ་བུའི་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་སོགས་སུ་ཡོད། དེ་ཡང་སྤྱིར་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་མོད། སྐབས་འགར་རྒྱུ་གཅིག་ཉིད་ཤེས་བྱེད་དང་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་གཉིས་ཀར་འཇོག་པའང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་བའི་གཞུང་དུ་སྣུམ་ཟད་པ་མར་མེ་ཤི་བའི་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་གཉིས་ཀར་འཇོག་པ་ལྟ་བུའོ།།

གཞན་ཡང་ནང་པའི་གཞུང་རྣམས་སུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཉིས་གསུངས་པ་ལས། ཆོས་དེའི་རྒྱུ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་དེའི་སྐྱེད་བྱེད་གཙོ་བོ་སྟེ་ཉེར་ལེན་དང་། རྐྱེན་ཞེས་པ་རྒྱུ་དེས་རང་འབྲས་དེ་སྐྱེད་པའི་གྲོགས་བྱེད་པའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་ལ་གོ་དགོས་པའི་སྐབས་ཀྱང་ཡོད་དེ། སློབ་དཔོན་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལའི་འཕགས་པ་སཱ་ལུའི་ལྗང་པའི་མདོ་སྡེའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ལས། “འདི་ལ་རྒྱུ་ནི་ལེན་པའི་རྒྱུ་སྟེ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྐྱེན་རྣམས་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུར་འདོད་དེ། ཐུན་མོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །”137 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །དེས་ན་གཞི་དེའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དོན་མི་གཅིག་ཀྱང་། སྤྱིར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཉིས་དོན་གཅིག་ཏུ་འཇོག་རུང་ངོ་།།

137 སྡེ་དགེ བསྟན། མདོ་སྡེ། ཇི། ཤླཽཀ ༡༥༥ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༧ ཤོག ༤༠༣

རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་དབྱེ་བ་ལ། དཔེར་ན། བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་ལ་རྒྱུ་ལ་དྲུག་ཏུ་བཤད་པ་དང་། རྐྱེན་ལ་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་། དམིགས་རྐྱེན་དང་། བདག་རྐྱེན་དང་། དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་བཅས་བཞིར་དབྱེ་བ་སོགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་གཞུང་རྣམས་ལས་མང་དུ་བྱུང་མོད། རྒྱུ་དྲུག་གི་བཤད་པ་དེ་ནི་བྱེ་སྨྲའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བཤད་སྲོལ་ཞིག་ཡིན་པས་འོག་ཏུ་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་སྐབས་སུ་འཆད་ལ། རྐྱེན་བཞིའི་རྣམ་གཞག་ཀྱང་གཙོ་བོར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་དང་འབྲེལ་ཆེ་བས་འོག་ཏུ་ཡུལ་ཅན་བློའི་རྣམ་གཞག་སྐབས་སུ་འཆད་དོ།།

སྤྱིར་རྒྱུའི་དབྱེ་བ་ལ། དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དངོས་རྒྱུ་དང་། བརྒྱུད་རྒྱུ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་དང་། སྐྱེད་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཉེར་ལེན་དང་། ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་གཉིས་ཡོད། དེ་ཡང་དངོས་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ནི། རང་འབྲས་དངོས་སུ་སྐྱེད་བྱེད་ལ་བྱ་ཞིང་། དཔེར་ན། མེ་དེ་རང་འབྲས་དུ་བའི་དངོས་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། རང་འབྲས་དུ་བ་དང་དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་རྒྱུ་གཞན་མ་བརྒྱུད་པར་རང་འབྲས་དུ་བ་དངོས་སུ་སྐྱེད་བྱེད་ཡིན་པས་སོ། །དེས་དངོས་པོ་གཞན་ལ་ཡང་རིགས་འགྲེའོ། །བརྒྱུད་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ནི། རང་གི་འབྲས་བུ་བརྒྱུད་ནས་སྐྱེད་བྱེད་དོ། །དཔེར་ན། བུད་ཤིང་དེ་རང་འབྲས་དུ་བའི་བརྒྱུད་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། བུད་ཤིང་དེས་རང་འབྲས་དུ་བ་དངོས་སུ་སྐྱེད་མི་ནུས་པར་བར་དུ་མེ་བརྒྱུད་ནས་དུ་བ་བསྐྱེད་པས་སོ།།

ཉེར་ལེན་གྱི་ངོ་བོ་ནི། རང་གི་ཉེར་འབྲས་རང་གི་རྫས་རྒྱུན་དུ་གཙོ་བོར་སྐྱེད་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་གཙོ་བོ་ངོ་བོ་སྐྱེད་བྱེད་ལ་འཇོག དཔེར་ན། འབྲས་ཀྱི་ས་བོན་དེ་རང་འབྲས་མྱུ་གུའི་ཉེར་ལེན་དང་། འཇིམ་པ་དེ་རང་འབྲས་རྫ་བུམ་གྱི་ཉེར་ལེན་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ནི་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། ཉེར་ལེན་འགྱུར་བ་མེད་པར་ནི། །ཉེར་ལེན་ཅན་དག་འགྱུར་བར་ནི། །བྱེད་པར་མི་ནུས་དཔེར་འཇིམ་པ། །འགྱུར་བ་མེད་པར་བུམ་སོགས་བཞིན།།138 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།།

138 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཅེ། ཚད་མ་གྲུབ་པའི་ལེའུ། ཤླཽཀ ༦༡ ཤོག ༡༠༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༥༠༥

ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ནི། རང་གི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་འབྲས་རང་གི་རྫས་རྒྱུན་མ་ཡིན་པར་གཙོ་བོར་སྐྱེད་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་གཙོ་བོ་ཁྱད་པར་སྐྱེད་བྱེད་ལ་འཇོག དཔེར་ན། ཆུ་ལུད་དེ་མྱུ་གུའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ས་བོན་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མྱུ་གུའི་རྐྱེན་བྱེད་པས་མྱུ་གུའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། དེ་རྒྱུ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ལས། །སྐྱེ་བའི་འབྲས་བུ་ལྷན་ཅིག་གནས། །མེ་དང་ཟངས་མའི་ཞུ་ཉིད་བཞིན།།139 ཞེས་ད་ལྟའི་ལུས་དང་ཤེས་པ་གཉིས་རང་རང་གི་ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་བྱས་ནས་གནས་སྐབས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་ནི། དཔེར་ན། རྒྱུ་ཚོགས་པ་མེ་དང་ཟངས་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཟངས་ཞུ་བ་དང་མེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་ཉེར་ལེན་མིན་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་བཞིན་ཡིན་པར་གསུངས་སོ།།

139 གོང་མཚུངས། ཚད་མ་གྲུབ་པའི་ལེའུ། ཤླཽཀ ༦༣ ཤོག ༡༠༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༥༠༥

དེ་ལྟར་ཉེར་ལེན་གྱིས་རང་འབྲས་དེ་སྐྱེད་པ་ལ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་གྱིས་གྲོགས་བྱེད་ལ། དེ་གཉིས་ལ་རང་གི་འབྲས་བུ་རྫས་རྒྱུན་དུ་སྐྱེད་མི་སྐྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཉེར་ལེན་གྱིས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་དང་། ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་གྱིས་ཐུན་མོང་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པ་ནི། དཔེར་ན། ནས་ཀྱི་ས་བོན་གྱིས་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུའི་རྒྱུ་བྱེད་ཀྱི་འབྲས་ཀྱི་མྱུ་གུའི་རྒྱུ་མི་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་འབྲས་ཀྱི་ས་བོན་གྱིས་འབྲས་ཀྱི་མྱུ་གུའི་རྒྱུ་བྱེད་ཀྱི་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུའི་རྒྱུ་མི་བྱེད་པས་ས་བོན་དེ་དག་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་དང་། ཆུ་ལུད་ནི་དེ་གཉི་གའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན་ཐུན་མོང་བའི་རྒྱུར་འཇོག་པ་ལྟ་བུ། ཡང་ཉེར་ལེན་གྱིས་གཙོ་བོ་ངོ་བོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་གྱིས་གཙོ་བོ་ཁྱད་པར་སྐྱེད་པར་ཡང་བྱེད་དེ། དཔེར་ན། ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་དང་འབྲས་ཀྱི་མྱུ་གུ་སོགས་མྱུ་གུ་གང་ཞིག་སྐྱེ་མིན་གཙོ་བོ་ཉེར་ལེན་གྱིས་བྱེད་པ་དང་། མྱུ་གུ་དེ་ཆེ་ཆུང་དང་ཡག་ཉེས་རྣམས་གཙོ་བོ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་གྱིས་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ།།

འོ་ན་དངོས་པོ་གང་དང་གང་གི་རྒྱུར་འགྱུར་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་དེ་དང་དེ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་དང་ནམ་ལྡན་པ་ནས་དེའི་རྒྱུར་འཇོག་དགོས་པ་ནི། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། མྱུ་གུ་སྐྱེད་ལ་ས་ལ་སོགས། །རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་གྱུར་ནས་ནི། །རྒྱུ་ཡིན་དེ་ལེགས་བྱས་པ་ན། །དེ་ཡི་ཁྱད་པར་མཐོང་ཕྱིར་རོ།།140 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཏེ། དཔེར་ན། དགུན་དུས་ཀྱི་ཞིང་ལྟ་བུ་མྱུ་གུ་མི་སྐྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ན། དེའི་ཚེ་མྱུ་གུ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ནི། ཞིང་དེ་ལྷག་པར་རྨོ་བ་ལ་སོགས་པ་ལེགས་པར་བྱས་པ་ན། དེའི་འབྲས་བུ་སྟོན་ཐོག་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།

140 གོང་མཚུངས། ཚད་མ་གྲུབ་པའི་ལེའུ། ཤླཽཀ ༢༦ ཤོག ༡༠༨ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༥༠༢

ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ཉེར་ལེན་དང་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་གཉིས་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་དགོས་ཏེ། དཔེར་ན། མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་ལ་རང་གི་ཉེར་ལེན་ས་བོན་དང་། ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་ཆུ་ལུད་སོགས་རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་མ་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་དགོས་ལ། ས་བོན་རྐྱང་པས་མྱུ་གུ་སྐྱེད་མི་ནུས་ཤིང་། ས་བོན་མེད་པར་ཆུ་ལུད་རྐྱང་པས་ཀྱང་མྱུ་གུ་མི་སྐྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །ཚུལ་དེ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་གཞན་རྣམས་ལའང་སྦྱར་དགོས་པ་ནི། བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། པི་ཝང་གི་སྒྲ་བྱུང་བ་ཡང་གང་ནས་ཀྱང་མ་འོངས་འགགས་པ་ཡང་གང་དུ་ཡང་མི་འགྲོ་གང་དུ་ཡང་མི་འཕོ་སྟེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་རྒྱུ་ལ་རག་ལས་པ་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པ། འདི་ལྟ་སྟེ། པི་ཝང་གི་ཁོག་པ་ལ་བརྟེན་པགས་པ་ལ་བརྟེན་རྒྱུད་ལ་བརྟེན་ཡུ་བ་ལ་བརྟེན། ཤིང་བུ་ལ་བརྟེན་རྒྱུད་རྟེན་ལ་བརྟེན་མི་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྩོལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་ལྟར་པི་ཝང་དེ་ལས་སྒྲ་འབྱུང་སྟེ། ཞེས་པ་ནས། དེ་བཞིན་དུ་རིགས་ཀྱི་བུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པ་ཡང་རྒྱུ་ལ་རག་ལས་པ་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བའི་སྦྱོར་བ་དུ་མས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་གཅིག་གིས་མ་ཡིན་རྐྱེན་གཅིག་གིས་མ་ཡིན་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅིག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མང་པོ་ཚོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།141 ཞེས་འབྱུང་།

141 སྡེ་དགེ བཀའ། བརྒྱད་སྟོང་པ། ཀ ལེའུ་སོ་གཅིག་པ། ཤོག ༢༧༨ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༣༣ ཤོག ༦༦༧

དེ་བཞིན་སློབ་དཔོན་ལྷ་དབང་བློའི་རྣམ་འགྲེལ་དཀའ་འགྲེལ་ལས། དངོས་པོ་གཅིག་ལས་འབྲས་བུ་དུ་མ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། དུ་མ་ནི་རྒྱུ་དུ་མ་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་རང་གི་སྡེ་པའི་ཡིན་ནོ། །དེ་དེ་ལྟར་ནི་ཡིན་ན། གཅིག་ལས་གཅིག་ནི་ཅིར་མི་རུང༌། །འོན་ཀྱང༌། ཚོགས་པ་དག་ལས་ཐམས་ཅད་འབྱུང༌། །ཚོགས་པ་གཅིག་ལས་ཚོགས་པ་ཅིག་ཤོས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །142 ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ།།

142 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཆེ། ལེའུ་གསུམ་པ། བམ་པོ། ༣༥ ཤོག ༢༦༦ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༨ ཤོག ༦༤༧

འབྲས་བུ་བཤད་པ།

འབྲས་བུ་བཤད་པ་ནི། རང་རྒྱུས་བསྐྱེད་བྱ་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཡིན། དཔེར་ན། ས་བོན་གྱི་འབྲས་བུར་མྱུ་གུ་དང་། མེའི་འབྲས་བུར་དུ་བ་འཇོག་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཡང་དཔལ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པའི་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། མེ་ཡི་འབྲས་བུ་དུ་བ་སྟེ། །འབྲས་བུའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་ཕྱིར། །དེ་མེད་པར་ནི་དེ་ཡོད་ན། །རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ལས་འདས་འགྱུར།།143 ཞེས་དུ་བ་དེ་མེ་ལ་ལྟོས་ཤིང་མེ་ཕན་བྱེད་དུ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་འབྲས་བུའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ན་མེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་མེ་ཕན་བྱེད་དུ་མེད་པར་དུ་བ་བྱུང་ན་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ལས་འདས་པར་འགྱུར་བས་འབྲས་བུ་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་དགོས་པར་གསུངས།

143 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཅེ། རང་དོན་ལེའུ། ཤླཽཀ ༣༦ ཤོག ༩༦ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༤༧༢

འབྲས་བུ་ལ་དབྱེ་ན། དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དངོས་འབྲས་དང་། བརྒྱུད་འབྲས་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་དང་། རྒྱུན་གྱི་སྒོ་ནས་ཉེར་འབྲས་དང་། ལྷན་ཅིག་བྱེད་འབྲས་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་ལས། དང་པོ་དངོས་འབྲས་བཤད་པ་ལ། དངོས་སུ་བསྐྱེད་བྱ་དངོས་འབྲས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན། དཔེར་ན། དུ་བ་དེ་མེའི་དངོས་འབྲས་ཡིན་ཏེ། མེ་ལས་དུ་བ་སྐྱེ་བ་ན་བར་དུ་འབྲས་བུ་གཞན་གྱིས་མ་ཆོད་པར་དངོས་སུ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་དངོས་འབྲས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །བརྒྱུད་ནས་བསྐྱེད་བྱ་བརྒྱུད་འབྲས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན། དཔེར་ན། དུ་བ་དེ་བུད་ཤིང་གི་བརྒྱུད་འབྲས་ཡིན་ཏེ། བུད་ཤིང་ལས་དུ་བ་སྐྱེ་བ་ན་བར་དུ་འབྲས་བུ་གཞན་མེ་བརྒྱུད་ནས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་བརྒྱུད་འབྲས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །རང་གི་རྫས་རྒྱུན་དུ་གཙོ་བོར་བསྐྱེད་བྱ་ཉེར་འབྲས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན། དཔེར་ན། རྫ་བུམ་དེ་རང་རྒྱུ་འཇིམ་པའི་ཉེར་འབྲས་ཡིན་ཏེ། ཉེར་ལེན་འཇིམ་པའི་ངོ་བོ་གྱུར་ནས་རྒྱུན་ཕྱི་མ་རྫ་བུམ་གྱི་ངོ་བོར་སོང་བས་ཉེར་འབྲས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །རང་གི་རྫས་རྒྱུན་མ་ཡིན་པར་གཙོ་བོར་བསྐྱེད་བྱ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་འབྲས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན། དཔེར་ན། རྫ་བུམ་དེ་རང་རྒྱུ་རྫ་མཁན་གྱི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་འབྲས་ཡིན་ཏེ། རྫ་མཁན་གྱི་ངོ་བོ་གྱུར་ནས་རྫ་བུམ་གྱི་ངོ་བོར་མ་སོང་བར་རང་འབྲས་རྫ་བུམ་འབྱུང་བས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་འབྲས་ཞེས་བརྗོད། མདོར་ན། བལ་དང་སྐུད་པ་ལས་སྣམ་བུ་དང་། འཇིམ་པ་ལས་རྫ་བུམ་སོགས་དང་། གསེར་ལས་གསེར་བུམ་སོགས་དང་། ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་རྣམས་ནི་རང་གི་ཉེར་ལེན་ལས་བྱུང་བའི་ཉེར་འབྲས་དང་། འཐག་མཁན་དང་རྫ་མཁན་དང་གསེར་མགར་དང་ས་བོན་འདེབས་པ་པོའམ་ཆུ་ལུད་སོགས་ལས་རིམ་བཞིན་དེ་རྣམས་འབྱུང་བ་ནི། ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་འབྲས་ཡིན་ནོ།།

འོ་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་ཁྱད་པར་གང་ཡོད་ཅེ་ན། སྤྱིར་དེ་གཉིས་དོན་གཅིག་ཏུ་འཇོག་སྟེ། དཔེར་ན། བུམ་པ་དེ་རང་གི་རྒྱུའི་འབྲས་བུ་དང་། རང་གི་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་སྔ་དྲོ་དེ་རང་གི་སྔ་ལོགས་ཀྱི་མཚན་མོའི་འབྲས་བུ་དང་། རང་གི་ཕྱི་ལོགས་ཀྱི་ཕྱི་དྲོའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་སོགས་འདུས་བྱས་ཀུན་ལ་འདྲའོ།།

༩ འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་བཤད་པ།

སྤྱིར་ཤེས་བྱ་ཡུལ་ལ་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་འདུས་བྱས་ཤིང་འགྱུར་ལྡོག་ཡོད་པའི་རིགས་ཤིག་དང་། རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་འདུས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་འགྱུར་ལྡོག་མེད་པའི་རིགས་བཅས་གཉིས་སུ་ཡོད་པར་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་ཡིན་ལ། དེའི་དང་པོ་རྣམས་འདུས་བྱས་དང་། གཉིས་པ་རྣམས་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་མི་རུང་བ་དེ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་། རྟག་པ་དོན་གཅིག་གོ།

འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་མངོན་པ་འོག་མ་མཛོད་ལྟ་བུ་ལས། ༡ ནམ་མཁའ་དང་། ༢ སོ་སོར་བརྟགས་འགོག་དང་། ༣ སོ་སོར་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་དང་གསུམ་གསུངས་ལ། བྱེ་བྲག་སྨྲ་བས་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་གཟུགས་ཅན་གྱི་གོ་འབྱེད་པ་ལ་ནམ་མཁའ་ཟེར། དེ་ནི་གཟུགས་ཅན་གཞན་ལ་ཕར་མི་སྒྲིབ་པར་མ་ཟད་གཟུགས་ཅན་གཞན་གྱིས་ཚུར་མི་སྒྲིབ་པའི་རྟག་རྫས་ཤིག་ལ་འདོད་པ་དང་། ཁམས་དྲུག་གི་ནང་ཚན་ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་སྣང་མུན་གང་རུང་གི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་འདོད། མདོ་སྡེ་པ་ཡན་གྱིས་ནི་ནམ་མཁའ་ཞེས་པ་ཐོགས་རེག་རྣམ་པར་བཅད་ཙམ་གྱི་མེད་དགག་ལ་འདོད་དོ། །སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རང་གི་ངོས་སྐལ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་བཀག་པ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་འགོག་དང་། དཔེར་ན། ལམ་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེ་སྡང་གཏན་ནས་ཟད་པ་ལྟ་བུ། རྐྱེན་མ་ཚང་བའི་དབང་གིས་ཆོས་མ་འོངས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ལ་གཏན་དུ་གེགས་བྱེད་པའི་ཆ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པར་འཇོག །དཔེར་ན། ལམ་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེ་སྡང་ལྟ་བུ་གཏན་ནས་ཟད་པ་མིན་ཡང་ཞེ་སྡང་མངོན་གྱུར་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཚང་བ་མི་སྲིད་པར་སོང་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་འགོག་པ་ལྟ་བུ། དེ་ལྟར་ཡང་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལས། འདུས་མ་བྱས་རྣམ་གསུམ་ཡང་སྟེ། །ནམ་མཁའ་དང་ནི་འགོག་པ་གཉིས། །དེ་ལ་ནམ་མཁའ་མི་སྒྲིབ་པའོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་གང་། །བྲལ་བའོ་སོ་སོ་སོ་སོ་ཡིན། །སྐྱེ་ལ་གཏན་དུ་གེགས་བྱེད་པ། །འགོག་གཞན་སོ་སོར་བརྟགས་མིན་པས།།144 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །དེ་ཡང་ནམ་མཁའ་ནི་གོ་འབྱེད་ཅིང་རླུང་གི་རྟེན་བྱེད་པ་དང་། བརྟགས་འགོག་གིས་ནི་རང་གི་དགག་བྱ་ཟག་བཅས་འགོག་པ་དང་། བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པས་ནི་རང་གི་དགག་བྱ་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པས་དེ་གསུམ་བྱེ་སྨྲས་འདུས་མ་བྱས་རྫས་གྲུབ་ཁྱད་པར་བར་འདོད་དོ།།

144 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་དང་པོ། ཤླཽཀ ༥༦ ཤོག ༢ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༤

སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་ཕུང་པོ་ལྔའི་རབ་བྱེད་དུ་ནི། ༡ འདུས་མ་བྱས་ལ་ནམ་མཁའ། ༢ སོ་སོར་བརྟགས་འགོག ༣ བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ། ༤ དེ་བཞིན་ཉིད་དང་བཞིར་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། འདུས་མ་བྱས་གང་ཞེ་ན། ནམ་མཁའ་དང༌། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་དང༌། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང༌། དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ནམ་མཁའ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་གོ་འབྱེད་པའོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་གང་ཞེ་ན། གང་འགོག་པ་ལ་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་མེད་པར་ཕུང་པོ་རྣམས་གཏན་དུ་མི་སྐྱེ་བའོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་གང་ཞེ་ན། གང་འགོག་པ་དེ་ནི་བྲལ་བ་སྟེ། དེ་ནི་གང་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོས་ཕུང་པོ་རྣམས་གཏན་དུ་མི་སྐྱེ་བའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། གང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང༌། ཆོས་བདག་མེད་པ་ཉིད་དོ། །145 ཞེས་སོ།།

145 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ཤི ཤོག ༡༦ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༤༥

མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་ལས་ནི། ༡ དགེ་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ༢ མི་དགེ་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད། ༣ ལུང་མ་བསྟན་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གསུམ་དང་། ༤ ནམ་མཁའ། ༥ སོ་སོར་བརྟགས་འགོག ༦ བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ། ༧ མི་གཡོ་བ། ༨ འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་བཅས་འདུས་མ་བྱས་ལ་བརྒྱད་དུ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། དེ་ཡང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་བརྒྱད་དེ། ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་མི་དགེ་བ་དང༌། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང༌། ནམ་མཁའ་དང༌། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དང༌། སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དང༌། མི་གཡོ་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའོ། །ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། བདག་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་དོན་དམ་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། མཚན་མ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་མི་དགེ་བ་རྣམས་དང༌། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ནམ་མཁའ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་མེད་ཅིང་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གོ་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་གང་ཞེ་ན། གང་འགོག་ལ་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་གང་ཞེ་ན། གང་འགོག་ལ་དེ་ནི་བྲལ་བའོ། །མི་གཡོ་བ་གང་ཞེ་ན། དགེ་རྒྱས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ་གོང་མའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ། །འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་གང་ཞེ་ན། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་གྱེན་དུ་བསྐྱོད་པ་ཞི་བར་གནས་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་བརྟན་པ་མ་ཡིན་པ་དང༌། བརྟན་པ་དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་འགོག་པའོ། །146 ཞེས་གསུངས་པའི་དང་པོ་གསུམ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་ཆོས་ཅན་རྟེན་ཐ་དད་པས་ཕྱེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་དེའི་གནས་ཚོར་བ་གཉིས་ལས་དང་པོ་ཟད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང༌། ཚོར་བ་ལའང་ལུས་སེམས་འགྱུར་བར་བྱེད་པའི་བདེ་སྡུག་དང་། མི་བྱེད་པའི་བཏང་སྙོམས་གཉིས་ལས་དང་པོ་ཟད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མི་གཡོ་བ་དང༌། གཉིས་པ་ཟད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་བཞག་གོ།

146 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། རི། ཀུན་ལས་བཏུས་དང་པོ། ཤོག ༥༣ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༦ ཤོག ༡༣༨

མི་གཡོ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་མན་ཆད་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་དགག་བྱ་ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་འགོག་པའི་ཆ་ཞིག་ལ་འཇོག དེའང་སྐྱོན་བརྒྱད་ཀྱིས་མི་གཡོ་ཞིང་། ཁྱད་པར་དུ་བདེ་སྡུག་གིས་མི་གཡོ་བས་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ཞེས་པ་ནི། ཅི་ཡང་མེད་མན་ཆད་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཞིང་། སྲིད་རྩེའི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་ཆ་ཞིག་ལ་འཇོག་གོ། སྔར་མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་སུ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་དུ་བཤད་པ་ནི་མ་ཡིན་དགག་གི་ཆ་དང་འདིར་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་བཀག་པའི་མེད་དགག་གི་ཆ་ལ་བཤད་དོ།།

གཞན་ཡང་ནང་པའི་ཚད་མ་པའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་བཞེད་པ་ལྟར་ན། རྟོག་ངོ་འབའ་ཞིག་གི་ངོས་ནས་འཇོག་དགོས་པའི་ཆོས་དཔེར་ན། ཆོས་དང་ཆོས་ཅན། གཞི་མཐུན་དང་སྤྱི། མཚན་ཉིད་དང་མཚོན་བྱ། གཅིག་དང་ཐ་དད། བསྒྲུབ་བྱ་དང་སྒྲུབ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་སྤྱིའི་ཆ་རྣམས་ཀུན་བཏགས་དང་འདུས་མ་བྱས་སུ་འཇོག་སྟེ། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་རྣམ་གཞག་དང་། །ཐ་དད་ཐ་དད་མིན་ཅི་འདྲ། །དེ་ཉིད་དོན་ནི་མ་བརྟགས་པར། །འཇིག་རྟེན་ཇི་ལྟར་གྲགས་དེ་ལ། །དེ་བཞིན་ཁོ་ནར་བརྟེན་ནས་ནི། །བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་པ་ཀུན་བཞག་པ། །དམ་པའི་དོན་ལ་འཇུག་བྱའི་ཕྱིར། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་པ་ཡིན།།147 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཡིན་པས་འདུས་མ་བྱས་ལ་གོང་དུ་མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་སུ་བགྲངས་པའི་འདུས་མ་བྱས་བརྒྱད་པོ་གང་རུང་ཡིན་མི་དགོས་པའང་ཤེས་དགོས་སོ།།

147 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཅེ། རང་དོན་ལེའུ། ཤླཽཀ ༨༧-༨༨ ཤོག ༩༨ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༤༧༧

༡༠ གཞལ་བྱའི་རྣམ་གཞག་གཞན་བཤད་པ།

༡) མཚན་མཚོན་གཞི་གསུམ་བཤད་པ།

དེ་ལྟར་གོང་དུ་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་གཞུང་དྲངས་པ་ལྟར། རིགས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ནས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གནས་ལུགས་འཚོལ་བ་ལ་འཇུག་པའི་སྐབས་སུ། དམ་པའི་དོན་རྟོགས་པའི་ཐབས་སུ་གཞལ་བྱའི་ཡུལ་གཞི་གཅིག་ཉིད་ལ། ཀུན་རྫོབ་བམ་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཆོས་དང་ཆོས་ཅན། བསྒྲུབ་བྱ་དང་སྒྲུབ་བྱེད། མཚོན་བྱ་དང་མཚན་ཉིད་སོགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་གཏན་ལ་ཕབ་ཡོད་པ་རྣམས། བློ་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་ཚུལ་དང་འབྲེལ་ཆེ་བས། སྔོན་གྱི་གཞུང་རྣམས་སུའང་དེ་རྣམས་བློ་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་ཚུལ་གྱི་སྐབས་སུ་བཤད་ཀྱང་། འདིར་ནི་གཙོ་བོ་ལས་དང་པོ་བ་རྣམས་འཇུག་པ་བདེ་བའི་ཆེད་དུ་ཤེས་བྱ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་གི་སྐབས་སུ་འཆད་དོ། །དེ་ལ་ཐོག་མར་མཚན་མཚོན་བཤད་པ་ལ། འཕགས་པ་བྱམས་པའི་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ལ། །ཕན་གདགས་ཕྱིར་ནི་མཚན་གཞི་དང༌། །མཚན་ཉིད་དང་ནི་མཚོན་པ་དག །རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཡང་དག་བཤད།།148 ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་མཚན་མཚོན་གཞི་གསུམ་དུ་ཡོད་པ་ལས། དེ་དག་ནི་རིམ་པ་བཞིན། ༡ གང་མཚོན་པར་བྱ་བ་མཚོན་བྱ་དང་། ༢ གང་གིས་མཚོན་པར་བྱེད་པ་མཚན་ཉིད། ༣ གང་དུ་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་གཞི་མཚན་གཞི་སྟེ། དཔེར་ན། བུམ་པ་མཚན་གཞི། ཤེས་བྱ་མཚོན་བྱ། བློའི་ཡུལ་དུ་བྱར་རུང་བ་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་ལྟ་བུ། དེ་ཡང་བུམ་པ་བློའི་ཡུལ་དུ་བྱར་རུང་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བུམ་པ་ཤེས་བྱ་ཡིན་པར་ཤེས་ཐུབ་པ་སྟེ་བློ་དེའི་ངོར་མཚོན་པར་བྱས་པ་ལྟ་བུའོ།།

148 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ཕི། ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པ། ཤླཽཀ ༣༦ ཤོག ༡༤ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༠ ཤོག ༨༣༤

སྤྱིར་མཚན་ཉིད་ཅེས་པའི་སྒྲ་འཇུག་ཡུལ་ལ་རྣམ་གྲངས་དུ་མ་ཞིག་ཡོད་དེ། ༡ མེའི་ཚ་བ་ལྟ་བུ་རང་ཉིད་གཞན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་མཚོན་པ་མེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། ༢ མི་རྟག་པ་ལྟ་བུ་མེ་དང་མེ་མ་ཡིན་པའི་འདུས་བྱས་གཉིས་ཀ་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མེའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད། ༣ དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ཡང་ལོག་ས་ལ་ལྟོས་ནས་ལྡོག་པ་དུ་མ་དང་ལྡན་པའི་ལྡོག་ཆ་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་མཚན་ཉིད། ༤ གཙོ་བོར་དོན་ལ་མ་ཁྱབ་ཁྱབ་ཆེས་གཅོད་པ་རིགས་མི་མཐུན་སེལ་བའི་མཚན་ཉིད། ༥ བློ་ངོར་དོགས་པ་སེལ་བའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་དུ་བཀོད་པ་ལོག་རྟོག་སེལ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཡོད། དེ་དག་ལས་འདིར་མཚན་མཚོན་གཞི་གསུམ་གྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི། གཙོ་བོ་རིགས་མི་མཐུན་སེལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལ་ལོག་རྟོག་སེལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པར་ཤེས་དགོས།149

149 རིགས་མི་མཐུན་སེལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་མཚན་མཚོན་གཞི་གསུམ་གྱི་འཇོག་ཚུལ་དང་། མཚོན་བྱ་ལ་བཏགས་ཡོད་ཆོས་གསུམ་ཚང་དགོས་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ལ་རྫས་ཡོད་ཆོས་གསུམ་ཚང་དགོས་ཚུལ་སོགས་ཀྱི་བཤད་པ་སྒྲུབ་བྱེད་དང་བཅས་པ་ཕྱྭ་པས་ཚད་མ་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ་དུ། ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་འཇོག་པའི་སྐབས་སུ་འབྱུང་། ཚད་མ་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ། ལེའུ་གཉིས་པ། ཤོག ༡༢-༣༢ བར།

རིགས་མི་མཐུན་སེལ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྐྱོན་གསུམ་དང་བྲལ་བ་ཞིག་དགོས་ཏེ། ༡ མ་ཁྱབ་པའི་སྐྱོན་དང་། ༢ ཁྱབ་ཆེས་པའི་སྐྱོན། ༣ མཚན་གཞི་ལ་མི་གནས་པའི་སྐྱོན་བཅས་སོ། །དེ་ཡང་དཔེར་ན། ཤུག་པའི་ཡལ་ག་ལོ་འདབ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལྗོན་ཤིང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་བཞག་ན། དེ་ནི་ལྗོན་ཤིང་གི་གསལ་བའི་དབྱེ་བ་མཐའ་དག་ལ་མ་ཁྱབ་པས་ཁྱབ་ཆུང་བ་སྟེ་མ་ཁྱབ་པའི་སྐྱོན་ཞུགས་ཤིང་། ཡང་ས་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་ལྗོན་ཤིང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་བཞག་ན། དེ་ནི་ལྗོན་ཤིང་ཙམ་དུ་མ་ཟད་སྐྱེ་དངོས་མཐའ་དག་ལ་ཁྱབ་པས་ན། དེ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་ཁྱབ་ཆེས་པའི་སྐྱོན་ཞུགས། ཡང་ལྟོ་ལྡིར་ཞབས་ཞུམ་ཆུ་སྐྱོར་གྱི་དོན་བྱེད་ནུས་པ་དེ་ལྗོན་ཤིང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་བཞག་ན། མཚན་ཉིད་དེ་ནི་ལྗོན་ཤིང་གི་མཚན་གཞི་ལྕང་སྡོང་གི་སྟེང་དུ་མ་གྲུབ་པས། མཚན་གཞི་ལ་མི་གནས་པའི་སྐྱོན་ཞུགས་པས། དེ་དག་རིམ་པ་བཞིན་ལྗོན་ཤིང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའི་ཚུལ་དེ་ལྟར་རོ།།

སྤྱིར་མཚན་ཉིད་འཇོག་ཚུལ་ལ་བྱེད་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇོག་ཚུལ་དང་། བྱེད་ལས་དང་ངོ་བོ་གཉིས་ཀའི་ཆ་ནས་འཇོག་ཚུལ་སོགས་ཡོད་པ་ལས། བྱེད་ལས་ཀྱི་ཆ་ནས་དོན་དེ་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་དུ་བཞག་པ་ནི། གདུང་འདེགས་ཀྱི་དོན་བྱེད་ནུས་པ་ཀ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། རང་འབྲས་སྐྱེད་བྱེད་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །བྱེད་ལས་དང་ངོ་བོ་གཉི་གའི་ཆ་ནས་མཚན་ཉིད་དུ་བཞག་པ་ནི། ཚ་ཞིང་སྲེག་པ་མེའི་མཚན་ཉིད་དང་། གསལ་ཞིང་རིག་པ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ཡང་རིམ་བཞིན་ཚ་བ་མེའི་ངོ་བོ་དང་སྲེག་པ་མེའི་བྱེད་ལས་ཡིན་ཞིང་། གསལ་བ་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་དང་རིག་པ་ཤེས་པའི་བྱེད་ལས་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ།།

བཏགས་ཡོད་ཆོས་གསུམ་ཚང་བ་མཚོན་བྱའི་ངོ་བོ་ཡིན། ཆོས་གསུམ་ནི། ༡ རང་ཉིད་མཚོན་བྱ་ཡིན་པ། ༢ རང་གི་མཚན་གཞིའི་སྟེང་དུ་གྲུབ་པ། ༣ རང་གི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་གཞན་གང་གིའང་མཚོན་བྱ་མི་བྱེད་པའོ། །རྫས་ཡོད་ཆོས་གསུམ་ཚང་བ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན། ཆོས་གསུམ་ནི། ༡ རང་ཉིད་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ། ༢ རང་གི་མཚན་གཞིའི་སྟེང་དུ་གྲུབ་པ། ༣ རང་གི་མཚོན་བྱ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་གཞན་གང་གིའང་མཚན་ཉིད་མི་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་རང་གི་མཚན་གཞིའི་སྟེང་དུ་གྲུབ་ཅེས་པ་ནི། རང་གི་མཚན་གཞིར་གང་བཟུང་བ་དེ་རང་ཉིད་ཡིན་པའི་དོན་ལ་བྱ། དེས་ན་མཚོན་བྱ། རྣམ་པར་གཞག་བྱ། བཏགས་ཡོད་ཆོས་གསུམ་ཚང་བ་རྣམས་དོན་གཅིག མཚན་ཉིད། རྣམ་པར་འཇོག་བྱེད། རྫས་ཡོད་ཆོས་གསུམ་ཚང་བ་རྣམས་དོན་གཅིག་ཡིན།

མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་གཞི་དོན་བྱེད་ནུས་པ་ལྟ་བུར་མཚོན་ན། རང་ཉིད་ངོས་གཟུང་བ་ལ་ཐ་སྙད་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་མི་དགོས་པས་རྫས་ཡོད་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དོན་བྱེད་ནུས་པ་རང་ཉིད་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། རང་གི་མཚོན་བྱ་དངོས་པོ་ལས་གཞན་པའི་མཚན་ཉིད་མི་བྱེད་པ། མཚན་གཞི་བུམ་པ་ལྟ་བུའི་སྟེང་དུ་གྲུབ་པ་བཅས་ཆོས་གསུམ་ཚང་ཞིང་། ཡང་མཚོན་བྱ་དངོས་པོ་ལྟ་བུར་མཚོན་ན། རང་ཉིད་ངོས་གཟུང་བ་ཐ་སྙད་གཞན་ལ་ལྟོས་པས་བཏགས་ཡོད་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དངོས་པོ་རང་ཉིད་མཚོན་བྱ་ཡིན་པ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་དོན་བྱེད་ནུས་པ་ལས་གཞན་གྱི་མཚོན་བྱ་མི་བྱེད་པ། རང་གི་མཚན་གཞི་བུམ་པ་ལྟ་བུའི་སྟེང་དུ་གྲུབ་པ་བཅས་ཆོས་གསུམ་ཚང་ངོ་། །དེས་ན་དོན་བྱེད་ནུས་པ་དེ་དངོས་པོའི་མཚོན་བྱེད་དམ་མཚན་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་དེ་དོན་བྱེད་ནུས་པའི་མཚོན་པར་བྱ་བའམ་མཚོན་རྒྱུ་དང་། བུམ་པ་དེ་དོན་བྱེད་ནུས་པས་ཆོས་གང་ཞིག་དངོས་པོ་ཡིན་པར་མཚོན་སའི་གཞི་ཡིན་པས་མཚན་གཞི་ཡིན་ནོ། །དོན་བྱེད་ནུས་པ་དང་དངོས་པོ་གཉིས་ལ་ཡིན་ཁྱབ་མཉམ་གཉིས་དང་། མིན་ཁྱབ་མཉམ་གཉིས། ཡོད་ཁྱབ་མཉམ་གཉིས་དང་། མེད་ཁྱབ་མཉམ་གཉིས་ཏེ། ཁྱབ་པ་སྒོ་བརྒྱད་བརྩི་རུང་བ་བཞིན་དུ། མཚན་མཚོན་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་སྒོ་བརྒྱད་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །སྤྱིར་མཚོན་བྱ་དེ་ཚད་མས་ངེས་པ་ལ་མཚན་ཉིད་དེ་ཚད་མས་ངེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་དགོས་པས། མཚན་མཚོན་གཉིས་ལ་ཚད་མས་ངེས་པའི་རིམ་པ་ཡོད་དོ།།

༢) གཅིག་དང་ཐ་དད་བཤད་པ།

གཅིག་དང་ཐ་དད་བཤད་པ་ནི། སྤྱིར་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་གཅིག་དང་ཐ་དད་གཉིས་སུ་འདུ་ལ། སོ་སོ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་གཅིག་གི་ངོ་བོ་ཡིན། སོ་སོ་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ནི་རྟོག་པ་ལ་འཆར་ཚུལ་སོ་སོར་མེད་པ་དང་། སྒྲས་བརྗོད་ཚུལ་སོ་སོར་མེད་པ་ལ་བྱེད། དཔེར་ན། ཀ་བ་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲས་ཚིག་ཟིན་ལ་ཀ་བ་ལས་གཞན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་མ་བརྗོད་པ་དང་། ཀ་བ་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་ལ་ཀ་བ་ལས་གཞན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་མི་འཆར་བས་ཀ་བ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པ་ཡིན། ས། ཆུ། མེ། རླུང་སོགས་སོ་སོ་ནས་གཅིག་ཡིན་ཚུལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །རི་བོང་རྭ་ལྟ་བུ་སྒྲས་བརྗོད་ཚུལ་དང་རྟོག་པ་ལ་འཆར་ཚུལ་སོ་སོར་མེད་ཀྱང་ཆོས་མ་ཡིན་པས་གཅིག་མིན་ནོ།།

སོ་སོ་བའི་ཆོས་དེ། ཐ་དད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོ་བ་ཡིན་ཚུལ་ཡང་རྟོག་པ་ལ་འཆར་ཚུལ་དང་སྒྲས་བརྗོད་ཚུལ་སོ་སོར་ཡོད་པ་ལ་བྱེད། དཔེར་ན། ས་དང་ཆུ་གཉིས་དང་། བྱས་པ་དང་མི་རྟག་པ་གཉིས་ལྟ་བུ། དེ་ཡང་བྱས་པ་དང་མི་རྟག་པ་གཉིས་ལྟ་བུ་ངོ་བོ་གཅིག་ཡིན་ཡང་། རྟོག་པའི་ངོར་དེ་གཉིས་ཀྱི་དོན་སྤྱི་སོ་སོར་འཆར་ཞིང་། དངོས་མིང་ཐ་དད་ཀྱིས་སོ་སོར་གོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་སོ་སོ་བ་ཞེས་ཟེར། དེས་ན་སྤྱིར་གཅིག་དང་ཐ་དད་ཅེས་པ་ནི། སྒྲ་དང་རྟོག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇོག་དགོས་པས། ལྡོག་པ་གཅིག་དང་ཐ་དད་ལ་བྱ་དགོས་སོ།།

ཚད་མའི་གཞུང་ལས་གཞན་ཡང་ངོ་བོ་གཅིག་དང་ཐ་དད་དང་། རྫས་གཅིག་དང་ཐ་དད། དེ་བཞིན་ཏུ་ལྡོག་པ་གཅིག་དང་ཐ་དད་སོགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཀྱང་འབྱུང་བས། ངོ་བོ་གཅིག་པའི་དོན་ནི། ངོ་བོ་སོ་སོ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་སོ། །དཔེར་ན། ཤེས་བྱ་དང་ཡོད་པ་གཉིས་དང་། བྱས་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཀ་བ་དང་ཤེས་བྱ་གཉིས་ལྟ་བུའོ། །ཆོས་དེ་དང་ངོ་བོ་སོ་སོ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ། ཆོས་དེ་དང་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ངོ་བོ་གཅིག་པ། རང་བཞིན་གཅིག་པ། བདག་ཉིད་གཅིག་པ་རྣམས་དོན་གཅིག་གོ། ཀ་བ་དེ་ཉིད་ཤེས་བྱ་དང་ངོ་བོ་གཅིག་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ཀ་བ་རང་ཉིད་གྲུབ་ཙམ་ནས་ཤེས་བྱའི་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་པས་ཡིན་ནོ། །དོན་གཅིག་ལ་ངོ་བོ་གཅིག་པ་ཡིན་དགོས་ལ། ཆོས་དེའི་བྱེ་བྲག་ལའང་ཆོས་དེ་དང་ངོ་བོ་གཅིག་པ་ཡིན་དགོས་སོ། །མེད་པ་རྣམས་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པས་ངོ་བོ་གཅིག་དང་ཐ་དད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་མི་འཇོག

ངོ་བོ་སོ་སོ་བའི་ཆོས། ངོ་བོ་ཐ་དད་ཀྱི་དོན་ཡིན། དཔེར་ན། ས་དང་ཆུ་གཉིས་དང་། ཀ་བ་དང་བུམ་པ་གཉིས་ལྟ་བུ། འདུས་མ་བྱས་ལ་ངོ་བོ་ཐ་དད་མི་བཞེད་པའང་ཡོད། ངོ་བོ་ཐ་དད་ཡིན་པ་ལ་རྟོག་པར་འཆར་ཚུལ་དང་སྒྲས་བརྗོད་ཚུལ་སོ་སོར་ཡོད་དགོས་པ་མ་ཟད་ཕན་ཚུན་གཅིག་གཅིག་གི་རང་བཞིན་དུ་མ་གྲུབ་པ་ཞིག་དགོས་སོ། །དེས་ན་ངོ་བོ་ཐ་དད་ཡིན་པ་ལ་ཐ་དད་ཡིན་དགོས་ཀྱང་། ཐ་དད་ཡིན་པ་ལ་ངོ་བོ་ཐ་དད་ཡིན་མི་དགོས་པ་ནི། དཔེར་ན་བྱས་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལྟ་བུའོ།།

ངོ་བོ་སོ་སོ་བ་མ་ཡིན་པར་སྐྱེས་པའི་ཆོས། རྫས་གཅིག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན། འདུས་བྱས་སུ་གྱུར་པའི་ངོ་བོ་གཅིག་དང་རྫས་གཅིག་གཉིས་དོན་གཅིག དཔེར་ན། ཀ་བ་དང་གསེར་གྱི་ཀ་བ་གཉིས་དང་། བྱས་པ་དང་མི་རྟག་པ་གཉིས་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་རང་སྣང་བའི་མངོན་སུམ་ལ་སོ་སོར་མི་སྣང་བའི་འདུས་བྱས་ཡིན་པས་ན་རྫས་གཅིག་ཡིན་ནོ། །འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་གཅིག་འཇོག་ཀྱང་རྫས་གཅིག་གཞག་ཏུ་མེད་པས་ངོ་བོ་གཅིག་ཡིན་ན་རྫས་གཅིག་ཡིན་མི་དགོས་ཀྱང་། རྫས་གཅིག་ཡིན་ན་ངོ་བོ་གཅིག་ཡིན་དགོས་སོ།།

སྤྱིར་རྫས་གཅིག་དང་། གྲུབ་བདེ་རྫས་གཅིག་དང་། གྲུབ་བདེ་དབྱེར་མེད་ཀྱི་རྫས་གཅིག་དང་། གྲུབ་བདེ་གཅིག་པ་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། རྫས་གཅིག་གི་དོན་སྔར་ལྟར་ཡིན་ལ། གྲུབ་བདེ་རྫས་གཅིག་གི་དོན་ནི། རྫས་གཅིག་ཀྱང་ཡིན་ལ། སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་དུས་གཅིག་ཀྱང་ཡིན་པའོ། །དཔེར་ན། ཀ་བ་དང་ཀ་བའི་ཚོགས་པའི་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་ལྟ་བུའོ། །དེས་ན་རྫས་གཅིག་ཡིན་ན་གྲུབ་བདེ་རྫས་གཅིག་ཡིན་མི་དགོས་ཏེ། དེ་རིང་གི་བུམ་པ་དང་བུམ་པ་གཉིས་རྫས་གཅིག་ཡིན་ཡང་སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་དུས་མི་མཉམ་པས་གྲུབ་བདེ་རྫས་གཅིག་མིན་ནོ། །གྲུབ་བདེ་དབྱེར་མེད་ཀྱི་རྫས་གཅིག་གི་དོན་ནི། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། དེ་ཕྱིར་དངོས་པོ་མཐོང་བ་ཡིས། །ཡོན་ཏན་མཐའ་དག་མཐོང་བ་ཉིད།།150 ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་དུས་མཉམ་ཞིང་ཅིག་ཤོས་སྣང་བའི་མངོན་སུམ་ལ་ཅིག་ཤོས་སྣང་དགོས་པའང་ཡིན་ལ་རྫས་གཅིག་ཀྱང་ཡིན་པའོ། །དཔེར་ན། ཀ་བ་དང་ཀ་བ་མི་རྟག་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཀ་བ་སྣང་བའི་རྟོག་མེད་མངོན་སུམ་ལ་ཀ་བ་མི་རྟག་པ་སྣང་དགོས་ལ། ཀ་བ་མི་རྟག་པ་སྣང་བའི་རྟོག་མེད་མངོན་སུམ་ལའང་ཀ་བ་སྣང་དགོས་ཤིང་། དེ་གཉིས་སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་དུས་མཉམ་དང་རྫས་གཅིག་ཀྱང་ཡིན་པས་གྲུབ་བདེ་དབྱེར་མེད་ཀྱི་རྫས་གཅིག་ཡིན་ནོ། །གྲུབ་བདེ་རྫས་གཅིག་ཡིན་ལ་གྲུབ་བདེ་དབྱེར་མེད་ཀྱི་རྫས་གཅིག་མིན་པ་ནི། དཔེར་ན། བུམ་པ་དང་བུམ་པའི་ཚོགས་པའི་རླུང་རྡུལ་གཉིས་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་གཉིས་རྫས་སོ་སོར་མེད་ཀྱང་བུམ་པ་སྣང་བའི་མངོན་སུམ་ལ་བུམ་པའི་ཚོགས་པའི་རླུང་རྡུལ་སྣང་མི་དགོས་པས་གྲུབ་བདེ་དབྱེར་མེད་ཀྱི་རྫས་གཅིག་མིན་ནོ། །གྲུབ་བདེ་གཅིག་པ་ཞེས་པ་ནི། སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་དུས་མཉམ་པ་ལ་བྱེད། གྲུབ་བདེ་གཅིག་ཡིན་ལ་གྲུབ་བདེ་རྫས་གཅིག་མིན་པ་ནི། དཔེར་ན། བུམ་པའི་ཚོགས་པ་ན་ཡོད་པའི་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་དག་སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་དུས་མཉམ་ཡིན་པས་གྲུབ་བདེ་གཅིག་པ་ཡིན་ཡང་རྫས་སོ་སོ་བ་ཡིན་པས་རྫས་གཅིག་མིན་ནོ།།

150 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཅེ། རང་དོན་ལེའུ། ཤླཽཀ ༤༧ ཤོག ༩༦ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༤༧༣

རང་གི་ཉེར་ལེན་གཅིག་ལས་སྐྱེས་པའི་ཐ་དད་པའི་འདུས་བྱས་དེ་རྫས་རིགས་གཅིག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན། དཔེར་ན། ཉེར་ལེན་ནས་འབྲུ་གཅིག་ལས་སྐྱེས་པའི་ནས་འབྲུ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ལྟ་བུ། རྫས་རིགས་གཅིག་མི་གཅིག་ཅེས་པའི་རྫས་ནི་ཉེར་ལེན་ནམ་རྫས་རྒྱུན་སྔ་མ་ལ་བྱེད་དེ། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། ཐ་དད་རྒྱུ་ཐ་དད་ལས་ཡིན།།151 ཞེས་དང་།

151 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཅེ། མངོན་སུམ་ལེའུ། ཤླཽཀ ༡༨༤ ཤོག ༡༢༥ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༥༤༢

དེའི་ཐད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ཤཱཀྱ་བློའི་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་འགྲེལ་བཤད་ལས། “དེ་བས་ན་རིགས་མཐུན་པ་དང་རིགས་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུན་ཐ་དད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པས་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །”152 ཞེས་གསུངས། རྫས་རིགས་གཅིག་ཡིན་པ་ལ་རྫས་གཅིག་ཡིན་མི་དགོས་ཏེ། དཔེར་ན། ཉེར་ལེན་ནས་རྡོག་གཅིག་ལས་སྐྱེས་པའི་ནས་འབྲུ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ལྟ་བུ་རྫས་རིགས་གཅིག་ཡིན་ཡང་དངོས་མིང་ཐ་དད་ཀྱིས་སོ་སོར་གོ་བྱ་ཡིན་པས་གཅིག་མིན་པར་མ་ཟད། མིག་ཤེས་ལ་གོ་ས་སོ་སོར་སྣང་བས་རྫས་གཅིག་ཀྱང་མིན་ནོ།།

152 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཉེ། ལེའུ་གསུམ་པ། བམ་པོ། ༤༦ ཤོག ༡༢༥ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༩ ཤོག ༣༡༢

ངོ་བོ་སོ་སོ་བར་སྐྱེས་པའི་འདུས་བྱས་དེ་རྫས་ཐ་དད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན། འདུས་བྱས་སུ་གྱུར་པའི་ངོ་བོ་ཐ་དད་དང་རྫས་ཐ་དད་གཉིས་དོན་གཅིག དཔེར་ན། ཀ་བ་དང་བུམ་པ་གཉིས་ལྟ་བུ། དེ་གཉིས་རྟོག་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བའི་ཚེ་ངོ་བོ་སོ་སོར་སྣང་བའི་འདུས་བྱས་ཡིན་པས་རྫས་ཐ་དད་དུ་འཇོག་གོ།

དེ་ལྟར་གཅིག་དང་ཐ་དད་དང་། ངོ་བོ་གཅིག་དང་ཐ་དད། ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་བཞག་པའི་ཚུལ་འདི་དག་ནི་རིགས་པའི་དབང་ཕྱུག་གི་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། གང་ཕྱིར་དངོས་ཀུན་རང་བཞིན་གྱིས། །རང་རང་ངོ་བོ་ལ་གནས་ཕྱིར། །མཐུན་དངོས་གཞན་གྱི་དངོས་དག་ལས། །ལྡོག་པ་ལ་ནི་བརྟེན་པ་ཅན། །དེ་ཕྱིར་གང་དང་གང་ལས་དོན། །ལྡོག་པ་དེ་ཡི་རྒྱུ་ཅན་གྱི། །རིགས་དབྱེ་དེ་ཡི་ཁྱད་པར་གྱིས། །རྟོགས་འགྱུར་བ་དག་རབ་ཏུ་བྱེད། །དེ་ཕྱིར་ཁྱད་པར་གང་ཞིག་ཆོས། །གང་གིས་གོ་བར་འགྱུར་བ་དེ། །དེ་ལས་གཞན་གྱིས་ནུས་མ་ཡིན། །དེས་ན་ཐ་དད་རྣམ་པར་གནས།།153 ཞེས་དངོས་པོ་རྣམས་རང་རང་གི་ངོ་བོ་གཞན་དང་མ་འདྲེས་པར་གནས་པ་ཡིན་པས་རིགས་མཐུན་རིགས་མི་མཐུན་ཀུན་ལས་ལོག་པར་གནས་པ་ཡིན་ལ། དེས་ན་གཞི་སྒྲ་ལྟ་བུ་གཅིག་ལ་ཡང་རིགས་མཐུན་གྱི་དངོས་པོ་བུམ་པ་ལས་ལོག་པ་དང་རིགས་མི་མཐུན་ནམ་མཁའ་སོགས་ལས་ལོག་པའི་ལྡོག་པ་དུ་མ་ཞིག་དབྱེར་རུང་ཞིང་། སྒྲའི་བྱས་མི་རྟག་ལྡོག་པ་ཐ་དད་དུ་འབྱེད་པའི་གཞི་ནི་སྒྲ་ཡིན་ལ། དེའི་སྟེང་གི་བྱས་མི་རྟག་ལྡོག་པ་ཐ་དད་དུ་འབྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། སྒྲ་དེ་ཉིད་མ་བྱས་པ་དང་རྟག་པ་སོགས་ལོག་ས་ཐ་དད་ལས་ལོག་པར་རང་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཡིན། དེ་ཉིད་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་སྒྲ་བྱས་མི་རྟག་སོགས་ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་དུ་འབྱེད་པ་ཡིན་ལ། སྒྲ་དེ་ཉིད་སྒྲ་མ་ཡིན་པ་དང་མ་བྱས་པ་རྟག་པ་སོགས་རིགས་མི་མཐུན་ཐམས་ཅད་ལས་ལོག་པར་གནས་པས་སྒྲ་ལ་ལོག་པ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པའི་གྲངས་དང་མཉམ་པའི་ལྡོག་པ་དུ་མ་ཁྱད་ཆོས་སུ་ཡོད་ཅིང་། དེ་ལྟ་བུའི་ལྡོག་པའི་ཁྱད་པར་གང་ཞིག་བྱས་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའི་མིང་གིས་བྱས་པ་གོ་བ་ལས་མི་རྟག་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་གོ་བར་མི་ནུས་ཤིང་། དེ་བཞིན་དུ་ལྡོག་པའི་ཆོས་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་མཚུངས་པས། སྒྲའི་སྟེང་གི་བྱས་མི་རྟག་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ངོ་བོ་གཅིག་ཡིན་ཡང་སྒྲ་རྟོག་གི་ཡུལ་དུ་ཐ་དད་དུ་གནས་པར་གསུངས་སོ།།

153 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཅེ། རང་དོན་ལེའུ། ཤླཽཀ ༤༢-༤༤ ཤོག ༩༦ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༤༧༣

ཞར་བྱུང་ཡིན་ལོག་མིན་ལོག་བཤད་པ་ནི། དེ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པ་དང་ཡིན་པ་གཉིས་དོན་གཅིག་ཅིང་། ཡིན་པ་ལས་ལོག་པ་དང་མ་ཡིན་པ་གཉིས་དོན་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པས་ཡིན་པ་སྲིད་པའི་ཤེས་བྱ་རྣམས་ལ་ཁྱོད་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པ་ཡོད་ཀྱང་། ཡིན་པ་མི་སྲིད་པའི་ཤེས་བྱ་རྣམས་ལ་ཁྱོད་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པ་མེད་དོ། །གཞི་ལ་སྦྱར་ན་དངོས་པོ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་དོན་གཅིག དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པ་དང་དངོས་པོ་གཉིས་དོན་གཅིག་ཡིན། དེ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པ་དང་། བུམ་པ་ཡིན་པ་གཉིས་དོན་གཅིག་ཅིང་། བུམ་པ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པ་དང་། བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་དོན་གཅིག །བུམ་པ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པ་ཞེས་བརྩེགས་ཚེ་ཆ་རྣམས་དང་། བུམ་པ་ཡིན་པ་གཉིས་དོན་གཅིག བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པ་ཞེས་གྲངས་ཇི་ཙམ་བརྩེགས་ཀྱང་། རྩ་བའི་བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པ་གཅིག་པུ་དང་དོན་གཅིག་ཡིན། མདོར་ན། ཆོས་དེ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པ་ཞེས་གཉིས་གསུམ་བཞི་ལྔ་ལ་སོགས་པ་བརྩེགས་ཚེ་ཆ་གང་ཡིན་ཆོས་དེ་ཡིན་པ་དང་། ཡ་གང་ཡིན་ཆོས་དེ་མིན་པར་འཇོག་པ་དང་། མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པ་ཆ་དང་ཡ་གང་ཡིན་ཡང་རང་ཡིན་པར་འཇོག་གོ །འདི་ནི་སྤྱིར་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་དང་འབྲེལ་ཆེ་ཞིང་། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལའང་གཞན་ལས་ལྡོག་པ་དང་། །གཞན་ལས་ལོག་པ།154 ཞེས་སོགས་གཞན་སེལ་གྱི་རྣམ་གཞག་གསུངས་པའི་སྐབས་དུ་མར་འབྱུང་ངོ་།།

154 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཅེ། རང་དོན་ལེའུ། ཤླཽཀ ༦༡ ཤོག ༩༧ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༤༧༥

༣) སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།

སྤྱིར་སྤྱི་ཞེས་པ་གསལ་བ་ལས་དོན་གཞན་དུ་ཡོད་མེད་དང་། སྤྱིའི་ངོ་བོ་གང་ཡིན། སྤྱི་དང་རང་གང་ལ་ཁྱབ་པའི་གསལ་བའི་བར་གྱི་འབྲེལ་བའི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་སོགས་ནི། སྔོན་གྱི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བ་རྣམས་བརྟག་པ་ཞིབ་མོར་བགྱིད་པའི་གནད་ཅིག་ཡིན་པས། དེ་དག་གི་ཚུལ་ནི་ལྟ་གྲུབ་འཆད་པའི་སྐབས་ཕྱོགས་གླང་དང་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་བཞེད་པ་ལྟར་གཞན་སེལ་དང་བརྡ་ཡུལ་ལ་འཇུག་ཚུལ་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་འཆད་ལ། འདིར་ནི་ལས་དང་པོ་བས་རིགས་ལམ་ལ་བློ་སྦྱོང་བར་གཙོ་བོར་དམིགས་ཏེ། སློབ་དཔོན་ཕྱྭ་པའི་བསྡུས་གཞུང་ལས་བྱུང་བ་ལྟར་གྱི་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་གཞག་མདོར་བསྡུས་ཤིག་བཤད་ན། རང་གི་གསལ་བ་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་སྤྱིའི་ངོ་བོ་ཡིན། རང་གི་གསལ་བ་ཞེས་པ་རང་གི་བྱེ་བྲག་ལ་གོ་དགོས། མཚན་གཞི་ནི། ཀ་བ། དངོས་པོ། ཤེས་བྱ། ཡོད་པ། བུམ་འཛིན་རྟོག་པ་ལ་བུམ་པར་སྣང་བ་ལྟ་བུ། ཀ་བ་དེ་ཉིད་རང་གི་གསལ་བ་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་ནི། ཙནྡན་གྱི་ཀ་བ། ཤུག་པའི་ཀ་བ། རྡོའི་ཀ་བ་རྣམས་ཀ་བའི་གསལ་བའམ་བྱེ་བྲག་ཡིན་ལ། ཀ་བས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་ཡིན་པས་ན་ཀ་བ་དེ་ཉིད་རང་གི་གསལ་བ་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཞི་ལ་སྦྱར་ན། ཀ་བའི་སྤྱིའི་ངོ་བོ་ནི། ཀ་བ་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་སོ། །མཚན་གཞི་ནི། མི་རྟག་པ། གཟུགས། ཤེས་བྱ་ལྟ་བུའོ།།

སྤྱི་ལ་སྒྲས་བརྗོད་རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། རིགས་སྤྱི། ཚོགས་སྤྱི། དོན་སྤྱི་དང་གསུམ་ཡོད། རིགས་སྤྱིའི་ངོ་བོ་ནི། རང་གི་རིགས་ཅན་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་སོ། །མཚན་གཞི་ནི། ཀ་བ། མི། ཡོད་པ། དངོས་པོ་ལྟ་བུ། རང་གི་གསལ་བ་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། རང་གི་རིགས་ཅན་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་གཉིས་དོན་འདྲ་བས་རིགས་སྤྱི་དང་སྤྱི་གཉིས་དོན་གཅིག་ཡིན་ནོ།།

རང་གི་ཆ་ཤས་དུ་མ་འདུས་པའི་གཟུགས་རགས་པ་ཚོགས་སྤྱིའི་ངོ་བོ་ཡིན། ཚོགས་སྤྱི་དང་གཟུགས་རགས་པ་གཉིས་དོན་གཅིག མཚན་གཞི་ནི། བུམ་པ། ལྗོན་ཤིང་། ཆུ་ཀླུང་ལྟ་བུ། བུམ་པ་དེ་ཉིད་རང་གི་ཆ་ཤས་མཆུ་ཞབས་ལྟོ་བ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སོགས་དུ་མ་ཞིག་ཚོགས་པ་ལས་གྲུབ་པའི་གོང་བུ་ཡིན་པས་ན་ཚོགས་སྤྱི་ཡིན་ནོ།།

དོན་སྤྱིའི་ངོ་བོ་ནི། གཞི་ཤིང་ལྟ་བུར་མཚོན་ན། ཤིང་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་ལ་ཤིང་དང་གཅིག་མ་ཡིན་བཞིན་དུ་གཅིག་ལྟ་བུར་སྣང་བའི་སྣང་ཆ་དེ། ཤིང་གི་དོན་སྤྱིའི་ངོ་བོ་ཡིན། དེ་ཡང་ཤིང་གི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་སྤྱི་ཙམ་རྟོག་ངོར་ཤར་བའི་ཆ་ཡིན་པས་ན་དོན་སྤྱི་ཞེས་བྱ། དཔེར་ན། གནས་གཞན་ན་འདུག་བཞིན་དུ་རང་གི་སྡོད་གནས་ཀྱི་བཀོད་པ་ཡིད་ལ་ཤར་བའི་ཆ་ལྟ་བུ།

ཁྱབ་བྱེད་དུ་འཇུག་པའི་རང་གི་རིགས་ཡོད་པའི་ཆོས་བྱེ་བྲག་གི་ངོ་བོ་ཡིན། མཚན་གཞི་ནི། རྟག་པ། མི་རྟག་པ། ས། ཆུ། མེ། རླུང་ལྟ་བུའོ། །ཆུ་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན། ཆུ་རང་ཉིད་ལ་ཁྱབ་བྱེད་དུ་འཇུག་པའི་རང་གི་རིགས་དངོས་པོ་ལྟ་བུ་ཡོད་ལ། ཆུ་ལ་དངོས་པོས་ཁྱབ་པས་ན་དངོས་པོ་ཁྱབ་བྱེད་དང་། ཆུ་ཁྱབ་བྱ་ཡིན་པ་དང་། དངོས་པོ་དེ་ཆུ་རང་གི་རིགས་དང་ཆུ་རང་ཉིད་དངོས་པོའི་རིགས་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཆོས་དེའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྲོ་བ་ལ་ཁྱད་ཆོས་གསུམ་ཚང་དགོས་ཏེ། ཤེས་བྱའི་བྱེ་བྲག་ཀ་བ་ལྟ་བུ་ལ་སྦྱར་ན། ཀ་བ་ཤེས་བྱ་ཡིན། ཀ་བ་ཤེས་བྱ་དང་བདག་གཅིག་ཏུ་འབྲེལ། ཀ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་ཤེས་བྱ་ཡིན་པའི་གཞི་མཐུན་པ་དུ་མ་ཡོད་པས་ན་ཀ་བ་ཤེས་བྱའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱེ་བྲག་ཀུན་ལ་རིགས་འདྲའོ། །སྤྱི་ཡིན་ལ་བྱེ་བྲག་མ་ཡིན་པ་ནི། ཤེས་བྱ་ལྟ་བུ། བྱེ་བྲག་ཡིན་ལ་སྤྱི་མ་ཡིན་པ་ནི། ཀ་བུམ་གཉིས་ལྟ་བུ། གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་ཀ་བ་ལྟ་བུ། གཉིས་པོ་གང་ཡང་མ་ཡིན་པ་རི་བོང་རྭ་ལྟ་བུ། བུམ་པ་དེ་ཉིད་གསེར་བུམ་གྱི་སྤྱི་དང་། དངོས་པོའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་པས་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གཉིས་ཀ་ཡིན་ལ། ཡང་བུམ་པའི་སྤྱི་ལ་གཟུགས་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྤྱི་ལ་དངོས་པོ། དངོས་པོའི་སྤྱི་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་འཇོག་པ་སོགས་ཁྱབ་ཆེ་བ་སྤྱི་དང་ཁྱབ་ཆུང་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཇོག་གོ།

༤) རྫས་ལྡོག་གི་རྣམ་གཞག

སྤྱིར་འཕགས་ཡུལ་གྱི་ནང་པའི་ཚད་མའི་གཞུང་དུ་རྫས་ཆོས་ཞེས་པ་ནི། གཙོ་བོར་དོན་རང་མཚན་གྱི་ཆོས་དང་། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་ལྡོག་ཆོས་ཞེས་པ་ནི། སྒྲ་དང་རྟོག་པས་རང་མ་ཡིན་སེལ་བའི་སྒོ་ནས་བཞག་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་སྟེང་ནས་འཇོག་ལ། ཡང་རྫས་ཞེས་པ་རྫས་ཡོད་ལ་གོ་བ་དང་། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་ལྡོག་ཆོས་ཞེས་པ་བཏགས་ཡོད་ལ་གོ་བ་སོགས་ཡོད་མོད། སློབ་དཔོན་ཕྱྭ་བའི་བསྡུས་གཞུང་དུ་བྱུང་བའི་རྫས་ཆོས་དང་ལྡོག་ཆོས་ཞེས་པ་ནི། རྫས་ལྡོག་བརྒྱད་ཅེས་པའི་རྣམ་གཞག་མཛད་པ་དེ་ལ་གོ་དགོས། དེ་དག་ལས་རེ་ཟུང་མཚོན་ཙམ་འཆད་པར། དཔེར་ན། བུམ་པ་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན། བུམ་པ་ཤེས་བྱ་ཡིན་པ་དང་། བུམ་པ་བུམ་པ་ཡིན་པ་དང་། བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་བུམ་པ་མིན་པས། ཁྱོད་གཞི་གྲུབ་ཡིན། ཁྱོད་ཁྱོད་རང་ཡིན། ཁྱོད་མ་ཡིན་པ་ཁྱོད་མ་ཡིན། ཁྱོད་ཀྱི་ལྡོག་པ་རྫས་ཆོས་དང་མི་འགལ་བ་ཞེས་པའི་རྫས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་བཞི་ཚང་ལ། ཁྱད་ཆོས་དེ་དག་ལྟ་བུ་མ་ཚང་བ་དཔེར་ན། མཚན་ཉིད་ལྟ་བུ་ལ་སྤྱིར་ཤེས་བྱ་ཡིན་པ་དང་། རང་ལྡོག་ནས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པས་མཚན་ཉིད་རང་ལྡོག་ནས་མཚོན་བྱ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ན་མཚན་ཉིད་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་། མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་མཚན་ཉིད་མིན་པས། ཁྱོད་གཞི་གྲུབ། ཁྱོད་ཁྱོད་རང་མ་ཡིན། ཁྱོད་མ་ཡིན་པ་ཁྱོད་མ་ཡིན། ཁྱོད་ཀྱི་ལྡོག་པ་རང་མ་ཡིན་པའི་ལྡོག་ཆོས་དང་མི་འགལ་བ་ཞེས་པའི་རང་མ་ཡིན་པའི་ལྡོག་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་བཞི་ཚང་ངོ་། །དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་ལྡོག་དང་གཞི་ལྡོག་གི་རྣམ་དབྱེ་བློ་ངོར་འཆར་བདེ་བ་སོགས་ཀྱི་ཆེད་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་རིགས་ལམ་གྱི་འཕྲུལ་གསར་པ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་བས་འདིར་འགོ་སྨོས་པ་ཙམ་ལས་ཚུལ་འདི་ཞིབ་པར་རྟོགས་འདོད་པ་རྣམས་བསྡུས་གཞུང་ཉིད་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ།།

༥) འགལ་བ་དང་འབྲེལ་པའི་རྣམ་གཞག

འགལ་བ་བཤད་པ།

འགལ་བ་བཤད་པ་ལ། ཐ་དད་ཅིང་གཞི་མཐུན་མི་སྲིད་པའི་ཆོས་འགལ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན། དབྱེ་ན། ལྷན་ཅིག་མི་གནས་འགལ་དང་། ཕན་ཚུན་སྤངས་འགལ་གཉིས་སུ་ཡོད། དེ་ནི་སློབ་དཔོན་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལའི་དབུ་མ་སྣང་བ་ལས། “འདི་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་འགལ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཕན་ཚུན་སྤངས་ཏེ་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །”155 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོའང་རིམ་པ་བཞིན་དུ། དབུ་མ་སྣང་བ་ལས། “དེ་ལ་རྒྱུ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་གང་ཞིག་གང་ཡོད་པས་ངེས་པར་མེད་པ་དེ་གཉིས་ནི་འགལ་བ་དང་པོར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དཔེར་ན། གྲང་བ་དང་ཚ་བའི་རེག་པ་ལྟ་བུའོ། །”156 ཞེས་གནོད་བྱ་རྒྱུ་མ་ཚང་བ་མེད་པར་འབྱུང་བ་ལ་གནོད་བྱེད་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་རྒྱུན་མེད་པར་བྱེད་པས་ན་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་འགལ་དུ་འཇོག་པར་གསུངས་སོ། །ཡང་དེ་ཉིད་ལས། “གང་ལ་གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་གང་རྣམ་པར་གཅད་པ་མེད་ན་མེད་པ་དེ་གཉིས་ནི་དེ་ལ་འགལ་བ་གཉིས་པར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དཔེར་ན། ཆོས་ཅན་གཅིག་ལ་ཅིག་ཅར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་ལྟ་བུའོ། །”157 ཞེས་དངོས་འགལ་ལམ་ཕན་ཚུན་སྤངས་ཏེ་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འགལ་བའི་ངོ་བོ་གསལ་བར་གསུངས།

155 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ས། ཤོག ༡༣༥ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༢ ཤོག ༡༡༡༩

156 གོང་མཚུངས། ཤོག ༡༣༥ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༢ ཤོག ༡༡༡༩

157 གོང་མཚུངས། ཤོག ༡༣༥ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༢ ཤོག ༡༡༡༩

དང་པོ་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་འགལ་ནི་ནུས་པ་མཚུངས་པའི་སྒོ་ནས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགྲོགས་སུ་མི་རུང་བའི་དངོས་པོ་ལ་བྱ་ཞིང་། མཚན་གཞི་ནི། ཚ་གྲང་གཉིས་ལྟ་བུ་དངོས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་འགལ་དང་། དུ་བ་དྲག་ཏུ་འཕྱུར་བ་དང་གྲང་རེག་ལྟ་བུ་བརྒྱུད་ནས་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་འགལ་དུ་འཇོག དུ་བ་དྲག་ཏུ་འཕྱུར་བ་དེས་གྲང་རེག་ལ་དངོས་སུ་གནོད་མི་ནུས་ཀྱང་བརྒྱུད་ནས་གནོད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་གང་ལ་དུ་བ་དྲག་ཏུ་འཕྱུར་བ་ཡོད་པ་དེར་མེ་ཡོད་དགོས་ལ་མེས་གྲང་རེག་དངོས་སུ་སེལ་ནུས་པས་དུ་བ་ཡང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་འགལ་ཡིན་ནོ།།

འོ་ན་དངོས་སུ་གནོད་བྱ་གནོད་བྱེད་དུ་འགྱུར་རྒྱུའི་ཚ་རེག་དང་གྲང་རེག་ལ་གང་འཇོག་ཅེ་ན། ཚ་རེག་སྐད་ཅིག་དུ་མ་ཆ་ཤས་སུ་ལྡན་པའི་ཆ་ཅན་ཚ་རེག་དང་། གྲང་རེག་སྐད་ཅིག་དུ་མ་ཆ་ཤས་སུ་ལྡན་པའི་ཆ་ཅན་གྲང་རེག་གཉིས་དངོས་སུ་གནོད་བྱ་གནོད་བྱེད་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། སློབ་དཔོན་ཆོས་མཆོག་གི་རིགས་ཐིགས་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་ལས། “བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་གཉིས་འགལ་བ་ཡིན་གྱི། སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ནི་འགལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །”158 ཞེས་པ་ལྟ་བུ།

158 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཝེ ཤོག ༧༦ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༠༥ ཤོག ༢༠༤

སྣང་མུན་གཉིས་གནོད་བྱ་གནོད་བྱེད་ཡིན་ཚུལ་དང་། ཚ་གྲང་གཉིས་གནོད་བྱ་གནོད་བྱེད་ཡིན་ཚུལ་མི་འདྲ་སྟེ། སྣང་མུན་གཉིས་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན། སྣང་བ་སྐྱེས་པ་དང་མུན་པ་འགགས་པ་དུས་མཉམ་པའི་སྒོ་ནས་གནོད་བྱ་གནོད་བྱེད་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། གཞི་དེར་སྣང་བ་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང་། རང་གི་བསལ་བྱའི་མུན་པ་འགག་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དུས་མཉམ། གཞི་དེར་སྣང་བ་སྐྱེས་ཟིན་པ་དང་རང་གི་བསལ་བྱའི་མུན་པའི་རྒྱུན་འགགས་ཟིན་པ་དུས་མཉམ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས། དེ་གཉིས་རྒྱུན་ནུས་པ་མཚུངས་པ་ཅན་དུ་གཞི་གཅིག་ལ་འགྲོགས་སུ་མི་རུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཚ་གྲང་གཉིས་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན། ཚ་རེག་གིས་གྲང་རེག་ལ་གནོད་པའི་གནོད་བྱ་ལྡོག་དུས་མྱུར་ན་སྐད་ཅིག་གསུམ་པ་ལ་ལྡོག་སྟེ། སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་ཚ་གྲང་གཉིས་ཕྲད། སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ་གྲང་རེག་ནུས་མེད་དུ་བྱས། སྐད་ཅིག་གསུམ་པ་ལ་གྲང་རེག་གི་རྒྱུན་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ། །མྱུར་བའི་དབང་དུ་བྱས་ན་དེ་ལྟར་ཡིན་ཡང་སྐད་ཅིག་མང་པོའི་བར་དུ་གནོད་བྱེད་ནུས་པ་ཇེ་ཆེ་དང་གནོད་བྱ་ནུས་པ་ཇེ་ཆུང་དུ་འགྲོ་བ་སྲིད་པ་ནི། ཆོས་མཆོག་གི་ཚད་མ་རྣམ་ངེས་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་འཐད་ལྡན་ལས། “དེས་ན་གང་ཞིག་གང་གིས་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟར་མྱུར་ན་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་པ་ལ་དེ་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །”159 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ལ། འདིའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་མི་བྱེད་པར་སྐད་ཅིག་དུ་མ་ཚོགས་པའི་རྒྱུན་བྱ་རྫོགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་བྱེད་དེ། རྣམ་ངེས་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་འཐད་ལྡན་དེ་ཉིད་ལས། “དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་འགལ་བ་སྐད་ཅིག་མའི་ཡུལ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་རྒྱུན་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ།”160 ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།

159 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཛེ། ལེའུ་གཉིས་པ། ཤོག ༢༠༥ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༠༤ ཤོག ༡༢༦༣

160 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༠༥ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༠༤ ཤོག ༡༢༦༤

ཡང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་འགལ་ལ་དབྱེ་ན། གཟུགས་སུ་གྱུར་པའི་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་འགལ་དང་། ཤེས་པར་གྱུར་པའི་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་འགལ་གཉིས་ཡོད། དང་པོ་ནི། ཚ་གྲང་གཉིས་དང་། སྣང་མུན་གཉིས་ལྟ་བུ། གཉིས་པ་ནི། ཞེ་སྡང་དང་བྱམས་པ་གཉིས་ལྟ་བུའོ།།

ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་མི་སྲིད་ན་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་འགལ་ཡིན་མི་དགོས་ཏེ། དཔེར་ན། ས་བོན་དང་དེའི་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་གཉིས་རྒྱུ་འབྲས་ཡིན་པས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་མི་སྲིད་ཀྱང་། དེ་གཉིས་ཕན་གདགས་བྱ་འདོགས་བྱེད་ཡིན་གྱི་གནོད་བྱ་གནོད་བྱེད་མིན་པས་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་འགལ་མིན་ནོ། །དེས་ན་ཚ་གྲང་ལྟ་བུ་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པའི་ཚུལ་ནི། དེ་གཉིས་རྒྱུན་གནོད་མེད་དུ་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཉི་ཁྲི་ལས། “རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་མངོན་པར་འཆར་བའི་ཚེ། མུན་པའི་གནས་མེད་དོ། །”161 ཞེས་སྣང་མུན་གཉིས་ལྷན་ཅིག་མི་འགལ་གྱི་དཔེར་གསལ་བར་གསུངས་སོ། །ལྷན་ཅིག་མི་གནས་འགལ་གྱི་ཚུལ་འདི་ཡུལ་ཅན་བློའི་རིགས་འགའ་ཞིག་བློའི་རིགས་གཞན་དང་གནོད་བྱ་གནོད་བྱེད་དུ་འགྱུར་ཚུལ་ཤེས་པ་ལ་གལ་ཆེ་བས་འོག་ཏུ་ཡང་བཤད་པར་བྱའོ།།

161 སྡེ་དགེ བཀའ། ཉི་ཁྲི། ཀ ལེའུ་བརྒྱད་པ། ཤོག ༡༨༤ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༢༦ ཤོག ༤༠༦

ཕན་ཚུན་སྤངས་འགལ་ནི། བློའི་ཡུལ་དུ་གཞི་དེ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་ན་ཅིག་ཤོས་དེ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་གཅོད་དགོས་པ་ལ་བྱ་ཞིང་། དཔེར་ན། ཡོད་པ་དང་མེད་པ། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ། བྱས་པ་དང་མ་བྱས་པ། གཅིག་དང་དུ་མ། བུམ་པ་དང་བུམ་པ་མ་ཡིན་པ། མེ་ཡོད་པ་དང་མེ་མེད་པ་ལྟ་བུ། དེ་ཡང་ཡོད་མེད་གཉིས་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན། གཞི་བུམ་པ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པའི་ཚེ་མེད་པ་ཡིན་པ་ཁེགས་ཤིང་། བུམ་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པའི་ཚེ་ཡོད་པ་ཡིན་པར་ཤུགས་ལ་གོ་བས་གཞི་བུམ་པའི་སྟེང་དུ་ཡོད་མེད་གཉིས་དངོས་འགལ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་རྟག་མི་རྟག་གཉིས་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་རྟག་པ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའམ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པའི་བློ་དེས་ནམ་མཁའ་མི་རྟག་པ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་བཅད་པའམ་མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་ནུས་ལ། དེ་མི་རྟག་པ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་བཅད་པའམ་མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པའི་བློ་དེས་རྟག་པ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའམ་རྟོགས་ནུས་པ་ཡིན་པས་ན་རྣམ་བཅད་ཡོངས་གཅོད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འགལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།

ཡང་འགལ་བ་ལ་དངོས་འགལ་དང་བརྒྱུད་འགལ་གཉིས་ཡོད། དང་པོ་ནི་རྟག་མི་རྟག་གཉིས་ལྟ་བུ། གཉིས་པ་ནི་ཀ་བུམ་གཉིས་ལྟ་བུའོ། །རྟག་པ་དང་དངོས་པོ་གཉིས་ལྟ་བུ་དངོས་འགལ་མིན་ཏེ། དེ་གཉིས་གང་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་མེད་པས་དོན་སྟེང་ནས་གཉིས་མ་ཡིན་གྱི་ཕུང་སུམ་མེད་ཀྱང་། གཞི་འགའ་ཞིག་གི་སྟེང་དུ་གཅིག་རྣམ་བཅད་ལ་ཁེགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཅིག་ཤོས་ཡོངས་གཅོད་ལ་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་བློ་ངོར་ཕུང་སུམ་གྱི་དོགས་པ་ཟློག་ནུས་པ་དེ་མ་ཡིན་པས་དངོས་འགལ་གྱི་དོན་མ་ཚང་ངོ་།།

འབྲེལ་པ་བཤད་པ།

སྤྱིར་འབྲེལ་པ་ལ་བུམ་པ་དང་བུམ་པའི་ཡན་ལག་ལྟ་བུ་ཚོགས་པ་དང་ཆ་ཤས་བར་གྱི་འབྲེལ་པ་དང་། ཡང་ཤུག་པ་དང་ཤིང་ལྟ་བུ་ཁྱབ་བྱ་ཁྱབ་བྱེད་བར་གྱི་འབྲེལ་པ། བྱས་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལྟ་བུ་ཁྱབ་མཉམ་དོན་གཅིག་པའི་ཆོས་ཀྱི་བར་གྱི་བདག་ཉིད་གཅིག་པའི་འབྲེལ་པ་སོགས་ཡོད་ཅིང་། དོན་གཅིག་དང་། སྤྱི་བྱེ་བྲག་དང་། ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན། ཚོགས་པ་དང་ཚོགས་པ་ཅན། ཆ་དང་ཆ་ཅན་གྱི་འབྲེལ་པ་རྣམས་ནི་བདག་ཉིད་གཅིག་པའི་འབྲེལ་པ་ཡིན་ལ། ཆོས་གང་དང་གང་རྒྱུ་འབྲས་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་ནི་དེ་བྱུང་འབྲེལ་ཡིན་ནོ།།

ཁྱོད་ཆོས་དེ་དང་ཐ་དད་གང་ཞིག ཆོས་དེ་ལྡོག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཁྱོད་ལྡོག་དགོས་པ་དེ་འབྲེལ་པའི་ངོ་བོ་ཡིན། དབྱེ་ན། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་བདག་ཉིད་གཅིག་པའི་འབྲེལ་པ་དང་། དེ་བྱུང་གི་འབྲེལ་པ་གཉིས། ཁྱོད་ཆོས་དེ་དང་བདག་ཉིད་གཅིག་པའི་སྒོ་ནས་ཐ་དད། ཆོས་དེ་མེད་ན་ཁྱོད་མེད་དགོས་པ་ཆོས་དེ་དང་བདག་གཅིག་འབྲེལ་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན། དེ་ནི་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། རང་བཞིན་ལ་ཡང་མེད་མི་འབྱུང༌། །ཡོད་པ་ཙམ་དང་འབྲེལ་བ་ཡིན། །དེ་མེད་ན་ནི་ཡོད་པའི་བདག །མེད་འགྱུར་ཐ་དད་མེད་ཕྱིར་རོ།།162 ཞེས་བྱས་པ་དེ་ཡོད་ཙམ་དང་རང་ཆས་སུ་འབྲེལ་བའི་མི་རྟག་པའི་ངོ་བོ་ལོག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལྡོག་པར་འགྱུར་བས། བྱས་པ་དེ་མི་རྟག་པ་དང་བདག་གཅིག་ཏུ་འབྲེལ་བར་གསུངས་པ་ལྟ་བུ།

162 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཅེ། རང་དོན་ལེའུ། ཤླཽཀ ༣༩ ཤོག ༩༦ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༤༧༣

ཁྱོད་ཆོས་དེ་དང་བདག་ཉིད་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་འབྲེལ་བ་གང་ཞིག ཆོས་དེ་མེད་ན་ཁྱོད་མེད་དགོས་པ་ཆོས་དེ་དང་དེ་བྱུང་འབྲེལ་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན། དེ་ནི་སཱ་ལུའི་ལྗང་པའི་མདོ་ལས། “འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ལ། འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ།”163 ཞེས་དང་། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། རྗེས་སུ་འགྲོ་དང་ལྡོག་པ་ལས། །གང་ཞིག་གང་གི་རྗེས་འགྲོར་མཐོང་། །དེ་ཡི་རང་བཞིན་དེ་རྒྱུ་ཅན། །དེ་ཕྱིར་མི་མཐུན་ལས་མི་འབྱུང་། །ཞེས་ཆོས་གང་ཞིག་རང་ལས་དོན་གཞན་སྔ་མ་དེ་ཕན་བྱེད་དུ་ཡོད་ན་སྐྱེ་བའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། མེད་ན་མི་སྐྱེ་བའི་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཕྱི་མ་གང་ཞིག་སྔ་མ་གང་གི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་མཐོང་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་རྒྱུ་ཅན་ནམ་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། དུ་བ་ལྟ་བུ་ཡང་དེ་འདྲའི་སྒོ་ནས་མེ་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་ངེས་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་མི་འབྱུང་ལ། རྒྱུ་མེད་ལས་ཀྱང་མི་འབྱུང་བས་ན་མེའི་འབྲས་བུར་ངེས་པར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།

163 སྡེ་དགེ བཀའ། མདོ་སྡེ། ཚ། ཤོག ༡༡༦ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༢ ཤོག ༣༡༥

༦) དགག་པ་དང་སྒྲུབ་པའི་རྣམ་གཞག

དགག་པ་དང་སྒྲུབ་པ་བཤད་པ་ནི། དེ་ཡང་སྤྱིར་ཆོས་གང་དང་གང་ཡིན་རུང་། རང་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཞིག་འཇོག་ཕྱིན། རང་ཉིད་ལ་རང་མ་ཡིན་ལས་ལྡོག་པའི་ངོ་བོ་རེ་ཡོད་པར་འཇོག་དགོས་པས། རང་གི་ལྡོག་ཕྱོགས་རིགས་མི་མཐུན་སེལ་བའི་ལྡོག་པ་དང་ལྡན་པར་རིགས་པས་གྲུབ་བོ། །དབང་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་བྱེ་བྲག་པ་བུམ་པ། ཀ་བ། ཤིང་། མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་རྣམས་ནི་རང་གི་ངོ་བོའི་ཆ་ནས་གཙོ་ཆེར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་སུ་བྱ་དགོས། དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རིགས་མི་མཐུན་སེལ་བའི་ཆ་དཔེར་ན་བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པ་དང་། ཀ་བ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པ་ལྟ་བུ་ནི། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ལྡོག་ཕྱོགས་བཀག་པའི་ཆ་ནས་འཇོག་པས་དགག་པའི་ཆོས་སུ་བྱ་དགོས། དེ་ཡང་བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཀ་བ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཚེ། དགག་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྣལ་མ་གོ་ཞེས་པ་ལྟར། རིམ་པ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་དང་། ཀ་བ་ལ་གོ་དགོས་ཀྱང་། མ་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ཀ་བ་མ་ཡིན་པ་བཀག་པའི་ཆ་ནས་དགག་པར་འཇོག་གོ །དེ་བཞིན་བུམ་པ་མེད་པ་ལྟ་བུ་དགག་བྱ་བུམ་པ་བཅད་ལྡོག་ནས་འཇོག་པ་མ་གཏོགས་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་བཞག་ཏུ་མེད་ལ། བུམ་པ་ལྟ་བུ་དགག་བྱ་བཅད་པ་ལ་ལྟོས་མི་དགོས་པར་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་འཇོག་ནུས་པས། བུམ་པ་མེད་པ་དགག་པ་དང་བུམ་པ་སྒྲུབ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ།།

དེ་ལ་ཐོག་མར་དགག་སྒྲུབ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་འཆད་པ་ལ། རང་དངོས་སུ་རྟོགས་པའི་བློས་རང་གི་དགག་བྱ་དངོས་སུ་བཅད་ནས་རྟོགས་དགོས་པའི་ཆོས། དགག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན། དགག་པ་དང་། སེལ་བ། གཞན་སེལ་རྣམས་དོན་གཅིག དཔེར་ན། བུམ་པ་མེད་པ། ཀ་བ་མ་ཡིན་པ། མི་མེད་པའི་ཁང་པ། བདག་མེད་པ་ལྟ་བུ། དེ་ལ་བློས་དགག་བྱ་དངོས་སུ་བཅད་ནས་རྟོགས་ཚུལ་ཡང་བློ་ལ་རྣམ་པ་འཆར་བ་ན་དགག་བྱ་བཅད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་འཆར་བ་ལ་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་བུམ་མེད་ཅེས་བརྗོད་ན་དགག་བྱ་བུམ་པ་བློ་ཡུལ་དུ་ཤར་ནས་དེ་མེད་ཙམ་མམ། དེ་ཁེགས་པའི་སྒོ་ནས་ངེས་དགོས་པ་བཞིན་ནོ།།

རང་དངོས་སུ་རྟོགས་པའི་བློས་རང་གི་དགག་བྱ་དངོས་སུ་བཅད་ནས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས། སྒྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཡིན། དཔེར་ན། ཀ་བ། གཟུགས། ཤེས་པ། བྱས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཀ་བ་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན། རང་ཉིད་དངོས་སུ་རྟོགས་པའི་བློས་དགག་བྱ་གང་ཡང་དངོས་སུ་བཅད་ནས་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་པར། ཀ་བ་དེ་རང་གི་གཟུང་བྱར་བསྒྲུབས་ནས་བཟུང་བ་ཡིན་པས་སྒྲུབ་པར་འཇོག་གོ།

བྱེ་བྲག་ཏུ་དགག་པའི་རྣམ་དབྱེ་ཅུང་ཟད་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པ་ལ། དགག་པ་ལ་དབྱེ་ན། མེད་དགག་དང་། མ་ཡིན་དགག་གཉིས་སུ་ཡོད། དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། དགག་བྱ་བཀག་པའི་ཤུལ་ལ་ཆོས་གཞན་མི་འཕེན་པ་དང༌། འཕེན་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ། སྔ་མ་ལ་མེད་དགག་དང༌། ཕྱི་མ་ལ་མ་ཡིན་དགག་ཅེས་ཟེར། དེ་ཡང་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་ཚིག་ལེགས་ལྡན་གྱི་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མར་དྲངས་པ་ལས། འདི་ནི་ཡོད་ཉིད་འགོག་པ་སྟེ། །མེད་ཉིད་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མིན། །ནག་པོ་མིན་ཞེས་སྨྲས་པ་ན། །དཀར་པོ་ཡིན་ཞེས་མ་བརྗོད་བཞིན།།164 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་དཔེར་ན། གཞི་དེ་ནག་པོ་མིན་ཞེས་སྨྲས་པ་ན་ནག་པོ་མིན་པ་དེ་ཙམ་ཞིག་སྟོན་པ་ལས། དེ་ལས་གཞན་དཀར་པོ་ཡིན་པར་མི་སྟོན་པ་བཞིན་དུ། གཞི་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་ཅེས་སྨྲས་པས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་བཀག་པ་ཙམ་མམ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པ་ཙམ་སྟོན་པ་ཡིན་གྱི། རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་སོགས་མིན་ལ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་སྨྲས་པས་དགག་བྱ་དེ་བཀག་ཙམ་ལས་གཞན་ཞིག་སྟོན་ན། རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པ་དེ་མ་ཡིན་དགག་ཏུ་འགྱུར་བར་གསུངས་པ་འདིས། དགག་པ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཤེས་ནུས། དེ་ལྟར་དགག་པ་ཐམས་ཅད་མེད་དགག་དང་མ་ཡིན་དགག་གཉིས་སུ་འདུ་བའང་། ཞི་བ་འཚོའི་ཚད་མའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་པ་ལས། འདི་ལྟར་སེལ་བ་རྣམ་གཉིས་ཏེ། །མ་ཡིན་དགག་དང་མེད་པ་འོ།།165 ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ།།

164 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཚ། རབ་བྱེད་ལྔ་པ།ཤོག ༩༤ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥༧ ཤོག ༡༠༣༢

165 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཟེ། ཉི་ཤུ་པ་སྒྲ་དོན་བརྟག་པའི་ལེའུ། ཤླཽཀ ༡༣༩ ཤོག ༣༧ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༠༧ ཤོག ༩༢

དེས་ན་དགག་བྱ་དངོས་སུ་བཅད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་གང་ཞིག དགག་བྱ་བཀག་ཤུལ་དུ་ཆོས་གཞན་བློ་ངོར་མི་འཕེན་པ། མེད་དགག་གི་ངོ་བོ་ཡིན། དཔེར་ན། གནས་འདིར་གླང་ཆེན་མེད་པ་ལྟ་བུ། དེ་ནི་གནས་འདིར་གླང་ཆེན་ཡོད་མེད་དྲིས་པ་ན། གླང་ཆེན་མེད་ཅེས་བརྗོད་པས་གནས་དེར་གླང་ཆེན་ཡོད་པ་བཀག་ཙམ་ལས། གླང་ཆེན་ལས་གཞན་སྟག་སོགས་ཡོད་མེད་གང་ཡང་བློ་ངོར་མི་འཕེན་པས་མེད་དགག་ཏུ་འཇོག་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐོགས་རེག་བཀག་ཙམ་གྱི་ནམ་མཁའ་ཡང་རང་གི་དངོས་མིང་ལ་དགག་ཚིག་སྦྱར་མེད་ཀྱང་། བློ་ངོར་འཆར་བའི་ཚེ་དགག་བྱ་ཐོགས་རེག་བཀག་པ་ཙམ་ལས་གཞན་མི་འཆར་བས་མེད་དགག་ཏུ་འཇོག་གོ །དེ་ཡང་རྟོག་གེ་འབར་བ་ལས། “མེད་པར་དགག་པ་ནི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཙམ་ཞིག་འགོག་པར་ཟད་ཀྱི། དེ་དང་འདྲ་བ་དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། དཔེར་ན། བྲམ་ཟེས་ཆང་བཏུང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་འགོག་པར་ཟད་ཀྱི། དེ་ལས་གཞན་པའི་བཏུང་བ་བཏུང་ངོ་ཞེའམ་མི་བཏུང་ངོ་ཞེས་མི་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །”166 ཞེས་དཔེ་དང་བཅས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།

166 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཛ། ལེའུ་གསུམ་པ། བམ་པོ་གསུམ་པ། ༣ ཤོག ༥༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥༨ ཤོག ༡༥༠

མེད་དགག་ལ་དབྱེ་ན། ༡ རང་གི་དགག་བྱ་ཤེས་བྱ་ལ་སྲིད་པའི་མེད་དགག་དང་། ༢ རང་གི་དགག་བྱ་ཤེས་བྱ་ལ་མི་སྲིད་པའི་མེད་དགག་གཉིས་ཡོད། དང་པོ་ནི། ཀ་བ་མེད་པ། ཁང་པ་མེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དང་པོའི་དགག་བྱ་ཀ་བ་ཡོད་པ་དང་། གཉིས་པའི་དགག་བྱ་ཁང་པ་ཡོད་པ་གཉིས་ཤེས་བྱ་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་དགག་བྱ་ཤེས་བྱ་ལ་མི་སྲིད་པའི་མེད་དགག་ནི། རི་བོང་རྭ་མེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེའི་དགག་བྱ་རི་བོང་རྭ་ཡོད་པ་ཤེས་བྱ་ལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།

དགག་བྱ་དངོས་སུ་བཅད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་གང་ཞིག དགག་བྱ་བཀག་ཤུལ་དུ་ཆོས་གཞན་འཕེན་པ། མ་ཡིན་དགག་གི་ངོ་བོ་ཡིན། དཔེར་ན། བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པ་ལྟ་བུ། དེ་ནི་རང་དངོས་སུ་རྟོགས་པའི་བློས་དགག་བྱ་བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་དངོས་སུ་བཀག་པའི་ཤུལ་དུ་བུམ་པ་འཕེན་པའམ་རྟོགས་པས་ན་མ་ཡིན་དགག་ཏུ་འཇོག་གོ །དེ་ལྟར་ཡང་རྟོག་གེ་འབར་བར། “མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ནི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དགག་པས་དེ་དང་འདྲ་བ་དེ་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་འདི་བྲམ་ཟེ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཀག་པས། བྲམ་ཟེ་དེ་འདྲ་བ་དེ་ལས་གཞན་པ་བྲམ་ཟེ་མ་ཡིན་པ་དཀའ་ཐུབ་དང་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པས་དམན་པའི་དམངས་རིགས་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་ལྟ་བུའོ། །”167 ཞེས་དཔེ་དང་བཅས་པ་གསུངས་སོ།།

167 གོང་མཚུངས། བམ་པོ་གསུམ་པ། ཤོག ༥༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥༨ ཤོག ༡༤༩

མ་ཡིན་དགག་ལ་ཆོས་གཞན་འཕེན་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། ༡ ཆོས་གཞན་དངོས་སུ་འཕེན་པ་དང༌། ༢ ཤུགས་ལ་འཕེན་པ། ༣ དངོས་ཤུགས་གཉིས་ཀ་ལ་འཕེན་པ། ༤ སྐབས་སྟོབས་ཀྱིས་འཕེན་པ་དང་བཞི་ཡོད། རི་མེད་པའི་ཐང་ཞེས་པས་ཆོས་གཞན་དངོས་སུ་འཕེན། ལྷས་སྦྱིན་ཚོན་པོ་ཉིན་པར་ཟས་མི་ཟ་ཞེས་པས་ཆོས་གཞན་ཤུགས་ལ་འཕེན། ལྷས་སྦྱིན་ཚོན་པོ་ཉིན་པར་ཟས་མི་ཟ་བ་རིད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་ཅེས་པས་དངོས་ཤུགས་གཉིས་ཀར་འཕེན། མི་ཞིག་རྒྱལ་རིགས་དང་བྲམ་ཟེའི་རིགས་གང་རུང་དུ་ངེས་པ་ལ་དེ་བྲམ་ཟེའི་རིགས་མིན་ཞེས་བརྗོད་པས་སྐབས་སྟོབས་ཀྱིས་འཕེན་པ་ལྟ་བུ། དེའི་ཚུལ་ཡང་དང་པོ་རི་མེད་པའི་ཐང་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲས་རང་གི་དགག་བྱ་རི་ཡོད་པ་ཚིག་ཟིན་ལ་བཀག་ནས་ཐང་དངོས་སུ་སྟོན་པ་དང་། གཉིས་པ་ལྷས་སྦྱིན་ཚོན་པོ་ཉིན་པར་ཟས་མི་ཟ་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲས་རང་གི་དགག་བྱ་ཉིན་པར་ཟས་ཟ་བ་ཚིག་ཟིན་ལ་བཀག་ནས་ཚོན་པོ་ཞེས་པས་ཟས་ཟ་བར་ཤེས་ལ། ཟས་ཟ་དུས་ལ་ཉིན་མཚན་གཉིས་སུ་ངེས་པས་ཉིན་པར་མི་ཟ་ཞེས་པས་མཚན་མོར་ཟ་བ་ཤུགས་ལ་སྟོན་པ་དང་། གསུམ་པ་ལྷས་སྦྱིན་ཚོན་པོ་ཉིན་པར་ཟས་མི་ཟ་བ་ལུས་རིད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲས་ཉིན་པར་ཟ་བ་བཀག་ནས་མཚན་མོ་ཟ་བ་ཤུགས་ལ་སྟོན་པ་དང་། རིད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་པ་དངོས་སུ་སྟོན་ལ། བཞི་པ་མི་ཞིག་རྒྱལ་རིགས་དང་བྲམ་ཟེའི་རིགས་གང་རུང་དུ་ངེས་པ་ལ་དེ་བྲམ་ཟེའི་རིགས་མིན་ཞེས་བརྗོད་ན་སྐབས་སྟོབས་ཀྱིས་རྒྱལ་རིགས་ཡིན་པར་གོ་བར་འཇོག་པ་ལྟ་བུ། དེ་ཡང་སྤྱན་རས་གཟིགས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མེའི་འགྲེལ་བཤད་དུ་དྲངས་པ་ལས། དགག་པ་དོན་གྱིས་བསྟན་པ་དང་། །ཚིག་གཅིག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། །དེ་ལྡན་རང་ཚིག་མི་སྟོན་པ། །མ་ཡིན་གཞན་པ་གཞན་ཡིན་ནོ།།168 ཞེས་འབྱུང་ལ། དེ་དང་ཚུལ་མཚུངས་པ་ཞིག་སློབ་དཔོན་ན་བི་དྷརྨའི་ལྡོག་པ་བསྡུས་པ་བསྟན་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས་ཀྱང་འབྱུང་སྟེ། དོན་གྱིས་གོ་བར་བྱེད་པ་དང་། །ཚིག་གཅིག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། །དེ་དང་ལྡན་པའི་དགག་པ་དང་། །རང་གི་ཚིག་གིས་མི་སྟོན་པའོ།།169 ཞེས་སོ། །དོན་གྱིས་གོ་བར་བྱེད་ཅེས་པས་རང་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲས་རང་གི་དགག་བྱ་བཀག་པའི་ཤུལ་དུ་ཆོས་གཞན་སྒྲུབ་པ་ཤུགས་ལ་འཕེན་པའི་མ་ཡིན་དགག་དང་། ཚིག་གཅིག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅེས་པས་དེ་ལྟར་བཀག་ཤུལ་དུ་ཆོས་གཞན་དངོས་སུ་འཕེན་པ་དང་། དེ་དང་ལྡན་པའི་དགག་པ་ཞེས་པས་དེ་ལྟར་བཀག་ཤུལ་དུ་ཆོས་གཞན་དངོས་ཤུགས་གཉིས་ཀ་ལ་འཕེན་པ་དང་། རང་གི་ཚིག་གིས་མི་སྟོན་པ་ཞེས་པས་དེ་ལྟར་བཀག་ཤུལ་དུ་ཆོས་གཞན་སྐབས་ཐོབ་ཀྱིས་འཕེན་པ་བཅས་མ་ཡིན་དགག་གི་དབྱེ་བ་བཞི་བསྟན་ཏོ།།

168 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཝ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ། བམ་པོ། ༧ ཤོག ༦༣ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥༨ ཤོག ༡༠༡༨

169 སྡེ་དགེ བསྟན། སྒྲ་རིག ཤེ ཤླཽཀ ༨ ཤོག ༢༥༢ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༠༩ ཤོག ༡༧༥༠

གཞན་ཡང་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་པོའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བཤད་པ་ལས། ཡོད་པ་དག་ནི་འགོག་པ་དང་། །གཞན་པ་ཉིད་དང་འདྲ་བ་དང་། །སྨད་དང་ཉུང་དང་བྲལ་དོན་དང་། །གཉེན་པོ་དག་ལ་འདི་ཡོད་དོ།།170 ཞེས་དགག་པའི་དབྱེ་བ་བདུན་གསུངས་ལ། དེ་དག་གི་དང་པོ་མེད་དགག་དང་། ལྷག་མ་རྣམས་མ་ཡིན་དགག་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལས་དང་པོ་མེད་པའི་དགག་པ་ནི། མི་མེད་པའི་ས་ཕྱོགས་སུ་མི་མེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་བརྗོད་པའི་དགག་སྒྲས་ས་ཕྱོགས་དེར་མི་ཡོད་པ་བཀག་ཙམ་མམ་མི་མེད་པ་ཙམ་ལས་གཞན་མི་སྟོན་ནོ། །གཉིས་པ་གཞན་པའི་དགག་པ་ནི། མི་ཚོན་པོ་ཉིན་པར་ཟས་མི་ཟ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་བརྗོད་པའི་དགག་སྒྲས་ཉིན་མོ་ཟ་བ་བཀག་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ཉིན་མོ་ཟ་བ་ལས་གཞན་མཚན་མོ་ཟ་བ་ཤུགས་ལ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་འདྲ་བའི་དགག་པ་ནི། ལྷ་མ་ཡིན་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་བརྗོད་པའི་དགག་སྒྲས་ལྷ་བཀག་ཙམ་གྱི་མེད་དགག་མི་སྟོན་པར་དགག་བྱ་ལྷ་དང་འདྲ་བའི་གང་ཟག་ཅིག་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་སྨད་པའི་དགག་པ་ནི། མི་ངན་པ་ལ་ཁོ་མི་མ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཚེ། སྒྲ་དེས་མི་ཡིན་པ་བཀག་ཙམ་མིན་པར་མི་དེ་དམན་པར་སྟོན་ནོ། །ལྔ་པ་ཉུང་བའི་དགག་པ་ནི། མི་དེའི་མགོ་ལ་སྐྲ་མེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་བརྗོད་པའི་དགག་སྒྲས་མི་དེའི་མགོ་ལ་སྐྲ་མེད་ཙམ་མི་སྟོན་པར་སྐྲ་ཉུང་བར་སྟོན་ནོ། །དྲུག་པ་བྲལ་བའི་དགག་པ་ནི། གོས་དང་བྲལ་བའི་སྐྱེས་བུ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་བརྗོད་པའི་དགག་སྒྲས་གོས་དང་བྲལ་ཙམ་མི་སྟོན་པར་གོས་མེད་པའི་སྐྱེས་བུ་སྟོན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་མེད་པའི་དགོན་པ་ལྟ་བུའང་དེ་དང་འདྲའོ། །བདུན་པ་གཉེན་པོའི་དགག་པ་ནི། ཆགས་པ་མེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་བརྗོད་པའི་སྒྲས་ཆགས་པ་མེད་ཙམ་མི་སྟོན་པར་ཆགས་པའི་འགལ་ཟླར་གྱུར་པའི་གཉེན་པོ་ཆགས་པ་མེད་པའི་དགེ་རྩ་སྟོན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་དང་། བསོད་ནམས་མེད་པ་ལྟ་བུ་ལའང་རིགས་བསྒྲེའོ།།

170 སྡེ་དགེ བསྟན། མདོ་འགྲེལ། ཆི། མ་རིག་པའི་རྣམ་པར་འབྱེད་པ། ཤོག ༧ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༦ ཤོག ༧༣༠

ཡང་རང་གི་དངོས་མིང་ལ་དགག་སྒྲ་སྦྱར་ཚུལ་མི་འདྲ་བའི་དབང་གིས་རྒྱས་པར་ཕྱེ་ན་བཅོ་ལྔ་འབྱེད་ཚུལ་ཡང་ཡོད་པ་ནི། ལྡོག་པ་བསྡུས་པ་བསྟན་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས། མེད་དང་གཞན་དང་འདྲ་བ་དང་། །དམན་དང་ཞུམ་དང་ཞན་པ་དང་། །ཕྲ་དང་ཉུང་དང་མྱུར་བ་དང་། །ཆུང་དང་ལྷག་མ་མེད་པ་དང་། །འགའ་ལས་མཐའ་དག་མ་ཡིན་དང་། །མི་མཐུན་གཉེན་པོ་བྲལ་བ་ཡིས། །རྣམ་གྲངས་བཅོ་ལྔར་བཤད་པ་ཡིན།།171 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་དགག་པ་བཅོ་ལྔ་བརྗོད་བྱར་བྱེད་པའི་དགག་སྒྲ་བཅོ་ལྔ་ཡོད་ལ། དེ་ཡང་ ༡ མེད་པ་སྟོན་པའི་དགག་སྒྲ་ནི། མི་མེད་པའི་ས་ཕྱོགས་སུ་མི་མེད་ཅེས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྒྲ་དེས་ས་ཕྱོགས་དེར་མི་ཡོད་པ་བཀག་ཙམ་ལས་གཞན་མི་སྟོན་ནོ། ། ༢ གཞན་པ་སྟོན་པའི་དགག་སྒྲ་ནི། མི་ཚོན་པོ་ཉིན་པར་ཟས་མི་ཟ་བ་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྒྲ་དེས་ཉིན་མོ་ཟ་བ་བཀག་ཙམ་མ་ཡིན་པར་དེ་ལས་གཞན་མཚན་མོ་ཟ་བ་ཤུགས་ལ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། ། ༣ འདྲ་བ་སྟོན་པའི་དགག་སྒྲ་ནི། ལྷ་མ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྒྲ་དེས་ལྷ་བཀག་ཙམ་གྱི་མེད་དགག་མི་སྟོན་པར་ལྷ་དང་འདྲ་བའི་གང་ཟག་ཅིག་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། ། ༤ དམན་པ་སྟོན་པའི་དགག་སྒྲ་ནི། མི་ངན་པ་ལ་ཁོ་མི་མ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྒྲ་དེས་མི་ཡིན་པ་བཀག་ཙམ་མིན་པར་མི་དེ་དམན་པར་སྟོན་ནོ། ། ༥ ཞུམ་པ་སྟོན་པའི་དགག་སྒྲ་ནི། སེམས་མེད་པའི་གཉིད་ཅེས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྒྲ་དེས་གཉིད་ལོག་པའི་སྐབས་ཀྱི་སེམས་ཡུལ་ལ་འཕྲོ་བ་ཤུགས་ཆེ་བ་བཀག་ནས་འཕྲོ་བ་ཞན་པ་སྟོན་ནོ།།

171 སྡེ་དགེ བསྟན། སྒྲ་རིག ཤེ ཤླཽཀ ༤-༥ ཤོག ༢༥༡ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༠༩ ཤོག ༡༧༤༩

༦ ཞན་པ་སྟོན་པའི་དགག་སྒྲ་ནི། རྟ་མགྱོགས་པོར་འགྲོ་མི་ནུས་པ་ལ་རྟ་མི་འགྲོ་བ་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྒྲ་དེས་རྟ་འགྲོ་བ་བཀག་ཙམ་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ཞན་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། ། ༧ ཕྲ་བ་སྟོན་པའི་དགག་སྒྲ་ནི། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་ཅེས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྒྲ་དེས་འདུ་ཤེས་གཏན་མེད་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་རགས་པ་བཀག་ནས་འདུ་ཤེས་ཕྲ་བ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། ། ༨ ཉུང་བ་སྟོན་པའི་དགག་སྒྲ་ནི། སྐྱེས་བུ་འགྲོ་འདུག་གི་བྱ་བ་ཉུང་བ་ལ་འགྲོ་འདུག་མེད་ཅེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྒྲ་དེས་འགྲོ་འདུག་གི་བྱ་བ་བཀག་ཙམ་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་འདུག་གི་བྱ་བ་ཉུང་བར་སྟོན་ནོ། ། ༩ མྱུར་བ་སྟོན་པའི་དགག་སྒྲ་ནི། སྐྱེས་བུ་ཞིག་གནས་དེར་ཡུན་རིང་པོར་མི་སྡོད་པར་མྱུར་དུ་འགྲོ་བ་ལ་གནས་དེར་མི་སྡོད་ཅེས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྒྲ་དེས་སྐྱེས་བུ་དེ་གནས་དེར་སྡོད་པ་བཀག་ཙམ་སྟོན་པ་མིན་པར་སྡོད་ཡུན་ཐུང་བ་སྟོན་ནོ། ། ༡༠ ཆུང་བ་སྟོན་པའི་དགག་སྒྲ་ནི། སྐྱེས་བུ་གཟུགས་ཆུང་བ་ལ་གཟུགས་མེད་ཅེས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྒྲ་དེས་སྐྱེས་བུ་དེ་ལ་གཟུགས་གཏན་ནས་མེད་པ་མི་སྟོན་པར་གཟུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་བཀག་ནས་གཟུགས་ཆུང་བར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །

༡༡ ལྷག་མ་མེད་པ་སྟོན་པའི་དགག་སྒྲ་ནི། གོས་གཅིག་མ་གཏོགས་ལྷག་མ་མེད་པའི་མི་ཞིག་ལ་གཞན་གྱིས་གོས་བསླངས་པ་ན་ང་ལ་གོས་མེད་ཅེས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྒྲ་དེས་མི་དེ་ལ་གོས་གཏན་མེད་དུ་མི་སྟོན་པར་གོས་ལྷག་མ་མེད་པར་སྟོན་ནོ། ། ༡༢ འགའ་ལས་མཐའ་དག་མ་ཡིན་པ་སྟོན་པའི་དགག་སྒྲ་ནི། བུད་མེད་མཐའ་དག་ལ་བུ་མི་འབྱུང་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྒྲ་དེས་བུད་མེད་འགའ་ཞིག་ལ་བུ་འབྱུང་བ་ཡོད་ཀྱང་དེ་མི་འགོག་པར་བུད་མེད་མཐའ་དག་ལ་བུ་ངེས་པར་འབྱུང་མི་དགོས་པ་སྟོན་ནོ། ། ༡༣ མི་མཐུན་པ་སྟོན་པའི་དགག་སྒྲ་ནི། མི་མཛའ་བ་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྒྲ་དེས་མཛའ་བ་བཀག་ཙམ་མ་ཡིན་པར་མཛའ་བའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྟོན་ནོ། ། ༡༤ གཉེན་པོ་སྟོན་པའི་དགག་སྒྲ་ནི། སྣང་བ་དེ་མུན་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པ་སྟོན་པའི་ཆེད་དུ་མུན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྒྲ་དེས་སྣང་བ་དེ་མུན་པ་མིན་ཙམ་མི་སྟོན་པར་མུན་པའི་འགལ་ཟླའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་སྣང་བ་སྟོན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་མེད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ། གཏི་མུག་མེད་པ་ཞེས་པའི་སྒྲ་དག་ཀྱང་གཉེན་པོ་སྟོན་པའི་དགག་སྒྲ་ཡིན་ནོ། ། ༡༥ བྲལ་བ་སྟོན་པའི་དགག་སྒྲ་ནི། གོས་དང་བྲལ་བའི་སྐྱེས་བུ་ལ་གོས་མེད་ཅེས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྒྲ་དེས་གོས་མེད་ཙམ་མི་སྟོན་པར་གོས་མེད་པའི་སྐྱེས་བུ་སྟོན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་མེད་པའི་དགོན་པ་དང་། མི་མེད་པའི་ཁང་པ་ཞེས་པའི་སྒྲ་དག་ཀྱང་བྲལ་བ་སྟོན་པའི་དགག་སྒྲ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལས་དང་པོ་མེད་དགག་དང་། ལྷག་མ་བཅུ་བཞི་མ་ཡིན་དགག་ཏུ་སྟོན་པའི་དགག་སྒྲ་ཡིན་ནོ།།

ཡང་དགག་པ་བཅོ་ལྔ་པོ་བསྡུས་ན་བརྒྱད་དུ་བསྡུ་ཚུལ་ནས་གཉིས་སུ་བསྡུ་ཚུལ་བར་བཤད་དེ། བརྒྱད་དུ་བསྡུ་ཚུལ་ནི། ལྡོག་པ་བསྡུས་པ་ལས། ཞུམ་དང་ཞན་པ་དམན་པར་ཏེ། །ཕྲ་བ་ལ་སོགས་དྲུག་གཅིག་ཏུ། །སྦྱར་བས་དགག་པའི་རྣམ་གྲངས་བརྒྱད། །172 ཅེས་འབྱུང་བ་ལྟར་ཞུམ་པའི་དགག་པ་དང་ཞན་པའི་དགག་པ་གཉིས་དམན་པའི་དགག་པར་འདུ་བས་དེ་གཉིས་ལ་དམན་པའི་དགག་པ་ཞེས་གཅིག་ཏུ་བྱས་ལ། ཕྲ་བ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ཕྲ་བའི་དགག་པར་འདུ་བས་ཕྲ་བའི་དགག་པ་ཞེས་གཅིག་ཏུ་བྱས་པས་བརྒྱད་དེ། དེ་ཡང་ ༡ མེད་པར་དགག་པ་དང་། ༢ གཞན་པར་དགག་པ་དང་། ༣ འདྲ་བར་དགག་པ་དང་། ༤ དམན་པར་དགག་པ་དང་། ༥ ཕྲ་བའི་དགག་པ་དང་། ༦ མི་མཐུན་པར་དགག་པ་དང་། ༧ གཉེན་པོའི་དགག་པ་དང་། ༨ བྲལ་བའི་དགག་པ་བཅས་སོ། །ཞུམ་པའི་དགག་པ་དང་ཞན་པའི་དགག་པ་གཉིས་དམན་པའི་དགག་པར་འདུ་ཚུལ་ནི། དེ་གསུམ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཕྱོགས་དགག་པར་མཚུངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཡིན་ནོ། །ཕྲ་བ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ཕྲ་བའི་དགག་པར་འདུ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། དེ་རྣམས་རགས་པའི་ཕྱོགས་དགག་པར་མཚུངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཡིན་ནོ།།

172 གོང་མཚུངས། ཤླཽཀ ༦-༧ ཤོག ༢༥༡ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༠༩ ཤོག ༡༧༥༠

བདུན་དུ་བསྡུ་ཚུལ་ནི། ལྡོག་པ་བསྡུས་པ་ལས། མི་མཐུན་གཉེན་པོར་སྦྱར་བས་བདུན། །173 ཞེས་པ་ལྟར་བརྒྱད་དུ་བསྡུས་པའི་ནང་ནས་མི་མཐུན་པ་གཉེན་པོའི་དགག་པར་བསྡུས་ནས་བདུན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།

173 གོང་མཚུངས། ཤླཽཀ ༧ ཤོག ༢༥༡ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༠༩ ཤོག ༡༧༥༠

དྲུག་ཏུ་བསྡུ་ཚུལ་ནི། ལྡོག་པ་བསྡུས་པ་ལས། དམན་དང་ཆུང་བ་ཞུམ་པ་རུ། །དགག་པའི་རྣམ་གྲངས་རྣམ་པ་དྲུག174 ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་དགག་པ་བདུན་དུ་བསྡུས་པའི་ནང་ནས་དམན་པར་དགག་པ་དང་ཕྲ་བར་དགག་པ་གཉིས་ཞུམ་པར་དགག་པའི་ནང་དུ་བསྡུས་ནས། ༡ མེད་པར་དགག་པ་དང་། ༢ གཞན་པར་དགག་པ་དང་། ༣ འདྲ་བར་དགག་པ་དང་། ༤ ཞུམ་པའི་དགག་པ་དང་། ༥ གཉེན་པོའི་དགག་པ་དང་། ༦ བྲལ་བའི་དགག་པ་བཅས་དྲུག་ཏུ་བྱེད་དོ།།

174 གོངས་མཚུངས། ཤླཽཀ ༧ ཤོག ༢༥༡ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༠༩ ཤོག ༡༧༥༠

ལྔར་བསྡུ་ཚུལ་ནི། ལྡོག་པ་བསྡུས་པ་ལས། དོན་གྱིས་གོ་བར་བྱེད་པ་དང་། །ཚིག་གཅིག་རྣམ་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། །དེ་ལྡན་རང་ཚིག་མི་སྟོན་པ། །དེ་ལས་གཞན་པ་གཞན་ཡིན་ནོ།།175 ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར། ༡ མེད་པར་དགག་པ་དང་། ༢ རང་གི་དགག་བྱ་བཀག་ཤུལ་དུ་ཆོས་གཞན་སྒྲུབ་པ་དངོས་སུ་འཕེན་པ་དང་། ༣ ཤུགས་ལ་འཕེན་པ་དང་། ༤ དངོས་ཤུགས་གཉིས་ཀར་འཕེན་པ་དང་། ༥ སྐབས་ཐོབ་ཀྱིས་འཕེན་པ་དང་ལྔའོ།།

175 གོང་མཚུངས། ཤླཽཀ ༨ ཤོག ༢༥༡ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༠༩ ཤོག ༡༧༥༠

བཞིར་བསྡུ་ཚུལ་ནི། ལྡོག་པ་བསྡུས་པ་ལས། ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་འགོག་པ་དང་། །རང་གི་གཞི་ལས་ཞུམ་པ་དང་། །གཞན་དང་འགལ་བ་རྣམ་པ་བཞི། །176 ཞེས་པ་ལྟར། ༡ ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་འགོག་པའི་དགག་པ་དང་། ༢ ཞུམ་པའི་དགག་པ་དང་། ༣ གཞན་པའི་དགག་པ་དང་། ༤ འགལ་བའི་དགག་པ་དང་བཞིའོ། །མེད་དགག་རྣམས་དང་པོ་ཡིན་ལ། དེའི་མཚན་གཞི་ནི་སྒྲ་རྟག་པར་མེད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་རྟག་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའམ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་ལ། སྒྲ་རྟག་པར་མེད་པ་ནི་དེ་འགོག་པའི་དགག་པ་ཡིན་པས་ན་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་འགོག་པའི་དགག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་མེད་དགག་ཐམས་ཅད་ལ་རིགས་འདྲ། དམན་པར་དགག་པ་ནས་འགའ་ལས་མཐའ་དག་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་བར་གྱི་དགག་པ་རྣམས་གཉིས་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་རང་རང་གི་དགག་བྱ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཕྱོགས་སོགས་ཆེ་བའམ་རགས་པ་འགོག་པར་མཚུངས་པས་ན་ཞུམ་པའི་དགག་པ་ཞེས་བཤད། མི་ཚོན་པོ་ཉིན་པར་ཟས་མི་ཟ་བ་ལྟ་བུ་ནི་གསུམ་པ་ཡིན་ཏེ། རང་ཉིད་བརྗོད་པའི་སྒྲས་ཉིན་མོ་ཟ་བ་ལས་གཞན་མཚན་མོ་ཟ་བ་སྟོན་པས་ན་གཞན་པའི་དགག་པ་ཞེས་བཤད། མ་རིག་པ་དང་། ཆགས་མེད། སྡང་མེད། གཏི་མུག་མེད་པ་ལྟ་བུ་རྣམས་བཞི་པ་ཡིན་ཏེ། རང་རང་བརྗོད་པའི་སྒྲ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་འགལ་གྱི་འགལ་བ་སྟོན་པའི་དགག་སྒྲ་ཡིན་པས་ན་འགལ་བའི་དགག་པ་ཞེས་བཤད་དོ།།

176 གོང་མཚུངས། ཤླཽཀ ༩ ཤོག ༢༥༡ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༠༩ ཤོག ༡༧༥༠

གསུམ་དུ་བསྡུ་ཚུལ་ནི། ལྡོག་པ་བསྡུས་པ་ལས། མེད་པ་དང་ནི་གཞན་པ་དང་། །གཉེན་པོའི་དོན་ལ་འཇུག་པ་གསུམ། །177 ཞེས་པ་ལྟར། ༡ མེད་པའི་དགག་པ་དང་། ༢ གཞན་པའི་དགག་པ་དང་། ༣ གཉེན་པོའི་དགག་པ་དང་གསུམ་མོ།།

177 གོང་མཚུངས། ཤླཽཀ ༡༠--༡༡ ཤོག ༢༥༡ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༠༩ ཤོག ༡༧༥༠

གཉིས་སུ་བསྡུ་ཚུལ་ནི། ལྡོག་པ་བསྡུས་པ་ལས། དགག་པའི་རྣམ་གྲངས་ཇི་སྙེད་པ། །མེད་དང་མ་ཡིན་གཉིས་སུ་འདུ། །178 ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར། ༡ མེད་དགག་དང་། ༢ མ་ཡིན་དགག་གཉིས་སོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་མཚན་གཞི་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་པ་ལྟར་རོ།།

178 གོང་མཚུངས། ཤླཽཀ ༡༡ ཤོག ༢༥༡ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༠༩ ཤོག ༡༧༥༠

དེ་ལྟར་ནང་པའི་གཞུང་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་དབུ་ཚད་གཉིས་ཀྱི་གཞུང་དུ་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་རྩལ་དུ་བཏོན་ནས་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ནི། སྤྱིར་བློ་ཡུལ་ལ་འཇུག་ཚུལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པ་དང་། ཁྱད་པར་སྒྲ་རྟོག་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་རྣམ་པས་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་མ་འདྲེས་པར་ཤེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རིགས་པའི་དགག་སྒྲུབ་བྱེད་པའི་ཚེ། སྐབས་བསྟུན་དགག་ཚུལ་གྱི་རྣམ་དབྱེ་དང་རིགས་པས་འགོག་པའི་དགག་མཚམས་ངེས་པ་སོགས་གནད་མང་པོ་ཞིག་དང་འབྲེལ་ཆེ་བས་གཞུང་རྣམས་ལས་དགག་པའི་རྣམ་དབྱེ་གལ་གནད་ཆེ་བར་བརྩིས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ཡིན་ནོ།།

༧) གཞལ་བྱའི་གནས་གསུམ།

གཞལ་བྱའི་གནས་གསུམ་བཤད་པ་ནི། ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་རུང་། གཞལ་བྱའི་གནས་ཐམས་ཅད་བསྡུ་ན། མངོན་སུམ་གྱིས་ངེས་པ་འདྲེན་ནུས་པའི་མཐོང་བ་མངོན་གྱུར་གྱི་རིགས་ཤིག་དང་། མངོན་སུམ་གྱིས་ངེས་པ་འདྲེན་མི་ནུས་ཤིང་རྒྱུ་མཚན་ལ་བརྟེན་ནས་རྗེས་སུ་དཔོག་དགོས་པའི་རིགས་ཤིག་བཅས་གཉིས་སུ་གནས་ལ། ཕྱི་མ་ལའང་དངོས་སྟོབས་རྗེས་དཔག་གིས་གྲུབ་པ་དང་། ལུང་ཚད་མ་ལ་བརྟེན་ནས་རྗེས་སུ་དཔོག་དགོས་པའང་ཡོད་པ་ནི། ཚད་མའི་གཞལ་བྱ་ལ་གནས་ཚུལ་གསུམ་དུ་ངེས་པའི་དབང་གིས་ཡིན། འདི་དག་ནང་པའི་གཞུང་དུ་ཆེས་སྔ་མོ་ཞིག་ནས་གསུངས་ཏེ། དཔེར་ན། མདོ་སྡེ་དགོངས་འགྲེལ་ལས། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་དང་། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང༌། ལས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་ལ་གནས་པའི་མི་རྟག་པར་རིགས་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང༌། སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་ལས་སྣ་ཚོགས་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང༌། སེམས་ཅན་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང༌། གང་གིས་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་པ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་དང་།179 ཞེས་གཟུགས་སོགས་ཚུར་མཐོང་གི་སྐྱེ་བོས་མྱོང་སྟོབས་ཀྱིས་རྟོགས་ནུས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྟེང་གི་སྐད་ཅིག་ལ་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་སོགས། ཁྱད་གཞི་གཟུགས་སོགས་བཞིན་དུ་མྱོང་སྟོབས་ཀྱིས་ངེས་མི་ནུས་པར་རྗེས་དཔག་ལ་བརྟེན་དགོས་པར་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་རང་འགྲེལ་ལས། “ཆོས་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་བར་ཆད་བྱེད་པ་མེད་ན་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། ཡུལ་དྲུག་དང་ཡིད་ལྟ་བུའོ། །”180 ཞེས་ཡུལ་གང་དང་གང་ཡིན་རུང་། རང་ཉིད་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པ་མེད་ན་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་ནུས་པར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།

179 སྡེ་དགེ བཀའ། མདོ་སྡེ། ཅ། ལེའུ་བཅུ་པ། ཤོག ༥༡ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༩ ཤོག ༡༢༠

180 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཁུ། གནས་དགུ་པ། ཤོག ༨༢ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༨༧༦

དེ་ལྟར་ཕལ་པའི་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་ནུས་པའི་གཞལ་བྱའི་གནས་རྣམས་ལ་མཐོང་བ་མངོན་གྱུར་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་མི་ནུས་ཀྱང་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པའི་དོན་གཞི་ལ་བྱས་ཏེ་དངོས་པོ་སྟོབས་ཞུགས་ཀྱི་རྗེས་དཔག་གིས་ངེས་ནུས་པའི་རིགས་རྣམས་ལ་ཅུང་ཟད་ལྐོག་གྱུར་དང་། གནས་སྐབས་དངོས་སྟོབས་ཀྱི་རིགས་པས་ཀྱང་དཔག་ཏུ་མེད་ཅིང་གཞན་གྱི་ངག་སྒྲོས་ཡང་དག་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་དགོས་པའི་རིགས་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་ཅེས་གཞུང་ལས་ཐ་སྙད་མཛད། དེ་ལ་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས་ནི། མངོན་སུམ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལས། །གཞལ་བྱ་གཞན་ནི་ཡོད་མ་ཡིན།།181 ཞེས་ཚད་མའི་གཞལ་བྱ་ལ། མཐོང་བ་མངོན་གྱུར་དང་། ལྐོག་གྱུར་གཉིས་སུ་གྲངས་ངེས་པར་གསུངས་ལ། དེའི་ཕྱི་མ་ལྐོག་གྱུར་ལའང་གོང་དུ་སྨོས་པ་ལྟར་ཅུང་ཟད་ལྐོག་གྱུར་དང་། ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་གཉིས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་གཞལ་བྱའི་གནས་ལ་གསུམ་དུ་གྲངས་ངེས་པར་གསུངས་སོ།།

181 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཅེ། མངོན་སུམ་ལེའུ། ཤླཽཀ ༦༣ ཤོག ༡༢༡ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༥༣༡

དང་པོ་མཐོང་བ་མངོན་གྱུར་བཤད་པ་ལ། དེའི་ངོ་བོ་ནི། ཐ་མལ་པའི་མིག་ཤེས་སོགས་དབང་པོའི་ཤེས་པ་དང་ཡིད་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱིས་མྱོང་སྟོབས་ཀྱིས་རྟོགས་ནུས་པའི་ཡུལ་ལ་བྱ་ཞིང་། དཔེར་ན། རང་ཅག་གིས་མངོན་སུམ་གྱི་མྱོང་བས་རྟོགས་ནུས་པའི་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་སོགས་ཕྱིའི་ཡུལ་དང་། ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་དང་སེམས་ཀྱི་འཆར་སྒོ་རགས་པ་སོགས་ནང་གི་ཡུལ་རྣམས་ལྟ་བུའོ།།

གཉིས་པ་ཅུང་ཟད་ལྐོག་གྱུར་བཤད་པ་ལ། དེའི་ངོ་བོ་ནི། ཕལ་པས་མྱོང་སྟོབས་ཀྱིས་ངེས་མི་ནུས་པར་དངོས་པོ་སྟོབས་ཞུགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྒོ་ནས་ངེས་དགོས་པའི་ཡུལ་ལ་བྱ་ཞིང་། དཔེར་ན། གཟུགས་སོགས་ཀྱི་ཆོས་ལྟ་བུ་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཡང་། ཁྱད་གཞི་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་ཆོས་ལྟ་བུ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་གྲུབ་ལ། དེ་དག་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྲུབ་པ་ནི། རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པའི་གཞན་དབང་ཅན་ཡིན་པ་དང་། རང་ཉིད་འཇིག་པ་ཕྱིས་འབྱུང་གི་རྒྱུ་གཞན་ལ་ལྟོས་མི་དགོས་པ་སོགས་ཀྱི་རིགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དཔོག་ནུས་ཀྱི། ཁྱད་གཞི་གཟུགས་སོགས་འཇལ་བའི་མངོན་སུམ་དེས་འགྲུབ་མི་ནུས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དཔེར་ན། འགྲོ་ལམ་དུ་ཞུགས་པའི་སྐྱེ་བོས་ཕ་རིའི་ལ་རྩེར་དུ་བ་སྔོ་ཕྱུར་རེ་བ་མཐོང་བ་ན། དུ་བ་དེ་མཐོང་བས་རྐྱེན་བྱས་ཏེ་དེར་མེ་ཡོད་པར་དཔོག་ནུས་པ་ནི། མེ་དང་དུ་བ་གཉིས་མེད་ན་མི་འབྱུང་གི་འབྲེལ་པ་སྔར་ངེས་ཟིན་པ་དང་། སྐབས་དེར་གཞི་དེར་དུ་བ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་དབང་གིས་ཡིན་ལ། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་མཚན་མོའི་དུས་སུ་ནི། མེ་ཡོད་ན་རྒྱང་ནས་མངོན་སུམ་ལ་སྣང་དུ་རུང་ལ། དུ་བ་ཡོད་ན་སྣང་དུ་མི་རུང་བས། དེའི་ཚེ་མེ་མེད་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ཏེ་དུ་བ་མེད་པར་དཔོག་ནུས། གནས་སྐབས་དེ་གཉིས་སུ་རིམ་པ་བཞིན། གང་ཟག་དེས་མེ་ཡོད་པ་དང་། དུ་བ་མེད་པ་གཉིས་མངོན་སུམ་གྱི་མྱོང་སྟོབས་ཀྱིས་ངེས་མི་ནུས་པ་ནི་ཡུལ་དེ་གཉིས་གང་ཟག་དེ་ལ་གནས་སྐབས་དེར་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་གནད་ཀྱིས་ཡིན་ནོ།།

གསུམ་པ་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་བཤད་པ་ལ། དེའི་ངོ་བོ་ནི། མངོན་སུམ་དང་དངོས་པོ་སྟོབས་ཞུགས་ཀྱི་རྗེས་དཔག་གིས་ངེས་མི་ནུས་ཤིང་དཔྱད་པ་གསུམ་གྱིས་དག་པའི་ལུང་གི་རྟགས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལ་བྱ་ཞིང་། དཔྱད་པ་གསུམ་གྱིས་དག་ཅེས་པ་ནི། ལུང་ངམ་ངག་དེས་མཐོང་བ་མངོན་གྱུར་གྱི་དོན་བསྟན་པ་ལ་མངོན་སུམ་ཚད་མས་གནོད་པ་མེད་པ་དང་། ཅུང་ཟད་ལྐོག་གྱུར་གྱི་དོན་བསྟན་པ་ལ་དངོས་སྟོབས་རྗེས་དཔག་གིས་གནོད་པ་མེད་པ་དང་། མ་མཐོང་བའི་དོན་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་བསྟན་པ་ལ་རང་ཚིག་སྔ་ཕྱི་འགལ་བ་སོགས་ཀྱིས་གནོད་པ་མེད་པ་ལ་བྱ།

དེ་ཡང་ནང་པ་རང་གི་ལུགས་བཞིན་དཔེར་བརྗོད་ན། སྤྱིར་རྒྱུ་ལས་བསགས་པ་ལས་འབྲས་བུ་རིགས་མཐུན་པ་འབྱུང་བ་ཙམ་ཞིག་ནི། རྒྱུ་རིགས་མཐུན་པ་ལས་འབྲས་བུ་རིགས་མཐུན་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་འབྲས་སྤྱིའི་འགྲོས་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་དངོས་སྟོབས་ཀྱི་རྗེས་དཔག་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་ནུས་མོད། འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཕྲ་ཞིང་ཕྲ་བ་རྣམས་རྒྱུ་ལས་བྱེ་བྲག་པ་གང་དང་གང་གིས་བྱས་པ་སོགས་ནི་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་ལས་འབྲས་ཀྱི་ཚུལ་ཡིན་པས། དེ་ནི་རེ་ཞིག་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པས་དཔྱད་གསུམ་གྱིས་དག་པའི་ལུང་འབའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་དགོས་པར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།

དེ་ལ་གཞལ་བྱའི་གནས་གསུམ་པ་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་ལ། འཇིག་རྟེན་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་དབང་དུ་བཏང་ནའང་། འདས་པའི་བྱུང་བ་མང་པོ་ལོ་རྒྱུས་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་དགོས་པ་དང་། རང་གི་སྐྱེས་ཚེས་གང་ཡིན་ཕ་མ་ལྟ་བུ་ཆ་འཇོག་ཐུབ་པའི་གང་ཟག་གཞན་ཞིག་གི་ཟེར་སྒྲོས་ལས་རྟོགས་དགོས་པ་ལྟར། གནས་སྐབས་དམིགས་བསལ་འགའ་ཞིག་ལ་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ལུང་ཚད་མར་བཟུང་སྟེ་སྒྲུབ་དགོས་པའང་ཡོད་པ་ནི། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། རྗེས་དཔག་རང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ། །ལུང་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་བཤད། །དེས་གྲུབ་དེ་ནི་ལེགས་པར་གྲུབ། །དེ་ཚེ་བསྟན་བཅོས་ལྟོས་མ་ཡིན།།182 ཞེས་སྐབས་བབ་ཀྱི་གནས་དེ་དངོས་སྟོབས་རྗེས་དཔག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ན། དངོས་སྟོབས་ཀྱི་རྗེས་དཔག་གིས་གྲུབ་པས་དེའི་ཚེ་ལུང་ལ་བརྟེན་མི་དགོས་པར་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་གསུངས་ཤིང་། ཡང་སྐབས་ཀྱི་གཞལ་བྱ་དེ་གནས་གསུམ་པ་སྟེ་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན་ན། གཞུང་དེ་ཉིད་དུ། “གནས་གསུམ་པར་ནི་འཕོ་བ་ན། །བསྟན་བཅོས་ལེན་པར་རིགས་ལྡན་ཡིན། །”183 ཞེས་གཞལ་བྱ་ཤིན་ལྐོག་གི་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཚེ་ལུང་ལ་ལྟོས་པ་རིགས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྲོལ་ཡིན་པར་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།།

182 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཅེ། གཞན་དོན་ལེའུ། ཤླཽཀ ༤༨ ཤོག ༡༤༡ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༥༧༨

183 གོང་མཚུངས། གཞན་དོན་ལེའུ། ཤླཽཀ ༥༡ ཤོག ༡༤༡ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༥༧༨

དེ་ལྟ་ནའང་ལུང་ཚད་མར་འཛིན་པའི་ཚུལ་ནི། དཔེར་ན། སྦྱིན་པ་བཏང་བ་ལས་ལོངས་སྤྱོད་འབྱུང་སྟེ། ལུང་ལས་དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ལུང་རང་ཉིད་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་བཀོད་པའི་དོན་མིན་གྱི། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་གྱི་དཔྱད་པ་གསུམ་གྱིས་དག་པའི་ལུང་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་རང་གི་བརྗོད་བྱ་ལ་མི་བསླུ་བར་བསྒྲུབ་དགོས་སོ། །དེ་ཡང་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། འབྲེལ་པ་དང་ནི་རྗེས་མཐུན་ཐབས། །སྐྱེས་བུའི་དོན་ནི་རྗོད་བྱེད་ངག །184 ཅེས་པས་སྐབས་སུ་བབ་པའི་སྦྱོར་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། མཐོང་དང་མ་མཐོང་དངོས་པོ་ཡི། །དོན་དེ་དག་ལ་མངོན་སུམ་དང་། །རྗེས་སུ་དཔག་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་། །གནོད་མེད་འདི་ཡི་མི་བསླུ་བའོ།།185 ཞེས་པས་སྦྱོར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རྟགས་ངོས་འཛིན་པར་མཛད་དོ།།

184 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཅེ། རང་དོན་ལེའུ། ཤླཽཀ ༢༡༦ ཤོག ༡༠༢ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༤༨༨

185 གོང་མཚུངས། རང་དོན་ལེའུ། ཤླཽཀ ༢༡༧ ཤོག ༡༠༢ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༤༨༨

སྒྲུབ་བྱེད་གཞན་ཡང་གསུང་བ་པོ་སྟོན་པ་དེས་གཞལ་བྱའི་གནས་དང་པོ་མཐོང་བ་མངོན་གྱུར་དང་བདེན་བཞི་ལྟ་བུ་ཅུང་ཟད་ལྐོག་གྱུར་གྱི་གནས་སྟོན་པའི་གསུང་རབ་རྣམས་དཔྱད་པ་གསུམ་གྱིས་དག་པའི་སྒོ་ནས་རང་གི་བརྗོད་བྱ་ལ་མི་བསླུ་བར་གྲུབ་པ་དཔེར་བཀོད་ནས་སྟོན་པ་དེས་གསུངས་པའི་ཤིན་ལྐོག་སྟོན་པའི་གསུང་རྣམས་ཀྱང་རང་གི་བརྗོད་བྱ་ལ་མི་བསླུ་བར་ཤུགས་ཀྱིས་སྒྲུབ་ཚུལ་གསུངས་ཏེ། གཞུང་དེ་ཉིད་ལས། ཡིད་ཆེས་ཚིག་ནི་མི་བསླུ་བའི། །སྤྱི་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད། །186 ཅེས་དང་། གཞན་ཡང་འཕགས་པ་ལྷའི་བཞི་བརྒྱ་པ་ལས། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་ལྐོག་གྱུར་ལ། །གང་ཞིག་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་འགྱུར་བ། །དེ་ཡིས་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟེན་ཏེ། །འདི་ཉིད་ཁོ་ནར་ཡིད་ཆེས་བྱ།།187 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས་ཀྱང་། སྐྱོབ་པ་ཉིད་གཟིགས་ལམ་གསུངས་པ། །འབྲས་མེད་ཕྱིར་ན་བརྫུན་མི་གསུང༌། །ཐུགས་བརྩེ་ལྡན་ཕྱིར་རྩོམ་ཀུན་ཡང༌། །གཞན་གྱི་དོན་དུ་སྦྱོར་ཕྱིར་རོ།།188 ཞེས་གསུང་བ་པོ་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་ནི། སེམས་ཅན་ལ་གཅིག་ཏུ་བརྩེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པ་དང་། དེས་ཤིན་ལྐོག་སོགས་སྟོན་པའི་ཆ་ལ་བརྫུན་གསུང་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པས་ཀྱང་སྟོན་པའི་གསུང་ཚད་མར་སྒྲུབ་པ་སོགས་བྱུང་བས་ནང་པའི་ལུགས་ལ་གནས་སྐབས་འགའ་ཞིག་ཏུ་ལུང་ཚད་མར་བྱེད་པ་ཁས་ལེན་ཡང་། ལུང་ཚད་མར་འགྲོ་ཚུལ་དེ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ལུང་གི་དོན་ལ་མངོན་སུམ་དང་རིགས་པས་མི་གནོད་པ་དང་། ལུང་ཚིག་ལ་ནང་འགལ་མེད་པ་དང་། གསུང་བ་པོར་དགོས་དམིགས་གཞན་མེད་པ་སོགས་ཆ་རྐྱེན་མང་པོ་ཞིག་ཚང་དགོས་པའི་གནད་འདི་ཤེས་དགོས་པ་གལ་ཆེའོ།། །།

186 གོང་མཚུངས། རང་དོན་ལེའུ། ཤླཽཀ ༢༡༦ཤོག ༡༠༢ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༤༨༨

187 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཚ། རབ་བྱེད་བཅུ་གཉིས་པ། ཤླཽཀ ༥ ཤོག ༡༣ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥༧ ཤོག ༨༠༩

188 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཅེ། ཚད་མ་གྲུབ་པའི་ལེའུ། ཤླཽཀ ༡༤༦ ཤོག ༡༡༣ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༥༡༣

སྐབས་གསུམ་པ། འཕྲོས་དོན་དུས་ཀྱི་རྣམ་གཞག

༡ དུས་ཀྱི་ངོ་བོ།

དུས་བཤད་པ་ནི། དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་གཞིའི་ནང་ནས་ཤེས་དགོས་པ་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ནི་དུས་ཀྱི་སྐོར་ཡིན་ལ། དེ་ལ་སྤྱིར་འཕགས་ཡུལ་གྱི་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཚེ། དུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལེགས་པར་གཏན་ལ་འབེབས་དགོས་པ་དེ་གནད་ཆེན་པོར་བརྩི་བར་མཐུན་ཡང་དུས་ཀྱི་ངོ་བོ་འཇོག་ཚུལ་ལ་འདོད་པ་མི་འདྲ་བ་ཡོད། དཔེར་ན། སྔོན་གྱི་ཕྱི་རོལ་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་བྱེ་བྲག་པ་ལྟ་བུར་ཆ་བཞག་ན། ཤེས་བྱ་ཚིག་གི་དོན་དྲུག་ལས་རྫས་ལ་མ་ཁྱབ་པ་དང་། ཁྱབ་པའི་རྫས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་ནས་དུས་དང་། བདག་དང་། ཕྱོགས་དང་། ནམ་མཁའ་བཞི་ནི་ཁྱབ་པའི་རྫས་དང་། མ་སྐྱེས་པ་དང་། རྟག་པའི་རྫས་སུ་འདོད་ལ། དེ་ཡང་། དུས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་སྨིན་པར་བྱེད། །དུས་ཀྱིས་སྐྱེས་བུ་སྡུད་པར་བྱེད། །དུས་ཀྱིས་གཉིད་ལོག་སད་པར་བྱེད། །དུས་ལས་འདའ་བར་ཤིན་ཏུ་དཀའ།།189 ཞེས་དུས་ཞེས་པ་དུས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ལས་ངོ་བོ་ཐ་དད་པ། བྱ་བ་ཀུན་གྱི་བྱེད་པ་པོ་རྟག་པའི་རྫས་ཤིག་ཏུ་འདོད་ལ། དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་དང་། ཉིན་མཚན་དང་། ཆུ་ཚོད་ལ་སོགས་པས་གསལ་བའམ་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སྨྲའོ།།

189 བྱེ་བྲག་པའི་གཞུང་འདི་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་པའི་དཀའ་འགྲེལ་དུ་དྲངས་པ་ལྟར་འདིར་བཀོད། སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཟེ། བརྟག་པ་དྲུག་པ། ཤོག ༡༩༢ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༠༧ ཤོག ༥༠༡

འཕགས་ཡུལ་གྱི་ནང་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལས་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བས་ནི། དུས་གསུམ་པོ་དེ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་མ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་ནའང་དུས་ནི་དུས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་ཐ་དད་པའི་རྫས་སུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱེ་གནས་འཇིག་གསུམ་ཡོད་པས་དུས་གསུམ་ཡོད་པ་དང་། དུས་གསུམ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྫས་སུ་གྲུབ་པར་འདོད། རྫས་སུ་ཡོད་ཚུལ་ཡང་། སྤྱིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ཆོས་གང་ཡིན་ཡང་རང་གི་ངོ་བོ་ཟུར་དུ་གཟུང་དུ་ཡོད་པ་ཞིག་དགོས་ཀྱི། ཆོས་གཞན་གྱི་ཆ་ལ་བཏགས་ཙམ་གྱི་དོན་འཇོག་མི་ཤེས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྫས་སུ་གྲུབ་པར་འདོད། བྱེ་བྲག་ཏུ་དུས་གསུམ་པོ་ཡང་གཞན་གྱི་ཆ་ལ་བཏགས་པ་མིན་པར་རང་གི་ངོ་བོ་ཟུར་དུ་གཟུང་དུ་ཡོད་པ་དང་། མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་དུས་གསུམ་གསུམ་དུ་འཇོག་ཅིང་། མྱུ་གུ་མ་འོངས་པ་དང་མྱུ་གུ་འདས་པའི་དུས་སུ་ཡང་མྱུ་གུ་ཡོད་པར་འདོད་པས་དུས་གསུམ་རྫས་སུ་གྲུབ་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ།།

དེས་ན་དུས་གསུམ་རྫས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ། དེའི་དོན་ཡང་དུས་གསུམ་ནི་རང་ཉིད་གཞི་གང་ལ་འཇོག་པའི་རྫས་གྲུབ་ཀྱི་དངོས་པོ་དེའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་པར་འདོད་པའི་དོན་ཏེ། དཔེར་ན། མྱུ་གུ་ལ་རང་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་དུས་གསུམ་ཡོད་ཅིང་། མྱུ་གུ་ནི་སྤྱི་དང་དེར་གྱུར་པའི་དུས་གསུམ་ནི་མྱུ་གུའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །བུམ་པ་ལྟ་བུ་བུམ་པའི་འདས་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ཡོད་ཚུལ་དང་། འདས་མ་འོངས་ཀྱི་བུམ་པ་བུམ་པར་འཇོག་ཚུལ་ནི། གང་ཟག་འགའ་ཞིག་གིས་བུམ་པ་ལ་ལྟ་བར་རྩོམ་པའི་ཚེ་དེའི་རྒྱུད་ཀྱི་བུམ་པ་མཐོང་བའི་མིག་དབང་དང་དེའི་ཡུལ་བུམ་པ་གཉིས་ཀ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡིན་པས་མ་འོངས་པ་དང་། བུམ་པ་དེ་མཐོང་བཞིན་པའི་དུས་སུ་དེའི་རྒྱུད་ཀྱི་བུམ་པ་མཐོང་བའི་མིག་དབང་དང་དེའི་ཡུལ་བུམ་པ་གཉིས་ཀ་ད་ལྟ་བ་དང་། མཐོང་ནས་རྒྱབ་ཏུ་ཕྱོགས་མ་ཐག་ཏུ་དེའི་རྒྱུད་ཀྱི་བུམ་པ་མཐོང་བའི་མིག་དབང་དང་དེའི་ཡུལ་བུམ་པ་གཉིས་ཀ་འདས་པར་འཇོག་པས། བུམ་པ་བུམ་པའི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ཡོད་པར་གསུངས་ཀྱི། དེ་རིང་གི་བུམ་པ་ཁ་སང་དང་སང་ཉིན་ཡོད་པར་གསུངས་པ་མིན་ལ། འདས་མ་འོངས་ཀྱི་བུམ་པ་གཉིས་ཀྱང་རིམ་བཞིན་བུམ་པར་ཡོད་ཟིན་པ་དང་། ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ད་ལྟའི་བུམ་པ་དང་རིགས་མཐུན་པས་བུམ་པར་འཇོག་སྟེ། དཔེར་ན། ཤིང་འགའ་ཞིག་བུད་ཤིང་གི་རིགས་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་བུད་ཤིང་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་དང་ནུ་མ་ལས་བྱུང་བའི་འོ་མ་དང་རིགས་མཐུན་པས་མི་འཇོ་བ་བཞོན་མའི་ལུས་ལ་གནས་པ་ལའང་འོ་མ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ཡིན་པར་འདོད། དེ་ལྟར་ཡང་མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། ཅི་འདས་པ་དང༌། མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་རྫས་སུ་ཡོད་དམ། འོན་ཏེ་མེད། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་མེད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ན་དེ་དང་ངམ། དེས་ལྡན་པའམ་བྲལ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་རྣམས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་དམ་མི་འཆའོ། །དུས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་ཡོད་པར་ནི་གསལ་བར་དམ་འཆའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གསུངས་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་འདས་པའི་གཟུགས་ཤིག་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ན་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་འདས་པའི་གཟུགས་ལ་མི་ལྟ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་གི་ཕྱིར་འདས་པའི་གཟུགས་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་འདས་པའི་གཟུགས་ལ་མི་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མ་འོངས་པའི་གཟུགས་ཤིག་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ན་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་མ་འོངས་པའི་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་མེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་གི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་གཟུགས་ཡོད་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །གཉིས་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་པ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ནས་ཡིད་དང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་ཡིན་ཏེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་མེད་ན་དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རེ་ཞིག་ལུང་ལས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཡོད་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །རིགས་པས་ཀྱང༌། ཡུལ་ཡོད་ཕྱིར། ཡུལ་ཡོད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་མེད་ན་ནི་དམིགས་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །འབྲས་ཕྱིར། གལ་ཏེ་འདས་པ་ཞིག་མེད་ན་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུར་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་ཚེ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ཕན་ཆད་གདོན་མི་ཟ་བར་འདི་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་གྲགས་ཏེ། འདི་ལྟར། དེ་ཡོད་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད། །ཡོད་པར་སྨྲ་བར་འདོད། གང་དག་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དེ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་གྱི། གང་དག་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་འབྲས་བུ་མ་བསྐྱེད་པའི་ལས་འདས་པ་གང་ཡིན་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་ཡོད། མ་འོངས་པ་དང་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ཟིན་པའི་འདས་པ་གང་ཡིན་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་མེད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སྨྲ་བ་དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སྨྲ་བ་དག་ཡིན་ནོ།།190

190 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་ལྔ་པ། ཤོག ༢༣༩ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༥༨༦

ཞེས་སྒྲུབ་བྱེད་དང་བཅས་པ་གསལ་བར་གསུངས་པ་ལྟར་འདས་མ་འོངས་རྫས་སུ་ཡོད་ན་འདུས་བྱས་རྣམས་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཞེས་རྩོད་པའི་ལན་དུ། དེ་དག་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་སོགས་བཞི་དང་ལྡན་པས་རྟག་པར་མི་འདོད་པ་དང་། དུས་རྣམས་རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་ཤེས་ད་ལྟ་བ་ལ་ཡུལ་ཡོད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་དང་དབང་པོ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་དང་། འདས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ད་ལྟ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོད་པས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་ཐམས་ཅད་ཡོད་སྨྲ་བདུན་གྱི་ནང་ཚན་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སྨྲ་བའི་སྡེ་པ་ལས་གཞན་གྱིས་འདོད་ཅིང་། རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སྨྲ་བའི་སྡེ་པས་ནི་ད་ལྟ་བ་དང་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པའི་འདས་པ་རྣམས་རྫས་གྲུབ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ཟིན་འདས་པ་རྣམས་རྫས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་ཁྱད་པར་ཕྱེ་སྟེ་སྨྲའོ།།

མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་མཚན་ཉིད་རྗེས་འབྲང་ལས་ཀྱང་། “དུས་གསུམ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་ངེས་པར་བཀོད་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲས་དུས་གསུམ་བརྗོད་དོ། །སྡེ་པ་གཞན་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སྨྲ་བའོ། །མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཙམ་སྨྲ་བའོ། །”191 ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།

191 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཆུ། གནས་ལྔ་པ། ཤོག༡༡༢ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༡ ཤོག ༡༡༩༩

སྡེ་དགེ་བསྟན་འགྱུར་དང་། སྣར་ཐང་པེ་ཅིང་དཔར་མར་བཞུགས་པའི་ལུང་ཚིག་རྣམས་ཅུང་ཟད་མི་མཐུན་ཡང་འདིར་ཕྱི་མ་གཉིས་ལྟར་བཀོད་ཡོད།

༢ དུས་ལྟོས་གྲུབ་དང་བཏགས་ཡོད་ཀྱི་ཆོས་སུ་སྒྲུབ་པ།

སྤྱིར་དུས་ཞེས་པ་གཟུགས་ཤེས་གང་རུང་གི་ཆ་ལ་བཏགས་ཤིང་། འདུས་བྱས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའི་འགྱུར་ལྡོག་གི་རང་བཞིན་ཅན་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་ལ་འཇོག དེ་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་མ་བྱུང་བ་དང་། བྱུང་ལ་མ་འགགས་པ་དང་། བྱུང་ནས་འགགས་པའི་གནས་སྐབས་གསུམ་ལ་བཏགས་པའི་ཆ་ནས་བཞག་པ་ཙམ་ཞིག་ལས། དུས་ཞེས་པའི་རྫས་ཡོད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡན་གར་བ་ཞིག་ལ་མི་འཇོག་ཅིང་། དེ་ལྟ་བུའི་གནས་སྐབས་ལ་དུས་ཞེས་པ་ཡང་། དུས་ཅན་གྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཆོས་རྣམས། འོངས་ཟིན་པ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། འགྲོ་བར་འགྱུར་བས་སམ། ཡང་ན་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཟ་བས་ན་དེ་ལྟར་དུ་བཏགས་པར་གསུངས། དེ་ཡང་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པར། “དུས་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྒྱུན་དུ་བྱུང་བ་ལ་དུས་ཞེས་གདགས་སོ། །”192 ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་བྱམས་པའི་དབུས་མཐའ་རྣམ་འབྱེད་དུ། “འབྲས་བུ་རྒྱུ་རྣམས་སྤྱད་ཟིན་དང༌། །དེ་བཞིན་མ་སྤྱད་གཞན་ཡིན་ནོ། །”193 ཞེས་དང་། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་དབུས་མཐའི་འགྲེལ་པ་ལས། “གཞན་གང་ཞེ་ན། དུས་གསུམ་མོ། །ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་ཏེ། འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་སྤྱད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འདས་པའི་དུས་སོ། །འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་མ་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་དུས་སོ། །རྒྱུ་སྤྱད་པ་ལ་འབྲས་བུ་མ་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་འབྱུང་བའི་དུས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །”194 ཞེས་འདས་མ་འོངས་ད་ལྟ་བའི་དུས་གསུམ་ནི། རིམ་པ་བཞིན་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བྱུང་ཟིན་དང་། འབྱུང་འགྱུར་དང་། གཞན་ཏེ་འབྱུང་བཞིན་པ་གསུམ་ལ་འཇོག་པར་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།

192 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། རི། ཀུན་ལས་བཏུས་དང་པོ། ཤོག ༥༣ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༦ ཤོག ༡༣༦

193 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ཕི། ལེའུ་གསུམ་པ། ཤོག ༤༢ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༠ ཤོག ༩༠༨

194 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། བི། ལེའུ་གསུམ་པ། ཤླཽཀ ༢༠ ཤོག ༡༤ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༡ ཤོག ༣༥

སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་རྗེས་འབྲང་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི། སྤྱིར་དུས་ཞེས་པ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ལྟོས་ཤིང་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཤིག་ཏུ་འཇོག་པ་ལས། དུས་ཞེས་པ་དུས་ཅན་གྱི་ཆོས་ལ་མ་ལྟོས་པའི་རང་མཚན་པ་ཞིག་ཡོད་པར་མི་བཞེད། དེ་ལྟ་ནའང་འཇིག་རྟེན་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། གནས་སྐབས་བྱེ་བྲག་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཐུན་མོང་གི་དུས་ལྟ་བུ་འཇོག་ནུས་པ་ནི། དཔེར་ན། མེ་དུ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན། མེ་དུ་གཉིས་ཀ་ལྡན་པའི་ཆ་ཅན་གྱི་དུས་ཤིག་གཞི་ལ་བཟུང་སྟེ་དེ་གཉིས་རྒྱུ་འབྲས་སུ་འབྲེལ་བར་བྱ་དགོས་ཀྱི། མེ་དུ་སོ་སོའི་དུས་བྱེ་བྲག་པ་ལ་ལྟོས་ནས་འཇོག་མི་ནུས་ཏེ། རྒྱུ་མེའི་རང་དུས་སུ་འབྲས་བུ་དུ་བ་མ་གྲུབ་ལ། འབྲས་བུ་དུ་བའི་དུས་སུ་ནི་རང་རྒྱུ་མེ་འགགས་ཟིན་པས། དེ་ལྟ་བུའི་མེ་དུའི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་དེ་མེ་དུ་སོ་སོའི་དུས་སུ་འཇོག་མི་ནུས་སོ། །རིགས་པ་འདི་དུས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་གཞན་ལའང་མཚུངས། དེ་ལྟ་ན། ལོ་དང་། ཟླ་བ། ཞག ཆུ་ཚོད། སྐར་མ། སྐད་ཅིག་སོགས་ནི་དུས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་དུ་མ་བསྡུས་ཏེ་འཇོག་པ་ལས། རང་ངོས་ནས་ལོ་ཟླ་ཞག་གསུམ་དང་། སྐར་མ་དང་སྐད་ཅིག་སོགས་འཇོག་མི་ནུས་སོ།།

མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་དུས་གསུམ་རེ་རེ་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཡོད་ན་དུས་ཕན་ཚུན་འཆོལ་བར་འགྱུར་བར་གསུངས་ཏེ། རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས། ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །གལ་ཏེ་འདས་ལ་ལྟོས་གྱུར་ན། །ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར།།195 ཞེས་གལ་ཏེ་ད་ལྟ་བ་དང་མ་འོངས་པ་ཞེས་པའི་དུས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡོད་ན། དེ་ལྟ་བུའི་དུས་གཉིས་འདས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་པ་ཞིག་གམ་མ་ལྟོས་པ་ཞིག་ཡིན། གལ་ཏེ་འདས་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་དེ་གཉིས་དུས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡོད་པར་ཐལ་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཆོས་ལ་གང་ཞིག་གང་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་ལྟོས་གཞི་དང་ལྟོས་ཆོས་གཉིས་དུས་མཉམ་དུ་འཇོག་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང་། གལ་ཏེ་དུས་དེ་གཉིས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་ན་ནི། ད་ལྟར་ལས་འདས་པའི་ཆ་ནས་དུས་འདས་པ་དང་། ད་ལྟ་མ་ཐོབ་པའི་ཆ་ནས་མ་འོངས་པར་འཇོག་དགོས་པའི་ཕྱིར་མི་འཐད་པར་གསུངས། དེ་ལྟར་དེ་གཉིས་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཡོད་ན་དེ་གཉིས་འདས་པ་ལ་ལྟོས་པ་མི་འཐད་པར་འགྱུར་བ་དང་། གལ་ཏེ་དུས་དེ་གཉིས་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་འདས་པ་ལ་མི་ལྟོས་ན་ནི། རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས། འདས་པ་ལ་ནི་མ་ལྟོས་པར། །དེ་གཉིས་གྲུབ་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། །མ་འོངས་དུས་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན།།196 ཞེས་ད་ལྟ་བ་དང་མ་འོངས་པ་གཉིས་གལ་ཏེ་འདས་པ་ལ་མ་ལྟོས་ན་དེ་གཉིས་ཡོད་པར་འཇོག་མི་ནུས་ལ། རིགས་པ་འདིས་རིམ་པ་བཞིན། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་གཉིས་ད་ལྟ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པ་དང་། འདས་པ་དང་ད་ལྟ་བ་གཉིས་ཀྱང་མ་འོངས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པས། དུས་གསུམ་པོ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ཤིན་ཏུ་ལྟོས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་སུ་གསལ་བར་གསུངས་སོ།།

195 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཙ། རབ་བྱེད་བཅུ་དགུ་པ། ཤླཽཀ ༡ ཤོག ༡༡ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥༧ ཤོག ༢༧

196 གོང་མཚུངས། རབ་བྱེད། ༡༩ ཤླཽཀ ༣ ཤོག ༡༡ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥༧ ཤོག ༢༧

དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ལྷའི་དབུ་མ་བཞི་བརྒྱ་པ་ལས་ཀྱང་། མ་འོངས་བུམ་ལ་ད་ལྟར་བའི། །བུམ་ཡོད་མ་ཡིན་འདས་པ་མེད། །གང་ཕྱིར་དེ་གཉིས་མ་འོངས་པ། །དེ་ཕྱིར་མ་འོངས་ཡོད་མ་ཡིན།།197 ཞེས་སོགས་དང་། དེའི་ཐད་ཀྱི་དཔལ་ལྡན་ཟླ་བའི་བཞི་བརྒྱ་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་། དུས་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཉིད་དུ་གནས་ཏེ། གཉིས་གཉིས་ལ་མ་ལྟོས་པར་རེ་རེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདས་པ་དང་ད་ལྟར་གཉིས་ལ་མ་ལྟོས་པར་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་ནུས་ཏེ། མ་འོངས་པ་ནི་མ་འོངས་པ་ལས་ཡིན་ལ་མ་འོངས་པའི་རང་གི་ངོ་བོས་དེ་གང་དུ་མ་འོངས་པ་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་དུས་གཉིས་པོ་དེར་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྱུར་དགོས་སོ། །དེ་མེད་ན་ནི་གང་དུ་མ་འོངས་པ་ལས་འདི་མ་འོངས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། དུས་གཞན་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །198 ཞེས་སོགས་གསུངས་སོ།།

197 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཚ། རབ་བྱེད་བཅུ་གཅིག་པ། ཤླཽཀ ༡ ཤོག ༡༢ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥༧ ཤོག ༨༠༦

198 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཡ། རབ་བྱེད་བཅུ་གཅིག་པ། ཤོག ༡༧༡ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༠ ཤོག ༡༣༣༩

༣ དུས་གསུམ་འཇོག་ཚུལ།

འདུས་བྱས་རྣམས་རང་རང་གི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་མི་སྡོད་པར། མ་འོངས་པ་ནས་ད་ལྟ་བ་དང་། ད་ལྟ་བ་ནས་འདས་པའི་ངོ་བོར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་དེ་དང་དེ་ལ་རིམ་བཞིན་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟ་བ་དང་འདས་པར་འཇོག་སྟེ། དཔེར་ན། ལྗོན་ཤིང་ལྟ་བུ་རང་གི་རྒྱུའི་དུས་སུ་མ་སྐྱེས་པའི་གནས་སྐབས་ན་མ་འོངས་པ་དང་། སྐྱེས་པ་ནས་མཐར་སྐམ་པོའི་ངོ་བོར་མ་གྱུར་པའི་བར་ད་ལྟ་བ་དང་། དེ་ནས་ལྗོན་ཤིང་དེ་སྐམ་སྟེ་ངོ་བོ་འགགས་པ་ན་འདས་པར་འཇོག་པ་ལྟ་བུའོ།།

ནང་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་སོ་སོས་དུས་གསུམ་འཇོག་ཚུལ་ནི། བྱེ་བྲག་སྨྲ་བའི་ལུགས་ལ་དུས་གསུམ་འཇོག་ཚུལ་སློབ་དཔོན་བཞིའི་འདོད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་གྲགས་ཆེ་ཞིང་། དེ་དག་ལས་གཙོ་བོ་ནི་བཙུན་པ་དབྱིག་བཤེས་ཀྱི་ལུགས་དེ་ཡིན་པར་བཤད་ལ། དེའི་ལྟར་ན་བྱ་བ་མ་སྐྱེས་པ་དང་། བྱ་བ་སྐྱེས་ལ་མ་འགགས་པ་དང་། བྱ་བ་ཞིག་པའི་སྒོ་ནས་རིམ་བཞིན་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་དང་འདས་པར་འཇོག དཔེར་ན། ཞིང་ཁར་ས་བོན་བཏབ་ནས་མྱུ་གུ་མ་སྐྱེས་པའི་སྐབས་མྱུ་གུ་མ་འོངས་པ་དང་། སྐྱེས་ནས་མ་ཞིག་པའི་བར་མྱུ་གུ་ད་ལྟ་བ་དང་། ཞིག་པའི་ཚེ་མྱུ་གུ་འདས་པར་འཇོག་ཅིང་། མ་འོངས་པ་ནས་ད་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ད་ལྟ་བ་ནས་འདས་པར་འགྱུར་བར་འདོད་དོ།།

བྱེ་སྨྲའི་སློབ་དཔོན་བཞིའི་འདོད་ཚུལ་ཡང་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལས། རྣམ་བཞི་དངོས་དང་མཚན་ཉིད་དང་། །གནས་སྐབས་གཞན་གཞན་འགྱུར་ཞེས་བྱ།།199 ཞེས་ ༡ དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་སྨྲ་བ་དང་། ༢ མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་སྨྲ་བ་དང་། ༣ གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་སྨྲ་བ་དང་། ༤ གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་སྨྲ་བ་བཅས་བཞིར་གསུངས་སོ།།

199 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་ལྔ་པ། ཤླཽཀ ༢༦ ཤོག ༡༦ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༣༨

དང་པོ་དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་སྨྲ་བ་ནི་བཙུན་པ་ཆོས་སྐྱོབ་ཀྱི་ལུགས་ཡིན། དེའི་ལུགས་ལ་དུས་གསུམ་པོ་དེ་ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པ་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་ནས་ཐ་དད་དེ། མྱུ་གུ་ལྟ་བུ་མ་འོངས་པ་ནས་ད་ལྟར་བ་དང་ད་ལྟར་བ་ནས་འདས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ། རྫས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་ཡང་དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བཞེད། དེ་ལྟར་ཡང་མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་པ་ནི། བཙུན་པ་ཆོས་སྐྱོབ་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་རེ་ཆོས་དུས་རྣམས་སུ་འཇུག་པ་ན་དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་གྱི་རྫས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། གསེར་གྱི་སྣོད་བཅོམ་ནས་གཞན་དུ་བྱེད་པ་ན། དབྱིབས་གཞན་དུ་འགྱུར་གྱི་ཁ་དོག་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་པ་དང༌། ཡང་དཔེར་ན། འོ་མ་ཞོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ན་རོ་དང་མཐུ་དང་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དག་ཡོངས་སུ་འདོར་གྱི་ཁ་དོག་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱང་མ་འོངས་པའི་དུས་ནས་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་སུ་འོངས་པ་ན་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་འདོར་གྱི་རྫས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནས་འདས་པའི་དུས་སུ་འགྲོ་བ་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་འདོར་གྱི། རྫས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་གྲག་གོ ། 200 ཞེས་འབྱུང་།

200 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༣༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༥༨༨

གཉིས་པ་མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་སྨྲ་བ་ནི་བཙུན་པ་དབྱངས་སྒྲོགས་ཀྱི་ལུགས་ཡིན། དེའི་ལུགས་ལ་དུས་གསུམ་པོ་དེ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཐ་སྙད་བྱེད་དེ། མྱུ་གུ་ལྟ་བུ་གཅིག་ལ་ཡང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་གསུམ་ག་དང་ལྡན་ཡང་གང་གི་མཚན་ཉིད་ཤས་ཆེ་བའི་སྒོ་ནས་འདས་པ་ལ་སོགས་པར་འཇོག་པར་བཞེད། དེ་ལྟར་ཡང་མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་པ་ནི་བཙུན་པ་དབྱངས་སྒྲོགས་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་རེ་ཆོས་དུས་རྣམས་སུ་འཇུག་པ་ན་འདས་པ་ནི་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་ལ་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དག་ནི་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མ་འོངས་པ་ནི་མ་འོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་ལ་འདས་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དག་ནི་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་བུད་མེད་དག་ཅིག་ལ་ཆགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་གྲག་གོ །201 ཞེས་སོ།།

201 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༣༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༥༨༨

གསུམ་པ་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་སྨྲ་བ་ནི་བཙུན་པ་དབྱིག་བཤེས་ཀྱི་ལུགས་ཡིན་ལ། དེའི་བཞེད་ཚུལ་ནི་གོང་དུའང་ཅུང་ཟད་བཤད་ཟིན་པ་ལྟར། དུས་གསུམ་པོ་དེ་གནས་སྐབས་ཐ་དད་ལ་ལྟོས་ནས་མཚན་ཉིད་གང་གཙོ་ཆེ་བའི་སྒོ་ནས་ཐ་སྙད་བྱེད་དེ། མྱུ་གུ་ལྟ་བུ་མ་འོངས་པ་ནས་ད་ལྟར་བ་དང་ད་ལྟར་བ་ནས་འདས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་བྱ་བ་མི་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ལ་མ་འོངས་པ་དང་། བྱ་བ་བྱས་ལ་མ་འགགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ད་ལྟར་བ། བྱ་བ་བྱས་ནས་འགགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་འདས་པ་ཞེས་བརྗོད་པས་མིང་ཙམ་ཞིག་གཞན་དུ་འགྱུར་གྱི་རང་མཚན་གྱི་རྫས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཞེད། དེ་ལྟར་ཡང་མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་པ་ནི་བཙུན་པ་དབྱིག་བཤེས་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་རེ་ཆོས་དུས་རྣམས་སུ་འཇུག་པ་ན་གནས་སྐབས་དང་གནས་སྐབས་སུ་ཕྱིན་ནས་གནས་སྐབས་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་གཞན་དང་གཞན་ཞེས་སྟོན་གྱི་རྫས་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རི་ལུ་གཅིག་གཅིག་གི་ཤོད་མིག་ཏུ་གཞག་ན་གཅིག་ཅེས་བྱ། བརྒྱའི་ཤོད་མིག་ཏུ་གཞག་ན་བརྒྱ། སྟོང་གི་ཤོད་མིག་ཏུ་གཞག་ན་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་གྲག་གོ །202 ཞེས་སོ།།

202 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༤༠ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༥༨༨

བཞི་པ་གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་སྨྲ་བ་ནི་བཙུན་པ་སངས་རྒྱས་ལྷའི་ལུགས་ཡིན། དེའི་ལུགས་ལ་དུས་གསུམ་པོ་དེ་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ལ་ལྟོས་ནས་ཐ་སྙད་བྱེད་དེ། དངོས་པོ་གཅིག་ཉིད་དུས་རྣམས་སུ་འཇུག་པ་ན་སྔ་མ་འདས་པ་དང་ད་ལྟ་བ་གཉིས་ལ་ལྟོས་ནས་མ་འོངས་པ་དང་། ཕྱི་མ་ད་ལྟ་བ་དང་མ་འོངས་པ་གཉིས་ལ་ལྟོས་ནས་འདས་པ་དང་སྔ་མ་འདས་པ་དང་ཕྱི་མ་མ་འོངས་པ་གཉིས་ལ་ལྟོས་ནས་ད་ལྟ་བར་འཇོག་གོ་ཞེས་བཞེད། དེ་ལྟར་ཡང་མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་བཙུན་པ་སངས་རྒྱས་ལྷ་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་རེ་ཆོས་དུས་རྣམས་སུ་འཇུག་པ་ན་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་དང་གཞན་ཞེས་བརྗོད་དེ། དཔེར་ན། བུད་མེད་གཅིག་ལ་མ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། བུ་མོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་གྲག་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །203 ཞེས་དཔེ་དང་བཅས་པ་གསུངས་སོ།།

203 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༤༠ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༥༨༩

གང་ལྟར་ཡང་བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་འདིར་དུས་དང་འདུས་བྱས་དོན་གཅིག་ཏུ་འདོད་པར་བཤད་དེ། མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། “དེ་དག་ཉིད་དུས་གཏམ་གཞི་དང༌། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་གཞི་དང་བཅས། །དེ་དག་ཉིད་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སོ། །སོང་བ་དང་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རམ། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཟ་བའི་ཕྱིར་དུས་རྣམས་སོ། །”204 ཞེས་གསུངས།

204 གོང་མཚུངས། གནས་དང་པོ། ཤོག ༢༩ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༧༡

ནང་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་མདོ་སྡེ་པ་དང་། སེམས་ཙམ་པ། དབུ་མ་རང་རྒྱུད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དུས་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་བྱེད་ཚུལ་འདྲ་ལ། དེ་ཡང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་རྟག་པ་དང་མེད་དགག་གིས་ཁྱབ་པ་དང་། ད་ལྟ་བ་དང་དངོས་པོ་དོན་གཅིག་ཏུ་འདོད་དེ། མྱུ་གུ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་གཅིག་ཞིག་པ་ན། མྱུ་གུའི་ཆ་ཤས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་ནི་འགགས་ལ། དངོས་པོ་གཞན་གང་ཡང་མ་ཐོབ་ཅིང་དེ་འདྲའི་འདས་པ་ནི་དགག་བྱ་རྣམ་པར་བཅད་ཙམ་ཞིག་ཡིན་པས་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ལ། མྱུ་གུ་མ་འོངས་པ་ཡང་། རྒྱུ་རྐྱེན་མ་ཚང་བའི་དབང་གིས་རེ་ཞིག་མ་སྐྱེས་པའི་ཆ་དེ་མ་གཏོགས་དེ་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡང་མཚན་གཞིར་མི་རྙེད་པས། དངོས་པོ་མ་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། དཔེར་ན། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། མེད་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། །དངོས་པོ་མིན་ཞེས་བྱ་བའང་ཡིན།།205 ཞེས་པས་ཞིག་པ་དང་འདས་པ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །དུས་ལ་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཡིན་དགོས་པས་བུམ་པ་ལྟ་བུ་ད་ལྟར་བ་ཡིན་ཡང་ད་ལྟ་བའི་དུས་མ་ཡིན། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་རྟག་པ་ཡིན་ཡང་འདས་པའི་དུས་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དངོས་པོ་དང་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་དུ་འཇོག་པ་དང་། ཡང་བུམ་པའི་འདས་པ་བུམ་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་མ་འོངས་པ་དང་། བུམ་པའི་མ་འོངས་པ་བུམ་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་འདས་པ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཕྱེད་དགོས།

205 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཅེ། རང་དོན་ལེའུ། ཤླཽཀ ༢༨༡ ཤོག ༡༠༥ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༤༩༤

ལུགས་དེ་དག་གི་ལྟར་ན། སྤྱིར་ཞིག་ཟིན་པ། འདས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ། འདས་པ་དང་། འགགས་པ། ཞིག་པ་རྣམས་དོན་གཅིག དཔེར་ན། བུམ་པའི་འབྲས་བུའི་དུས་སུ་བུམ་པ་མེད་པ་ལྟ་བུ། སྐྱེས་ལ་མ་འགགས་པ། ད་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ། ད་ལྟ་བ་དང་། དངོས་པོ། འདུས་བྱས་རྣམས་དོན་གཅིག དཔེར་ན། བུམ་པ་ལྟ་བུ། རང་གི་དགག་བྱའི་དངོས་པོ་དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་། རྐྱེན་མ་ཚང་བའི་དབང་གིས་རེ་ཞིག་མ་སྐྱེས་པ། མ་འོངས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན། དཔེར་ན། བུམ་པའི་རྒྱུའི་དུས་སུ་བུམ་པ་མ་སྐྱེས་པ་ལྟ་བུ། མྱུ་གུ་ལ་མཚོན་ན་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་ཟིན་པའི་མྱུ་གུ་དུས་གཉིས་པར་ཞིག་པའི་དུས་ནི་མྱུ་གུའི་འདས་པའི་དུས་དང༌། སྤྱིར་མྱུ་གུ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་དགུན་དུས་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཞིང་ལྟ་བུའི་ཡུལ་དུས་འགའ་ཞིག་ཏུ་རྒྱུ་རྐྱེན་མ་ཚང་བའི་དབང་གིས་ཡུལ་དུས་དེར་མྱུ་གུ་རེ་ཞིག་མ་སྐྱེས་པའི་དུས་ནི་མྱུ་གུའི་མ་འོངས་པའི་དུས་དང༌། མྱུ་གུ་སྐྱེས་ལ་མ་འགགས་པའི་མྱུ་གུ་རང་གི་གྲུབ་པའི་དུས་ནི་མྱུ་གུའི་ད་ལྟར་བའི་དུས་སོ། །དེས་ན་ཆོས་དེའི་འདས་མ་འོངས་ཀྱི་དུས་གཉིས་ནི་ཆོས་དེའི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ལ་ལྟོས་ནས་འཇོག་གོ །དེ་ཡང་མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ལས། “ཇི་ལྟར་ན་འདས་པ་ཡིན། འདས་པ་རྣམས་ནི་དུ་ཞིག ཅིའི་ཕྱིར་འདས་པར་བརྟག་ཅེ་ན། བྱུང་ལ་འགགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང༌། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྤྱད་ཟིན་པ་དང༌།” ཞེས་དང་། “ཇི་ལྟར་ན་མ་འོངས་པ་ཡིན། མ་འོངས་པ་རྣམས་ནི་དུ་ཞིག ཅིའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པར་བརྟག་ཅེ་ན། རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་མ་བྱུང་བ་དང༌། རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཐོབ་པ་དང༌། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མ་སྤྱད་པ་དང༌།” ཞེས་དང་། “ཇི་ལྟར་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་དུ་ཞིག ཅིའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བྱུང་བར་བརྟག་ཅེ་ན། བྱུང་ལ་མ་འགགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང༌། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྤྱད་ཟིན་པ་དང༌། སྤྱད་མ་ཟིན་པ་དང༌།”206 ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།

206 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། རི། ཀུན་ལས་བཏུས་དང་པོ། ཤོག ༦༠ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༦ ཤོག ༡༥༥

དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་བའི་སློབ་དཔོན་དཔལ་ལྡན་ཟླ་བ་གྲགས་པ་ལྟ་བུ་ནི། རང་སྡེ་མདོ་སྡེ་པ་དང་། སེམས་ཙམ་པ། དབུ་མ་རང་རྒྱུད་པ་རྣམས་དང་མི་འདྲ་བར་དུས་གསུམ་ག་དངོས་པོ་དང་། འདས་མ་འོངས་གཉིས་མེད་དགག་ཏུ་མི་འདོད་པར་མ་ཡིན་དགག་གི་ཆོས་སུ་བཞེད་ཅིང་། དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་དངོས་པོར་ཁས་ལེན་ནའང་། མྱུ་གུ་མ་འོངས་པ་དང་། མྱུ་གུ་འདས་པའི་དུས་ན་མྱུ་གུ་ཡོད་པར་ཁས་མི་ལེན་པས་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་དང་ཡང་མི་འདྲའོ། །ལུགས་འདི་ལྟར་ན། དངོས་པོ་གཞན་ཞིག་ཞིག་ཟིན་པའི་ཆ། འདས་པའི་ངོ་བོ་དང་། དཔེར་ན། མྱུ་གུ་ཞིག་པ་ལྟ་བུ། དངོས་པོ་གཞན་ཞིག་རང་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་མ་སྐྱེས་པའི་ཆ། མ་འོངས་པའི་ངོ་བོ་དང་། དཔེར་ན། མྱུ་གུའི་རྒྱུའི་དུས་སུ་མྱུ་གུ་མ་སྐྱེས་པ་ལྟ་བུ། དངོས་པོ་གཞན་ཞིག་པའི་ཆ་དང་དངོས་པོ་གཞན་མ་འོངས་པའི་ཆ་གང་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་སྐྱེས་ལ་མ་འགགས་པ་ད་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་དང་། དཔེར་ན། མྱུ་གུ་ལྟ་བུའོ། །མྱུ་གུ་ལ་མཚོན་ན། མྱུ་གུ་རང་ཉིད་ནི་ད་ལྟ་བ་དང༌། དེ་ཞིག་པ་འདས་པ་དང༌། སྤྱིར་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་སྐབས་འགར་རྒྱུ་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་མྱུ་གུ་མ་སྐྱེས་པ་མ་འོངས་པར་འཇོག་གོ།

དེ་ལྟར་ན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ནི། དངོས་པོ་གཞན་ཞིག་འགགས་པའི་ཆ་ནས་འདས་པ་དང་། དངོས་པོ་གཞན་ཞིག་རང་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་རྐྱེན་མ་ཚང་བའི་ཆ་ནས་མ་འོངས་པར་འཇོག་ཅིང་། ད་ལྟ་བ་ནི། དངོས་པོ་གཞན་ཞིག་འགགས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པའི་སྒོ་ནས་འཇོག་མི་དགོས་པར། དངོས་པོ་རང་ཉིད་སྐྱེས་ལ་མ་འགགས་པ་ཞིག་ལ་འཇོག་པས་དུས་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་ད་ལྟ་བ་གཙོ་བོ་དང་། གཞན་གཉིས་ཕལ་པར་འཇོག དེ་ཡང་དཔེར་ན། མྱུ་གུ་མ་འོངས་པ་དང་། མྱུ་གུ་ད་ལྟ་བ། མྱུ་གུ་འདས་པ་ཞེས་དུས་གསུམ་དུ་འཇོག་པའི་གཞི་ནི་མྱུ་གུ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། མྱུ་གུ་མ་འོངས་པ་ཞེས་པའི་གང་དུ་མ་འོངས་པ་ནི། མྱུ་གུ་ད་ལྟ་བའི་དུས་དང་། མྱུ་གུ་འདས་པ་ཞེས་པའི་གང་ལས་འདས་པ་ནི། མྱུ་གུ་ད་ལྟ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་མྱུ་གུ་ད་ལྟ་བ་དུས་གསུམ་གྱི་གཙོ་བོར་འཇོག་གོ།

དེ་ཡང་འཕགས་པ་ལག་བཟང་གིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། “དུས་གསུམ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། འདས་པའི་དུས་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ཏེ། དེ་དག་ནི་དུས་གསུམ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །འདུ་བྱེད་གང་ལ་ལ་འགགས་པ་དེ་ནི་འདས་པའི་དུས་ཞེས་བྱའོ། །འདུ་བྱེད་གང་ལ་ལ་མ་འོངས་ཤིང་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ཞེས་བྱའོ། །འདུ་བྱེད་གང་ལ་ལ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ད་ལྟར་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ཞེས་བྱའོ། །”207 ཞེས་དང་། དབུ་མ་བཞི་བརྒྱ་པའི་འགྲེལ་པ་ལས། “དེ་ལྟར་མ་འོངས་པ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་སུ་མ་ཕྱིན་པའོ། །འདས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ལས་འདས་པའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་སྐྱེས་ལ་མ་འགགས་པའོ། །ད་ལྟར་བ་ནི་ད་ལྟར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ཡིན་གྱི། དེར་མ་འོངས་པ་དང་བརྒལ་བ་དག་གིས་མ་འོངས་པ་དང་འདས་པའི་དུས་གཉིས་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ནི་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་ནོ། །”208 ཞེས་སོགས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ། །དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་བའི་གཞུང་རྣམས་ལས་ཞིག་པ་དངོས་པོར་སྒྲུབ་ཚུལ་ཅུང་ཟད་རྒྱས་པར་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་སྐབས་སུ་འཆད་དོ།།

207 སྡེ་དགེ བཀའ། དཀོན་བརྩེགས། ཅ། བམ་པོ་གཉིས་པ། ཤོག ༡༧༥ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༣ ཤོག ༤༨༥

208 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཡ། རབ་བྱེད་བཅུ་གཅིག་པ། ཤོག ༡༧༡ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༠ ཤོག ༡༣༣༨

མདོར་བསྡུས་ན། མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་ལུགས་ལྟར་ན། དུས་གསུམ་ནི་གཞི་ཆོས་ཅན་མྱུ་གུ་ལྟ་བུ་གཅིག་གི་སྟེང་ནས། མྱུ་གུ་སྐྱེས་ལ་མ་འགགས་པ་ནི་མྱུ་གུ་དེའི་གནས་སྐབས་ཤིག་ཏུ་འཇོག་ལ། གནས་སྐབས་དེ་ལ་མྱུ་གུ་ད་ལྟ་བ་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་། མྱུ་གུ་དེ་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་གནས་སྐབས་ནི་ཆོས་ཅན་མྱུ་གུ་དེར་ལྟོས་པའི་དུས་མ་འོངས་པ་དང་། མྱུ་གུ་སྐྱེས་ལ་འགགས་པ་ནི་མྱུ་གུ་དེའི་དུས་འདས་པ་ཞེས་གཞི་ཆོས་ཅན་གཅིག་གི་གནས་སྐབས་ཐ་དད་ཀྱི་ཆ་ནས་དུས་གསུམ་དུ་འཇོག་གོ །དེས་ན་འདས་མ་འོངས་ད་ལྟ་བ་ཞེས་པ་ལྟོས་ས་སོ་སོ་ལ་ལྟོས་ནས་རྟོག་པས་བཏགས་ཤིང་གྲགས་པའི་སྒོ་ནས་འཇོག་པ་ལས་གཞན་དུས་གསུམ་རང་མཚན་པ་ཞིག་གཞག་ཏུ་མེད་ཅིང་། གཞི་གཅིག་ལ་ལྟོས་ཏེ་ལོ་དང༌། ཟླ་བ། ཞག ཆུ་ཚོད། སྐར་མ། སྐར་ཆ་བཅས་བརྩིས་པ་ན། འདི་ཕན་ཆད་འདས་པ་དང༌། འདི་ཚུན་ཆད་མ་འོངས་པ་ཡིན་ཞེས་བསལ་བའི་ཤུལ་ན་ད་ལྟ་བ་ཟེར་བ་ཞིག་འཇོག་དཀའོ།།

༤ དུས་ཀྱི་ཐུང་མཐའ་ལས་བརྩམས་པའི་དཔྱད་པ།

དུས་ཀྱི་ཐུང་བ་ལ་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་། བྱ་རྫོགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ཡོད་པར་ནང་པའི་གཞུང་ལས་འབྱུང་ལ། དེ་གཉིས་ལས་དང་པོ་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་དུས་ཀྱི་ནང་ནས་ཐུང་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་བྱ་ཞིང་། དེའི་ཡུན་ཚད་ལ་ནང་པའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཡོད་དེ། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་མཛོད་རྩ་འགྲེལ་དུ། གཟུགས་ཀྱི་ཆུང་བའི་མཐའ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་མེད་དང་། མིང་གི་ཆུང་བའི་མཐའ་ནི་ཡི་གེ་དང་། དུས་ཀྱི་ཐུང་བའི་མཐའ་ཆ་མེད་ནི་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་མར་འཇོག་ཅིང་། དེའི་ཡུན་ཚད་ནི། སྐྱེས་བུ་སྟོབས་ལྡན་གཅིག་གིས་སེ་གོལ་གཅིག་གཏོགས་པའི་ཡུན་ལ་ཆ་དྲུག་ཅུ་རེ་ལྔར་ཕྱེ་བའི་ཆ་གཅིག་ལ་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་མར་འཇོག་ཅིང་། དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་ལ་དེའི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག །དེ་འདྲའི་སྐད་ཅིག་མ་དྲུག་ཅུ་ལ་ཐང་ཅིག་དང་། ཐང་ཅིག་སུམ་ཅུ་ལ་ཡུད་ཙམ་གཅིག །ཡུད་ཙམ་སུམ་ཅུ་ལ་ཉིན་ཞག་གཅིག ཉིན་ཞག་སུམ་ཅུ་ལ་ཟླ་བ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པར་གསུངས་ཏེ། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལས། སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ལ། །དེ་ཡི་སྐད་ཅིག་དེ་དག་ཀྱང༌། །དྲུག་ཅུ་ལ་ནི་ཐང་ཅིག་གོ །ཡུད་ཙམ་ཉིན་ཞག་ཟླ་གསུམ་ནི། །གོང་ནས་གོང་དུ་སུམ་ཅུར་འགྱུར།།209 ཞེས་དང་། དེའི་ཐད་ཀྱི་མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། གཟུགས་འགྲིབ་པའི་མཐའ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡིན་ནོ། །དུས་ཀྱི་མཐའ་ནི་སྐད་ཅིག་མའོ། །མིང་གི་མཐའ་ནི་ཡི་གེ་སྟེ། དཔེར་ན་བ་ལང་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་སྐད་ཅིག་མའི་ཚད་ཇི་ཙམ་ཞེ་ན། རྐྱེན་རྣམས་ཚོགས་ན་ཇི་སྲིད་དུ་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའམ། ཆོས་འགྲོ་བ་ན་ཇི་སྲིད་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་མངོན་པ་བ་རྣམས་ན་རེ། སྐྱེས་བུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་སེ་གོལ་གཏོགས་པ་ཙམ་གྱིས་སྐད་ཅིག་མ་དྲུག་ཅུ་རྩ་ལྔ་འདའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།210 ཞེས་གསུངས་ཤིང་། སློབ་དཔོན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ་དང་དཔལ་ལྡན་ཟླ་བ་གྲགས་པས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་གསུངས་ཏེ། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། རྡུལ་གཅིག་བསྒྲེས་དུས་ཆུང་བ་ཡི། །མཐར་ཐུག་དུས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་འདོད།།211 ཅེས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་གི་གོ་ས་འཕོས་པའམ་སྟེང་འོག་བསྒྱུར་བའི་ཡུན་ཚད་ལ་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་མར་གསུངས་པ་དང་། བཞི་བརྒྱ་པའི་འགྲེལ་པ་ལས། “སྐད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དུས་འགྲིབ་པའི་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པ་ལ་བྱ་ལ། སྐྱེས་བུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་སེ་གོལ་གཏོགས་པ་ཙམ་གྱིས་སྐད་ཅིག་མ་དྲུག་ཅུ་རྩ་ལྔ་འདའ་སྟེ། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་སྐད་ཅིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ནོ། །”212 ཞེས་བྱ་རྫོགས་ཀྱི་ཐུང་མཐའི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་ཆ་དྲུག་ཅུ་རེ་ལྔར་ཕྱེ་བའི་ཆ་གཅིག་ལ་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་མར་གསུངས་སོ།།

209 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་གསུམ་པ། ཤླཽཀ ༨༨-༨༩ ཤོག ༡༠ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༢༢

210 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་གསུམ་པ། ཤོག ༡༥༤ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༣༨༡

211 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཅེ། མངོན་སུམ་ལེའུ། ཤླཽཀ ༤༩༥ ཤོག ༡༣༧ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༥༧༠ དཔེ་བསྡུར་མར་ཆུད་པ་ཡི། །ཞེས་འབྱུང་ཡང་འགྲེལ་པ་ཁག་དང་བསྟུན་ན་ཆུང་བ་ཞེས་པ་ཡིན་པར་སྣང་བས་བཅོས།

212 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཡ། རབ་བྱེད་དང་པོ། ཤོག ༣༨ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༠ ཤོག ༡༠༢༥

སློབ་དཔོན་ཆོས་བཤེས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་འགྲེལ་བཤད་ཚིག་གསལ་ལས་ནི། འདིར་སྐད་ཅིག་མ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ། ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་མྱུར་དུ་འགྲོ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་སེ་གོལ་གཏོགས་པ་གཅིག་ལ་ཡང་དེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞིག་འགག་ཅེས་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཡུན་ལ་ཡང་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་སུམ་བརྒྱ་དང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་འགྲོ་བར་འདོད་དེ།213 ཞེས་སྐྱེས་བུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་སེ་གོལ་གཏོགས་པའི་ཡུན་ལ་ཆ་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རེ་བརྒྱད་དུ་ཕྱེ་བའི་ཆ་གཅིག་ལ་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་མར་ཉན་ཐོས་སྡེ་པའི་ལུགས་ལས་གསུངས་པར་བཤད། ཡང་གཞུང་འགའ་ཞིག་ཏུ་དཔེར་ན། ཆུའི་ཆུ་བུར་དང་། རི་གཟར་གྱི་རྦབ་ཆུ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འདི་ཡང་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་སྡོད་པར་འགྲོ་བ། སེ་གོལ་གཏོགས་པའི་ཡུན་ལ་སྐད་ཅིག་མ་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རེ་ལྔ་འདའ་བའི་ཚུལ་བསམས་ནས་ཡིད་བརྟན་དུ་རུང་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་དགོས་པར་གསུངས་པ་ལྟར། སེ་གོལ་གཅིག་གཏོགས་པའི་ཡུན་ལ་ཆ་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རེ་ལྔར་ཕྱེ་བའང་ཡོད་ཚུལ་འབྱུང་།

213 སྡེ་དགེ བསྟན། ཤེར་ཕྱིན། ཉ། སྐབས་བདུན་པ། ཤོག ༨༩ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥༢ ཤོག ༩༡༦

ཐེག་ཆེན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ལ་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་སུམ་བརྒྱ་རེ་ལྔར་ཕྱེ་བའི་ཆ་གཅིག་པོ་དེ་ལས་ཐུང་བའི་དུས་མེད་པར་སྟོན་པ་མིན་ཏེ། དཔེར་ན། ནམ་མཁའ་ལྡིང་གི་ཤུགས་ལས་ཀྱང་མགྱོགས་པའི་ཤིང་རྟའི་འཁོར་ལོ་གཅིག་འཁོར་བའི་ཡུན་ལ་སྦྲུལ་གདུག་པ་ཅན་གྱིས་བསྐོར་བ་བདུན་ཐུབ་པའི་སྐོར་བ་གཅིག་གི་སྐད་ཅིག་དེའི་ཡུན་ལ་འཕགས་པ་ཀུན་དགའ་བོས་ཆོས་བཅུ་བཤད་ཅིང་དོན་གོ་བར་བྱེད་ཐུབ་པ་དང་། དེས་ཆོས་གཅིག་བཤད་པའི་སྐད་ཅིག་དེའི་ཡུན་ལ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཆོས་སྟོང་བཤད་ཅིང་དོན་གོ་བར་བྱེད་ཐུབ་པ་དང་། སྐད་ཅིག་དེའི་ཡུན་ལ་མཽང་གལ་གྱི་བུས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཁྲི་འདའ་ནུས་པ་དང་། དེས་ཁམས་གཅིག་འདའ་བའི་སྐད་ཅིག་དེའི་ཡུན་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གསང་གསུམ་གྱི་བཀོད་པ་མཐའ་ཀླས་པ་སྟོན་ཐུབ་པར་མདོ་ཕལ་པོ་ཆེ་ལས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཡང་དཔལ་མགོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མདོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པར་མདོ་སྡེ་ཕལ་པོ་ཆེ་དྲངས་པ་ལས། དེ་ལ་མི་ལ་ལ་ཞིག་ལྕགས་ཀྱི་ཤིང་རྟ་འཕང་ལོ་རྩིབས་སྟོང་ཡོད་པ། ནམ་མཁའ་ལྡིང་གི་ཤུགས་པས་དྲག་པའི་རྟ་མགྱོགས་པས། ཞེས་པ་ནས། སྐད་ཅིག་གང་གིས་སྦྲུལ་གདུག་པས་ཤིང་རྟ་དེ་ལན་ཅིག་འཁོར་བའི་སྐད་ཅིག་དེ་ལ། དགེ་སློང་ཀུན་དགའ་བོས་ཆོས་རྣམ་པ་བཅུ་བཤད་དེ་དོན་ཀྱང་གོ་བར་བྱེད། སྐད་ཅིག་གང་གིས་ཀུན་དགའ་བོས་ཆོས་རྣམ་པ་གཅིག་བཤད་པའི་སྐད་ཅིག་དེ་ལ། དགེ་སློང་ཤཱ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་ཆོས་རྣམ་པ་སྟོང་བཤད་དེ་དོན་ཀྱང་གོ་བར་བྱེད། སྐད་ཅིག་གང་གིས་ཤཱ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་ཆོས་རྣམ་པ་གཅིག་བཤད་པའི་སྐད་ཅིག་དེ་ལ། དགེ་སློང་མཽང་གལ་གྱི་བུས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཁྲི་ཤིན་ཏུ་འདས།214 ཞེས་སོ།།

214 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཀི བམ་པོ་ལྔ་པ། ཤོག ༢༡༣ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༤ ཤོག ༥༩༥

གཉིས་པ་བྱ་རྫོགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ནི། བྱ་བ་ཞིག་བརྩམས་ནས་མ་རྫོགས་བར་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་བྱ་ཞིང་། དེ་ལ་རིང་ཐུང་སྣ་ཚོགས་ཤིག་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། ཟླ་བ་གཅིག་ལྟ་བུ་ཚེས་གཅིག་ནས་ཚེས་སུམ་ཅུ་མ་རྫོགས་བར་གྱི་ཡུན་ཚད་ཅན་དང་། ཡང་སྐྱེས་བུས་སེ་གོལ་གཏོགས་པ་ལྟ་བུ་དུས་ཡུན་ཐུང་ངུ་ཙམ་ཞིག་ལས་མེད་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞུང་རྣམས་ལས་གསུངས་ཚུལ་ཡང་དུ་མ་ཡོད་དེ། འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད་ལས། མིག་ནི་འབྱེད་འཛུམ་བཅུ་ལ་ནི། །སྐད་ཅིག་ཙམ་དུ་རབ་ཏུ་བརྟགས།།215 ཞེས་མིག་འཛུམ་བཅུ་ལ་བྱ་རྫོགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ཏུ་བཤད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོའི་རྒྱུད་ལས། མིག་འཛུམ་མིག་ནི་བཙུམས་པ་སྟེ། །མིག་འཛུམ་དྲུག་ལ་ཆ་ཤས་ནི། །གཅིག་ཅེས་བྱ་བར་བརྗོད་པ་ཡིན། །ཡུད་ཙམ་དྲུག་ནི་སྐད་ཅིག་སྟེ། །སྐད་ཅིག་དྲུག་ནི་ཐང་ཅིག་ཡིན། །ཐང་ཅིག་དྲུག་ནི་ཆུང་ཟད་ཡིན།།216 ཞེས་མིག་འཛུམ་ཐེངས་དྲུག་ལ་ཆ་ཤས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བར་བརྗོད་ལ། ཡུད་ཙམ་དྲུག་ལ་བྱ་རྫོགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་དང་། དེ་དྲུག་ལ་ཐང་ཅིག་དང་། དེ་དྲུག་ལ་ཆུང་ཟད་དུ་བཞག་པ་དང་། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་རིམ་ལྔ་ལས། སྐད་ཅིག་སེ་གོལ་གཏོགས་པར་བཤད། །ཐང་ཅིག་ཡུངས་ཀར་བསྐོར་བ་དང་། །ཡུད་ཙམ་དབུགས་རྔུབ་འབྱུང་བ་ཙམ། །217 ཞེས་སྐྱེས་བུ་སྟོབས་ལྡན་གྱིས་སེ་གོལ་གཅིག་གཏོགས་པའི་དུས་ལ་བྱ་རྫོགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་དང་། ཡུངས་ཀར་བསྐོར་བའི་དུས་ལ་ཐང་ཅིག་དང་། དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་ཙམ་གྱི་ཡུན་ལ་ཡུད་ཙམ་དུ་བཤད་པ་སོགས་དུ་མ་གསུངས། བྱ་རྫོགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་སྤྱིར་བྱ་བ་རིང་ཐུང་དུ་མའི་དབང་གིས་ཚད་མ་ངེས་ཀྱང་། ཐུང་མཐའ་ནི་སེ་གོལ་གཅིག་གཏོགས་པ་དང་། མིག་འབྱེད་འཛུམ་གཅིག་དང་། ཨ་ཐུང་གཅིག་བརྗོད་པ་དང་། གང་ཟག་ཕལ་པའི་བྱ་བ་ཐུང་ཤོས་ཀྱི་ཡུན་སོགས་ལ་འཇོག་དགོས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་མ་ཡང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་གི་གོ་ས་འཕོས་པ་དང་། ཕྲ་རབ་གཅིག་སྟེང་འོག་བསྒྱུར་བ་དང་། སེ་གོལ་གཏོགས་པའི་ཡུན་ཚད་གཅིག་ལ་ཆ་རེ་ལྔར་ཕྱེ་བའི་ཆ་གཅིག་ལ་འཇོག་པ་རྣམས་གྲུབ་མཐའ་གོང་འོག་ཐུན་མོང་བའོ།།

215 སྡེ་དགེ བཀའ། རྒྱུད། ན། ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པ། ཤོག ༢༠༡ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༨ ཤོག ༦༢༦

216 སྡེ་དགེ བཀའ། རྒྱུད། ཁ། རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ཉེར་དྲུག་པ། ཤོག ༦༤ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༨ ཤོག ༡༥༢

217 སྡེ་དགེ བསྟན། རྒྱུད་འགྲེལ། ངི་། རིམ་པ་གཉིས་པ། ཤླཽཀ ༢༩ ཤོག ༤༩ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༨ ཤོག ༡༣༩

དེ་ལྟ་ན་སྤྱིར་ནང་པའི་གཞུང་དུ་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་ཡོངས་གྲགས་སུ་སྐྱེས་བུས་སེ་གོལ་གཅིག་གཏོགས་པའི་དུས་ཡུན་ལྟ་བུ་ལ་བྱ་རྫོགས་ཀྱི་ཐུང་མཐར་བྱས་ནས་དེ་ལ་ཆ་དྲུག་ཅུ་རེ་ལྔར་ཕྱེ་བའམ། ཡང་ན་ཆ་སུམ་བརྒྱ་རེ་ལྔར་ཕྱེ་བ་གཉིས་སུ་གསུངས་མོད། འོན་ཀྱང་དུས་ཀྱི་ཐུང་མཐའ་ལ་དེས་མ་ངེས་པ་ནི་གོང་དུ་མདོ་ཀུན་བཏུས་སུ་དྲངས་པའི་མདོ་སྡེ་ཕལ་པོ་ཆེར་གསུངས་པ་ལས་ཤེས་ནུས་པ་ལྟར་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཞིབ་ཏུ་བརྟགས་ཚེ་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཕྱིན་དེ་ལས་ཐུང་བའི་དུས་ཀྱི་ཆ་ཞིག་མེད་མི་དགོས་པ་དང་དུས་ཀུན་གྱི་ཐུང་མཐའ་ཡང་ཡིན་མི་དགོས་པར་སྣང་ངོ་། །དེ་ལྟ་ནའང་རང་སྡེ་ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་རྣམས་ནི། གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་རྩ་བའི་རྩོམ་གཞིར་གྱུར་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཆ་མེད་དུ་འདོད་པ་བཞིན་དུ། གཟུགས་ཅན་མིན་པའི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་སུ་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་དུས་སྔ་ཕྱིའི་ཆར་ཕྱེ་བའི་དུས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་ཀྱང་། རང་ཉིད་ལ་ནང་གསེས་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱིའི་ཆ་གསིལ་དུ་མེད་པས་དུས་ཆ་མེད་དུ་སྨྲའོ། །དབུ་སེམས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཆ་མེད་མི་བཞེད་པས། དེ་དག་གི་ལུགས་ལའང་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་མ་དུས་ཀྱི་ཐུང་མཐའ་དང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཟུགས་ཀྱི་ཆུང་མཐར་འཇོག་དགོས་མོད། ཐུང་མཐའ་དང་ཆུང་མཐའ་ཟེར་དོན་ནི་དེ་ལས་ཕྲ་བའི་ཆ་འབྱེད་རྒྱུ་མེད་པ་ལ་བྱེད་ན་ཆ་མེད་དུ་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཆ་ཕྱེ་ནས་མཐར་ཐུག་རྒྱུ་མེད་ན་ཐུང་མཐའ་དང་ཆུང་མཐར་འཇོག་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་པ་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ལན་འདེབས་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པར་མངོན། དཔེར་ན། མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བར། ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མཐའ་ཡོད་པ། །དེ་བཞིན་ཐོག་མ་དབུས་བརྟག་གོ །དེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་གསུམ་བདག་ཕྱིར། །འཇིག་རྟེན་སྐད་ཅིག་གནས་པ་མིན།།218 ཞེས་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་མ་ལྟ་བུའང་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་གྱི་ཆ་དང་ལྡན་པས་ཆ་མེད་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་ལྟ་བུར་བརྟགས་ན། དུས་ཀྱི་ཐུང་མཐའི་ཚད་ཇི་ཙམ་ཞིག་ངོས་བཟུང་ནའང་། དེ་ལ་དུས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གི་ངོ་བོ་འཇོག་ཕྱིན། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་སྐད་ཅིག་ནི་འཇོག་ཏུ་མེད་པས། དུས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་དེར་རྟོག་པས་བརྟགས་པའི་ཚེ། དེ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཕྱི་མ་དང་དབུས་ཀྱི་ཆ་གསུམ་ཡོད་པར་ངེས་པར་ཁས་ལེན་དགོས་པར་འགྱུར་བར་བཞེད་པར་སྣང་། དེས་ན་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་ལ་རྩོམ་བྱེད་མཐར་ཐུག་པ་རྡུལ་ཆ་མེད་འཇོག་མི་ནུས་པ་བཞིན་དུ། དུས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་དུས་སྐད་ཅིག་ཆ་མེད་ཀྱང་མི་བཞེད་པར་དབུ་སེམས་ཀྱི་མཁས་པ་རྣམས་མཐུན་ནོ།།

218 སྡེ་དགེ བསྟན། སྐྱེས་རབས། གེ ལེའུ་དང་པོ། ཤླཽཀ ༦༩ ཤོག ༡༠༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༦ ཤོག ༢༩༤

༥ མི་རྟག་པ་ཕྲ་མོ་འཇོག་ཚུལ།

སྤྱིར་རྟག་མི་རྟག་ཅེས་པ་འགྱུར་ལྡོག་འགྲོ་མི་འགྲོའི་སྟེང་ནས་འཇོག་ཅིང་། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་འགྱུར་ལྡོག་འགྲོ་བ་ཡང་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡོད་ན་འགྱུར་ལྡོག་འགྲོ་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང་། རྒྱུ་རྐྱེན་མེད་ན་འགྱུར་ལྡོག་འགྲོ་རྒྱུ་མེད། དེ་ཡང་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཤིག་ཡིན་ཕྱིན་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ལ། འགྱུར་བ་འགྲོ་བ་འདི་དག་ཀྱང་གཙོ་བོར་རང་ཉིད་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པས་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་སྡོད་པར་དུས་ཀུན་ཏུ་འགྱུར་བ་འགྲོ་བ་སྟེ། དཔེར་ན། ལྗོན་ཤིང་གི་ལོ་མ་འགྱུར་བ་ཕྱིན་ནས་དགུན་དུས་སུ་ས་ལ་ལྷུངས་པ་འདི་དགུན་དུས་ཀྱི་གྲང་བའི་རེག་བྱ་སླེབས་ནས་གློ་བུར་དུ་འགྱུར་བ་འགྲོ་བ་ཞིག་མིན་པར་ཞག་དང་བདུན་ཕྲག་རེ་རེའི་ནང་འགྱུར་བ་ཕྱིན་ནས་མཐར་ས་ལ་ལྷུངས་པ་ཞིག་ཡིན། ཉིན་མང་པོའི་ནང་གི་འགྱུར་ལྡོག་དེ་ཡང་ཤིང་ལོ་དེ་ཉིད་གྲུབ་ཙམ་ཉིད་ནས་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་གྲུབ་པས་ཡིན་ལ། གལ་ཏེ་ཤིང་ལོ་དེ་ཉིད་གྲུབ་ཙམ་ཉིད་ནས་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་གྲུབ་མེད་ན། འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཤིང་གི་ལོ་མ་ཞིག་སྟོན་ཁའི་དུས་སུ་ཁ་དོག་སེར་པོ་ཆགས་ཤིང་དགུན་དུས་སུ་ས་ལ་ལྷུངས་པ་རྣམས་ཡོང་མི་ཐུབ། དེས་ན་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་གིས་འགྱུར་བ་འགྲོ་བ་རྣམས་མིག་གིས་མི་མཐོང་ཡང་དོན་ལ་འགྱུར་བ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་གིས་འགྱུར་བ་ཕྲ་མོ་དེ་མེད་ན་འགྱུར་བ་རགས་པ་དེ་དག་ཡོང་མི་ཐུབ་བོ།།

མི་རྟག་པའི་འདོད་ཚུལ་ལ། བྱེ་བྲག་སྨྲ་བས་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་གནས་འཇིག་གསུམ་གྱིས་གཟུགས་ཕུང་ལྟ་བུ་གཅིག་འདུས་བྱས་སུ་མཚོན་པ་ན། རང་ཉིད་སྐྱེ་བ་སོགས་ཡིན་པས་མི་མཚོན་གྱི་རང་ཉིད་སྐྱེད་བྱེད་སོགས་དོན་གཞན་ཡོད་པས་འདུས་བྱས་སུ་མཚོན་པ་ཡིན་ལ། དེས་ན་མཚན་ཉིད་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་སོགས་ལ་མི་འདོད་ཀྱི། སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་པོ་དང་། གནས་པར་བྱེད་པ་པོ་དང་། འཇིག་པར་བྱེད་པ་པོའི་རྫས་དོན་གཞན་ཞིག་ལ་འདོད་ཅིང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་མཚན་ཉིད་བཞི་དུས་གཅིག་ཏུ་ཡོད་ཀྱང་། དེ་དག་གཞི་དེ་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ་དང་པོ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་དང་། དེ་ནས་གནས་པའི་བྱ་བ་དང་། དེ་ནས་རྒ་བ་དང་། དེ་ནས་འཇིག་པའི་བྱ་བ་རྣམས་རིམ་གྱིས་འཇུག་པར་འདོད་དོ། །མཚན་ཉིད་སྐྱེ་གནས་རྒ་འཇིག་བཞི་ཡང་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་སོགས་ལ་མི་འདོད་པར་འདུས་བྱས་དེ་དང་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་པོ་དང་། གནས་པར་བྱེད་པ་པོ་དང་། རྙིངས་པར་བྱེད་པ་པོ་དང་། འཇིག་པར་བྱེད་པ་པོའི་རྫས་དོན་གཞན་ཞིག་ལ་འཇོག་ཅིང་། དེ་ཡང་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་འདུས་པས་བྱས་པ་ཞེས་བྱེད་པོ་དང་འབྲེལ་བའི་བྱ་བ་ལ་བསམ་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། “དེ་ལ་སྐྱེ་བས་ནི་ཆོས་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །གནས་པས་ནི་གནས་པར་བྱེད་དོ། །རྒ་བས་ནི་རྙིངས་པར་བྱེད་དོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་འཇིག་པར་བྱེད་དོ། །”219 ཞེས་དང་། མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་དོན་གསལ་ལས། “འདིར་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྫས་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་དག་ཡིན་པར་འདོད་པས།”220 ཞེས་གསུངས། དེས་ན་དུས་ཤིན་ཏུ་ཐུང་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་ནི་མཚན་ཉིད་འདི་དག་མི་འཇོག་སྟེ། མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། “བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་དེ་འདུས་བྱས་ཉིད་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བཞེད་ནས། གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པར་ཟད་ཀྱི་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་མ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་མངོན་ནོ། །”221 ཞེས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ།།

219 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་གཉིས་པ། ཤོག ༨༠ དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༢༠༠

220 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། གུ གནས་གཉིས་པ། ཤོག ༡༥༨ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༠ ཤོག ༣༧༨

221 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་གཉིས་པ། ཤོག ༨༡ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༢༠༢

ནང་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་མདོ་སྡེ་པས་ནི། འདུས་བྱས་རྣམས་སྐད་ཅིག་དང་པོར་སྐྱེས། བར་དུ་གནས། དེ་ནས་འཇིག་རྒྱུ་དང་ཕྲད་ནས་འཇིག་པ་དེ་འདྲ་མིན་པར། སྐད་ཅིག་དང་པོ་གྲུབ་ཙམ་ཉིད་ནས་རང་ཉིད་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་སྡོད་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་ཟིན་པ་དང་། སྐད་ཅིག་དང་པོ་སྐད་ཅིག་གཉིས་པའི་དུས་སུ་མི་སྡོད་པ་ནི། སྐད་ཅིག་དང་པོ་རང་དུས་སུ་མི་སྡོད་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པས་སྐད་ཅིག་གཉིས་པའི་དུས་སུ་མ་བསྡད་པ་དེ་བྱུང་བ་ཡིན། དེས་ན་སྐད་ཅིག་དང་པོ་དེ་ཉིད་སྐད་ཅིག་དང་པོའི་རང་དུས་སུ་མི་སྡོད་པའི་བདག་ཉིད་དེ་རང་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ལས་གྲུབ་པ་ཡིན་པར་འདོད། དེ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་དང་། འཇིག་པའི་བྱ་བ་དང་། གནས་པའི་བྱ་བ་ལ་འདོད་ཅིང་། དེ་ཡང་མྱུ་གུ་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན། མྱུ་གུ་ལྟ་བུ་སྔོན་མེད་གསར་དུ་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་དང་། སྐད་ཅིག་སྔ་མའི་རྒྱུན་གནས་པ་ནི་གནས་པ་དང་། སྐད་ཅིག་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་ནི་འཇིག་པའམ་རྒ་བ་ཡིན་ལ། མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་དེ་དག་དུས་མཉམ་དུ་གྲུབ་ཅིང་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དང་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་པར་འདོད་ལ། དེ་ལྟར་ཡང་རྟོག་གེ་འབར་བ་ལས། “དཔེར་ན་མདོ་སྡེ་པ་དག་ན་རེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པའི་མཐུ་བསྐྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུན་ལ་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་གང་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་གནས་པ་ནི་གནས་པ་ཡིན་ལ། སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་མི་འདྲ་བར་རྒས་ཤིང་བྲལ་བ་ནི་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར།”222 ཞེས་གསུངས།

222 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཛ། ལེའུ་གསུམ་པ། ཤོག ༧༣ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥༨ ཤོག ༡༨༣

དེ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་གང་ཡིན་ན་ཡང་རང་ཉིད་གྲུབ་ཙམ་ནས་འཇིག་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དཔལ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པའི་ཚད་མ་རྣམ་ངེས་ལས། “མི་རྟག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཕྱིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་གཞན་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དེ། དངོས་པོ་སྐད་ཅིག་མར་གནས་པའི་ཆོས་ཅན་དེ་ཁོ་ན་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །”223 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟ་ན་མདོ་སྡེ་པ་དག་བྱེ་སྨྲ་དང་མི་འདྲ་བར་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་མའི་ཡུན་ཚད་ལས་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཞིག་ཡིན་ནའང་མཚན་ཉིད་གསུམ་ཚང་བར་འདོད་དེ། མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་དོན་གསལ་ལས། “གཞན་དག་ན་རེ་ནི་སྒྲ་དང་མེ་ལྕེའི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་རང་གནས་པ་གང་ཡིན་པའི་གནས་པ་ཡོད་ལ། དེའི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །”224 ཞེས་འབྱུང་བའི་གཞན་དག་ཅེས་པ་དེ་མདོ་སྡེ་པ་ལ་བྱ་དགོས་སོ།།

223 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཅེ། ལེའུ་གཉིས་པ། ཤོག ༡༨༣ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༦༨༥

224 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། གུ གནས་གཉིས་པ། ཤོག ༡༦༣ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༠ ཤོག ༣༩༠

སེམས་ཙམ་པ་དང་དབུ་མ་པ་གཉིས་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་གནས་འཇིག་གསུམ་བྱ་བ་ལ་འདོད་པ་དང་། དེ་དག་དུས་མཉམ་དུ་གྲུབ་པར་འདོད་པ་མདོ་སྡེ་པ་དང་མཚུངས། དེ་ཡང་གཞི་བསྡུ་བ་ལས། དེ་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ། །མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚེ་རབས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུན་དང༌། སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུན་ནོ། །དེ་ལ་རྒྱུན་སྔ་མ་ཤོས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང་དེར་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བའོ། །ཐ་མར་འཆི་བ་ནི་འཇིག་པའོ། །ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་བར་གཞོན་ནུ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་སུ་ནི་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ། ཚེའི་ཚད་ཇི་ཙམ་པར་གནས་པས་ན་གནས་པའོ། །གནས་སྐབས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པས་ན་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ནས་རྒྱུན་ཕྱི་མ་ཤོས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་སར་པ་སར་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བའོ། །སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་པ་དེ་ལས་ལྷག་པར་མི་གནས་པ་ནི་འཇིག་པའོ། །སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་པ་ཙམ་ལ་གནས་པ་ནི་གནས་པའོ། །གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་གཉིས་ཏེ། ཐ་དད་པའི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དང༌། ཐ་དད་པར་འགྱུར་བའི་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་ཐ་དད་པའི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་འདུ་བྱེད་རྒྱུན་འདྲ་བར་འཇིག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཐ་དད་པར་འགྱུར་བའི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་རྒྱུན་མི་འདྲ་བར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ལུས་ནི་གནས་པ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་དེ་དེ་བས་ན་འདི་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་མཚན་ཉིད་གཅིག་ཏུ་འདོགས་སོ།།225 ཞེས་སོགས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ།།

225 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ཟི། བམ་པོ་ལྔ་པ། ཤོག ༡༧༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༤ ཤོག ༡༡༨༩

དེ་ལ་མི་རྟག་པའི་ངོ་བོ་ནི། སྐད་ཅིག་མའོ། །མི་རྟག་པའི་ངོ་བོར་བཞག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་རང་གྲུབ་པའི་དུས་ལས་དུས་གཉིས་པར་མི་སྡོད་པ་ཡིན་གྱི་ཡུད་ཙམ་ཞིག་ལས་མི་སྡོད་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་དོན་མིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡུན་རིང་ཐུང་སྣ་ཚོགས་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། ལོ་གཅིག་ལ་མཚོན་ན། རང་གྲུབ་དུས་དེ་ལ་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ཡོད་ཅིང་། ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་འདས་པའི་ཚེ་ལོ་དེ་མི་སྡོད་པ་ཡིན། ཡང་རང་གྲུབ་པའི་དུས་ལས་དུས་གཉིས་པར་མི་སྡོད་པ་དེ་ཉིན་ཞག་གཅིག་དང་ཚོགས་ན་རང་གྲུབ་དུས་དེ་ཆུ་ཚོད་ཉེར་བཞིའི་ཡུན་ཚད་ཅན་དུ་འགྱུར་ལ། དུས་ཀྱི་ཐུང་བ་སྐར་ཆ་གཅིག་གི་ཡུན་ཚད་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་དང་ཚོགས་ན་སྐར་ཆ་གཅིག་གི་ཡུན་ཚད་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ།།

འོ་ན་དུས་རབས་གཅིག་ལྟ་བུ་མི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་མ་རྫོགས་ཀྱི་བར་དུ་གནས་སམ་མི་གནས། མི་གནས་ན་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་མ་རྫོགས་ཀྱི་བར་དུ་ལོ་གནས་པ་དང་འགལ་ལ། གནས་ན་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལས་མི་གནས་པའི་མི་རྟག་པ་ཡིན་པ་དང་འགལ་ལོ་སྙམ་ན། དེ་ནི་རྒྱུན་འཇོག་ཚུལ་ཇི་བཞིན་མི་ཤེས་པའི་སྐྱོན་ཡིན་ཏེ། དབུ་མ་བཞི་བརྒྱ་པ་ལས། ཇི་ལྟར་རྒྱུན་ལ་བལྟ་ཉེས་ན། །རྟག་པ་ཡོད་ཅེས་བྱར་འགྱུར་བ།།226 ཞེས་རྒྱུན་ལ་བལྟ་ཉེས་པ་སྟེ་དེ་ཆ་བཅས་སུ་འཇོག་ཚུལ་མི་ཤེས་ན་རྟག་པར་འཁྲུལ་བར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཡང་ལོ་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཆ་ཅན་ཡིན་ཞིང་། ཆ་དང་ཆ་ཅན་ངོ་བོ་གཅིག་ཡིན་པས། དེའི་ཆ་ཤས་ཟླ་བ་དང་པོ་འཇིག་པས་ཆ་ཅན་ལོ་འཇིག་པ་སོགས་འདུས་བྱས་ཀུན་ལ་འདྲ། འོན་ཀྱང་ལོའི་ཆ་ཤས་ཟླ་བ་གཅིག་འཇིག་པ་ན་ཆ་ཅན་ལོ་འཇིག་པ་ཡིན་ཡང་ཞིག་པ་མིན། མི་སྡོད་པ་ཡིན་ཡང་མ་བསྡད་པ་མིན་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་འབྱེད་དགོས།

226 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཚ། རབ་བྱེད་བཅུ་བཞི་པ། ཤླཽཀ ༢༢ ཤོག ༡༦ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥༧ ཤོག ༨༡༥

སྤྱིར་མི་རྟག་པ་ལ་རྒྱུན་གྱིས་མི་རྟག་པ་དང༌། སྐད་ཅིག་གིས་མི་རྟག་པ་གཉིས་སུ་བྱ་སྟེ། སློབ་དཔོན་པྲཛྙཱ་ཝརྨའི་ཚོམས་ཀྱི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ལས། “མི་རྟག་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྒྱུན་གྱིས་མི་རྟག་པ་དང༌། སྐད་ཅིག་གིས་མི་རྟག་པ་སྟེ།”227 ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ། དེ་གཉིས་ལས་དང་པོ་ལ་རགས་པའི་མི་རྟག་པ་དང༌། གཉིས་པ་ལ་ཕྲ་བའི་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། ལྷས་བྱིན་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན། ལྷས་བྱིན་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་མི་སྡོད་པ་ནི་གནག་རྫིས་ཀྱང་མངོན་སུམ་གྱིས་ངེས་ནུས་པས་ཤིན་ཏུ་རགས་ལ། དེ་ལས་སྐད་ཅིག་དང་པོའི་དུས་ཀྱི་ལྷས་བྱིན་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་མི་སྡོད་པ་ཕྲ་ཞིང་། དེ་ལས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་དང་པོའི་དུས་ཉིད་ནས་འཇིག་པ་ཕྲ་བས། མི་རྟག་པ་ཕྲ་མོ་རྟོགས་པ་ལ་སྤྱིར་རགས་པའི་མི་རྟག་པ་ལ་སྔོན་དུ་གོ་བ་ཆགས་པ་དགོས་སོ།།

227 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཐུ། བཅོ་བརྒྱད་པ་མེ་ཏོག་གི་ཚོམས་ཀྱི་འགྲེལ་པ། ཤོག ༢༥ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༣ ཤོག ༦༥༣

ཡང་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པའི་ཕྲ་བའི་མི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་མེད་ན། རྒྱུན་གྱིས་མི་རྟག་པ་འཇོག་མི་ཤེས་ལ། སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པའི་ཕྲ་བའི་མི་རྟག་པ་དེ་ཡང་གློ་བུར་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་ཞིག་གམ། ཕྱིས་འབྱུང་གི་རྒྱུ་གཞན་ཞིག་གིས་འཇིག་པ་མིན་པར་རང་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།

རྒྱུན་གྱིས་མི་རྟག་པ་ནི། ཕུང་པོ་ལྔའི་བཤད་པ་ལས། རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་སྐྱེས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། མ་ཤི་བའི་བར་དུ་སྐད་ཅིག་མའི་མཚན་ཉིད་བྲེང་མ་ཆད་པ་ལ་རྒྱུན་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་པ་ནི་རིས་མཐུན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་ཆད་ནས་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མའི་རྗེས་སུ་ཕྱི་མ་མི་འབྲང་བ་བྱུང་སྟེ། རིས་མི་མཐུན་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་གཞན་སྐྱེས་པ་ལ་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལ་མི་རྟག་པ་ཞེས་གདགས་སོ།།228 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ལོ་དགུ་བཅུར་སླེབས་པའི་མི་རྒས་འཁོགས་དེ་གློ་བུར་དུ་རྒས་འཁོགས་ཆགས་པ་མིན་པར། ཐོག་མར་མངལ་ན་གནས། དེ་ནས་བཙས་པ་དང་། བྱིས་པའི་དུས་སོགས་ནས་རྒན་པོའི་བར་རིམ་བཞིན་འཕོ་འགྱུར་ཕྱིན་ཏེ་མཐར་རྒས་འཁོགས་ཆགས་པ་ལྟ་བུ། དེ་ཡང་ཐོགས་མེད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས། དུས་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། མངལ་ན་གནས་པའི་དུས་དང༌། བཙས་པའི་དུས་དང༌། བྱིས་པའི་དུས་དང༌། གཞོན་ནུའི་དུས་དང༌། ལང་ཚོའི་དུས་དང༌། དར་ལ་བབ་པའི་དུས་དང༌། རྒས་པའི་དུས་དང༌། འཁོགས་པའི་དུས་སོ། །དེ་ལ་མངལ་ན་གནས་པའི་དུས་ནི་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །བཙས་པའི་དུས་ནི་དེ་ཡན་ཆད་དང༌། འཁོགས་པའི་དུས་མན་ཆད་དོ། །བྱིས་པའི་དུས་ནི་འགྲོ་བ་དང་རྩེ་མི་ནུས་པ་མན་ཆད་དོ། །བྱིས་པ་གཞོན་ནུའི་དུས་ནི་དེ་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །ལང་ཚོའི་དུས་ནི་འདོད་པ་སྤྱོད་ནུས་པ་ནས་ལོ་སུམ་ཅུ་མན་ཆད་དོ། །དར་ལ་བབ་པའི་དུས་ནི་ལོ་ལྔ་བཅུ་མན་ཆད་དོ། །རྒས་པའི་དུས་ནི་ལོ་བདུན་ཅུ་མན་ཆད་དོ། །དེ་ཡན་ཆད་ནི་འཁོགས་པའི་དུས་སོ། །229 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།།

228 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། སི། ཤོག ༨༨ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༨༩༡

229 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ཚི། བམ་པོ་གསུམ་པ། ཤོག ༢༤ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༢ ཤོག ༧༢༦

ཕྲ་བའི་མི་རྟག་པ་ལ་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་། བྱ་རྫོགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ཡོད་པ་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཅིང་། སྤྱིར་མི་རྟག་པ་དེ་གཞི་རགས་པ་མར་མེ་སྐད་ཅིག་ཐ་མ་ལྟ་བུ་དང་སྦྱར་ནས་མངོན་སུམ་གྱིས་ངེས་ན་རགས་པའི་མི་རྟག་པར་འགྱུར་ལ། གཞི་ཕྲ་བ་དང་སྦྱར་ནས་རྟགས་ལས་ངེས་དགོས་ན་ཕྲ་བའི་མི་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན། རང་གྲུབ་པའི་དུས་ལས་དུས་གཉིས་པར་མི་སྡོད་པ་དེ་ཚེས་གཅིག་དང་ཚོགས་ན་རང་གྲུབ་དུས་དེ། ཡུད་ཙམ་སུམ་ཅུའི་ཡུན་ཚད་དུ་འགྱུར་ལ། དུས་ཀྱི་ཐུང་བའི་མཐར་ཐུག་པ་དང་ཚོགས་ན་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་མའི་ཡུན་ཚད་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་རང་གྲུབ་པའི་དུས་ལས་དུས་གཉིས་པར་མི་སྡོད་པ་དེ་ལ་ཕྲ་རགས་གཉིས་ཡོད།

འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་རང་ཉིད་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྲུབ་ཅིང་། རང་གྲུབ་པའི་དུས་ལས་དུས་གཉིས་པར་མི་སྡོད་པ་ཡིན་པའི་ཚུལ་ནི། ནམ་མཁའི་མདོག་གིས་འདུལ་བའི་བཟོད་པའི་མདོ་ལས། “ཆོས་འདི་དག་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་སྐྱེས་ནས་སྐད་ཅིག་མ་འདི་ཉིད་ལ་འཇིག་སྟེ། སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །”230 ཞེས་དང་། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས་ཀྱང་། རྒྱུ་མེད་ཕྱིར་ན་འཇིག་པ་ནི། །རང་གི་ངོ་བོས་རྗེས་འབྲེལ་ཉིད།།231 ཅེས་བྱས་པ་རང་གྲུབ་ཙམ་ནས་འཇིག་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རང་ཆས་སུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ནི། བྱས་པ་འཇིག་པར་བསྐྱེད་པ་ནི་རང་ཡོད་ཙམ་དུ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་རྒྱུ་གཞན་མེད་པར་རང་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རང་འཇིག་པར་ཡང་བསྐྱེད་པར་གསུངས། སྦྱོར་བ་འགོད་ན། བྱས་པ་ཆོས་ཅན། རང་གྲུབ་ཙམ་ནས་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཏེ། ཕྱིས་འབྱུང་གི་རྒྱུ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པར་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་རང་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། ཞེས་པའོ།།

230 སྡེ་དགེ བཀའ། མདོ་སྡེ། འ། ཤོག ༡༥༠ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༧ ཤོག ༣༦༨

231 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཅེ། རང་དོན་ལེའུ། ཤླཽཀ ༡༩༥ ཤོག ༡༠༢ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༤༨༦

ཡང་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དེས་འཇིག་པ་གཞན། །བསྐྱེད་པས་དེ་ནི་འཇིག་འགྱུར་ན། །232 ཞེས་གལ་ཏེ་བུམ་པ་ལྟ་བུ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བུམ་པ་རང་གྲུབ་ཙམ་ནས་འཇིག་པ་ངང་གིས་གྲུབ་པ་མིན་པར་ཕྱིས་འབྱུང་གི་འཇིག་པ་དོན་གཞན་ཞིག་བསྐྱེད་པས་བུམ་པ་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་ཞེས་ཕྱོགས་སྔའི་འདོད་པ་བཀོད་ནས། དེ་མི་འཐད་པའི་ཚུལ་ཡང་། གཞུང་དེ་ཉིད་ལས། དེ་ནི་བདག་ཉིད་གྲུབ་གྱུར་ན། །བདག་ལ་ཕན་འདོགས་བྱེད་པ་གང༌། །བདག་ལ་ཕན་འདོགས་བྱེད་མིན་ན། །དེ་ཡིས་ལྟོས་བྱ་གང་ཅི་ཞིག །ལྟོས་མེད་དངོས་པོ་ནམ་ཡང་ནི། །དེ་ལྟ་མིན་པར་ཅི་ལྟར་འགྱུར།།233 ཞེས་གཟུགས་སོགས་འདུས་བྱས་རྣམས་རང་ཉིད་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་འདོད་པའི་ཕྱིས་འབྱུང་གི་འཇིག་རྒྱུ་དེས། གཟུགས་སོགས་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། གནོད་པ་གང་ཡང་མི་བྱེད་ཅིང་། ཕྱིས་འབྱུང་གི་འཇིག་རྒྱུ་དེས་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་འཇིག་པ་ལ་ཕན་འདོགས་བྱེད་པ་མིན་ན། ཕྱིས་འབྱུང་གི་འཇིག་རྒྱུ་དང་། གཟུགས་སོགས་འཇིག་པ་གཉིས་ལྟོས་བྱ་ལྟོས་བྱེད་དུ་མི་འཐད་པར་གསུངས་སོ།།

232 གོང་མཚུངས། གཞན་དོན་ལེའུ། ཤླཽཀ ༢༨༢ ཤོག ༡༥༠ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༥༩༩

233 གོང་མཚུངས། གཞན་དོན་ལེའུ། ཤླཽཀ ༢༨༣-༢༨༤ ཤོག ༡༥༠ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༥༩༩

འདུས་བྱས་སྐད་ཅིག་མར་སྒྲུབ་པ་འདི་ནང་པའི་གཞུང་སྤྱི་དང་། ཁྱད་པར་ཚད་མ་རིག་པའི་གཞུང་རྣམས་སུ་གཙིགས་ཆེ་བར་མཛད་སྣང་ལ། དེ་ལ་གནད་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ནི་འཇིག་པ་ཕྱིས་འབྱུང་གི་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པར་སྒྲུབ་པ་དེ་ཡིན་པས་འདིར་ནི་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་རགས་ཙམ་སྨྲས་པ་ལས། ཞིབ་ཏུ་ཤེས་འདོད་པ་རྣམས། གཙོ་བོར་སློབ་དཔོན་ཆོས་གྲགས་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་རང་དོན་ལེའུའི་སྨད་དུ་བྱུང་བའི་གཞུང་གོང་དུ་དྲངས་པའི་ཚིགས་བཅད། རྒྱུ་མེད་ཕྱིར་ན་འཇིག་པ་ཉིད། །ཅེས་པའི་ཐད་ཀྱི་རྩ་འགྲེལ་དང་། ལྷག་པར་ཚད་མ་རྣམ་ངེས་རང་དོན་ལེའུར། “ཡང་ན་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱས་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ། །”234 ཞེས་སོགས་ཀྱིས་འདུས་བྱས་ངོས་གཟུང་བ་དང་། དེ་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པ། འཇིག་པ་ཕྱིས་འབྱུང་གི་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ལ་རྩོད་པ་སྤོང་བ། དེ་ལྟ་ནའང་འཇིག་པ་རྒྱུ་མེད་དུ་མི་ཐལ་བ་དང་། དེས་ན་འཇིག་པ་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་སོགས་རྒྱས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ལས་ཤེས་ནུས། གཞུང་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱབ་རྟེན་དུ་ཞི་བ་འཚོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་པ་དང་། དེའི་དཀའ་འགྲེལ་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལས་མཛད་པ་ལས་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པ་བརྟན་པའི་དངོས་པོ་བརྟག་པ་དང་། ཆོས་མཆོག་གི་སྐད་ཅིག་མ་གྲུབ་པ་དང་། དེའི་འགྲེལ་པ་བྲམ་ཟེ་མུ་ཏིག་བུམ་པས་མཛད་པ་སོགས་ཀྱང་ཡོད་པས་གཞུང་དེ་རྣམས་ལས་ནང་པའི་རིགས་པ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནས་འདུས་བྱས་སྐད་ཅིག་མར་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པའི་གནད་ཕྲ་ཞིང་ཞིབ་པ་ལེགས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པར་མཛད་དོ།། །།

234 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཅེ། རང་དོན་ལེའུ། ཤོག ༡༧༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༦༧༧

སྐབས་བཞི་པ། གཟུགས་ཅན་རྩོམ་བྱེད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་རྣམ་གཞག

༡ སྤྱི་བཤད།

སྤྱིར་གཟུགས་ཕྲ་རགས་ཞེས་པ་ནི། བོངས་ཚོད་ཆེ་ཆུང་དང་དབང་པོ་ལ་སྣང་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་འབྱེད་ཀྱི། མི་རྟག་པ་ཕྲ་རགས་ལྟར་རྟོགས་དཀའ་སླའི་སྒོ་ནས་འབྱེད་པ་མིན། གཟུགས་རགས་པ་ལ་ཆེ་བ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ས་གཞི་ལྟ་བུ་དང་ཆུང་བ་ཉི་ཟེར་གྱི་རྡུལ་སོགས་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་ཡོད། གཟུགས་ཕྲ་མོ་ལའང་ནང་གསེས་དུ་མ་ཡོད་པ་ལས་ཐམས་ཅད་ལས་ཕྲ་བ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བོ། །དེ་ཡང་བསགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རགས་པའི་གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ལ་འབྱུང་བ་བཞི་ཀའི་རྡུལ་རྫས་ཡོད་པར་རིགས་པས་བསྒྲུབས་པ་སོགས་ལས། ཕྱི་ནང་གི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་བློས་ཆ་ཤས་ཕྱེ་སྟེ་རྣམ་པར་བརྟགས་ན་རྩོམ་བྱེད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་བསགས་པ་ལས་རགས་པའི་གནས་སྐབས་གྲུབ་པ་སོགས་ནི། ཕྱི་དོན་འདོད་པའི་སྔོན་གྱི་ནང་པའི་མཁས་པ་རྣམས་སྤྱི་མཐུན་དུ་ཞལ་གྱིས་བཞེས་མོད། དེ་ལྟ་བུའི་རགས་པ་རྩོམ་བྱེད་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་གི་གནས་ལུགས་གང་ཡིན་དང་། ཕྲ་མོ་བསགས་པ་ལས་རགས་པ་གྲུབ་ཚུལ། དེ་བཞིན་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་དབང་པོའི་ཤེས་པར་སྣང་མི་སྣང་དང་། ཆ་དང་བཅས་མ་བཅས་སོགས་ལ་ནི། སྔོན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་བཞེད་པ་མི་འདྲ་བ་བྱུང་ངོ་། །དེ་ཡང་རགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཕྲ་མོ་བསགས་པའམ་འདུས་པ་ལས་གྲུབ་པའི་ཚུལ་འདི་ནི། སྤྱིར་སྔོན་གྱི་རྒྱ་གར་གྱི་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀའི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་མང་པོ་ཞིག་གི་སྤྱི་མཐུན་གྱི་ལྟ་ཚུལ་དུ་གནས་ལ། དེ་ཡང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆ་ནས་བཤད་ན། རྒྱ་གར་གྱི་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བའི་ནང་ནས་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་སྐོར་ལ་ཆེས་སྔ་མོ་ནས་བཤད་པ་རྒྱས་ཤོས་བྱེད་མཁན་ནི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་མུ་སྟེགས་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་ཆེ་གྲས་བྱེ་བྲག་པ་དང་རིག་པ་ཅན་པ་གཉིས་ཡིན་པར་གྲགས་སོ།།

༢ གཟུགས་ཀྱི་ཆུང་མཐའ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འཇོག་ཚུལ།

མུ་སྟེགས་བྱེ་བྲག་པ་དང་རིག་པ་ཅན་པས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཚིག་གི་དོན་དྲུག་ཏུ་འདུས་པར་འདོད་ཅིང་། ཚིག་དོན་དྲུག་ནི། ༡ རྫས་དང་། ༢ ཡོན་ཏན་དང་། ༣ ལས་དང་། ༤ སྤྱི་དང་། ༥ བྱེ་བྲག་དང་། ༦ འདུ་བ་བཅས་སོ། །དང་པོ་རྫས་ནི། རང་རྐྱ་ཐུབ་པས་གཞན་ལ་བརྟེན་མི་དགོས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་དོན་གཞན་གྱི་རྟེན་བྱེད་པས་རྫས་ཞེས་བྱ་ཞིང་། རྫས་དེ་ནི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ། འདུ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་བཅས་ཁྱད་ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་ནོ། །བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་འགུལ་བསྐྱོད་ཡོད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ནི་དེ་ལ་ཡོན་ཏན་མང་པོ་ཡོད་པ། འདུ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ནི་དངོས་པོ་ཕན་ཚུན་འཕྲད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའོ། །རྫས་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་མ་ཡིན་པའི་རྫས་དང་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བའི་རྫས་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། འབྱུང་བ་བཞི་དང་ཡིད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། བདག་དུས་ཕྱོགས་ནམ་མཁའ་དང་བཞིའོ། །ཡང་རྫས་ལ་རྟག་པའི་རྫས་དང་མི་རྟག་པའི་རྫས་གཉིས་ལས་བདག དུས། ཕྱོགས། ནམ་མཁའ་བཞི་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་རྟག་པའི་རྫས་ཡིན་ལ། འབྱུང་བཞི་ལ་རགས་པ་དང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་ནི་རྟག་རྫས་སུ་འཇོག་སྟེ། དེ་མི་རྟག་པ་ཡིན་ན་རྩོམ་བྱེད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲན་ཡོད་དགོས་པ་ལ་མེད་པས་སོ། །དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་རྡུལ་ཕྲན་གྱིས་བརྩམས་པའི་རགས་པ་རྣམས་ནི་མི་རྟག་པར་འདོད་དོ།།

འཇིག་རྟེན་སྔ་མ་སྟོང་པའི་ཚེ་འབྱུང་བཞིའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་མི་འཇིག་པར་གནས་དགོས་ལ། གལ་ཏེ་དེའི་ཚེ་རགས་པ་མེད་པ་བཞིན་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱང་མེད་པར་གྱུར་ན་རགས་པ་རྣམས་སླར་ཡང་རྩོམ་པའི་ཚེ་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེའི་ཚེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཡོད་ལ་རྒྱུ་དང་མི་ལྡན་པས་རྟག་པ་ཡིན་ཞིང་། སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་པོར་ཆགས་པའི་ཚེ་ནམ་མཁར་འབྱུང་བཞིའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྟག་ཅིང་ཆ་ཤས་མེད་པ་ཕྱོགས་སོ་སོར་གནས་པ་ལས་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོས་འགྲོ་བ་རྣམས་འབྱིན་པར་འདོད་པའི་དབང་གིས་སྣོད་བཅུད་རྣམས་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བས་རྩ་བའི་རྒྱུ་མཐར་ཐུག་རྡུལ་ཕྲན་ཆ་མེད་རྟག་པ་ཞིག་འདོད། ཚུལ་འདི་སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་བཞི་བརྒྱ་པའི་འགྲེལ་པར་གསལ་བར་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་རྟག་པ་ཁོ་ན་སྟེ། རགས་པ་བྱུང་བ་ལས་ས་བོན་གྱི་ངོ་བོར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་རྣམས་མེད་ན་ནི་རགས་པ་རྣམས་ས་བོན་མེད་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་གང་ལས་བསྐལ་པ་དང་པོར་རགས་པ་རྣམས་235 འབྱུང་བར་གྱུར་པ་འཇིག་པའི་དུས་ན་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་ཐམས་ཅད་འཐོར་ཞིང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཙམ་ཞིག་ལུས་པ་ན་རགས་པ་རྣམས་སྲིད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གང་དག་གལ་ཏེ་གནས་སྐབས་དེར་རགས་པ་རྣམས་བཞིན་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རགས་པ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་ཀྱི་རྒྱུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། དེ་རྣམས་ཀྱང་རྟག་པ་ཞིག་སྟེ། ཡོད་ལ་རྒྱུ་དང་མི་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །236 ཞེས་སོ།།

235 སྣར་ཐང་དང་པེ་ཅིན་དཔར་མ་ལྟར་བཅོས་ཡོད།

236 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཡ། རབ་བྱེད་དགུ་པ། ཤོག ༡༥༣ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༠ ཤོག ༡༢༩༦

དེ་བཞིན་དུ་སློབ་དཔོན་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལའི་ཚད་མའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་པའི་དཀའ་འགྲེལ་ལས་ཀྱང་། “ས་ལ་སོགས་པ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྣམས་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་སོགས་པས་བརྩམས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ། རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ནི་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་པས་སོ། །”237 ཞེས་འབྱུང་།

237 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཟེ། བཅོ་ལྔ་པ་རྫས་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་བརྟག་པ། ཤོག ༢༥༧ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༠༧ ཤོག ༦༦༩

གྲུབ་མཐའ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ལུགས་ལ་འབྱུང་བ་བཞི་དང་དེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱང་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་བཞི་ལྡན་དང་། གསུམ་ལྡན་དང་། གཉིས་ལྡན་དང་། གཅིག་ལྡན་དུ་ཁས་ལེན་ཏེ། ས་དང་ས་རྡུལ་ལ་གཟུགས་དྲི་རོ་རེག་བྱ་བཞི་དང་ལྡན་པ་དང་། ཆུ་དང་ཆུ་རྡུལ་ལ་དྲི་མེད་པས་ལྷག་མ་གསུམ་ལྡན་དང་། མེ་དང་མེ་རྡུལ་ལ་རོ་དྲི་གཉིས་མེད་པས་ལྷག་མ་གཉིས་ལྡན་དང་། རླུང་དང་རླུང་རྡུལ་ནི་རེག་པ་ཙམ་དང་ལྡན་པས་ཡོན་ཏན་གཅིག་ལྡན་དུ་འདོད་དོ། །དེ་ལྟར་ཡང་རྟོག་གེ་འབར་བར། “ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་རྣམས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་དག་ཀྱང་རྟག་པ་སྟེ། གྲངས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་བཞི་དང་། ཡོན་ཏན་གསུམ་དང་། ཡོན་ཏན་གཉིས་དང་། ཡོན་ཏན་གཅིག་དང་ལྡན་པ་ནི།”238 ཞེས་དང་། ཡང་གཞུང་དེ་ཉིད་ལས། “གཟུགས་དང་། རོ་དང་། དྲི་དང་། རེག་བྱ་དང་ལྡན་པ་ནི་སའི་རྫས་སོ། །གཟུགས་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཆུ་སྟེ། གཤེར་བ་དང་རླན་པ་ཉིད་དོ། །མེ་ནི་གཟུགས་དང་རེག་བྱ་དང་ལྡན་པའོ། །རླུང་ནི་རེག་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ།”239 ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ།།

238 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཛ། ལེའུ་བདུན་པ། ཤོག ༢༤༢ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ།༥༨ ཤོག ༥༩༠

239 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༤༣ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥༨ ཤོག ༥༩༣

ནང་པའི་གཞུང་དུ་ནི། མངོན་པ་སྡེ་བདུན་ལས་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྒྱུར་བྱས་པ་ལས་འབྱུང་བར་གསུངས་ཤིང་། ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་གཉིས་པ་ཡས་མས་སུ་བྱོན་པའི་མངོན་པའི་སློབ་དཔོན་ཆོས་ཀྱི་དཔལ་ལམ་དྷརྨ་ཤྲིའི་ཆོས་མངོན་པའི་སྙིང་པོ་དང་།240 ཐམས་ཅད་ཡོད་སྨྲའི་ལུགས་ཀྱི་མངོན་པའི་རྣམ་གཞག་རྒྱས་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཆེན་མོ་བྱེ་བྲག་བཤད་མཚོར་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་སྐོར་ལ་བཤད་པ་རྒྱས་པར་མཛད། བྱེ་བྲག་བཤད་མཚོ་ཆེན་མོའི་གནད་རྣམས་བསྡུས་ཏེ་ལེགས་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ལ་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་རྩ་འགྲེལ་བརྩམས་ལ། ཕྱིས་ཀྱི་ནང་པའི་མཁས་པ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཡོད་སྨྲའི་ལུགས་ཀྱི་མངོན་པའི་གཞུང་ལུགས་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ལ་དབྱིག་གཉེན་གྱི་གཞུང་འདི་རྩ་བར་མཛད་པའི་སྲོལ་དར་བ་ལྟར་བོད་དུའང་རྩ་འགྲེལ་འདི་ཉིད་ལ་བརྟེན་པའི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་མཁས་པའི་འགྲེལ་པ་འགྲེལ་བཤད་དང་བཅས་པ་མང་དག་ཅིག་བསྒྱུར་ཏེ་འཆད་ཉན་གྱི་སྲོལ་དར། ལུགས་འདི་ལ་མངོན་པ་འོག་མ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་ཆགས་པ་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་པ་ལྟར་རོ།།

240 མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཆེས་སྔ་བ་འདི་བསྟན་འགྱུར་དུ་མི་བཞུགས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གི་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཡོད།

དེ་ལ་ཐོག་མར་མངོན་པ་འོག་མའི་གཞུང་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཇི་ལྟར་གསུངས་པའི་ཚུལ་ནི། དེ་ཡང་ས་ཆུ་མེ་རླུང་སྟེ་འབྱུང་བ་བཞི་དང་གཟུགས་དྲི་རོ་རེག་བྱ་སྟེ་འབྱུང་གྱུར་བཞི་བཅས་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་འདུས་པའི་སྟེང་ནས་གཟུགས་ཅན་རྣམས་གྲུབ་པ་དང་། དེའི་སྟེང་ནས་གཟུགས་ཅན་ཕྲ་རགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་བྱེད་ཅིང་། ཆ་ཅན་གྱི་གཟུགས་ཅན་རྣམས་རིམ་གྱིས་ཆ་སོ་སོར་ཕྱེ་ན་མཐར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ངོ་བོར་འགྲོ་བ་དང་། ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དུ་མ་འདུས་པ་ལས་གཟུགས་ཅན་རགས་པའི་བར་རིམ་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇོག་ལ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་རྡུལ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ཕྲ་ཤོས་དང་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་མའི་རྩོམ་གཞི་ཡིན་པར་མ་ཟད་རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱོགས་ཆ་དང་ཆ་ཤས་འབྱེད་རྒྱུ་མེད་པས་ཆ་མེད་དུ་གསུངས།

སྤྱིར་རྫས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང༌། བསགས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཉིས་བཤད་ཅིང་། དང་པོ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ཆུང་མཐའ་དང་། གཉིས་པ་ནི། འདུས་པའི་ཆུང་མཐར་འཇོག་ལ། རྫས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་མེད་དང་། བསགས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་བཅས་ཡིན། ཐོགས་བཅས་ཀྱི་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གནས་ཤིང་། གཟུགས་ཅན་གཞན་གྱིས་གཞོམ་མི་ནུས་པར་མ་ཟད། བློས་ཀྱང་ཆ་ཤས་སོ་སོར་འབྱེད་མི་ནུས་ཤིང་གཟུགས་ཀྱི་ཆུང་མཐར་གྱུར་པའི་ཆ་མེད་ཀྱི་རྡུལ་དེ། རྫས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། གཟུགས་ཅན་གཞན་གྱིས་གཞོམ་མི་ནུས་ཤིང་། དེ་ལས་ཆ་ཕྲ་བའི་བསགས་པའི་གཟུགས་གཞན་མེད་པའི་རྡུལ་དེ་བསགས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན། དཔེར་ན། ས་ཆུ་མེ་རླུང་སྟེ་འབྱུང་བཞིའི་རྡུལ་ཆ་མེད་བཞི་དང་། གཟུགས་དྲི་རོ་རེག་བྱ་སྟེ་འབྱུང་གྱུར་གྱི་རྡུལ་ཆ་མེད་བཞི་བཅས་རྫས་རྡུལ་ཆ་མེད་བརྒྱད་རེ་རེ་བ་ལྟ་བུ་རྫས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་། དེ་བརྒྱད་འདུས་པའི་ཆུང་མཐའི་རྡུལ་ལྟ་བུ་བསགས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡིན་ནོ། །རྫས་རྡུལ་ལ་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་གྱུར་གཉིས་ཡོད་པ་རྫས་རྡུལ་ལ་བརྒྱད་བཤད་པས་གྲུབ་བོ། །དེ་སྐད་དུ་ཆོས་མངོན་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ཆེན་པོ་ལས། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་གཟུགས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཅད་པ་དང་། གཞིག་པ་དང་། འབིགས་སུ་མི་རུང་བ་དང་། ལེན་པ་དང་གཏོང་བ་དང་། བཞོན་པ་དང་། གནོན་པ་དང་། འཆང་བ་དང་། འཐེན་དུ་མེད་པ་དང་། རིང་བ་དང་ཐུང་བ་དང་། ལྷམ་པ་དང་ཟླུམ་པོ་དང་། ཕྱ་ལེ་བ་དང་ཕྱ་ལེ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཐོ་བ་དང་དམའ་བ་དག་མ་ཡིན་ཞིང་། ཆ་ཤས་མེད་པ་དང་། བཤིག་ཏུ་མི་རུང་བ་དང་། མཐོང་དུ་མེད་པ་དང་། ཐོས་སུ་མེད་པ་དང་། བསྣམ་པ་དང་། མྱང་དུ་མེད་པ་དང་། རེག་ཏུ་མེད་པས། དེའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་གཟུགས་ཡིན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་བདུན་ལ་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནི་མིག་དང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་གཟུང་བར་བྱ་བའི་གཟུགས་ཀྱི་ནང་ནས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཡིན་ནོ། །241 ཞེས་དང་།

241 བྲིས་མ། བམ་པོ་བརྒྱ་དང་སོ་དྲུག་པ། ཤོག༣༥༤

མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་མཚན་ཉིད་རྗེས་འབྲང་ལས་ཀྱང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང༌། བསགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བོ། །དེ་ལ་རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་ཐམས་ཅད་པས་ཕྲ་བ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཡན་ལག་སྟེ། གང་ཞིག་གཟུགས་གཞན་ནམ་བློས་ཀྱང་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་མི་ནུས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ཆ་ཤས་མེད་པས་དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་མཐའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྐད་ཅིག་མ་ཕྱེད་མེད་པས་སྐད་ཅིག་མ་དུས་ཀྱི་མཐའ་ཉིད་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །འདུས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་གང་ལས་ཆེས་ཕྲ་བའི་འདུས་པ་གཞན་མེད་པ་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་སྟེ།གཟུགས་གཞན་གྱིས་གཞོམ་པར་མི་ནུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །242 ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ།།

242 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཅུ། གནས་གཉིས་པ། ཤོག ༡༣༡ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༡ ཤོག ༣༢༩

སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་སོགས་ཀྱིས་མངོན་པ་གོང་མའི་གཞུང་རྩ་འགྲེལ་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཇི་ལྟར་གསུངས་པའི་ཚུལ་ནི། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་པ། ཇི་ཙམ་བཤིག་ཀྱང་ཐུག་པ་མེད་ཅིང་རགས་པའི་གཟུགས་ལ་བློས་ཇི་ཙམ་དབྱེ་བར་ནུས་ཀྱི་བར་དུ་ཆ་ཤས་སུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་ཆུང་མཐའ་ཡིད་ངོར་སྣང་བའི་ཆ་བཅས་ཀྱི་གཟུགས་ཤིག་ལ་འདོད་དེ། ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་ལས། “རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་ནི་གཟུགས་འདུས་པའོ་ཞེས་གང་བརྗོད་པ་དེ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལུས་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བློས་མཐར་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ནས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། རིལ་པོའི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་གཞིག་པ་དང༌། གཟུགས་ལ་རྫས་སུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་པར་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །”243 ཞེས་དང་། ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་བཤད་པ་ལས་ཀྱང་། “བཤིག་ན་མུ་ཐུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློས་མཐར་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ནས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་བཞག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། བློས་ཇི་ཙམ་དུ་ཆ་ཤས་ཀྱིས་བཤིག་པའི་མཐར་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་ནུས་པ་དེ་ཙམ་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པའོ། །”244 ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ།།

243 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། རི། ཀུན་ལས་བཏུས་གཉིས་པ། ཤོག ༧༧ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༦ ཤོག ༡༩༦

244 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ལི། བམ་པོ་བཞི་པ། ཤོག ༣༨ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༦ ཤོག ༡༠༤༨

རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་དབྱིབས་ཡོད་མེད་ནི། བུམ་པ་ལྟ་བུའི་ཚོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཕན་ཚུན་རྫས་ཐ་དད་ཡིན་ཡང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབྱིབས་ཟླུམ་པོ་ཡིན་པ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པར་གསུངས་ཏེ། སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་གླང་གི་དམིགས་བརྟག་རང་འགྲེལ་ལས། “རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་རྫས་གཞན་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཟླུམ་པོ་ལ་ནི་དབྱེ་བ་མེད་དོ། །”245 ཞེས་དང་། སློབ་དཔོན་དུལ་བ་ལྷའི་དམིགས་བརྟག་འགྲེལ་བཤད་ལས། “གང་གི་ཕྱིར་བུམ་པ་དང་། ཁམ་ཕོར་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་རྫས་གཞན་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཟླུམ་པོ་ལ་ཐ་དད་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་མེད་དོ། །”246 ཞེས་སོ།།

245 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཅེ། ཤོག ༨༦ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༤༣༣

246 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཞེ། ཤོག ༡༨༡ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༠༦ ཤོག ༤༨༣

རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ། གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། “མདོར་བསྡུ་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་ཡོད་དེ་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམ་པ་བཞི་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམ་པ་གཅིག་གོ །”247 ཞེས་མིག་གི་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་བར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་དབྱེ་བ་བཅོ་ལྔ་ཡོད་པ་དང་དེ་དག་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་གཟུགས་སུ་འདུས་པར་བཤད།

247 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ཞི། བམ་པོ་དྲུག་པ། ཤོག ༥༠ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༤ ཤོག ༡༡༧

སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་འབྱེད་ནི། གཟུགས་ཅན་རྣམས་ས་ཆུ་མེ་རླུང་བཞི་དང་། གཟུགས་དྲི་རོ་རེག་བྱ་བཞིའི་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་འདུས་པ་ལས་གྲུབ་པར་མ་ཟད། རྩོམ་གཞིའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱང་ཡན་གར་བར་མི་གནས་པར་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་འདུས་དང་། རྫས་ཡོད་དུ་གསུངས་ཏེ། རྟོག་གེ་འབར་བ་ལས། “འདི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་རྫས་བརྒྱད་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས། དེ་ཡང་རྫས་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་ལ།”248 ཞེས་གསུངས་སོ།།

248 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཛ། ལེའུ་ལྔ་པ། ཤོག ༢༠༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥༨ ཤོག ༥༡༠

སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷ་དང་ཟླ་བ་གྲགས་པ་སོགས་ཀྱི་དབུ་མའི་གཞུང་དུ་ནི། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་རང་གི་གོ་སར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཞན་འབྱུང་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པས་ཐོགས་བཅས་ཡིན་ལ། ཐོགས་བཅས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་ཆད་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་རགས་པ་རྣམས་དང་འདྲ་བར་རྟག་པར་ནམ་ཡང་ཁས་ལེན་མི་རུང་བ་དང་། བརྟེན་ནས་བཏགས་པ་ཙམ་གྱི་བཏགས་ཡོད་དང་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་འདུས་སུ་གསུངས་ཏེ། དཔེར་ན། དབུ་མ་བཞི་བརྒྱ་པར། ཐོགས་ལྡན་དངོས་པོ་རྟག་པ་ནི། །གང་དུའང་སྣང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེས་ན་ནམ་ཡང་སངས་རྒྱས་རྣམས། །རྡུལ་ཕྲན་རྟག་པ་ཉིད་མི་གསུང༌།།249 ཞེས་དང་། བཞི་བརྒྱ་པའི་འགྲེལ་པར་ཡང་། འདི་ལས་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་རྟག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། ཐོགས་ལྡན་དངོས་པོ་རྟག་པ་ནི། །གང་དུ་སྣང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །འདི་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཞན་གྱིས་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འཇུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ལ་ཐོགས་པའི་བུམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལྟར་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྟག་པ་ཉིད་མེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། དེས་ན་ནམ་ཡང་སངས་རྒྱས་རྣམས། །རྡུལ་ཕྲན་རྟག་པ་ཉིད་མི་གསུང༌། །གང་ཞིག་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གཟིགས་པ་དེས་ནི་དོན་གང་ཞིག་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་ངེས་པར་བྱ་བ་ཞིག་གོ །རྫས་བརྒྱད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་མི་རྟག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡོད་ལ། དེ་ཡང་བརྟགས་པར་ཡོད་པ་ཞིག་སྟེ། རྫས་བརྒྱད་ལ་བརྟེན་ནས་བུམ་པ་ལྟར་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །250 ཞེས་སོགས་གསུངས་སོ།།

249 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཚ། རབ་བྱེད་དགུ་པ། ཤླཽཀ ༡༩ ཤོག ༡༡ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥༧ ཤོག ༨༠༣

250 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཡ། རབ་བྱེད་དགུ་པ། ཤོག ༡༥༤ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༠ ཤོག ༡༢༩༨

༣ ཕྲ་རབ་བསགས་པ་ལས་རགས་པ་གྲུབ་ཚུལ།

མངོན་པ་འོག་མའི་གཞུང་དུ་རགས་པའི་གཟུགས་རྣམས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་ལས་གྲུབ་པར་གསུངས་ཚུལ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ཆུང་མཐའ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་། མིང་གི་ཐུང་མཐའ་ཡི་གེ དུས་ཀྱི་ཐུང་མཐའ་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་མ་ནས་འགོ་རྩོམ་ཞིང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་བདུན་འདུས་པ་རྡུལ་ཕྲན་གཅིག་གི་ཚད། རྡུལ་ཕྲན་བདུན་ལ་ལྕགས་རྡུལ་གཅིག ལྕགས་རྡུལ་བདུན་ལ་ཆུ་རྡུལ་གཅིག ཆུ་རྡུལ་བདུན་ལ་རི་བོང་གི་རྡུལ་གཅིག རི་བོང་གི་རྡུལ་བདུན་ལ་ལུག་རྡུལ་གཅིག ལུག་རྡུལ་བདུན་ལ་གླང་རྡུལ་གཅིག གླང་རྡུལ་བདུན་འདུས་པ་ནི་ཉི་ཟེར་གྱི་རྡུལ་གཅིག་གི་ཚད་ཡིན། ཉི་ཟེར་གྱི་རྡུལ་ཕྲན་དེ་མིག་གིས་མཐོང་ཐུབ་ཅིང་། དེའི་སྔ་རོལ་གྱི་རྡུལ་ཕྲན་རྣམས་མིག་གིས་ཐད་ཀར་མཐོང་མི་ཐུབ་པར་བཤད་དོ། །མདོར་ན་གཟུགས་ཅན་རྣམས་རྩོམ་གཞི་རྡུལ་ཆ་མེད་བསགས་པའམ་འདུས་པ་ལས་གྲུབ་པར་བྱེ་སྨྲ་དང་མདོ་སྡེ་པའི་མཁས་པ་རྣམས་འདོད་དེ། སློབ་དཔོན་དགེ་སྲུངས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྲུབ་པ་ལས། ཕན་ཚུན་བདག་ཉིད་མ་རེག་པ། །ཆ་ཤས་མེད་པར་རྣམ་གནས་ཏེ། །དེ་ཕྱིར་ས་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་སོགས། །བསགས་པ་ལས་ནི་བྱུང་བ་ཡིན།།251 ཞེས་དང་། མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། གཟུགས་མིང་དུས་མཐའ་རྡུལ་ཡིག་དང༌། །སྐད་ཅིག་གཟུགས་འགྲིབ་པའི་མཐའ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡིན་ནོ། །དུས་ཀྱི་མཐའ་ནི་སྐད་ཅིག་མའོ། །མིང་གི་མཐའ་ནི་ཡི་གེ་སྟེ། ཞེས་དང་། དེ་ལ། ཕྲ་རབ་རྡུལ་དང་ནི། །རྡུལ་ཕྲན་དང་ནི་དེ་བཞིན་དུ། །ལྕགས་ཆུ་རི་བོང་ལུག་དང་གླང༌། །ཉི་ཟེར་རྡུལ་དང་སྲོ་མ་དང༌། །དེ་ལས་བྱུང་དང་དེ་བཞིན་དུ། །སོར་ཚིགས་ཞེས་བྱ་གོང་བདུན་འགྱུར། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་གོང་ནས་གོང་དུ་བདུན་འགྱུར་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།252 ཞེས་སོགས་དང་། གཞན་ཡང་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པའི་མདོ་དང་འཇིག་རྟེན་བཞག་པ་ལས་ཅུང་མི་འདྲ་བར་གསུངས་ཚུལ་འཇལ་བྱེད་ཚད་ཀྱི་སྐབས་སུ་འཆད་དོ། །དེ་དག་ལས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི། རི་བོང་གི་རྡུལ་གཅིག་ཆ་ཤས་ ༢༤༠༡ ལ་བགོས་པའི་ཆ་གཅིག་དེ་ཡིན་པ་དང་། ཤའི་མིག་གིས་མཐོང་ཐུབ་པའི་རྡུལ་ཕྲན་ལ་ཉི་ཟེར་གྱི་རྡུལ་དུ་འཇོག་པ་ལྟ་བུ་གཞན་ལའང་ཤེས་དགོས་སོ།།

251 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཞེ། ཤླཽཀ ༥༦ ཤོག ༡༩༡ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༠༦ ཤོག ༥༡༤

252 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་གསུམ་པ། ཤོག ༡༥༤ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༣༨༡

མངོན་པ་འོག་མ་ལས་སྤྱིར་བུམ་པ་ལྟ་བུའི་བསགས་པའི་གཟུགས་ཤིག་འགྲུབ་པའི་ཚེ་ངེས་པར་ས་ཆུ་མེ་རླུང་དང་གཟུགས་དྲི་རོ་རེག་བྱའི་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཚོགས་དགོས་པས། དེ་གང་རུང་ཞིག་མ་ཚང་བར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བཤད་དེ། དཔེར་ན་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་མཚན་ཉིད་རྗེས་འབྲང་ལས། “འདི་སྐད་དུ་རྫས་བརྒྱད་སྐྱེའོ། །གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མ་ཚང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ།”253 ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ། དབང་པོ་རྣམས་ནི་ཕྱིའི་རྡུལ་རྫས་ལས་རྫས་གཞན་ཡིན་པར་བརྟེན། དབང་པོ་གང་ཞིག་གསར་དུ་འགྲུབ་པ་ལ་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་ཀྱི་སྟེང་དབང་པོའི་རྡུལ་ཚོགས་དགོས་པས། ལུས་དབང་ལྟ་བུ་འགྲུབ་པ་ན། ལུས་དབང་གི་རྡུལ་བསྣན་པའི་རྫས་དགུ་དང་། མིག་དབང་ལྟ་བུ་འགྲུབ་པའི་ཚེ་མིག་དབང་གི་རྡུལ་བསྣན་པས་རྫས་བཅུ། དེ་བཞིན་རྣ་བའི་དབང་པོ། སྣའི་དབང་པོ། ལྕེའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་རང་རང་གི་རྡུལ་བསྣན་ན་བཅུ་རེ་བཅུ་རེ་དང་ལྷན་ཅིག་པར་སྐྱེ་བར་བཤད་དེ། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལས། འདོད་ན་དབང་པོ་མེད་པ་དང་། །སྒྲ་མེད་ཕྲ་རབ་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད། །ལུས་དབང་ལྡན་ལ་རྫས་དགུ་འོ། །དབང་པོ་གཞན་ལྡན་རྫས་བཅུ་འོ།།254 ཞེས་སོ།།

253 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཅུ། གནས་གཉིས་པ། ཤོག ༡༣༡ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༡ ཤོག ༣༢༩

254 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་གཉིས་པ། ཤླཽཀ ༢༢ ཤོག ༤ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༡༠

དེ་དག་གི་མཚན་གཞི་རིམ་པ་བཞིན་བརྗོད་ན། སྒྲ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིའི་ཆོས་བུམ་པའི་ཚོགས་པའི་བསགས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་རྫས་རྡུལ་བརྒྱད་ཚོགས་པ་དང་། མའི་མངལ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་མིང་གཟུགས་གྲུབ་ལ་མིག་སོགས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་མ་གྲུབ་པའི་སྐབས་ཀྱི་ལུས་དབང་གི་བསགས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་རྡུལ་རྫས་དགུ་ཚོགས་པ་དང་། རང་ཅག་གི་མིག་དབང་དང་། རྣ་དབང་། སྣ་དབང་། ལྕེ་དབང་རྣམས་ཀྱི་བསགས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་རྡུལ་རྫས་བཅུ་ཚོགས་པའི་བསགས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡིན་པར་འདོད།

དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་དང་བཅས་པའི་བསགས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱང་། དབང་པོ་དང་མ་བཅས་ན་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་ཀྱི་སྟེང་སྒྲ་རྡུལ་བསྣན་པས་དགུ ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་བཅས་ན་རྡུལ་རྫས་བཅུ། དེའི་སྟེང་ལྕེ་དབང་སོགས་གང་རུང་ཞིག་དང་ལྡན་ན་བཅུ་གཅིག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བར་གསུངས་ཏེ། དཔེར་ན་འགྲེལ་བཤད་མཚན་ཉིད་རྗེས་འབྲང་ལས། རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་དག་སྒྲ་དང་བཅས་པ་ཞིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་དབང་པོ་མེད་པ་ནི་རྫས་དགུ་པའོ། །ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ནི་རྫས་བཅུ་པའོ། །དབང་པོ་གཞན་དང་ལྡན་པ་ནི་རྫས་བཅུ་གཅིག་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་རེས་འགའ་སྒྲ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་ནི་འབྱུང་བ་བརྡེགས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྟག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།255 ཞེས་སོགས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་གི་མཚན་གཞི་རིམ་བཞིན་བརྗོད་ན། ཆུ་སྒྲ་དང་རླུང་སྒྲ་དང་བཅས་པའི་བསགས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་རྡུལ་རྫས་དགུ་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་དང་། སྐྱེས་བུས་ལག་པ་བརྡབས་པའི་སྒྲའི་བསགས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་ལུས་དབང་གི་རྡུལ་རྫས་བསྣན་པས་བཅུའི་བདག་ཉིད་དང་། སྐྱེས་བུས་ལྕེ་རྐན་བརྡབས་པའི་སྒྲའི་བསགས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་ལུས་དབང་དང་ལྕེ་དབང་གི་རྡུལ་རྫས་གཉིས་ཀ་བསྣན་པས་རྡུལ་རྫས་བཅུ་གཅིག་དང་ལྡན་པར་འདོད།256

255 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཅུ། གནས་གཉིས་པ། ཤོག ༡༣༡ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༡ ཤོག ༣༣༠

256 ༸གོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་རྩོམ་དུ། མངོན་པ་མཛོད་དུ། གླང་རྡུལ་བདུན་ལ་ཉི་ཟེར་གྱི་རྡུལ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་ནས་རྡུལ་ཕྲན་བདུན་ལ་ལྕགས་རྡུལ་གཅིག་དང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་བདུན་ལ་རྡུལ་ཕྲན་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་པའི་དེ་འདྲའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་ཕྲ་བའི་མཐར་ཐུག་ཏུ་བྱས་པའི་འགྲེལ་བཤད་དེ་ནི། དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་པའི་འགྲེལ་བཤད་དང་བསྡུར་ན་ཤིན་ཏུ་རགས་པ་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ས་ཆུ་མེ་རླུང་བཅས་འབྱུང་བ་བཞི་དང༌། གཟུགས་དྲི་རོ་རེག་བྱ་བཅས་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་སྟེ། རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཚོགས་པ་ལས་བྱུང་བར་བཤད་པ་དེ་ཡང་སྐབས་དེར་གྲགས་ཚོད་དང་བསྟུན་ནས་རགས་བཤད་ཙམ་ཡིན་སྙམ། ཞེས་འབྱུང་།

གལ་ཏེ་རྫས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བརྒྱད་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བར་བཤད་པ་དེ། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྫས་ལ་འདོད་ན་འབྱུང་བ་བཞི་ནི་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྫས་སུ་འདུ་བས་རྫས་བཞི་བགྲངས་པས་ཆོག་པས་བརྒྱད་བགྲངས་པ་མངས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ལ། སྤྱིར་རྫས་ཙམ་ལ་འདོད་ན་དབྱིབས་དང་ལྕི་ཡང་ལ་སོགས་པའི་རྫས་དུ་མ་ཡོད་པས་གྲངས་ཉུངས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་དོགས་པ་བསླངས་པ་ལ། ལན་དུ་སྐབས་འདིར་སྒྲ་དང་དབང་པོའི་རྫས་རྡུལ་མ་གཏོགས་པའི་རྫས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་བརྒྱད་འཇོག་པ་ནི་རྟེན་འབྱུང་བའི་རིགས་ཀྱི་རྫས་དང་། བརྟེན་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ངོ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། གཟུགས་ཅན་མཐའ་དག་གི་རྫས་རྡུལ་གང་ཡོད་སྐབས་འདིར་བགྲངས་པ་མིན་ནོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛོད་རང་འགྲེལ་དུ་བཀོད་དེ། འདིར་ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་རྫས་ཁོ་ན་ལ་རྫས་སུ་གཟུང་སྟེ། རྟེན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འདིར་ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྫས་ལ་རྫས་སུ་གཟུང་སྟེ་རྟེན་ཅན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་འབྱུང་བའི་རྫས་རྣམས་མང་པོར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་རྣམས་རེ་རེ་ཞིང་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ནི་རིགས་ལ་རྫས་སུ་གཟུང་སྟེ། འབྱུང་བ་བཞི་པོ་གཞན་དག་ཀྱང་རིགས་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །257 ཞེས་སོ།།

257 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་གཉིས་པ། ཤོག ༦༤ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༡༥༩

མངོན་པ་གོང་མའི་གཞུང་དུ་ནི། བྱེ་མདོ་གཉིས་ཀྱིས་འདོད་པ་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་མེད་དང་དེ་བསགས་པའི་ཕྱི་རོལ་དོན་དུ་གྲུབ་པའི་གཟུགས་ནི་ཁས་མི་ལེན་ཞིང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་དུ་མ་བསགས་པ་ནས་གཟུགས་འདུས་པའི་འགོ་རྩོམ་པས་བསགས་པ་དང་འདུས་པ་གཉིས་ལའང་ཁྱད་པར་མེད་པར་གསུངས་ཏེ། མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ལས། “རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་ནི་གཟུགས་འདུས་པའོ། །”258 ཞེས་སོ།།

258 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། རི། ཀུན་ལས་བཏུས་གཉིས་པ། ཤོག ༧༧ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༦ ཤོག ༡༩༦

དེ་ལྟ་བུའི་གཟུགས་འདུས་པ་ལ་དབྱེ་ན་བཅུ་བཞི་བཤད་དེ། ས་ཆུ་མེ་རླུང་བཞི་དང་། གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་ལྔ་དང་། མིག་གི་དབང་པོ་ནས་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་པ་ལྔ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་གཟུགས་མ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་སའི་དངོས་གཞི་ལས། “གཟུགས་འདུས་པ་དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་རྫས་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་རྣམས་དང་། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་གཟུགས་ཅན་ལྔ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་ཉིད་མ་གཏོགས་སོ། །”259 ཞེས་སོགས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ།།

259 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ཚི། བམ་པོ་གསུམ་པ། ཤོག ༢༧ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༢ ཤོག ༧༣༣

སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་འབྱེད་ནི། བསགས་པ་དང་འདུས་པ་གཉིས་ལ་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་བཞེད་པར་མངོན་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྫས་རིགས་མཐུན་པ་དུ་མ་གཞི་གཅིག་ལ་བརྟེན་པའི་ཚོགས་པ་ལ་བསགས་པ་དང་། རྫས་རིགས་མི་མཐུན་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྟེན་གཞི་ཐ་དད་པ་དུ་མ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཚོགས་པ་ལ་འདུས་པར་འཇོག་སྟེ། དཔེར་ན། བུམ་པ་ལྟ་བུ་རང་གི་རྩོམ་གཞིར་གྱུར་པའི་རྫས་རིགས་མཐུན་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དུ་མ་འདབ་འབྱར་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཚོགས་པས་ན་བསགས་པ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་དང་རྟ་དང་ཤིང་རྟ་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པའི་དམག་དང་། ཤིང་སྐྱེར་པ་དང་སེང་ལྡེང་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པའི་ནགས་ཚལ་ལྟ་བུ་རྟེན་གཞི་ཐ་དད་པའི་ཤིང་རིགས་དུ་མ་ཚོགས་པས་འདུས་པར་འཇོག་གོ །དེ་ལྟར་ཡང་རྟོག་གེ་འབར་བ་ལས། བསགས་པ་དང་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རིགས་མཐུན་པ་དག་གཞི་གཅིག་ལ་བརྟེན་པ་ནི་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གླང་པོ་ཆེ་དང་། རྟ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། སེང་ལྡེང་ལ་སོགས་པའི་རྫས་རིགས་མི་མཐུན་པ་གཞི་ཐ་དད་པ་འདུས་པ་ལ་དམག་དང་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པར་གདགས་པ་ནི་འདུས་པ་ཞེས་བྱའོ། །260 ཞེས་གསུངས་སོ།།

260 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཛ། ལེའུ་ལྔ་པ། ཤོག ༢༡༠ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥༨ ཤོག ༥༡༢

མདོར་བསྡུས་ན། སྔོན་གྱི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་ནང་པའི་མཁས་པ་རྣམས་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་རྩ་བའི་རྩོམ་གཞི་ཕྲ་མོ་བསགས་པ་ལས་རགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་གྲུབ་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་རྩ་བའི་རྩོམ་གཞི་ཡང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་ཁམས་ཏེ། འབྱུང་བཞིའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་འཇོག་པ་དང་། དེ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཚོགས་པ་ལས་རྡུལ་ཕྲན་གྲུབ་པ་དང་། རྡུལ་ཕྲན་དུ་མ་ཚོགས་པ་ལས་གཟུགས་ཅན་རགས་པའི་རྣམ་འགྱུར་མི་འདྲ་བ་འབྱུང་བའི་ཚུལ་བཞེད་པ་མཐུན་པར་སྣང་ངོ་།།

གཞན་ཡང་གཟུགས་ཅན་རགས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྩ་བའི་རྩོམ་གཞི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལས་གྲུབ་ཅིང་། རྩོམ་གཞིའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་མེད་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་མིན་པར་རྫས་རྒྱུན་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་བརྒྱུད་དེ་འོངས་པས་ན། འབྲས་བུ་གང་དང་གང་ཡིན་ཡང་དེའི་ཐོག་མའི་རྒྱུ་ནི་འདིའོ་ཞེས་སུས་ཀྱང་ངོས་འཛིན་བྱེད་དཀའ་བ་ཞིག་སྟེ། དབུ་མ་བཞི་བརྒྱ་པར། གང་ཚེ་འབྲས་བུ་གཅིག་གི་ཡང་། །ཐོག་མའི་རྒྱུ་ནི་སྣང་མིན་པ། །261 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།།

261 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཚ། རབ་བྱེད་བདུན་པ། ཤླཽཀ ༡༠ ཤོག ༨ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥༨ ཤོག ༧༩༨

༤ ཆ་མེད་ཀྱི་རྡུལ་ཡོད་མེད་ལ་དཔྱད་པ།

མུ་སྟེགས་བྱེ་བྲག་པ་སོགས་ཀྱིས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་མེད་དང་། ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། དབྱིབས་ཟླུམ་པོ་ཡིན་པ་དང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་མེད་ཀྱིས་རགས་པ་རྩོམ་པའི་ཚེ་ཕན་ཚུན་མ་རེག་པ་སོགས་འདོད་པའི་ཚུལ་བཞི་བརྒྱ་པའི་འགྲེལ་པར་གསུངས་ཏེ། “རྒྱུ་དང་ཟླུམ་པོ་ཉིད་དང་ཕྱོགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྫས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །”262 ཞེས་དང་། སློབ་དཔོན་བྱང་ཆུབ་བཟང་པོའི་ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་བཤད་སྦྱར་དུའང་། “གཞན་ཡང་མུ་སྟེགས་བྱེད་བྱེ་བྲག་པ་གང་དག་འདི་དག་ཅེས་འཇིག་རྟེན་འདི་ཞིག་པ་དང༌། ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཕྱོགས་ཆ་མེད་ཅིང་རྟག་པ་དག་སོ་སོ་ན་འཁོད་པ་ལས།”263 ཞེས་འབྱུང་། གཞན་ཡང་དེ་དག་གི་ལུགས་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་མེད་ཀྱིས་རགས་པ་རྩོམ་པའི་ཚེ་ཕན་ཚུན་མ་རེག་པར་འདོད་ཚུལ་ནི། རྟོག་གེ་འབར་བར། “དེ་དག་ནི་མི་རེག་པར་རིགས་མཐུན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་རང་དང་མཐུན་པ་དང་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པའི་བྱ་བ་རྩོམ་པར་བྱེད་དོ། །”264 ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ།།

262 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཡ། རབ་བྱེད་དགུ་པ། ཤོག ༡༥༢ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༠ ཤོག ༡༢༩༤

263 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཚ། ཤོག ༣༨ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥༧ ཤོག ༨༨༣

264 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཛ། ལེའུ་བདུན་པ། ཤོག ༢༤༢ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥༨ ཤོག ༥༩༠

རང་སྡེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ནི། རྩོམ་གཞིའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་དག་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་རེག་པ་ནི་མེད་ཀྱི། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་མེད་པ་གཅིག་ལ་དུ་མས་བསྐོར་བའི་བར་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་རེག་ན་ནི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རེག་ན་ཕན་ཚུན་འདྲེས་པར་འགྱུར་ལ། ཕྱོགས་རེ་རེས་རེག་ན་ཆ་བཅས་སུ་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་འཇུག་པ་དང་། ཡང་གལ་ཏེ་བསགས་པའི་གཟུགས་འདི་དག་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཕན་ཚུན་མ་རེག་ན་ཞིག་པར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། དེའི་ལན་དུ། རླུང་གིས་བཟུང་བ་དང་། རྫས་ཀྱི་མཐུ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བས་མི་འཐོར་བར་གནས་པར་བཤད་དེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྲུབ་པ་ལས། དེ་ཕྱིར་ཕྱོགས་ཆའི་ཁྱད་པར་གྱི། །དེ་ནི་མང་པོས་ཡོངས་བསྐོར་བར། །བརྗོད་པར་ཟད་ཀྱི་རྡུལ་རྣམས་ནི། །ཆ་ཤས་བཅས་པའི་བདག་ཉིད་མིན།།265 ཞེས་དང་། ཕན་ཚུན་དུ་ནི་ཕན་འདོགས་པའི། །བྱེ་བྲག་གིས་ནི་བརྒྱུས་པ་བཞིན། །རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་རྡུལ་ཕྲན་རྣམས། །དེ་དག་ཆད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །ཇི་ལྟར་སྔགས་ཀྱི་མཐུ་ཡིས་ནི། །འདྲེ་སྦྲུལ་ལ་སོགས་འཛིན་པ་བཞིན། །རྫས་ཀྱི་མཐུ་ཡིས་ཕན་ཚུན་དུ། །རྡུལ་ཕྲན་ཁ་ཅིག་སྲིད་འགྱུར་གྱི། །གཞན་དག་ནུས་པ་སྟོབས་ཆུང་ངོ་།།266 ཞེས་གསུངས་ཤིང་། མཛོད་རང་འགྲེལ་དུའང་། “ཅི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཕན་ཚུན་རེག་གམ་འོན་ཏེ་མི་རེག་ཅེ་ན། ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་ན་རེ་མི་རེག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རེག་པར་འགྱུར་ན་ནི་རྫས་རྣམས་འདྲེས་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་རེག་ན་ནི་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པ་དག་ཏུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་ཆ་ཤས་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །” ཞེས་དང་། “ཇི་ལྟར་བསགས་པ་ལ་བརྒྱབ་ན་ཞིག་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། རླུང་གི་ཁམས་ཀྱིས་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །”267 ཞེས་སོགས་ཞིབ་ཏུ་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།།

265 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཞེ། ཤླཽཀ ༤༦ ཤོག ༡༩༡ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༠༦ ཤོག ༥༡༣

266 གོང་མཚུངས། ཤླཽཀ ༥༧-༥༨ ཤོག ༡༩༡༠ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༠༦ ཤོག ༥༡༤

267 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་དང་པོ། ཤོག ༤༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༡༢༢

མདོ་སྡེ་པའི་སློབ་དཔོན་བཙུན་པས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཕན་ཚུན་རེག་ན་ཆ་བཅས་སུ་འགྱུར་ཞིང་། བར་ཡོད་ན་ཉིན་མོ་སྣང་བ་དང་མཚན་མོ་མུན་པའི་རྡུལ་བར་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བས། བར་མེད་ཀྱང་མ་རེག་པར་འདོད་ཚུལ་མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། “བཙུན་པ་ན་རེ་ནི་རེག་པ་ནི་མེད་ཀྱི་འདབ་ཆགས་པ་ལ་རེག་གོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་པར་ཟད་དོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།”268 ཞེས་དང་། སློབ་དཔོན་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལའི་དབུ་མའི་རྒྱན་གྱི་དཀའ་འགྲེལ་ལས་ཀྱང་། “གཞན་དག་ན་རེ་རེག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་བར་དང་བཅས་པ་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འདབ་ཆགས་པ་ཁོ་ནར་གནས་སོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་བཙུན་པ་ན་རེ། རྡུལ་རྣམས་མི་རེག་ཀྱང་བར་མེད་པས་རེག་པར་འདུ་ཤེས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུའོ། །”269 ཞེས་སོགས་འབྱུང་།

268 གོང་མཚུངས། གནས་དང་པོ། ཤོག ༤༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༡༢༣

269 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ས། བམ་པོ་དང་པོ། ཤོག ༩༢ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༢ ཤོག ༡༠༠༢

རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཕན་ཚུན་ཕྲད་པ་མེད་ན། ཚ་རེག་གིས་གྲང་རེག་དང་སྣང་བས་མུན་པ་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། ཚ་རེག་དང་སྣང་བའི་རྡུལ་རྣམས་ཉེ་བར་གནས་པ་ན་གྲང་རེག་དང་མུན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་གྱི་འགྲོས་འགག་པ་ལ། གྲང་རེག་དང་མུན་པ་ལ་གནོད་པའི་ཐ་སྙད་བྱས་པ་ཙམ་ལས། དེ་དག་གི་ཚོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ཕྲད་པར་མི་འདོད་དེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྲུབ་པ་ལས། གང་ཞིག་དང་ནི་ཉེ་བ་ལས། །འགྲོས་ལྡན་གང་གི་འགྲོས་འགག་པ། །དེས་དེའི་སྒྲིབ་པ་རབ་བཤད་པ། །ཆ་ཤས་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་ནོ།།270 ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེས་ན་བྱེ་མདོ་གཉིས་ཀྱིས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཆ་མེད་ཡིན་པ་དང་། ཕན་ཚུན་མ་རེག་པར་འདོད་པར་འདྲ་ཡང་། བྱེ་སྨྲས་བར་དང་བཅས་པ་དང་མདོ་སྡེ་པས་བར་མེད་པར་འདོད་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་སྣང་།

270 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཞེ། ཤླཽཀ ༥༢ ཤོག ༡༩༡ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༠༦ ཤོག ༥༡༤

དེ་ལ་རྡུལ་ཆ་མེད་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ནི། རགས་པའི་གཟུགས་ས་རྡོ་ལྟ་བུ་དུམ་བུ་དུམ་བུར་གསིལ་ཏེ་ཆ་དང་ཆར་ཕྱེ་བས་དེ་ལས་ཆུང་བ་མེད་པའི་མཐར་ཐུག་གི་རྡུལ་ཞིག་ལ་ཐུག་དགོས་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་རྡུལ་དེ་ཉིད་ཆ་བཅས་ཡིན་ན་ད་དུང་ཆ་འབྱེད་རྒྱུ་ཡོད་དགོས་ལ། དེ་ལྟར་ན་ཆུང་བའི་མཐར་ཐུག་མིན་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་འབྱུང་བས། ཆ་མེད་དུ་ཁས་ལེན་པའམ་ཡང་ན་ཆ་ཐུག་མེད་དུ་ཁས་ལེན་པ་གང་རུང་ལས་འོས་མེད་ལ། གལ་ཏེ་ཆ་ཐུག་མེད་དུ་ཁས་བླངས་ན་ཆུ་ཐིགས་ཕྲ་མོ་གཅིག་ཀྱང་ཆ་ཕྱེ་ནས་ནམ་ཡང་རྫོགས་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་བས་ཆ་མེད་དུ་ཁས་ལེན་པ་ལས་འོས་མེད་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལྟར་མུ་སྟེགས་བྱེ་བྲག་པ་ནས་མདོ་སྡེ་པའི་བར་གྱི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་དེ་དག་གིས། གཟུགས་རགས་པ་རྣམས་ཆ་ཤས་སོ་སོར་ཕྱེ་བའི་ཚེ་རྩོམ་བྱེད་མཐར་ཐུག་པ་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་མེད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་ཐུག་པར་འདོད་ཀྱང་། མུ་སྟེགས་བྱེ་བྲག་པ་སོགས་ཀྱིས་དེ་ཉིད་རྟག་པར་འདོད་ལ་རང་སྡེ་དོན་སྨྲ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་མི་རྟག་པར་འདོད་དོ།།

དབུ་སེམས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ནི་ཆ་མེད་ཀྱི་རྡུལ་མི་བཞེད་ཅིང་། དེ་དག་གི་གཞུང་དུ་དེ་ལྟ་བུའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་མེད་འགོག་པའི་རིགས་པའང་མང་དུ་འབྱུང་བ་ལས། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་ཉི་ཤུ་པར་རྡུལ་ཆ་མེད་འགོག་ཚུལ་ནི། ཆ་མེད་དུ་འདོད་པའི་རྡུལ་གྱི་ཆུང་བའི་མཐར་ཐུག་པ་དེ་ཡང་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་པ་ན་ཆ་བཅས་སུ་ཁས་བླང་དགོས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་རྡུལ་ཆུང་བའི་མཐར་ཐུག་པ་ཕྲ་རབ་གཅིག་ལ་ཕྱོགས་བཞི་དང་སྟེང་འོག་གཉིས་ཀྱི་རྡུལ་བཅས་དྲུག་གིས་བསྐོར་བའི་དབུས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་དེ་ཡང་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དབུས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་ཤར་ལ་བསྟན་པའི་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་ངོས་དེ་ལ་ལྷོ་ནུབ་སོགས་ལ་མ་བསྟན་པའི་ཆ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་མིན་ན་ཤར་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་གོ་སར་ཕྱོགས་གཞན་ལྔའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་ན་དེ་འདྲའི་རྡུལ་ཕྲན་དྲུག་པོའི་གོ་ས་འདྲེས་པའི་སྐྱོན་དང་། གོ་ས་འདྲེས་པ་ཡིན་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཇི་ཙམ་བསགས་ཀྱང་རགས་པའི་གོང་བུ་མི་འགྲུབ་པར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་དང་ཆེ་ཆུང་མཉམ་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་གསུངས་ཏེ། ཉི་ཤུ་པ་ལས། དྲུག་གིས་ཅིག་ཅར་སྦྱར་བ་ན། །ཕྲ་རབ་རྡུལ་ཆ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར། །དྲུག་པོ་དག་ནི་གོ་གཅིག་ན། །གོང་བུ་རྡུལ་ཕྲན་ཙམ་དུ་འགྱུར།།271 ཞེས་འབྱུང་ལ།

271 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ཤི ཤླཽཀ ༡༢ ཤོག ༣ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༩

ཉི་ཤུ་པའི་རང་འགྲེལ་ལས་ཀྱང་། གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རེ་རེ་ལ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པ་མེད་ན་ནི་ཉི་མ་ཤར་བའི་ཚེ་ངོས་གཞན་ན་ནི་གྲིབ་མ་འབབ་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ནི་གང་དུ་ཉི་མ་མི་འབབ་པའི་ཕྱོགས་གཞན་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཐ་དད་པར་མི་འདོད་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཞན་གྱིས་སྒྲིབ་པར་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར། རྡུལ་ཕྲ་རབ་གང་ལ་ཡང་ཆ་ཤས་གཞན་མེད་ན་གང་དུ་འོང་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་གཅིག་ཐོགས་པར་འགྱུར། ཐོགས་པ་མེད་ན་ནི་ཐམས་ཅད་གོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་འདུས་པ་ཐམས་ཅད་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དུ་འགྱུར་ཏེ།272 ཞེས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཐོགས་པ་མེད་ན་ཇི་ཙམ་བསགས་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲན་ཙམ་དུ་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ཉིད་ལ་ཕྱོགས་ཆ་སོ་སོར་མེད་ན་གཟུགས་ཅན་གྱི་ངོས་གཅིག་ལ་ཉི་འོད་ཕོག་པའི་ཚེ་ངོས་གཞན་ལ་གྲིབ་མ་མི་འབབ་པར་འགྱུར་བས། ཕྱོགས་ཆ་དང་བཅས་པ་དང་ཐོགས་བཅས་སུ་སྒྲུབ་པར་མཛད།

272 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ཤི ཤོག ༧ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༢༠

སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་བཅས་ཡིན་ཡང་ཡན་ལག་ཅན་ནི་མིན་པར་གསུངས་ཏེ། སའི་དངོས་གཞི་ལས། དེ་ལ་འདུས་པ་ཡང་ཕྱོགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱང་ཕྱོགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་འདུས་པ་ནི་ཡན་ལག་དང་བཅས་པ་ཡིན་གྱི། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཉིད་ཡན་ལག་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་འདུས་པ་ཉིད་ལ་ཡོད་ཀྱི། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཞན་གྱི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་ཡན་ལག་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།273 ཞེས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་འདུས་པ་གཉིས་ཀ་ཕྱོགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་ཆ་བཅས་ཡིན་ལ། རྡུལ་འདུས་པ་ལ་རང་གི་ཆ་ཤས་སུ་གྱུར་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡོད་པས་ཡན་ལག་ཅན་ཡིན་ཡང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་རྡུལ་འདུས་པའི་ཆ་ཤས་ཡིན་པས་ཡན་ལག་ཡིན་མོད་ཡན་ལག་ཅན་མིན་པར་གསུངས་སོ།།

273 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ཚི། བམ་པོ་གསུམ་པ། ཤོག ༢༦ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༢ ཤོག ༧༣༢

རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དབུ་མའི་སློབ་དཔོན་ཞི་འཚོ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་གཞུང་དུ་རྡུལ་ཆ་མེད་འགོག་ཚུལ་ནི། དབུ་མ་རྒྱན་གྱི་རང་འགྲེལ་ལས། ཇི་ལྟར་གཟེགས་ཟན་པ་དག་ན་རེ། ཕྲད་དེ་ཚོགས་ནས་དགོས་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུའམ། ཡང་ན་ཕན་ཚུན་མཐུས་འཛིན་གྱིས། མ་འབྱར་བའི་རང་བཞིན་བར་ཡོད་ཅིང་བསྐོར་བ་སྟེ། ཅི་ལྟར་ཁ་ཅིག་ན་རེ། ཐ་དད་ཕྱོགས་ནས་མང་པོ་དག །འགའ་ལ་ཀུན་ནས་བསྐོར་ཙམ་དུ། །བརྗོད་པར་ཟད་ཀྱི་རྡུལ་དེ་ནི། །ཆ་ཤས་བཅས་པའི་བདག་ཉིད་མིན། །ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུའམ། ཡང་ན་མང་པོ་དག་བར་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་མི་རེག་ཀྱང་བར་མེད་པས་རེག་པར་འདུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བརྟགས་པ་ཙམ་ཁོ་ནའི་སྙིང་པོར་ཟད་དོ། །བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འབྱར་ན་ནི་རྫས་རྣམས་འདྲེས་པར་འགྱུར་ཏེ། རྡུལ་གྱི་རང་བཞིན་གཅིག་པུ་གང་གིས་འབྱར་བ་དེ་ཉིད་གཞན་དང་ཡང་འབྱར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱོགས་གཅིག་གིས་འབྱར་ན་ནི་ཆ་ཤས་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། རང་བཞིན་གཞན་དང་གཞན་དག་གིས་རྡུལ་གཞན་དང་འབྱར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བར་ཡོད་པ་ཡང་བར་དག་ཏུ་སྣང་བ་དང་མུན་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱི་གོ་སྐབས་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕྲག་ནི་མུན་པ་དང་སྣང་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་དང་འབྱར་བར་འགྱུར་རོ། །བར་མེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་འབྱར་བའི་ཕྱོགས་དང་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ཉིད་དེ་བར་མེད་པ་ནི་ཕྲག་མེད་པའོ། །ཕྲད་པ་དང་འབྱར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ལམ་པོ་ཆེ་བཏོད་ཟིན་ཏོ།།274 ཞེས་ཁ་ཅིག་གིས་རྡུལ་ཆ་མེད་རྣམས་བར་མེད་པར་འདོད་པའམ། ཁ་ཅིག་གིས་གཅིག་ལ་དུ་མས་བསྐོར་བའི་བར་དང་བཅས་པར་འདོད་པའམ། ཡང་ཁ་ཅིག་གིས་མ་རེག་ཀྱང་བར་མེད་པས་རེག་པར་སྣང་བ་ཙམ་ཡིན་ཟེར་བ་ཐམས་ཅད་སྒྲོ་འདོགས་འབའ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། གལ་ཏེ་བར་མེད་པར་འདོད་པ་ལྟར་ན་མ་ཕྲད་ཅེས་སྨྲས་ཀྱང་བར་མེད་ན་ཕྲད་དགོས་པས་ཆ་ཐམས་ཅད་ནས་ཕྲད་ན་འདྲེས་ནས་དབྱེར་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཕྱོགས་གཅིག་ཕྲད་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་མ་ཕྲད་ན་ཆ་བཅས་སུ་འདོད་དགོས་པ་དང་། བར་དང་བཅས་པར་ཁས་ལེན་ཟེར་ནའང་བར་དུ་མཚན་མོ་མུན་པ་དང་ཉིན་མོ་སྣང་བའི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཞན་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གནོད་བྱེད་བསྟན་ཏེ་ཆ་མེད་ཀྱི་རྡུལ་བཀག་ཅིང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་སྨྲས་པ་དེ་ལའང་ཤར་ལྷོ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཡོད་དགོས་པས་ཆ་བཅས་སུ་གྲུབ་ཚུལ་གསལ་བར་གསུངས། དེ་བཞིན་དུ་སློབ་དཔོན་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ལས་ཀྱང་། “ཇི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལུས་ཅན་ཡིན་པས་གདོན་མི་ཟ་བར་ཕྱོགས་ཆ་ཐ་དད་པར་ཁས་བླང་དགོས་སོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཤར་དང་བྱང་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ཆ་ཐ་དད་པར་གནས་མེད་པའི་ཕྱིར་རི་ལ་སོགས་བསགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །”275 ཞེས་སོགས་གསུངས་སོ།།

274 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ས། ཤོག ༥༩ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༢ ཤོག ༩༡༢

275 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ས། ཤོག ༢༨༨ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༢ ཤོག ༡༥༡༦

དབུ་མ་པའི་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷའི་བཞི་བརྒྱ་པར་རྡུལ་ཕྲན་ཕྲད་ནས་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་འགྲུབ་པ་ཡིན་ན། རྡུལ་ཕྲན་གྱི་ཆ་ཐམས་ཅད་ནས་ཕྲད་ན་བོངས་ཚོད་ཆེ་རུ་འགྲོ་མི་སྲིད་པ་དང་། ཆ་ཤས་འགའ་ཞིག་ཕྲད་ལ་འགའ་ཞིག་མ་ཕྲད་ན། ཕྲད་པའི་ཆ་དེ་རྒྱུར་འགྱུར་ལ་མ་ཕྲད་པའི་ཆ་དེ་རྒྱུར་མི་འགྱུར་བས་ཆ་བཅས་ཡིན་དགོས་ལ། དེ་ལྟར་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་ནི་རང་གི་ཆ་ཤས་སྣ་ཚོགས་ཅན་དུ་འགྱུར་བས་རྟག་པར་ཁས་ལེན་པ་མི་འཐད་པ་དང་། གཞན་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་ཕྱོགས་མེད་ན་དེའི་ཕྱོགས་བཞི་ན་རྡུལ་མི་གནས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ལ། ཕྱོགས་ཡོད་ན་རྡུལ་གང་ལ་ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ཡོད་ན་ཕྱོགས་ཅན་ཤར་གྱི་ཆ་ཡང་ཡོད་དགོས་པས་རྡུལ་ཆ་མེད་འདོད་པ་མི་འཐད་པ་དང་། ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་ཆ་ཤས་མེད་ན་དེ་ལ་གོ་ས་གཞན་ནས་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མེད་པས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཞན་དང་སྦྱོར་བ་མེད་ལ། དེ་ལྟར་ན་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་རྩོམ་བྱེད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡུལ་བགྲོད་པའི་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་ན་མདུན་གྱི་ཕྱོགས་གནོན་ཞིང་རྒྱབ་ཀྱི་ཕྱོགས་གཏོང་བའི་ཆ་གཉིས་དང་ལྡན་དགོས་པ་ལ། ཆ་མེད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲན་ལ་གཏོང་ལེན་གྱི་ཆ་གཉིས་འཇོག་ས་མེད་པར་ཐལ་བ་སོགས་རིགས་པ་དུ་མས་འགོག་པར་མཛད་དེ། གཞུང་དེ་ཉིད་ལས། གང་གི་ཕྱོགས་འགའ་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་། །ཕྱོགས་འགའ་རྒྱུ་མ་ཡིན་དེས་ན། །དེ་ནི་སྣ་ཚོགས་འགྱུར་ན་ཀོ །སྣ་ཚོགས་རྟག་པར་མི་རིགས་སོ། །རྒྱུ་ཡི་ཟླུམ་པོ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་ཡོད་མིན། །དེས་ན་བདག་ཉིད་ཀུན་སྦྱོར་བ། །རྡུལ་ཕྲན་རྣམས་ལ་མི་འཐད་དོ། །རྡུལ་ཕྲན་གཅིག་གི་གནས་གང་ཡིན། །དེ་ནི་གཞན་གྱི་ཡང་མི་འདོད། །དེ་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས། །བོངས་ཚོད་མཉམ་པར་འདོད་མ་ཡིན། །གང་ལ་ཤར་གྱི་ཕྱོགས་ཡོད་པ། །དེ་ལ་ཤར་གྱི་ཆ་ཡང་ཡོད། །གང་གི་རྡུལ་ལ་ཕྱོགས་ཡོད་ན། །དེས་རྡུལ་རྡུལ་ཕྲན་མིན་པར་བསྙད། །མདུན་གྱིས་ལེན་ཅིང་རྒྱབ་ཀྱིས་ནི། །གཏོང་བར་གྱུར་ན་དེ་དག་གཉིས། །གང་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། །དེ་ནི་འགྲོ་པོར་ཡང་མི་འགྱུར།།276 ཞེས་གསུངས།

276 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཚ། རབ་བྱེད་དགུ་པ། ཤླཽཀ ༡༢-༡༦ ཤོག ༡༠ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥༧ ཤོག ༨༠༣

དཔལ་ལྡན་ཟླ་བས་ཀྱང་གོང་དུ་དྲངས་པའི་བཞི་བརྒྱ་པའི་གཞུང་གི་འགྲེལ་པར་འདི་ལྟར་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྦྱོར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་དེའི་ཆ་གང་གིས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཞན་དང་སྦྱོར་བའི་ཆ་དེ་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང༌། གང་གིས་མི་སྦྱོར་བ་དེ་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ནི་གང་གི་ཕྱོགས་འགའ་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང༌། ཕྱོགས་འགའ་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དུ་མའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་པ་ཞིག་གོ །དེའི་ཕྱིར་རི་མོ་བཞིན་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་རྟག་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱའོ། །ཅི་སྟེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་དང་མི་སྦྱོར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྦྱོར་བར་ནི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཕྲད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལྡན་པ་ཡོད་ལ། ཕྱོགས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། འདི་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་ཡི་ཟླུམ་པོ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་ཡོད་མིན། །དེས་ན་བདག་ཉིད་ཀུན་སྦྱོར་བ། །རྡུལ་ཕྲན་རྣམས་ལ་མི་འཐད་དོ། །རྒྱུ་དང་ཟླུམ་པོ་ཉིད་དང་ཕྱོགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྫས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཞན་དང་སྦྱོར་ཞིང་ཕྱོགས་ཀྱིས་མ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རྒྱུ་སྟེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་ཡོད་པའི་ཟླུམ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་འབྲས་བུ་རྡུལ་ཕྲན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ཅན་ཐམས་ཅད་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཙམ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ལས་འདས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན། དེ་དག་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཙམ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྦྱོར་བར་མི་འཐད་དོ། །ཡང་གང་གི་ཚེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཞན་དང་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་སྦྱོར་བ་དེའི་ཚེ། རྡུལ་ཕྲན་གཅིག་གི་གནས་གང་ཡིན། །དེ་ནི་གཞན་གྱིའང་མི་འདོད། །དེ་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས། །བོངས་ཚོད་མཉམ་པར་འདོད་མ་ཡིན། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཞན་དང་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་རྣམས་དབང་པོ་ལས་འདས་པ་ཉིད་དུ་མ་གྱུར་མོད། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཕྱོགས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ནི་གཡོ་བ་མེད་ལ། ཕྱོགས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་འདི་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ། །འདིར་འབྲས་བུའི་རྫས་རྩོམ་པའི་དུས་ན་ཉེས་པ་འདིར་འགྱུར་གྱི། འབྲས་བུ་རྩོམ་པའི་སྔ་རོལ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲའོ། །གནས་སྐབས་དེར་ཡང་ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ཆའི་དབྱེ་བ་ཡོད་དོ། །དེའི་ཚེ་ངེས་པར། གང་ལ་ཤར་གྱི་ཕྱོགས་ཡོད་པ། །དེ་ལ་ཤར་གྱི་ཆ་ཡང་ཡོད། །དེའི་ཕྱིར། འདི་ཕྱོགས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ། གང་གི་རྡུལ་ལ་ཕྱོགས་ཡོད་པ། །དེས་རྡུལ་རྡུལ་ཕྲན་མིན་པར་བསྙད། །གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་ཤས་མེད་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཞན་དང་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཡིན་དང་། ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་འགྲོ་བའི་དུས་ན་ལུས་དང་ལྡན་པའི་དོན་གྱིས། མདུན་གྱིས་ལེན་ཅིང་རྒྱབ་ཀྱིས་ནི། །གཏོང་བར་འགྱུར་ན་དེ་དག་གཉིས། །གང་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། །དེ་ལ་འགྲོ་པོར་ཡང་མི་འགྱུར། །277 ཞེས་སོ།།

277 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཡ། རབ་བྱེད་དགུ་པ། ཤོག ༡༥༢ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༠ ཤོག ༡༢༩༤

སྤྱིར་མངོན་པ་གོང་འོག་དང་དབུ་མའི་གཞུང་དུ་རགས་པའི་གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་མའི་རྩོམ་གཞིར་གྱུར་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ། ཆ་མེད་ཡིན་མིན་དང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་ལས་གྲུབ་པའི་གཟུགས་རྣམས་ཕྱི་རོལ་དོན་དུ་གྲུབ་མ་གྲུབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་བཤད་པ་ཙམ་ལས། གཞན་གཟུགས་ཕྲ་རགས་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་ལ་མི་མཐུན་པ་ཆེར་མེད་ཀྱང་། དོན་སྨྲ་གཉིས་ཀྱིས་གཟུགས་ཀྱི་ཆུང་མཐར་གྱུར་པའི་ཆ་མེད་དུ་འདོད་རྒྱུའི་རྡུལ་དེ་ཡང་དབུ་སེམས་གཉིས་ཀྱིས་གཞལ་ན་ཆ་བཅས་སུ་སོང་བ་དང༌། ཐོགས་བཅས་ཀྱི་གཟུགས་ཤིག་ཡིན་ཕྱིན་ཆད་ངེས་པར་ཆ་དང་བཅས་པར་ཁས་ལེན་དགོས་ཤིང་། ཆ་ཅན་གྱི་རྡུལ་རྣམས་ཀྱི་ཆ་ཤས་དང་དེའི་ཆ་ཤས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཞེས་བསྐལ་པའི་བར་དུ་བཙལ་ཀྱང་། རྡུལ་གྱི་ངོ་བོར་བཞག་ཕྱིན་མཐར་ཐུག་རྒྱུ་དང་ཆ་མེད་དུ་འགྱུར་རྒྱུ་ཅི་ཡང་མེད་པས་ཆ་བཅས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ལས་མ་འདས་ཤིང་། ཆ་དེ་ལྟར་ཕྱེ་བ་ཡང་ཡིད་ངོར་ཕྱེ་བ་ཙམ་ལས་དངོས་པོ་ལ་རེག་ཐུག་གིས་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་མི་བྱེད་པར་ཡང་ཤེས་དགོས་པ་གལ་ཆེ།

མདོར་ན་དབུ་སེམས་ཀྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལྟར་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་པ། ཇི་ཙམ་བཤིག་ཀྱང་ཐུག་པ་མེད་ཅིང་རགས་པའི་གཟུགས་ལ་བློས་ཇི་ཙམ་དབྱེ་བར་ནུས་ཀྱི་བར་དུ་ཆ་ཤས་སུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་ཆུང་མཐའ་ཡིད་ངོར་སྣང་བའི་གཟུགས་ཤིག་ལ་འདོད་ཅིང་། དེ་ཉིད་ལ་དབྱིབས་ཡོད་པ་དང་རང་གི་གོ་སར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཞན་འབྱུང་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པས་ཐོགས་བཅས་དང་། ཡན་གར་བར་མི་གནས་པར་མ་མཐར་འབྱུང་བཞིའི་རྡུལ་རྫས་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་དང་། ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་དང་བཅས་པ། རྡུལ་འདུས་པའི་ཆ་ཤས་ཡིན་པས་ཡན་ལག་ཡིན་ཡང་ཡན་ལག་ཅན་མིན་པ་དང་། འབྱུང་གྱུར་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་ནང་ཚན་བསྡུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་སུ་བཞེད་པར་མངོན།

དེ་ལྟར་དབུ་སེམས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་རྣམས་རྡུལ་ཆ་མེད་མི་བཞེད་པར་འདྲ་ཡང་། དེ་ལྟར་མི་བཞེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་མཐར་གཏུགས་ས་ཐ་དད་དུ་གནས་ཏེ། སེམས་ཙམ་པ་ནི་རྡུལ་ཕྲན་ཞེས་པ་དང་པོ་ནས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གྲུབ་ནས་ཡོད་པ་ཞིག་མིན་པར། ཤེས་པའི་སྣང་ཆ་ལ་བློས་ཆ་ཤས་སུ་ཕྱེ་བའི་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་གནས་སྐབས་ལ་འཇོག་ཅིང་། དེ་དུ་མ་འདུས་པ་ལས་གྲུབ་པའི་གཟུགས་ཅན་རགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་པའི་སྣང་ཆ་ཙམ་ལས་ཕྱི་རོལ་དོན་དུ་མ་གྲུབ་པར་འདོད། ཚུལ་འདི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དབུ་མ་པ་ཞི་འཚོ་ཡབ་སྲས་ལའང་མཚུངས། དཔལ་ལྡན་ཟླ་བ་ལྟ་བུ་དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་བའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི། རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་རགས་པ་སོགས་ཆོས་གང་དང་གང་ཡིན་ཡང་རང་གི་ཆ་ཤས་དང་གདགས་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་དང་འདིའོ་ཞེས་བློས་ཕར་བཏགས་ཙམ་ལས། ཆོས་དེ་དང་དེ་ཞེས་དོན་སྟེང་ནས་གྲུབ་པ་དང་རྙེད་པ་ཞིག་གཏན་ནས་མི་བཞེད་པས། རྡུལ་ཕྲན་ཆ་མེད་དང་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་ཆ་མེད་སོགས་ནམ་ཡང་ཞལ་གྱིས་མི་བཞེས་པ་མཁས་པ་དེ་དག་གི་གཞུང་ལས་གསལ་བར་འབྱུང་ངོ་།།

གཞན་ཡང་མུ་སྟེགས་བྱེ་བྲག་པ་དང་རིག་པ་ཅན་དང་། རང་སྡེ་དོན་སྨྲ་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་ལ་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྩོམ་གཞི་མཐར་ཐུག་པ་རྡུལ་ཆ་མེད་འཇོག་པ་ནི། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཡོད་པ་ནི་མྱོང་བ་ཚད་མས་གྲུབ་ཅིང་། དེའི་ཡོད་ཚུལ་རིགས་པས་བརྟགས་པ་ན། རགས་པའི་ཆོས་རྣམས་རང་ཉིད་རྩོམ་བྱེད་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཕྲ་མོ་བསགས་ནས་འགྲུབ་དགོས་ཤིང་། དེ་ལྟར་རགས་རིམ་ནས་ཆ་ཤས་བསལ་ཏེ་ཕྲ་རིམ་དུ་འཕོ་བ་ལས་མཐར་ཆ་གཏན་ནས་འབྱེད་དུ་མེད་པའི་མཐར་ཐུག་གི་རྫས་ཤིག་འཇོག་དགོས་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་མཐར་ཐུག་གི་ཆོས་ཤིག་མེད་ན་ཕྲ་མོ་བསགས་པ་ལས་རགས་པ་གྲུབ་པའི་བཤད་པ་བྱེད་དུ་མེད་པར་བསམས་པའོ། །དེ་ཡང་གཞི་རྩའི་ལྟ་ཕྱོགས་ལ་དོན་བྱེད་ནུས་པའི་ཆོས་ཤིག་ཡིན་ཕྱིན། བཏགས་དོན་བཙལ་བ་ན་གཞི་བདེན་པ་བ་ཞིག་རྙེད་དུ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་གྲུབ་མཐའ་བཟུང་བའི་དབང་གིས་ཡིན་པས། དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པའི་གནས་ལུགས་ལ་རྨོངས་པས་ལན་ནོ་ཞེས་མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཡབ་སྲས་དང་། ཁྱད་པར་དཔལ་ལྡན་ཟླ་བ་དང་ཞི་བ་ལྷ་ལྟ་བུ་དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་བར་གྲགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འགོག་པར་མཛད་ལ།

དབུ་མ་པའི་སློབ་དཔོན་དེ་དག་གི་རང་ལུགས་ལ་ནི། ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་གང་དང་གང་ཡིན་རུང་རང་ཉིད་ཡོད་ཚུལ་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འཇོག་ནུས་ཀྱི། དོན་དམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་གཅིག་དང་ཐ་དད། ཆ་དང་ཆ་ཅན། ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་སོགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་གཏན་ནས་འཇོག་མི་ནུས་པས། རྡུལ་ཆ་མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་སོགས་གང་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པར་བཞེད། ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ནི་གཞན་གྱིས་ཆ་མེད་དུ་འདོད་པའི་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་། རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་གཞན་དང་འབྲེལ་བ་འབའ་ཞིག་ལས། བདེན་པའི་དངོས་པོ་ཡན་གར་བ་ཞིག་དོན་ལ་མེད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་བློས་ཀྱང་འཇོག་ཏུ་མེད་པས། ཆོས་གང་དང་གང་ཡིན་རུང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་མ་འདས་པར་གསུངས་སོ།།

དེ་ལྟར་ཤེས་བྱ་གཞི་ལྔའི་དང་པོ་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ལ། གཟུགས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་དང་། ཐོགས་བཅས་ཀྱི་གཟུགས་ཅན་བཅུ། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས། འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་གྱུར། གཟུགས་ཅན་རྩོམ་བྱེད་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་རྣམ་གཞག འབྱུང་བའི་སྐབས་ནམ་མཁའི་འབྱུང་བ་ཞེས་འབྱུང་བ་གཞན་གྱི་རྟེན་བྱེད་པའི་འབྱུང་བ་ལྔ་པ་ཞིག་ཀྱང་གསུངས་ཤིང་། འབྱུང་བཞིའི་རྫས་ནི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་གོང་བུར་གྲུབ་པ་ཞིག་ལ་གོ་མི་དགོས་པར་ནུས་པའི་ངོ་བོར་གནས་པ་ཡང་ཡོད་པར་བཤད་དོ།། །།

སྐབས་ལྔ་པ། སྣོད་བཅུད་འབྱུང་འཇིག་གི་རིམ་པ་བཤད་པ།

༡ མངོན་པའི་གཞུང་སོགས་ནས་བཤད་པའི་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་བྱུང་རིམ།

སྤྱིར་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་འཇིག་གི་ཚུལ་ལ་སྔོན་གྱི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བ་རྣམས་མི་མཐུན་པ་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་ཞིང་། དེ་དག་ལས་བྱེ་བྲག་པ་སོགས་མུ་སྟེགས་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་ད་ལྟའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་མ་ཆགས་གོང་ས་རྡུལ་ཕྲ་མོ་དང་། ཆུ་རྡུལ་ཕྲ་མོ། མེ་རྡུལ་ཕྲ་མོ། རླུང་རྡུལ་ཕྲ་མོ་སོགས་རྡུལ་ཕྲན་མང་པོ་ཞིག་བར་སྣང་སྟོང་པའི་ནང་སོ་སོར་མི་འཇིག་པར་གནས་ནས་ཡོད་པ་ལ། ལྷ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོས་ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་དེར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཤིག་བཟོ་དགོས་སྙམ་ནས་བློའི་འཕེན་པ་བཏང་བ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་དང་ཆོས་མིན་གྱི་ལས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་དབང་གིས་ཐོག་མར་རླུང་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཉིས་མཉམ་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅིང་། དེ་ནས་རླུང་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གསུམ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རིམ་པས་རླུང་རྡུལ་རྣམས་ཀྱིས་འབྲས་བུའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱས་ཏེ་རླུང་གི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཤིང་། དེའི་སྟེང་དུ་ཆུ་རྡུལ་རྣམས་སྔར་ལྟར་སྦྱར་བས་ཆུའི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ཆགས་པ་དང་། དེའི་སྟེང་དུ་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་དང་། དེའི་སྟེང་དུ་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་སྔར་གྱི་རིམ་པ་ལྟར་གྲུབ་པར་གྱུར་པ་སོགས་ལས་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཆགས་པར་འདོད་པར་བཤད།

མུ་སྟེགས་གྲངས་ཅན་པས་སྤྱི་གཙོ་བོའི་སྟེང་ནས་འཇིག་རྟེན་འདི་དག་རྩ་བའི་སྒྲུབ་གཞི་མཐར་ཐུག་ཅིག་གི་རྣམ་འགྱུར་དུ་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་ཅིང་། གཞན་ཡང་ལྷ་ཚངས་པ་དང་། ཁྱབ་འཇུག སྒྲའི་ཚངས་པ། བདག་རྟག་པ་སོགས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱེད་པོར་འདོད་པའི་མུ་སྟེགས་པའང་ཡོད་ཅིང་། རྒྱང་འཕེན་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་འགྲུབ་ཚུལ་ནི་བེམ་རྫས་ལས་གློ་བུར་ཐོལ་བྱུང་དུ་གྲུབ་པར་འདོད་པར་བཤད།

དེ་དག་ལས་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་བཟོ་མཁན་ཞིག་མེད་ན་འདི་འདྲའི་གྲ་འགྲིག་པོ་ཡོང་བ་མི་སྲིད་དེ། དཔེར་ན། ཁང་པ་ལྟ་བུ་བཟོ་མཁན་ཞིག་མེད་ན་ཁང་པ་མི་འགྲུབ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར། དེས་ན་དེ་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་གནས་ལུས་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ཆོས་ཅན། བྱེད་པ་པོ་ཞིག་གི་བློ་སྔོན་དུ་སོང་སྟེ། སྡོད་ཅིང་སྡོད་ཅིང་ལས་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། ཤིང་བཟོའི་ལག་ཆ་སྟེའུ་བཞིན་ཞེས་དང་། དབྱིབས་བཀོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། རྫའི་བུམ་པ་བཞིན་ཞེས་དང་། དོན་བྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར། བུམ་པ་བཞིན་ཞེས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་བཀོད་ཅིང་། རིགས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་གཞན་ཡང་ཡོད་ཀྱང་འདི་དག་ནི་སྒྲུབ་བྱེད་གཙོ་བོ་རྣམས་ཡིན་པར་མངོན།

དེ་ལ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ནི། གཞན་སྡེ་རྣམས་ཀྱིས་བཀོད་པའི་རིགས་པ་དེ་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནས་ལུས་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་སྤྱིར་བློ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཙམ་དུ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ན། འདི་དག་རང་རྒྱུ་སེམས་པའི་ལས་ལས་སྐྱེས་པར་སངས་རྒྱས་པས་གྲུབ་ཟིན་པས། སངས་རྒྱས་པ་ལ་སྔར་མ་གྲུབ་པ་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་མི་རུང་ལ། བློ་རྟག་པ་ཞིག་གིས་བྱས་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ན་ནི། བློ་རྟག་པ་ཞིག་མི་སྲིད་པས་དཔེ་བཀོད་པ་མི་འཐད་ལ། ཡང་བྱེད་པ་པོ་གཞན་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཙམ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཟེར་ནའང་། ཁྱོད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མའི་བྱེད་པ་པོར་འདོད་པ་དེའང་བྱེད་པ་པོ་གཞན་སྔོན་དུ་སོང་བར་ཁས་ལེན་དགོས་ཤིང་། དེ་ལྟར་ན་དེ་རྟག་པ་རང་བྱུང་དུ་འདོད་པ་དང་འགལ་ཞིང་། རང་གིས་བཀོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་མ་ངེས་པར་འགྱུར་བ་སོགས་རིགས་པ་དུ་མས་འགོག་པར་མཛད་དེ། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། སྡོད་འཇུག་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། །དོན་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དག །འདོད་པ་གྲུབ་པའམ་དཔེ་མ་གྲུབ། །ཡང་ན་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡིན།།278 ཞེས་གསུངས།

278 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཅེ། ཚད་མ་གྲུབ་པའི་ལེའུ། ཤླཽཀ ༡༠ ཤོག ༡༠༨ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༥༠༡

ཡང་རྟག་པ་རང་བྱུང་གི་འཇིག་རྟེན་བྱེད་པ་པོ་ཞིག་ཁས་བླངས་ན། རྟག་པ་ལ་རང་བཞིན་འགྱུར་བ་མེད་པས་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེད་པའི་གནས་སྐབས་དང་སྐྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ལ་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ལ། དེ་ལྟར་ན་རང་ཉིད་ལྡོག་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ལྡོག་པའི་གཞི་མེད་པས་རྒྱུའི་དོན་མ་ཚང་ལ། གཞན་ཡང་དེ་ལྟ་བུའི་འཇིག་རྟེན་བྱེད་པ་པོ་དེ་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་སྣོད་བཅུད་མཐའ་དག་དེས་བྱས་པ་མི་འཐད་པ་དང་། དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་པ་ཚོགས་པ་ལས་བྱུང་བས་བྱེད་པ་པོ་གཅིག་གིས་བཀོད་པ་མི་འཐད་པར་སྒྲུབ་སྟེ། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། རང་བཞིན་ཁྱད་པར་མེད་པར་ནི། །བྱེད་པར་ཡང་ནི་མི་རུང་ངོ་། །རྟག་ལ་ལྡོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །ནུས་པ་ཉིད་ཀྱང་རྟོགས་པར་དཀའ།།279 ཞེས་དང་། སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་འབྱེད་ཀྱི་དབུ་མ་སྙིང་པོ་ལས་ཀྱང་། རེ་ཞིག་བདག་ནི་མ་སྐྱེས་ཕྱིར། །དེ་ཡིས་བྱས་པར་མི་འདོད་དོ།།280 ཞེས་དང་།

279 གོང་མཚུངས། ཤླཽཀ ༢༤ ཤོག ༡༠༨ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༥༠༢

280 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཛ། ལེའུ་དགུ་པ། ཤླཽཀ ༡༣༤ ཤོག ༣༦ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥༨ ཤོག ༨༥

དེའི་རང་འགྲེལ་རྟོག་གེ་འབར་བ་ལས། བྱེད་པོ་གཅིག་པུ་འགའ་ཡང་མེད། །དེ་ཕྱིར་མ་ངེས་ཉིད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་གཅིག་པུ་ཞེས་བྱ་བ་མི་འཐད་དེ། གལ་ཏེ་གཅིག་པུ་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཀྱི་མཐུ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མང་པོར་བརྟགས་པ་དག་གིས་ཅི་བྱ། འཇིག་རྟེན་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་བྱེད་པ་པོ་གཅིག་པུ་ནི་འགའ་ཡང་མི་སྣང་བས་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར།།281 ཞེས་སོགས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ།།

281 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཛ། ལེའུ་གསུམ་པ། ཤོག ༡༡༠ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥༨ ཤོག ༢༦༩

དེས་ན་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འདི་བློའི་གཡོ་བ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ལས་གྲུབ་པ་དང་། རྟག་པ་རང་བྱུང་གི་སྐྱེ་བོ་ཞིག་གིས་བྱས་པ་དང་། ཡང་རྒྱུ་མེད་ཐོལ་བྱུང་དུ་གྲུབ་པ་སོགས་གཏན་ནས་མི་འདོད་པར། རྐྱེན་ཉིད་འདི་པ་ཙམ་ཞེས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་འགྲོས་ཉིད་ལས་གྲུབ་པར་བཤད་དོ།།282

282 ༸གོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་རྩོམ་དུ། ནང་པའི་ངོས་ནས་བཤད་ན། ཐོག་མ་ངེས་ཅན་གཅིག་ཁོ་ན་ཡོད་པའི་ལྟ་སྟངས་འདི་ནི་རྙོག་དྲ་ཅན་ཞིག་ཡིན། འདི་འདྲའི་རང་རྐྱ་ཐུབ་པའི་ཐོག་མ་ཞིག་ཡོད་ཚེ་གཏན་ཚིགས་རིག་པའི་འགྲོ་ལུགས་ལྟར་ན་འདམ་ཀ་གཉིས་ལས་མེད། འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་སྟེ་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལས་འདས་ཤིང་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་གིས་འཇིག་རྟེན་འདི་བསྐྲུན་པ་དང༌། ཡང་ན་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་ཡང་མེད་པར་འཇིག་རྟེན་འདི་ཐོལ་བྱུང་དུ་གྲུབ་པའི་ལྟ་ཚུལ་གཉིས་ཡིན། ནང་པས་འདོད་ཚུལ་འདི་གཉིས་ཀ་ཁས་ལེན་མི་བྱེད། ཅེས་འབྱུང་

དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ཆགས་ཚུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་སྟོན་པའི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་ནང་པའི་གཞུང་ལ་མདོ་ཕལ་པོ་ཆེ། མདོ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག །འཇིག་རྟེན་བཞག་པ། མངོན་པ་གོང་འོག་གི་གཞུང་དང་། དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ཆོས་སྐོར་སོགས་མང་པོ་ཡོད་ཀྱང་གཙོ་བོ་ནི། ཆོས་མངོན་པའི་གཞུང་རྣམས་དང་། དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་རྣམས་ཡིན། དེ་དག་ཏུ་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་འཇིག་གི་ཚུལ་དང་། བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚེ་ཚད། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དབྱིབས་བཀོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་ཚད་སོགས་ལ་བཤད་ཚུལ་ཅུང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཡོད་ཀྱང་གཞི་རྩའི་ལྟ་ཚུལ་ལ་མི་མཐུན་པ་མེད། དེས་ན་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་ལ་ཐོག་མའི་རྩོམ་གཞིའི་ས་ཆུ་མེ་རླུང་བཞིའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ལས་ལ་བརྟེན་ནས་ཐུན་མོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་བྱུང་བ་དང་། སོ་སོའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལས་ལ་བརྟེན་ནས་སོ་སོའི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་བྱུང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་རང་རང་གི་ཉེར་ལེན་དང་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་གྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་འཁོར་ལོ་འབའ་ཞིག་གི་ལམ་ནས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་ཅིང་། ད་ལྟ་རང་ཅག་གནས་སའི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གཉིས་ལས་ཐོག་མར་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་པ་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཆགས་པར་བཞེད་དོ།།

དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཚུལ་འདི་ལ་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་སོགས་ཀྱིས། ༡ གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་དང་། ༢ མི་རྟག་པའི་རྐྱེན་དང་། ༣ ནུས་པའི་རྐྱེན་བཅས་རྐྱེན་གསུམ་གྱི་ཐ་སྙད་མཛད་ཅིང་། ཚུལ་འདི་སཱ་ལུའི་ལྗང་པའི་མདོ་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་གསལ་བར་གསུངས་ཏེ། མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ལས། “མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དང་། མི་རྟག་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དང་། ནུས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །”283 ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་པོའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བཤད་པར་མདོ་དྲངས་པ་ལས། “དགེ་སློང་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། མི་རྟག་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། ནུས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།”284 ཞེས་སོགས་ཀྱིས་རྐྱེན་གསུམ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་འདིའི་ཐོག་མཐའ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྡོམ་ཚིག་བཀོད་ནས། ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱེད་པ་པོར་ངོས་འཛིན་མི་བྱེད་པར་བསྟན་ཡོད།

283 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། རི། ཀུན་ལས་བཏུས་དང་པོ། ཤོག ༦༥ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༦ ཤོག ༡༦༧

284 སྡེ་དགེ བསྟན། མདོ་འགྲེལ། ཆི། བམ་པོ་དང་པོ། ཤོག ༥ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༦ ཤོག ༧༢༥

གཞུང་འདི་དག་གིས་ནི་སཱ་ལུའི་ལྗང་པའི་མདོ་ལས། “རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ལ། འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ། གང་འདི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས།”285 ཞེས་པའི་མདོའི་དོན་ཚན་པ་གསུམ་དུ་བསྡུས་ཏེ། རིམ་པ་བཞིན། “འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ལ།” ཞེས་པས་གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དང་། “འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ།” ཞེས་པས་མི་རྟག་པའི་རྐྱེན་དང་། “གང་འདི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས།” ཞེས་པས་ནུས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་བསྟན་པ་དང་སྦྱར་ཏེ་གསུངས།

285 སྡེ་དགེ བཀའ། མདོ་སྡེ། ཚ། ཤོག ༡༡༦ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༢ ཤོག ༣༡༥

དེ་ལ་དང་པོ་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་གསུངས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འདི་བྱེད་པ་པོ་ཞིག་གི་བློའི་གཡོ་བ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་གྲུབ་པ་མིན་པར། རང་རང་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་འབའ་ཞིག་གི་དབང་གིས་གྲུབ་པ་ལ་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་ཀྱང་། “འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་།” ཞེས་རྐྱེན་ཉིད་འདི་པ་ཙམ་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་ལས་འབྱུང་གི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཁོངས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ནུས་པ་གཞན་ཞིག་གི་མཐུ་ལས་གྲུབ་པ་མིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འདི་རྒྱུ་མེད་རྐྱེན་མེད་ལས་ཐོལ་བྱུང་དུ་གྲུབ་པའང་མིན་པར་བསྟན་ཏོ།།

གཉིས་པ་མི་རྟག་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་གསུངས་པའི་དོན་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་འདོད་པ་ཙམ་གྱིས་མི་ཆོག་གི་གང་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་དེའང་འདུས་བྱས་མི་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་དགོས་ལ། རྟག་པའི་ཆོས་ལས་འབྲས་བུ་མི་རྟག་པའི་ཆོས་འབྱུང་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །ཞེས་པ་ནི་རྐྱེན་གཉིས་པ་གསུངས་པ་དེའི་གྲུབ་དོན་ཡིན། རྟག་པ་ནི་རིམ་དང་ཅིག་ཅར་གྱི་དོན་བྱེད་པས་སྟོང་པས། འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་བྱ་བ་བྱེད་མི་ནུས་ལ། དེ་བཞིན་དུ་རང་ཉིད་ལ་ཆོས་གཞན་གྱི་ཕན་གནོད་ཀྱི་བྱ་བ་འཇུག་པའི་གནས་མེད་ན་ཆོས་གཞན་ལའང་རང་ཉིད་ཀྱི་ཕན་གནོད་ཀྱི་བྱ་བ་འཇུག་པའི་ནུས་པ་མེད་པ་ནི་རིགས་པས་གྲུབ་པའི་གནད་ཡིན་པས། ཕྱི་ནང་གི་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་གང་ལས་འབྱུང་སའི་རྒྱུ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན། ངེས་པར་དུ་འདུས་བྱས་མི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་ཡིན་དགོས་པར་རྐྱེན་གཉིས་པ་དེས་སྟོན། དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་འདིའི་ཐད་དུ། “འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ།” ཞེས་སྐྱེ་བའི་དོན་རྩལ་དུ་བཏོན་ནས་གསུངས་སོ།།

གསུམ་པ་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ནུས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་གསུངས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རང་ཉིད་གང་ལས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དེ་ཡང་འདུས་བྱས་མི་རྟག་པའི་ཆོས་ཤིག་ཡིན་པ་ཙམ་གྱིས་མི་ཆོག་གི་གང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་ནུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཏེ། འབྲས་བུ་བྱེ་བྲག་པ་དེ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཤིག་ཡིན་དགོས་སོ་ཞེས་སྟོན་པ་ལ། ནུས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས། “གང་འདི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས།” ཞེས་སོགས་གསུངས་པར་བཤད།

སྔར་བཤད་པའི་རྟེན་འབྲེལ་རྐྱེན་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་གནད་འདིའི་གྲུབ་དོན་གྱི་ཚུལ་དུ། ཐོགས་མེད་ཀྱི་མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ལས་འདི་ལྟར་གསུངས་ཏེ། དོན་གྱིས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་དོན་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དོན་དང་། རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དོན་དང་། སེམས་ཅན་མེད་པའི་དོན་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་དོན་དང་། གཡོ་བ་མེད་པའི་དོན་དང་། མི་རྟག་པའི་དོན་དང་། སྐད་ཅིག་པའི་དོན་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་དོན་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མཐུན་པའི་དོན་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དོན་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སོ་སོར་ངེས་པའི་དོན་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དོན་ཏོ།།286 ཞེས་རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྱུང་གི་ཚུལ་འདིས་རིམ་པ་བཞིན། སྣོད་བཅུད་བཟོ་མཁན་གྱི་བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་དང་། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བ་དང་། གཞན་དབང་ཅན་སོགས་སུ་དོན་གྱིས་གྲུབ་པར་གསུངས་སོ།།

286 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། རི། ཀུན་ལས་བཏུས་དང་པོ། ཤོག ༦༦ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༦ ཤོག ༡༦༩

འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཆགས་ཚུལ་མངོན་པའི་གཞུང་ལས་ཇི་ལྟར་གསུངས་ཚུལ་ནི། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་མཛོད་རང་འགྲེལ་དུ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བས་ཅུང་ཟད་དྲངས་ན། དེ་ཉིད་ལས། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་འོག་ན་ནམ་མཁའ་ལ་བརྟེན་པའི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་མངོན་པར་འགྲུབ་སྟེ། དེའི་རྔམས་སུ་ནི་དཔག་ཚད་ས་ཡ་དྲུག་འབུམ་མོ། །རྒྱར་ནི་གྲངས་མེད་དེ། འདི་ལྟར་གང་ཚན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་རྡོ་རྗེས་ཀྱང་གཞིག་པར་མི་ནུས་པར་སྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་སྟེང་ན། ཆུ་རྔམས་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་གཅིག་དང༌། །སྟོང་ཕྲག་དག་ནི་ཉི་ཤུ་འོ། །དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་དག་གིས་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དེར་སྤྲིན་རྣམས་འདུས་ནས། ཆར་གྱི་རྒྱུན་གཉའ་ཤིང་ཙམ་འབབ་པ་དེ་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་རྔམས་སུ་ནི་དཔག་ཚད་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་གཅིག་དང་ཉི་ཁྲིའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཆུ་དེ་དག་ཐད་ཀར་མི་འབོ་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ཏེ། དཔེར་ན་བཟའ་བ་དང༌། བཏུང་བ་ཟོས་པ་དང༌། འཐུང་བ་མ་ཞུ་བ་ལོང་ཀར་མི་ལྟུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྡེ་པ་གཞན་དག་ན་རེ་སྦྱང་གི་ཚུལ་དུ་རླུང་གིས་འཛིན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་མཐུ་ལས་བྱུང་བའི་རླུང་དག་གིས་ཆུ་དེ་ཀུན་ནས་དཀྲུགས་པ་ན་འོ་མ་བསྐོལ་བ་སྤྲིས་མ་ཆགས་པའི་ཚུལ་དུ་སྟེང་མ་གསེར་དུ་འགྱུར་རོ། །ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ། ཕྱིས་ནི་རྔམས་སུ་འབུམ་ཕྲག་བརྒྱད། །ལྷག་མ་དག་ནི་གསེར་དུ་འགྱུར། །ལྷག་མ་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། ཆུའི་སྟེང་རིམ་དཔག་ཚད་སུམ་འབུམ་ཉི་ཁྲི་གསེར་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ས་གཞིར་གྱུར་པ་དེའི་ཆུ་དང་གསེར་གྱི་རྔམས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །287 ཞེས་སོགས་འབྱུང་བ་ཞིབ་པར་ཤེས་འདོད་ན་འདིའི་ཐད་ཀྱི་མཛོད་འགྲེལ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ།།

287 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་གསུམ་པ། ཤོག ༡༤༤ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༣༥༥

དེ་ལྟར་མངོན་པ་འོག་མའི་གཞུང་དུ་འབྱུང་བཞིའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆགས་པའི་རྗེས་སུ། རིའི་རྒྱལ་པོ་རི་རབ་ལྟེ་བར་བྱས་པའི་ཕྱོགས་བཞི་ན་གླིང་ཆེན་བཞི་དང་། མཚམས་བཞིར་གླིང་ཕྲན་བརྒྱད་གྲུབ་པར་བཤད་ཅིང་། དེའི་མཐའ་འཁོར་དུ་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་དང་རྒྱུ་སྐར་རྣམས་ཀྱིས་བསྐོར་བ་དང་། ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་གླིང་ཆེན་ནི་རང་ཅག་གནས་སའི་འཛམ་བུའི་གླིང་འདི་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། གླིང་དེ་དག་གི་བར་ན་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོས་ཁེངས་ནས་ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་ཐམས་ཅད་བར་སྣང་སྟོང་པར་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོད་པ་སོགས་བཤད། གླིང་བཞི་གླིང་ཕྲན་ཉི་ཟླ་རི་རབ་སོགས་སྟོང་ལ་ནི་སྟོང་སྤྱི་ཕུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། སྟོང་སྤྱི་ཕུད་དེ་ལྟ་བུ་སྟོང་ལ་ནི་སྟོང་གཉིས་པ་བར་མའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། སྟོང་གཉིས་པ་དེ་ལྟ་བུ་སྟོང་ལ་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །མདོར་ན་གླིང་བཞི་རི་རབ་སོགས་ནས་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བྱེ་བ་བརྒྱ་ལ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་དག་མཐར་མཉམ་དུ་འཇིག་ཅིང་དང་པོར་མཉམ་དུ་ཆགས་པ་ཡིན་ཚུལ་ནི། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལས། གླིང་བཞི་པ་དང་ཉི་ཟླ་དང་། །རི་རབ་དང་ནི་འདོད་ལྷ་དང་། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་སྟོང་ལ་ནི། །སྟོང་ནི་སྤྱི་ཕུད་ཡིན་པར་འདོད། །དེ་སྟོང་ལ་ནི་སྟོང་གཉིས་པ། །བར་མའི་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཡིན་ནོ། །དེ་སྟོང་ལ་ནི་སྟོང་གསུམ་མོ། །མཉམ་དུ་འཇིག་ཅིང་འབྱུང་བ་ཡིན། །288 ཞེས་སོ།།

288 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་གསུམ་པ། ཤླཽཀ ༧༣-༧༤ ཤོག ༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༢༡

རྒྱ་ཆེར་རོལ་བའི་མདོ་ལས་ནི། གླིང་བཞི་པ་ནས་འོག་མིན་གྱི་བར་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་ལ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། གླིང་བཞི་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ལ་སོགས་པ་གླིང་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། ཁོར་ཡུག་དང་ཁོར་ཡུག་ཆེན་པོ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། རིའི་རྒྱལ་པོ་རི་རབ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། འཐབ་བྲལ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། དགའ་ལྡན་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། འཕྲུལ་དགའ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། ཚངས་རིས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། ཚངས་འཁོར་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། ཚངས་ཆེན་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། འོད་ཆུང་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། ཚད་མེད་འོད་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། འོད་གསལ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། དགེ་ཆུང་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། ཚད་མེད་དགེ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། དགེ་རྒྱས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། སྤྲིན་མེད་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། བསོད་ནམས་སྐྱེས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། འབྲས་བུ་ཆེ་བ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། སེམས་ཅན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། མི་ཆེ་བ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། མི་གདུང་བ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། གྱ་ནོམ་སྣང་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། ཤིན་ཏུ་མཐོང་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། འོག་མིན་གྱི་ལྷའི་རིས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་ལ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བའོ། །289 ཞེས་པ་ལྟར་རོ།།

289 སྡེ་དགེ བཀའ། མདོ་སྡེ། ཁ། ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པ། ཤོག ༧༧ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༦ ཤོག ༡༨༦

གཞན་ཡང་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་རྩ་འགྲེལ་དུ། ཉི་མ་དང་ཟླ་བའི་ཚད་དང་། སའི་གོ་ལ་འདི་དང་ཉི་ཟླ་གཉིས་ཀྱི་ཐག་རིང་ཐུང་། ཉི་མས་རི་རབ་ལ་བསྐོར་བ་ལས་ཉིན་མཚན་འབྱུང་ཚུལ།290 དེ་བཞིན་དུ་དབྱར་དགུན་གྱི་ཉི་མ་རིང་ཐུང་གི་བཤད་པ་སོགས་དངོས་མཐོང་གི་ཆོས་དུ་མའི་འགྲེལ་བཤད་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་ལས་བྱུང་བའི་སྐར་རྩིས་རིག་པའི་བཤད་པ་རྣམས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་ཏེ། འཕགས་བོད་གཉིས་ཀར་སྔོན་གྱི་ནང་པའི་མཁས་པ་རྣམས་ནས་ལོ་ཐོ་འདོན་པ་དང་། ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་ནམ་འབྱུང་སྐར་རྩིས་ཀྱི་སྟེང་ནས་ཤེས་པ་སོགས་ཡོད་དོ།།

290 ༸གོང་ས་མཆོག་གི་གསུམ་རྩོམ་དུ། གོ་ལའི་དབྱིབས་དང་ཚད། ཉི་ཟླ་སོགས་ཀྱི་འཁོར་བགྲོད། ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་སོགས་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་བཅས་གནད་བྱེ་བྲག་པ་མང་པོ་ཞིག་ལ་སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་ཆོས་མངོན་པ་ལྟ་བུར་རི་རབ་དཀྱིལ་དུ་བྱས་ཤིང་། འཛམ་གླིང་ལེབ་མོ་དང་། ཉི་ཟླ་སོགས་རྒྱུ་སྐར་རྣམས་འཛམ་གླིང་ལ་ཚུར་བསྐོར་བའི་བཤད་པ་ཐོན་པ་ནི། སྔོན་གྱི་རྒྱ་གར་གྱི་རིག་བྱེད་སོགས་ཀྱི་བཤད་པ་གཞིར་བཞག་པར་མངོན། ཞེས་འབྱུང་།

འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་ཐོག་མར་སྣོད་ཆགས་པའི་རྗེས་སུ་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་སོགས་རིམ་གྱིས་བྱུང་ཚུལ་མངོན་པ་མཛོད་དུ་བྱུང་བ་དང་ཚུལ་མཐུན་པ་འདུལ་བ་ལུང་དུའང་རྒྱས་པར་བྱུང་བ་འདིར་དྲངས་ན། འདུལ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས། དགེ་སློང་དག་འཇིག་རྟེན་འདི་འཆགས་པའི་དུས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཡོད་དེ། འཇིག་རྟེན་འཆགས་པ་ན་འོད་གསལ་གྱི་ལྷའི་རིས་དེ་ནས་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ཚེ་ཟད་ལས་ཟད་བསོད་ནམས་ཟད་པས་ཤི་འཕོས་ཏེ། འདི་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་མི་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་འོང་ཞིང་འདིར་ཡང་གཟུགས་ཅན་ཡིད་ལས་བྱུང་བ། མ་ཚང་བ་མེད་པ། དབང་པོ་མ་ཉམས་པ། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ། བཟང་བ། ཁ་དོག་དང་ལྡན་པ། རང་ལས་འོད་འབྱུང་བ། ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ། དགའ་བ་ཟ་བ། དགའ་བའི་ཟས་དང་ལྡན་པ། ཚེ་རིང་ཞིང་ཡུན་རིང་དུ་གནས་སོ། །དེའི་ཚེ་ན་འཇིག་རྟེན་དུ་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་དག་ཀྱང་མ་བྱུང་ངོ༌། །འཇིག་རྟེན་དུ་རྒྱུ་སྐར་དག་ཀྱང་མ་བྱུང༌། མཚན་མོ་དང་ཉིན་མོ་དག་ཀྱང་མ་བྱུང༌། སྐད་ཅིག་དང་ཐང་ཅིག་དང་ཡུད་ཙམ་དག་ཀྱང་མ་བྱུང་། ཟླ་བ་དང༌། ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་དུས་ཚིགས་དང་ལོ་དག་ཀྱང་མ་བྱུང་ངོ༌། །བུད་མེད་ཀྱང་མེད། སྐྱེས་པ་ཡང་མེད་དེ། སེམས་ཅན་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་གི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ། །དེ་ནས་སེམས་ཅན་བརྐམ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་སོར་མོའི་རྩེ་མོས་སའི་བཅུད་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་འདོད་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་འདོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་རྩོམ་པས་ཟོས་པར་གྱུར་ཏོ། །སེམས་ཅན་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་དེ་སོར་མོའི་རྩེ་མོས་སའི་བཅུད་མྱོང་བར་བྱེད་པ་ན། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་འདོད་པར་བྱེད་པ་དང༌། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་འདོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་རྩོམ་པས་ཟོས་པར་གྱུར་པ་མཐོང་ངོ༌། །མཐོང་ནས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་སོར་མོའི་རྩེ་མོས་སའི་བཅུད་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་འདོད་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་འདོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་རྩོམ་པས་ཟོས་པར་གྱུར་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དེ་དག་གིས་སའི་བཅུད་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་རྩོམ་པས་ཟོས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ལུས་ལ་སྲ་བ་ཉིད་དང༌། ལྕི་བ་ཉིད་བྱུང་ཞིང་དེ་དག་གི་ཁ་དོག་གསལ་བ་བཟང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མེད་པར་གྱུར། འཇིག་རྟེན་དུ་མུན་པ་ཡང་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། །དགེ་སློང་དག་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ན་འཇིག་རྟེན་དུ་མུན་པ་བྱུང་ན་འཇིག་རྟེན་དུ་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་དག་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་དུ་རྒྱུ་སྐར་དག་དང༌། མཚན་མོ་དང༌། ཉིན་མོ་དག་དང༌། སྐད་ཅིག་དང་ཐང་ཅིག་དང་ཡུད་ཙམ་དག་དང༌། ཟླ་བ་དང་ཟླ་བ་ཕྱེད་དང༌། དུས་ཚིགས་དང་ལོ་དག་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །291 ཞེས་དང་།

291 སྡེ་དགེ བཀའ། འདུལ་བ། ཅ། བམ་པོ་གསུམ་པ། ཤོག ༤༩ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥ ཤོག ༡༢༨

ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལས་ཁ་ཟས་མང་པོ་ཟ་བ་རྣམས་མདོག་ངན་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཉུང་ངུ་ཟ་བ་རྣམས་མདོག་བཟང་བར་གྱུར་ཚུལ་དང་། དེ་ལྟར་ཁ་ཟས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་པ་བྱུང་བ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ང་ནི་མདོག་བཟང་། ཁྱོད་ནི་མདོག་ངན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་པ་དང་། མདོག་ལེགས་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་སྐྱེས་པ་སོགས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་གཞི་ལ་ཞུགས་ནས་སའི་བཅུད་ནུབ་ཚུལ་དང་། སའི་བཅུད་ནུབ་པའི་རྗེས་སུ་ཁ་དོག་དང་དྲི་རོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སའི་ཞག་བྱུང་བ་དང་། དེ་ཡང་ནུབ་རྗེས་ཁ་དོག་དང་དྲི་རོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མྱུ་གུའི་ཚལ་བྱུང་བ་དང་། དེ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་གཞི་ལ་ཞུགས་པས་མྱུ་གུའི་ཚལ་ཡང་ནུབ་སྟེ། དེ་རྗེས་མ་རྨོས་མ་བཏབ་པའི་འབྲས་སཱ་ལུའི་འབྲུ་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང༌། དྲི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང༌། རོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འབྱུང་བར་གྱུར་ཏེ། ནང་བརྔས་ན་ནུབ་སྐྱེ་ནུབ་བརྔས་ན་ནང་སྐྱེའོ། །དེ་ལྟར་བརྔས་ཤིང་བརྔས་ཤིང་སྐྱེ་ལ་བརྔས་པར་ཡང་མི་མངོན་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་མ་རྨོས་མ་བཏབ་པའི་འབྲས་སཱ་ལུའི་འབྲུ་དེ་དག་རིམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པས་ལུས་ལ་བཤང་གཅི་དང་ལྡན་པས་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་དོད་དེ་འཁྲིག་པ་སྤྱོད་ཅིང་། ཆོས་དང་ཆོས་མིན་དང་ཁྱིམ་རྣམས་རིམ་བཞིན་བྱུང་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། དེ་དག་དེ་ཟ་ཞིང་ཟས་དེ་དང་ལྡན་ལ་ཚེ་རིང་ཞིང་ཡུན་རིང་དུ་གནས་སོ། །དེ་དག་ལས་གང་ཟས་ཆེས་ཆུང་ངུ་ཟ་བ་དེ་ནི་ཁ་དོག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ལ། གང་ཟས་ཆེས་ཆེར་ཟ་བ་དེ་ནི་ཁ་དོག་ངན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཟས་རྣམ་གཉིས་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཁ་དོག་རྣམ་གཉིས་ཉིད་དུ་མངོན་ལ། ཁ་དོག་རྣམ་གཉིས་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ན། སེམས་ཅན་གྱིས་སེམས་ཅན་ལ་ཀྭའེ་སེམས་ཅན་ང་ནི་ཁ་དོག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ་ཁྱོད་ནི་ཁ་དོག་ངན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁྱད་དུ་གསོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ཁ་དོག་གིས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ན་སྡིག་པ་ཅན་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་རྒྱུས་སའི་བཅུད་མེད་པར་གྱུར་ཏོ། །292 ཞེས་སོགས་དང་།

292 སྡེ་དགེ བཀའ། འདུལ་བ། ཅ། བམ་པོ་གསུམ་པ། ཤོག ༤༩བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥ ཤོག ༡༣༠

ཡང་དེ་ཉིད་ལས། དགེ་སློང་དག་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་སའི་བཅུད་མེད་པར་གྱུར་པ་ན། ས་ཞག་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། དྲི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། རོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏེ། ཁ་དོག་གིས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དོང་ཀའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུའོ། །རོས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྦྲང་བུའི་སྦྲང་རྩི་མ་བསྐོལ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་དེ་ཟ་ཞིང་ཟས་དེ་དང་ལྡན་ལ་ཚེ་རིང་ཞིང་ཡུན་རིང་དུ་གནས་སོ། །དེ་དག་ལས་གང་ཟས་ཆེས་ཆུང་ངུ་ཟ་བ་དེ་ནི་ཁ་དོག་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ལ། གང་ཟས་ཆེས་ཆེར་ཟ་བ་དེ་ནི་ཁ་དོག་ངན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཟས་རྣམ་གཉིས་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཁ་དོག་རྣམ་གཉིས་ཉིད་དུ་མངོན་ལ། ཁ་དོག་རྣམ་གཉིས་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ན་སེམས་ཅན་གྱིས་སེམས་ཅན་ལ་ཀྭའེ་སེམས་ཅན་ང་ནི་ཁ་དོག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ་ཁྱོད་ནི་ཁ་དོག་ངན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁྱད་དུ་གསོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ཁ་དོག་གིས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ན་སྡིག་པ་ཅན་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་རྒྱུས་ས་ཞག་མེད་པར་གྱུར་ཏོ། །293 ཞེས་དང་།

293 སྡེ་དགེ བཀའ། འདུལ་བ། ཅ། བམ་པོ་གསུམ་པ། ཤོག ༤༩བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥ ཤོག ༡༣༠

ཡང་དེ་ཉིད་ལས། དགེ་སློང་དག་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ས་ཞག་མེད་པར་གྱུར་པ་ན་མྱུ་གུའི་ཚལ་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། དྲི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། རོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏེ། ཁ་དོག་གིས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཀ་དམ་བུ་ཀའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུའོ། །རོས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྦྲང་བུའི་སྦྲང་རྩི་མ་བསྐོལ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་དེ་ཟ་ཞིང་ཟས་དེ་དང་ལྡན་ལ་ཚེ་རིང་ཞིང་ཡུན་རིང་དུ་གནས་སོ། །དེ་དག་ལས་གང་ཟས་ཆེས་ཆུང་ངུ་ཟ་བ་དེ་ནི་ཁ་དོག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ལ། གང་ཟས་ཆེས་ཆེར་ཟ་བ་དེ་ནི་ཁ་དོག་ངན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཟས་རྣམ་གཉིས་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཁ་དོག་རྣམ་གཉིས་ཉིད་དུ་མངོན་ལ། ཁ་དོག་རྣམ་གཉིས་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ན་སེམས་ཅན་གྱིས་སེམས་ཅན་ལ་ཀྭའེ་སེམས་ཅན་ང་ནི་ཁ་དོག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ་ཁྱོད་ནི་ཁ་དོག་ངན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁྱད་དུ་གསོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ཁ་དོག་གིས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ན་སྡིག་པ་ཅན་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་རྒྱུས་མྱུ་གུའི་ཚལ་མེད་པར་གྱུར་ཏོ། །294 ཞེས་དང་།

294 སྡེ་དགེ བཀའ། འདུལ་བ། ཅ། བམ་པོ་གསུམ་པ། ཤོག ༥༠ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥ ཤོག ༡༣༢

ཡང་དེ་ཉིད་ལས། དགེ་སློང་དག་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་མྱུ་གུའི་ཚལ་མེད་པར་གྱུར་པ་ན་མ་རྨོས་མ་བཏབ་པའི་འབྲས་སཱ་ལུའི་འབྲུ། སོ་བ་མེད་པ། སྦུན་པ་མེད་པ། དག་པ་གཙང་བ། སོར་བཞི་པ། ཀུན་ནས་མ་དཀྲིས་པ་ནུབ་བརྔས་ན་ནང་རྒྱས་ཤིང་ཕྱིར་སྐྱེ་ལ། ནང་བརྔས་ན་ནུབ་རྒྱས་ཤིང་ཕྱིར་སྐྱེ་བ། བརྔས་སོ་ཅོག་ཕྱིར་སྐྱེ་བ། བརྔས་པར་ཡང་མི་མངོན་པ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏེ། དེ་དག་དེ་ཟ་ཞིང་ཟས་དེ་དང་ལྡན་ལ་ཚེ་རིང་ཞིང་ཡུན་རིང་དུ་གནས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དེ་དག་གིས་མ་རྨོས་མ་བཏབ་པའི་འབྲས་སཱ་ལུའི་འབྲུ་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་རྩོམ་པས་ཟོས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་དབང་པོ་ཐ་དད་པ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏེ། ཁ་ཅིག་ནི་ཕོའི་དབང་པོ་དང་ལྡན། ཁ་ཅིག་ནི་མོའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་ནོ། །དེ་ན་གང་དག་ཕོའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་དང༌། གང་དག་མོའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་གཅིག་ལ་གཅིག་མིག་གིས་མིག་ལ་བརྟེན་ཏེ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་གཅིག་ལ་གཅིག་མིག་གིས་མིག་ལ་བརྟེན་ཏེ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཀུན་ཏུ་ཆགས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དྲལ་ཏོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་དྲལ་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ལོག་པར་ཞུགས་སོ། །སེམས་ཅན་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་སེམས་ཅན་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་མཐོང་ངོ༌། །མཐོང་ནས་སས་ཀྱང་འཐོར་བར་བྱེད། བོང་བ་དང༌། གསེག་མ་དང་གྱོ་མོ་དང་གྱོ་དུམ་དག་ཀྱང་འཕེན་པར་བྱེད་ཅིང༌། འདི་སྐད་ཅེས་སེམས་ཅན་ངན་པ་གྲོང་བ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བྱེད་པ། སེམས་ཅན་ངན་པ་གྲོང་བ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བྱེད་པ། ཀྭའེ་སེམས་ཅན་ཁྱོད་ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་སུན་པར་བྱེད་ཅེས་ཀྱང་ཟེར་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དེང་སང་སེམས་ཅན་དག་བག་སར་བག་མར་ལེན་པ་ན་ཕྱེ་མས་ཀྱང་འཐོར་བར་བྱེད། དྲི་དང་། མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་ཡོས་དག་གིས་ཀྱང་འཐོར་བར་བྱེད་ཅིང༌། འདི་སྐད་ཅེས་སྲུ་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་ཀྱང་ཟེར་བ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་དེ་དང་དེ་དག་གིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་སེམས་ཅན་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་མཐོང་ནས་སས་ཀྱང་འཐོར་བར་བྱེད། བོང་བ་དང་། གསེག་མ་དང༌། གྱོ་མོ་དང་། གྱོ་དུམ་དག་ཀྱང་འཕེན་པར་བྱེད་ཅིང་འདི་སྐད་ཅེས་སེམས་ཅན་ངན་པ་གྲོང་བ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བྱེད་པ། སེམས་ཅན་ངན་པ་གྲོང་བ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བྱེད་པ། ཀྭའེ་སེམས་ཅན་ཁྱོད་ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་སུན་པར་བྱེད་ཅེས་ཀྱང་ཟེར་རོ། །དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟར་ན་སྔོན་ཆོས་མ་ཡིན་པར་གྲགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེང་སང་ཆོས་སུ་གྲགས་ལ། སྔོན་འདུལ་བ་མ་ཡིན་པར་གྲགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེང་སང་འདུལ་བར་གྲགས། སྔོན་སྨད་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེང་སང་བསྟོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉི་མ་གཅིག་ཙམ་སྤོང་བར་བྱེད། ཉི་མ་གཉིས་སམ་གསུམ་མམ་བདུན་ཙམ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དེ་དག་སྡིག་པ་ཅན་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྡང་བར་བྱེད་པས་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་ཞུགས་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་དག་ཁྱིམ་རྩིག་པ་ལ་ཞུགས་ཏེ་བདག་ཅག་གིས་འདིར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བྱའོ། །བདག་ཅག་གིས་འདིར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལས་ཁྱིམ་ཁྱིམ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་བྱུང་ངོ༌། །དགེ་སློང་དག་འདི་ནི་ཁྱིམ་གྱི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དག་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བའི་དང་པོ་རྩོམ་པ་ཡིན་ཏེ།295 ཞེས་སོགས་རྒྱས་པར་གསུངས་ཤིང་། དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་བཅོས་འཇིག་རྟེན་བཞག་པར་ཡང་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ།།

295 སྡེ་དགེ བཀའ། འདུལ་བ། ཅ། བམ་པོ་གསུམ་པ། ཤོག ༥༠ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥ ཤོག ༡༣༣

དེས་ན་སྤྱིར་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་དུ་ནི།296 དེའི་དུས་ཀྱི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་སྤྱིའི་སྲོལ་དང་མཐུན་པར། འཇིག་རྟེན་འདིར་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་མིའི་འགྲོ་བ་ཐོག་མར་ཆགས་སྐབས་བསྐལ་པ་རྫོགས་ལྡན་དང༌། བསྐལ་པ་གསུམ་ལྡན། བསྐལ་པ་གཉིས་ལྡན། དེ་ནས་རྩོད་ལྡན་བཅས་རིམ་པར་བྱུང་བའི་བཤད་པ་བཀོད་ཅིང་། རྩོད་ལྡན་ནི་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པའི་སྐབས་འདི་ཡིན་པ་དང་། འདི་ལ་སྙིགས་མ་ལྔ་བདོ་བའི་དུས་ཞེས་དུས་ཚོད་དམན་པའི་གནས་སྐབས་སུ་བརྩི་ཞིང་། རྫོགས་ལྡན་གྱི་དུས་སུ་མི་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པ་ལས་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་བྱ་བ་གང་ཡང་མི་བྱེད་ཅིང༌། ཆོས་མ་ཡིན་པའི་བྱ་བ་གཅིག་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་སྐབས་བསྐལ་པ་དེ་རྫོགས་ལྡན་མིན་པར་གསུམ་ལྡན་དུ་འགྱུར་བ་དང༌། ཆོས་མ་ཡིན་པའི་བྱ་བ་གཉིས་བྱུང་སྐབས་གཉིས་ལྡན། ཆོས་མ་ཡིན་པའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཐམས་ཅད་བྱུང་སྐབས་རྩོད་ལྡན་གྱི་དུས་ཞེས་བརྗོད་པ་སོགས་ལ་ནི་འཕགས་པའི་ཡུལ་གྱི་སྔོན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཕྱོགས་མཐུན་ནོ།།

296 དེང་རབས་ཚན་རིག་པ་རྣམས་ནི། འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་མིའི་འགྲོ་བ་བྱུང་ཚུལ་སྔར་བཤད་པ་དང་མི་འདྲ་བ་ནི། མིའི་འགྲོ་བ་རྣམས་སྤྲེལ་གྱི་རིགས་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཐོག་མར་རྐང་ལག་བཞི་པོ་ས་ལ་བཙུགས་ནས་འགྲོ་བ་དང༌། སྔར་གྱི་མི་རྣམས་དུད་འགྲོ་ལྟར་ཤེས་རིག་གི་ཚད་མཐོ་བ་མེད་པ་དང་། གང་འཚམས་ནས་རྡོ་དང་ལྕགས་རིགས་ཀྱི་ལག་ཆ་རིམ་བཞིན་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཅིང་། རིམ་པས་མིའི་དཔལ་ཡོན་དར་བ་ལས་ད་ལྟའི་ཚན་རིག་དང་འཕྲུལ་ཆས་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་རྩེ་མོར་སོན་པའི་བར་སླེབས་པར་འདོད།

༢ དུས་འཁོར་གྱི་རྒྱུད་ལས་བཤད་པའི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་རིམ།

དུས་འཁོར་གྱི་གཞུང་ལས་བཤད་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཆགས་ཚུལ་ནི། རང་ཅག་གནས་སའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ཉིད་མ་ཆགས་གོང་སྟོང་སང་ཞིག་ཏུ་གནས་ཏེ། དེའི་གནས་སྐབས་སུ་བེམ་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་རྡུལ་ཞེས་པའི་རྣམ་པར་གནས་ཤིང་། དུས་ཡུན་གང་འཚམས་སོང་རྗེས་རླུང་རྡུལ་ཕན་ཚུན་འདུ་བའི་འགོ་བཙུགས་པ་ནས་འཇིག་རྟེན་འཆགས་པའི་འགོ་ཚུགས་པར་བཞེད། དེ་ཡང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྔ་མ་ཞིག་ནས་བར་སྣང་ཁམས་ལ་སྟོང་པའི་རྡུལ་གྱི་མིང་ཅན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སིལ་བུར་གནས་པ་རྣམས་འདུས་པ་ལས་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ནས་རིམ་གྱིས་ཆགས་ལ། སྟོང་པའི་མིང་ཅན་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས། དང་པོར་རླུང་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་མ་འབྱར་བར་ནམ་མཁའ་ལ་མི་སྣང་བའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་འབྱར། དེ་རྣམས་སྔར་མ་འབྱར་གོང་རང་ཉིད་ཡང་ཞིང་གཡོ་བའི་ངོ་བོར་ཡོད་ཀྱང་གཡོས་ནས་གོ་ས་གཞན་དུ་བགྲོད་པའི་ནུས་པ་མེད་ཅིང་། འབྱར་ནས་ཡང་ཞིང་གཡོ་བ་ཉིད་དུ་གོ་ས་གཞན་དུ་བགྲོད་ནུས་པ་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་རྩོམ་པའི་རླུང་ཞེས་བརྗོད་ལ། དེ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ཆགས་པའི་གཞི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཐོག་མའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དངོས་མིན་པར་གསུངས།

དེའི་རྗེས་སུ་རླུང་དེ་དང་མེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སིལ་བུར་གནས་པ་རིམ་གྱིས་འབྱར་བ་རྣམས་ཕྲད་པས། རླུང་དང་ལྡན་པའི་གློག་གི་མེའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཐོག་མ་རྩོམ་པའི་མེ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེའི་རྗེས་སུ་མེ་དེ་དང་ཆུའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་རྣམས་འདུས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱར་བར་གྱུར་པ་ཕྲད་པས། རླུང་དང་མེ་དང་ལྡན་པའི་ཆར་གྱི་རྣམ་པ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྩོམ་པའི་ཐོག་མའི་ཆུ་ཞེས་བརྗོད། དེའི་རྗེས་སུ་ཆུ་དེ་དང་སའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རིམ་གྱིས་ཀུན་ཏུ་འབྱར་བ་རྣམས་ཕྲད་པས། ནམ་མཁའ་ལ་འཇའ་ཚོན་གྱི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ལ་འཛིན་མ་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྩོམ་པའི་ཐོག་མའི་ས་ཞེས་བརྗོད་དོ།།

དེ་ལྟ་བུའི་ས་ཆུ་མེ་རླུང་བཞི་པོ་རིམ་གྱིས་འཕེལ་བ་ལས་འོག་གཞིའི་རླུང་མེ་ཆུ་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཟླུམ་པོའི་དབྱིབས་ཅན་རྣམས་གྲུབ་ཅིང་། དེ་ནས་རི་རབ་ལྷུན་པོ་དབྱིབས་ཟླུམ་པོ་རྩ་བ་ཕྲ་ལ་རྩེ་མོ་སྦོམ་པ་དང་། དེའི་མཐའ་འཁོར་དུ་རི་བདུན་མཚོ་བདུན་གླིང་བདུན་རྣམས་དང་། སྟེང་གི་གཟའ་སྐར་སོགས་རིམ་གྱིས་གྲུབ། དེ་ཡང་ཐོག་མར་ཤིན་ཏུ་དྭངས་པའི་ས་འཇའ་ཚོན་ལྟ་བུ་དེ་རིམ་གྱིས་རགས་པར་གྱུར་ཏེ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞིང་། རོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བམ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གོ་ས་དག་ཏུ་ཁྱབ་པར་བཤད་དེ། རིགས་ལྡན་པདྨ་དཀར་པོའི་དུས་འཁོར་འགྲེལ་ཆེན་དྲི་མེད་འོད་ལས། རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་དང་པོར་རེ་ཞིག་རླུང་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཕན་ཚུན་འབྱར་བར་འགྱུར་རོ། །འབྱར་བ་དེ་ལས་ཡང་ཞིང་གཡོ་བ་ཉིད་དུ་བགྲོད་པ་ནི་རླུང་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་མེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀུན་ཏུ་འབྱར་བར་གྱུར་པ་རླུང་དང་ལྡན་པའི་གློག་ནི་མེ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆུའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་འདུས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱར་བར་གྱུར་པ་རླུང་དང་མེ་དང་ལྡན་པའི་ཆར་ནི་ཆུ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀུན་ཏུ་འབྱར་བ་ནམ་མཁའ་ལ་དབང་པོའི་གཞུར་སྣང་བ་ནི་འཛིན་མ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །རོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ།297 ཞེས་སོ།།

297 སྡེ་དགེ བསྟན། རྒྱུད་འགྲེལ། ཐ། ཁམས་ལེའི་མདོར་བསྡུས་བདུན་པ། ཤོག ༡༥༦ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦ ཤོག ༣༦༧

རང་ཅག་རྣམས་གནས་སའི་མི་མཇེད་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་དབུས་སུ་བྱས་པའི་ཤར་ལྷོ་ནུབ་བྱང་དང་མཚམས་བཞི་སྟེང་འོག་བཅས་ཕྱོགས་བཅུ་པོ་རེ་རེར། གླིང་བཞི་པ་ལྟ་བུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྟོང་སྟོང་གནས་པ་ཚུན་ཆད་སྟོང་གཅིག་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང༌། དེ་རྣམས་བརྩི་གཞིར་བྱས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་གཉིས་གནས་པ་ཚུན་ཆད་ནི་སྟོང་གཉིས་པ་བར་མའི་འཇིག་རྟེན་དང༌། ཡང་དེ་རྣམས་བརྩི་གཞིར་བྱས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་གསུམ་ཚུན་ཆད་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང༌། དེ་བརྩི་གཞིར་བྱས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གྲངས་མེད་པ་ཆེན་པོ་ཚུན་ཆད་ལ་སྟོང་ཆེན་མོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་ལ། གྲངས་མེད་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་སྤྱིར་གྲངས་ཀ་མེད་པ་ཙམ་ལ་མི་བྱེད་པར་གཅིག་བཅུ་བརྒྱ་སྟོང་ཁྲི་འབུམ་སོགས་གྲངས་ཀྱི་གནས་དྲུག་ཅུ་ཡོད་པའི་ཐ་མ་ལ་བྱའོ། །དེ་ཡང་འགྲེལ་ཆེན་དྲི་མེད་འོད་ལས། “སྟོང་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཇེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་དབུས་ནས་སྟེང་དང་འོག་ཏུ་སྟོང་ཕྲག་རེ་རེ་སྟེ་འོག་དང་སྟེང་བཞིན་དུ་ཤར་དང་ནུབ་དང་བྱང་དང་ལྷོ་དང་བདེན་བྲལ་དང་དབང་ལྡན་དང་རླུང་དང་མེར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་དང་གསུམ་མོ། །དེ་ནས་སྟོང་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲངས་མེད་པ་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་ཏེ།”298 ཞེས་སོ།།

298 སྡེ་དགེ བསྟན། རྒྱུད་འགྲེལ། ད། ཡེ་ཤེས་ལེའུའི་མདོར་བསྡུས་གསུམ་པ། ཤོག ༢༥༦ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦ ཤོག ༡༢༧༨

གཞན་ཡང་ནང་པའི་གཞུང་དུ་རང་ཅག་གནས་སའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ཙམ་དུ་མ་ཟད་ཕྱོགས་བཅུར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་པ་ཡོད་པར་གསུངས་ཏེ། མདོ་སྡེ་ཕལ་ཆེན་ལས། ནམ་མཁའི་མཐར་ཐུག་གྱུར་པ་ཇི་ཙམ་པར། །སེམས་ཅན་མ་ལུས་མཐའ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ།།299 ཞེས་དང་། ལག་ན་རྡོ་རྗེ་དབང་བསྐུར་བའི་རྒྱུད་ཆེན་པོ་ལས་ཀྱང་། རིགས་ཀྱི་བུ་དག་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་རྒྱུད་མེ་ཏོག་གི་གཞིའི་སྙིང་པོའི་རྒྱན་བཀོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རབ་འབྱམས་དུ་མ་ངེས་པར་སྟོན་པ་དག་ཡོད་དེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རབ་འབྱམས་རེ་རེ་ངེས་པར་སྟོན་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང༌། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ངེས་པར་སྟོན་པའི་བཀོད་པ་རབ་འབྱམས་དུ་མ་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དག་དེ་ལ་མཚམས་སྦྱོར་བ་བཀོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་ནི། གླིང་བཞི་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། རིའི་རྒྱལ་པོ་རི་རབ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། ཟླ་བ་དང༌། ཉི་མ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དག་གང་གི་ཁོངས་སུ་འདུས་ཤིང་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་དེ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སོ། །སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་གང་གི་ཁོངས་སུ་འདུས་ཤིང་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་དེ། མེ་ཏོག་གི་གཞིའི་སྙིང་པོའི་རྒྱན་བཀོད་པ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱམས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་འདུས་ཤིང་རྗེས་སུ་ཞུགས་པར་གཅིག་གོ །མེ་ཏོག་གི་གཞིའི་སྙིང་པོའི་རྒྱན་བཀོད་པ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱམས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་གང་གི་ཁོངས་སུ་འདུས་ཤིང་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་དེ། མེ་ཏོག་གི་གཞིའི་སྙིང་པོའི་རྒྱན་བཀོད་པ་རབ་འབྱམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་གོ །མེ་ཏོག་གི་གཞིའི་སྙིང་པོའི་རྒྱན་བཀོད་པའི་རྒྱུད་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་རྣམས་གང་གི་ཁོངས་སུ་འདུས་ཤིང་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་དེ། མེ་ཏོག་གི་གཞིའི་སྙིང་པོའི་རྒྱན་བཀོད་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་རྒྱུད་བར་མ་གཅིག་གོ །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རབ་འབྱམས་བར་མ་བཀོད་པའི་རྒྱུད་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་གང་གི་ཁོངས་སུ་འདུས་ཤིང་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་དེ་མེ་ཏོག་གི་གཞིའི་སྙིང་པོའི་རྒྱན་བཀོད་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བཀོད་པ་གཅིག་སྟེ།300

299 སྡེ་དགེ བཀའ། ཕལ་ཆེན། ཨ། བམ་པོ་ཉེར་གཉིས་པ། ཤོག ༣༦༡ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༣༨ ཤོག ༧༩༥

300 སྡེ་དགེ བཀའ། རྒྱུད། ད། ལེའུ་དང་པོ། ཤོག ༣ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༧ ཤོག ༧

ཞེས་གླིང་བཞི་ནས་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་མན་ཆད་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་ནི་གཞི་དང་སྙིང་པོ་མེ་ཏོག་གིས་བརྒྱན་པའི་རབ་འབྱམས་རྒྱ་མཚོའི་མཚམས་སྦྱོར་གཅིག་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་ནི་གཞི་དང་སྙིང་པོ་མེ་ཏོག་གིས་བརྒྱན་པའི་རབ་འབྱམས་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་ནི་གཞི་དང་སྙིང་པོ་མེ་ཏོག་གིས་བརྒྱན་པའི་རབ་འབྱམས་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་རྒྱུད་བར་མ་གཅིག་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་ནི་གཞི་དང་སྙིང་པོ་མེ་ཏོག་གིས་བརྒྱན་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ཡིན་པར་གསུངས་སོ།།

ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་རྣམ་པ་དང་དབྱིབས་མི་འདྲ་བ་དང་། ལ་ལར་འོད་ཡོད་པ་དང་ལ་ལར་འོད་མེད་པ་སོགས་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་གསུངས་ཏེ། མདོ་སྡེ་ཕལ་ཆེན་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྒྱ་མཚོ་རྣམས་ཀྱི་དབྱིབས་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྒྱ་མཚོ་འབྱམས་ཀླས་པ་ལ་ལ་ནི་ཀུན་ནས་ཟླུམ་པོའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྒྱ་མཚོ་འབྱམས་ཀླས་པ་ལ་ལ་ནི་ཀུན་ནས་གྲུ་བཞིའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྒྱ་མཚོ་འབྱམས་ཀླས་པ་ལ་ལ་ནི་ནམ་མཁའི་རྣམ་པ་དུ་མར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྒྱ་མཚོ་འབྱམས་ཀླས་པ་ལ་ལ་ནི་ཀུན་ནས་འཁྱིལ་པའི་དབྱིབས་སུ་འདུག་གོ །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྒྱ་མཚོ་འབྱམས་ཀླས་པ་ལ་ལ་ནི་འོད་འཕྲོ་བའི་རིའི་དབྱིབས་སུ་འདུག་གོ །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྒྱ་མཚོ་འབྱམས་ཀླས་པ་ལ་ལ་ནི་ཤིང་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ལྷུན་གྱི་དབྱིབས་སུ་འདུག་གོ །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྒྱ་མཚོ་འབྱམས་ཀླས་པ་ལ་ལ་ནི་མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དབྱིབས་སུ་འདུག་གོ །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྒྱ་མཚོ་འབྱམས་ཀླས་པ་ལ་ལ་ནི་ཁྱིམ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དབྱིབས་སུ་འདུག་གོ །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྒྱ་མཚོ་འབྱམས་ཀླས་པ་ལ་ལ་ནི་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་དབྱིབས་སུ་འདུག་གོ །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྒྱ་མཚོ་འབྱམས་ཀླས་པ་ལ་ལ་ནི་མཚན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དབྱིབས་སུ་འདུག་སྟེ། དེ་དག་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་དབྱིབས་ཤིན་ཏུ་བསྟན་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྒྱ་མཚོའི་རྡུལ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་སྙེད་དོ། །301 ཞེས་དང་།

301 སྡེ་དགེ བཀའ། ཕལ་ཆེན།ཀ།ལེའུ་བཞི་པ། ཤོག ༩༤ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༣༥ ཤོག ༢༠༨

ཡང་དེ་ཉིད་ལས། ཞིང་རྣམས་ལ་ལ་འོད་མེད་དེ། །མུན་པ་འཇིགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེ། །རེག་ན་སྡུག་བསྔལ་སྤུ་གྲི་འདྲ། །བལྟ་ན་མི་བཟད་སྐྱི་ཡང་གཡའ། །ཞིང་རྣམས་ལ་ལ་ལྷ་འོད་ཅན། །ལ་ལ་ཁྱིམ་གྱི་འོད་ཅན་ཏེ། །ལ་ལ་ཉི་ཟླའི་འོད་དང་ལྡན། །ཞིང་གི་དྲ་བ་བསམ་མི་ཁྱབ། །ཞིང་རྣམས་ལ་ལ་རང་གི་འོད། །ཤིང་གི་འོད་ཅན་དྲི་མ་མེད། །གང་དུ་སྡུག་བསྔལ་མི་མཐོང་བ། །དེ་དག་སེམས་ཅན་དགེ་ལས་བྱུང༌། །ལ་ལ་རི་ཡི་འོད་ཅན་ཏེ། །ཞིང་རྣམས་ལ་ལ་ནོར་བུའི་འོད། །ལ་ལ་མར་མེའི་འོད་ཅན་ཏེ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་བྱུང༌། །ཞིང་རྣམས་ལ་ལ་སངས་རྒྱས་འོད། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀུན་ཏུ་གང༌། །ཞིང་རྣམས་ལ་ལ་པདྨོའི་འོད། །འོད་འཕྲོ་འོད་ཅན་རབ་ཏུ་མཛེས། །ཞིང་རྣམས་ལ་ལ་མེ་ཏོག་འོད། །སྤོས་ཆུའི་འོད་དང་ལྡན་པའང་ཡོད། །སྤོས་དང་གདུག་པའི་འོད་འཕྲོ་ཅན། །སྨོན་ལམ་དབང་གིས་རྣམ་པར་སྦྱངས།།302 ཞེས་སོགས་བྱུང་བ་ལྟར་རོ།།

302 སྡེ་དགེ བཀའ། ཕལ་ཆེན། ཀ།ལེའུ་དགུ་པ། ཤོག ༡༤༤ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༣༥ ཤོག ༣༢༣

སྤྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་ཐོག་མཐའ་མེད་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བྱེ་བྲག་པ་གཅིག་ལ་མཚོན་ན་དེའི་ཐོག་མ་དང་། བར་དང་མཐའ་མ་བཅས་དུས་ཀྱི་རིམ་པ་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད་པར་འདོད་ཅིང་། དེ་ཡང་རང་ཅག་གནས་སའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ཉིད་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་ནང་སྟོང་པ་དང་། ཆགས་པ། གནས་པ། མཐར་འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་ཞེས་པའི་དུས་ཀྱི་རིམ་པ་གཙོ་ཆེ་བ་བཞི་ཡོད་པར་གསུངས། རིམ་པ་འདི་དག་རེ་རེ་ནས་དུས་ཡུན་ཧ་ཅང་རིང་བ་སྟེ་བར་བསྐལ་ཉི་ཤུ་རེ་ཡོད། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་རྟེན་གཞི་ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་ས་ཆུ་མེ་རླུང་གི་རྩ་བའི་ཁམས་བཞི་བཅས་འབྱུང་བ་ལྔ་ལས་གྲུབ་ཅིང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱིས་ཁམས་གཞན་རྣམས་འགྲུབ་པ་དང་བྱ་བ་བྱེད་པའི་གོ་འབྱེད་དོ། །འཇིག་པའི་རྐྱེན་ནི་ས་ཁམས་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་གཉིས་ལས་གཞན་པའི་འབྱུང་བ་མེ་ཆུ་རླུང་གསུམ་གྱིས་འཇིག་པར་བྱེད་པར་གསུངས་སོ།།

༣ སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འཇིག་པའི་ཚུལ།

འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འཇིག་པའི་ཚུལ་ལ་ནང་པའི་གཞུང་རྣམས་སུ་གསུངས་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་འགའ་ཞིག་འབྱུང་སྟེ། དཔེར་ན། ཡབ་སྲས་མཇལ་བའི་མདོ་ལས། གང་འཇིག་རྟེན་འདི་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་དུས་དེ་ཡོད་དེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་ཚེ་ཉི་མ་གཉིས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཉི་མ་གཉིས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་བས་ཆུ་མིག་དང༌། ཆུ་བྲན་རྣམས་སྐམ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་ཉི་མ་གསུམ་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་སྟེ། ཉི་མ་གསུམ་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་བས་ཆུ་མིག་ཆེན་པོ་དང༌། ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོ་རྣམས་སྐམ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་ཉི་མ་བཞི་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་སྟེ། ཉི་མ་བཞི་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་བས་གང་ན་ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་འདི་དག་འབབ་པའི་མཚོ་ཆེན་པོ་མ་དྲོས་པ་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྐམ་པར་འགྱུར་རོ། །ཐིམ་པར་འགྱུར་ཏེ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་ཉི་མ་ལྔ་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་སྟེ། ཉི་མ་ལྔ་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་བས་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ཡང་དཔག་ཚད་གཅིག་ཙམ་གྱི་ཆུ་ཡོངས་སུ་ཟད་ཅིང་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པར་འགྱུར་རོ།།303 ཞེས་སོགས་གསུངས་ཤིང་། སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་ནི། སེམས་ཅན་གཅིག་ཀྱང་མེད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། ཡོ་བྱད་འབྱུང་བ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ཡོ་བྱད་འབྱུང་བ་མེད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཆར་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཆར་པ་མི་འབབ་པས་ས་ཆེན་པོ་འདི་ལ་རྩྭ་དང་སྨན་དང༌། ཤིང་ཅི་ཡོད་དེ་དག་སྐམ་པར་འགྱུར་རོ། །ཐན་པ་བྱུང་ནས་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤས་ཆེར་སྲེག་པར་བྱེད་དོ། །བསྲེག་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་དྲུག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་དབང་ཉིད་ཀྱིས་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གཞན་དྲུག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་དག་ཀྱང༌། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་འདི་ལས་བཞི་འགྱུར་བཞི་འགྱུར་གྱི་མཐུས་སྲེག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་བདུན་དུ་གྱུར་ནས་བདུན་གྱུར་དུ་སྲེག་པར་བྱེད་དོ། །དངོས་པོ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། ལྟེང་ཀ་ཆུང་ངུ་དང༌། ལྟེང་ཀ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ནི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་པས་སྐེམས་པར་བྱེད་དོ། །ཆུ་ཀླུང་ཆུང་ངུ་དང༌། ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོ་དེ་དག་ནི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གསུམ་པས་སྐེམས་པར་བྱེད་དོ། །མཚོ་ཆེན་པོ་མ་དྲོས་པ་དེ་ནི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་པས་སྐེམས་པར་བྱེད་དོ། །རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྔ་པ་དང༌། དྲུག་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་སྐེམས་པར་བྱེད་དོ། །རི་རབ་དང་ས་ཆེན་པོ་དེ་ནི་གཟུགས་ཆེས་སྲ་བའི་ཕྱིར་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་དྲུག་པ་ཉིད་དང༌། བདུན་པས་སྲེག་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནས་དེ་ཉིད་ཀྱི་མེ་ལྕེ་རླུང་གིས་བདས་ནས་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་མན་ཆད་དུ་འགྲོ་ཞིང་སྲེག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་གྱུར་ཏེ། ཆུ་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་རྩྭ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་དང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་སྐེམས་པར་བྱེད་དོ། །ཆུའི་དངོས་པོ་དེ་དག་ཉིད་ནི་གཞན་ལྔ་པོ་དག་གིས་སྐེམས་པར་བྱེད་དོ། །བརྟན་ཞིང་སྲ་བའི་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་ནི་གཉིས་ཀྱིས་སྲེག་པར་བྱེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་གནས་པ་དེ་དེ་ལྟར་བསྲེགས་ཤིང་ཚིག་པ་ནི་མདོ་ཉིད་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་བྱ་སྟེ། དུད་པ་མེད་ལ་ཐལ་བའི་ལྷག་མ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཙམ་གྱིས་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། སྣོད་འཇིག་པས། འཇིག་རྟེན་ཞིག་ཅེས་བྱ་སྟེ། བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུ་འདས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ཞིག་པ་ཡང་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་གནས་སོ། །ཆུས་འཇིག་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ཚུན་ཆད་མེས་འཇིག་པ་ལན་བདུན་འདས་པར་གྱུར་པ་དེའི་འོག་ཏུ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ཆུའི་ཁམས་འབྱུང་སྟེ། ཆུའི་ཁམས་ཀྱིས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དེ་ལན་ཚྭ་བཞིན་དུ་བཞུས་ནས་ཆུའི་ཁམས་དེ་ཡང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །མེད་པར་གྱུར་ནས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་གནས་སོ། །རླུང་གིས་འཇིག་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ཚུན་ཆད་ཆུས་འཇིག་པ་ལན་བདུན་འདས་པར་གྱུར་པ་དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་མེས་འཇིག་པ་ལན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་རླུང་གི་ཁམས་འབྱུང་སྟེ། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དེ་རླུང་གིས་ལུས་བསྐམས་པ་བཞིན་དུ་མེད་པར་བྱེད་དོ། །རླུང་དེ་ཡང་དེ་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་འགའ་ཞིག་ལ་རླུང་གི་ཁམས་འཁྲུགས་པར་གྱུར་ན། རུས་པའི་བར་དུ་ཡང་འབྲི་བར་བྱེད་པ་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །ཞིག་ནས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་གནས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་འཇིག་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །304 ཞེས་འབྱུང་།

303 སྡེ་དགེ བཀའ། དཀོན་བརྩེགས། ང་། ལེའུ་ཉེར་དྲུག་པ། ཤོག ༡༣༠ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༢ ཤོག ༣༡༢

304 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ཚི། བམ་པོ་གཉིས་པ། ཤོག ༡༧ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༢ ཤོག ༧༠༩

མངོན་པ་མཛོད་ལས་ཀྱང་རང་ཅག་གནས་སའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་འཇིག་པའི་ཚེ་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཚ་དྲོད་རིམ་གྱིས་ཆེ་རུ་སོང་བའི་མེས་འཇིག་པ་ཡིན་ལ། སྤྱིར་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཤིག་འཇིག་པའི་ཚེ་འབྱུང་བ་མེ་ཆུ་རླུང་གསུམ་གང་རུང་ཞིག་གིས་འཇིག་དགོས་ལ། དེ་ཡང་བསྟུད་མར་མེས་འཇིག་པ་ལན་བདུན་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་ཆུས་འཇིག་པ་རེ་རེ་འབྱུང་ཞིང་། དེ་ལྟར་ཆུས་འཇིག་པ་ལན་བདུན་གྱི་རྗེས་སུ་ཡང་མེས་འཇིག་པ་བདུན་དང་། དེ་ནས་རླུང་གིས་འཇིག་པ་འབྱུང་བ་སྟེ། ཆོས་མངོན་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ཆེན་པོ་ལས། “ཁ་ཅིག་ན་རེ། འཇིག་རྟེན་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་ཚེ། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གཅིག་ལས་ཉི་མ་བདུན་དུ་ཕྱེ་སྟེ། དེ་དག་གི་མཐུས་འཇིག་རྟེན་ཞིག་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གཅིག་པུ་ཉིད་བསྐལ་པ་ཐ་མའི་དུས་སུ་ཚ་བ་བདུན་གྱུར་དུ་འགྱུར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་སྲེག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །”305 ཞེས་དང་། དེ་དང་མཐུན་པར་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལས། མེ་ཡིས་བདུན་ནོ་ཆུ་ཡིས་གཅིག །དེ་ལྟར་ཆུ་བདུན་ཐལ་ནས་ཀྱང་། །མེ་ཡིས་བདུན་ནོ་དེ་ནས་ནི། །མཇུག་ཏུ་རླུང་གིས་འཇིག་པ་ཡིན།།306 ཞེས་འབྱུང་།

305 བྲིས་མ། བམ་པོ་བརྒྱ་དང་སོ་གསུམ་པ། ཤོག ༢༢༥

306 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་གསུམ་པ། ཤླཽཀ ༡༠༢ ཤོག ༡༠ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༢༤

དེ་ལྟར་མངོན་པ་མཛོད་ལས་མེས་འཇིག་ང་དྲུག་ཆུས་འཇིག་བདུན་ཏེ་བསྡོམས་པས་མེ་ཆུས་འཇིག་པ་རེ་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་རླུང་གིས་འཇིག་པ་གཅིག་འབྱུང་བར་བཤད་ལ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་སའི་དངོས་གཞི་ལས་མེ་ཆུས་འཇིག་པ་ང་བདུན་གྱི་རྗེས་སུ་རླུང་གིས་འཇིག་པར་བཤད་དོ།།

དུས་འཁོར་གྱི་གཞུང་ལས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འཇིག་པའི་ཚུལ་བཤད་པ་ནི། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དེ་ཉིད་ཐོག་མར་བར་སྣང་ཁམས་ཀྱི་རྡུལ་གྱིས་བསྐྱེད་ལ། འཇིག་པའི་ཚེ་ཡང་གཟུགས་རགས་པ་རྣམས་ཇེ་ཕྲ་ཇེ་ཕྲར་སོང་ནས་བར་སྣང་ཁམས་ཀྱི་སྟོང་པའི་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་ངོ་བོར་གནས་ལ། འཐོར་ཞིག་གི་གོ་རིམ་ནི་ས་ཆུ་མེ་རླུང་གི་རིམ་པ་ལྟར་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། དང་པོར་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སའི་རྡུལ་ཕན་ཚུན་འབྱར་ནས་འདབས་ཆགས་སུ་གནས་པ་རྣམས་སོ་སོར་བྱེ་ནས་ཆུ་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཆུའི་རྡུལ་རྣམས་དེ་ལྟར་བྱེ་ནས་མེ་ལ་འཇུག་པ་དང་། མེའི་རྡུལ་རྣམས་དེ་ལྟར་བྱེ་ནས་རླུང་ལ་འཇུག་པ་དང་། རླུང་གི་རྡུལ་རྣམས་དེ་ལྟར་སོ་སོར་བྱེ་ནས་ཐོག་མར་འཇིག་རྟེན་འཆགས་པའི་འགོ་རྩོམ་པའི་སྔ་རོལ་གྱི་རྡུལ་ལྟར་དབང་པོའི་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་རྡུལ་ཕྲན་སིལ་བུའི་རྣམ་པར་གནས་ནས་ནམ་མཁའ་ལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པར་གསུངས། དེ་ཡང་འགྲེལ་ཆེན་དྲི་མེད་འོད་ལས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འཇིག་པའི་དུས་དེར་ས་ལས་ཞེས་པ་ནི་ས་ལས་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གང་དག་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བར་གནས་པ་དེ་རྣམས་སའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཚོགས་ལས་ཕྱེ་སྟེ་སའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཐ་དད་དུ་བྱས་ནས་ཆུའི་ཁམས་ལ་སྟེ་ཆུའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཚོགས་ལས་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆུའི་ཁམས་ལས་ཕྱེ་ནས་མེ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་ཅིང་མེ་ལས་ཕྱེ་ནས་རླུང་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དེ་རླུང་ལས་ཕྱེ་ནས་ནམ་མཁའ་ལ་སོ་སོར་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་དོ། །དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཉེ་བར་སྡུད་པ་ཡིན་གྱི་ས་འོག་ན་དུས་ཀྱི་མེ་ཞེས་བྱ་བའི་ལྷ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་དེས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྲེག་པར་བྱེད་པ་དང་ཐལ་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །307 ཞེས་སོགས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ།།

307 སྡེ་དགེ བསྟན། རྒྱུད་འགྲེལ། ད། ཡེ་ཤེས་ལེའུའི་མདོར་བསྡུས་བཞི་པ། ཤོག ༢༧༥ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦ ཤོག ༡༣༢༤

མདོར་ན་ནང་པའི་གཞུང་ནས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མའི་རྡུལ་གྱི་གྲངས་ལས་མང་བའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་ཡང་ནས་ཡང་དུ་ཆགས་འཇིག་བྱེད་ཅིང་། ཞིང་ལ་ལ་ཆགས་བཞིན་པ་དང་། ཞིང་ལ་ལ་སྟོང་བཞིན་པ་དུས་མཉམ་པ། འཐོར་ཞིག་གི་ཚེ་མེ་ཆུ་རླུང་གསུམ་གྱིས་འཇིག་པའི་ཚུལ་དང་། ས་ཆུ་མེ་རླུང་རྣམས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཐིམ་སྟེ་མཐར་བར་སྣང་ཁམས་སུ་སྟོང་པའི་རྡུལ་གྱི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ཚུལ་གསུངས་སོ།།

དེ་ལྟ་ནའང་འཕགས་པ་ལྷའི་དབུ་མ་བཞི་བརྒྱ་པར། ཇི་ལྟར་ས་བོན་མཐའ་མཐོང་ཞིང༌། །དེ་ལ་ཐོག་མ་ཡོད་མིན་ལྟར། །308ཞེས་དང་། ལེགས་ལྡན་གྱི་རྩ་ཤེའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ལས། “དངོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཉིད་ལ་ཡང༌། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོག་མ་མེད་པའི་རྒྱུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་ལ་ཡང་ཐོག་མ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར།”309 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་མྱུ་གུའི་ས་བོན་དང་བུམ་པ་ལྟ་བུས་མཚོན་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་རྒྱུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་འོངས་པས་རྒྱུའི་ཐོག་མ་ངོས་འཛིན་མི་ཐུབ་པ་ལྟར། ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་འཁོར་ལོ་འབའ་ཞིག་གི་དབང་གིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་ཆགས་འཇིག་བརྒྱུད་མར་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། ད་དུང་ཡང་ཕྱི་མའི་མཐར་ཐུག་པ་མེད་པར་ཆགས་འཇིག་བརྒྱུད་མར་འབྱུང་བ་ཡིན་པས། སངས་རྒྱས་པའི་མཁས་པ་རྣམས་སྤྱིར་འཇིག་རྟེན་ཆགས་འཇིག་གི་འགོ་འདི་ནས་བརྩམས་ཤིང་འདི་ནས་མཇུག་སྡུད་ཅེས་འཇོག་མི་ནུས་པར་འདོད་དོ།།

308 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཚ། རབ་བྱེད་བརྒྱད་པ། ཤླཽཀ ༢༥ ཤོག ༡༠ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥༧ ཤོག ༨༠༢

309 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཚ། རབ་བྱེད་བཅུ་གཅིག་པ། ཤོག ༡༣༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥༧ ཤོག ༡༡༤༥

༤ དུས་འཁོར་ནས་གསུངས་པའི་མཁའ་རྡུལ་དང་གོ་ལའི་འཁོར་བགྲོད།

དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་གཞུང་རྣམས་ལས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྔ་མ་ཞིག་རྗེས་བར་སྣང་སྟོང་པར་གནས་ཤིང་། གང་ཟག་ཐ་མལ་པའི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ། རྡུལ་ཕྲན་གཞན་དང་ཕན་ཚུན་འདབས་འབྱར་དུ་ཚོགས་ཏེ་བསགས་རྡུལ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་མ་གྱུར་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སིལ་བུའི་རྣམ་པར་གནས་པ་དེ་དག་ལ་སྟོང་པའི་རྡུལ་ཞེས་བཤད་ཅིང་། སྟོང་པའི་རྡུལ་དེ་ལ། ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། ནམ་མཁའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བཅས་ལྔ་ཡོད་པར་གསུངས་ལ། སྤྱིར་སྟོང་པའི་རྡུལ་གྱི་སྒྲས་བརྗོད་པ་ཁམས་རང་རང་གི་ཕྲ་བའི་མཐར་ཐུག་པ་དྲུག་སྟེ། ས་ཆུ་མེ་རླུང་ནམ་མཁའ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོང་པའི་རྡུལ་དྲུག་གི་ཐ་སྙད་ཀྱང་གསུངས་ཤིང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོང་པའི་རྡུལ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ལ་རྡུལ་གྱི་མིང་བཏགས་པ་ཙམ་ལས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དངོས་མིན་ལ། དེ་ལྟར་བཏགས་པའི་དགོས་པ་ཡང་འབྱུང་བ་ལྔའི་རྡུལ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པས་སྟོང་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གནས་པས་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པའི་བྱ་བྱེད་ཐམས་ཅད་རུང་ལ། གལ་ཏེ་རྡུལ་དེ་དག་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་ན་འབྱུང་འཇིག་དེ་དག་གང་ཡང་མི་རུང་བར་ཤེས་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པར་གསུངས། དེ་སྐད་དུ། རིགས་ལྡན་པདྨ་དཀར་པོའི་དུས་འཁོར་འགྲེལ་ཆེན་དྲི་མ་མེད་པའི་འོད་ལས། “དེས་ན་ཆགས་པ་ནི་འབྱུང་བའི་དུས་ཀྱི་དབང་གིས་སྟོང་པ་རྣམས་ལས་ཞེས་པ་ལ་སྟོང་པ་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ངོ་བོས་རྣམ་པར་གནས་པ། ཞེས་དང་། ཡོན་ཏན་དྲུག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ནི་སྟོང་པ་རྣམས་སོ། །”310 ཞེས་སོ།།

310 སྡེ་དགེ བསྟན། རྒྱུད་འགྲེལ། ཐ། ཁམས་ལེའི་མདོར་བསྡུས་བདུན་པ། ཤོག ༡༥༥ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦ ཤོག ༣༦༧

དུས་འཁོར་གྱི་ལུགས་ལ་ནམ་མཁའི་རྡུལ་ཞེས་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྡུལ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་གཞི་ཡིན་པར་བཤད། དེ་ལྟ་བུའི་ནམ་མཁའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་མཁའ་རྡུལ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་ཅིང་། ནམ་མཁའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་པའི་ནམ་མཁའ་ནི། ཅང་མེད་ཀྱི་སྟོང་སང་ཞིག་མིན་པར་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་ལྔའི་ནང་ཚན་མངོན་པར་སྐབས་ཡོད་པའི་གཟུགས་སུ་འཇོག་པ་དེ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཡང་ཐོགས་པའི་རེག་བྱ་དང་བྲལ་ཞིང་། ཡིད་ཤེས་ཁོ་ན་ལ་བར་གྱི་སྣང་བ་སྐྱ་སེང་སེང་པོར་སྣང་བ་དེར་འཇོག་གོ །མངོན་པར་སྐབས་ཡོད་པའི་གཟུགས་དེ་ཉིད་བློས་ཇི་ཙམ་དབྱེ་བར་ནུས་ཀྱི་བར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་ཆུང་མཐའ་ཡིད་ངོར་སྣང་བ་ལ་ནམ་མཁའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན་ལ། ནམ་མཁའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་ལ་མིང་གཞན་རོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་ཀྱང་ཟེར། འཛམ་གླིང་འདི་རྟེན་གཞི་ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་། ས་ཆུ་མེ་རླུང་གི་རྩ་བའི་ཁམས་བཞི་བཅས་ཁམས་ལྔ་ལས་གྲུབ་ཅིང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱིས་ཁམས་གཞན་རྣམས་འགྲུབ་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པའི་གོ་འབྱེད་པས་འབྱུང་བ་བཞི་པོ་འབྱུང་འཇིག་གི་གཞི་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་འདི་ཉིད་ ༡ ཐོག་མར་ཆགས་པའི་སྐབས་དང་། ༢ དེ་ནས་གནས་པའི་སྐབས་དང་། ༣ དེ་ནས་འཇིག་པའི་སྐབས་དང་། ༤ དེ་རྗེས་འཇིག་རྟེན་གསར་པ་ཞིག་མ་ཆགས་བར་དུ་སྟོང་པའི་གནས་སྐབས་བཅས་བཞི་ཡོད་ལ། སྟོང་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ནམ་མཁའི་རྡུལ་དེས་རྟེན་གཞི་བྱས་ནས་གསར་དུ་ཆགས་པའི་འཇིག་རྟེན་དེའི་ནང་གི་བེམ་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གྲུབ་ཅིང་། ནམ་མཁའི་རྡུལ་དེས་ས་ཆུ་མེ་རླུང་གི་རྡུལ་གོ་ས་གང་ན་གནས་པའི་གོ་ས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་གསུངས་ཏེ། འགྲེལ་ཆེན་དྲི་མེད་འོད་ལས། “རོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ།”311 ཞེས་སོགས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ།།

311 གོང་མཚུངས། ཁམས་ལེའི་མདོར་བསྡུས་བདུན་པ། ཤོག ༡༥༦ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦ ཤོག ༣༦༧

གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྔ་མ་ཞིག་ནས་བར་སྣང་ཁམས་ལ་སྟོང་པའི་རྡུལ་གྱི་མིང་ཅན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སིལ་བུར་གནས་པ་རྣམས་འདུས་པ་ལས་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ནས་རིམ་གྱིས་ཆགས་ཤིང་། དེ་ལྟ་བུའི་ས་ཆུ་མེ་རླུང་བཞི་པོ་རིམ་གྱིས་འཕེལ་བ་ལས། འོག་གཞིའི་རླུང་མེ་ཆུ་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཟླུམ་པོའི་དབྱིབས་ཅན་རྣམས་གྲུབ་ཅིང་། དེ་ནས་རི་གླིང་རྣམས་རིམ་གྱིས་གྲུབ། དེའི་རྗེས་སའི་གོ་ལའི་སྟེང་གི་བར་སྣང་ལ་རླུང་གིས་བཏེགས་པའི་བགྲོད་བྱ་ཁྱིམ་གྱི་གོ་ལ་གྲུབ་ཅིང་། དེ་ཉིད་དབུས་མཐོ་ལ་མཐའ་དམའ་བ་གདུགས་ཕུབ་པ་བཞིན་ཆགས་པའི་སྟེང་རྒྱུ་སྐར་ཉེར་བརྒྱད་རྣམས་གཡོན་སྐོར་གྱིས་ཆགས། དེའི་རྗེས་བགྲོད་བྱེད་རེས་གཟའ་བདུན་དང་སྒྲ་གཅན་དུས་མེ་དུ་བ་མཇུག་རིང་བཅས་གཟའ་བཅུ་པོ་རྣམས་སྐྱེས། ཁྱིམ་བཅུ་གཉིས་ནི་སྐར་མ་གྲོ་བཞིན་དང་བྱི་བཞིན་གཉིས་ལ་སྐར་ཁྱིམ་གཅིག་ལས་མེད་པས་དེ་གཉིས་སྐར་ཁྱིམ་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་པས་རྒྱུ་སྐར་ཉེར་བདུན་གྱི་སྐར་ཁོངས་རེ་ལ་ཆ་བཞི་བཞིར་བྱས་པའི་ཆ་རེ་ལ་རྐང་པའི་ཐ་སྙད་བྱས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་རྐང་པ་དགུ་དགུའམ་རྒྱུ་སྐར་གཉིས་རེ་དང་། རྒྱུ་སྐར་གཅིག་གི་རྐང་པའི་བཞི་ཆ་གཅིག་རེའི་ཁྱོན་ལ་ཁྱིམ་རེའི་ཐ་སྙད་བྱས་ལ། ཁྱིམ་བཅུ་གཉིས་ནི། ༡ ལུག ༢ གླང་། ༣ འཁྲིག་པ། ༤ ཀར་ཀ་ཊ། ༥ སེང་གེ ༦ བུ་མོ། ༧ སྲང་། ༨ སྡིག་པ། ༩ གཞུ། ༡༠ ཆུ་སྲིན། ༡༡ བུམ་པ། ༡༢ ཉའི་ཁྱིམ་རྣམས་སོ།།

དེ་ཡང་ཐ་སྐར་བྲ་ཉེ་གཉིས་དང་སྨིན་དྲུག་གི་རྐང་པ་གཅིག་གི་བར་ལུག་གི་ཁྱིམ་དང་། དེ་ནས་སྨིན་དྲུག་གི་རྐང་པ་གསུམ་དང་སྣར་མ་དང་མགོའི་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱི་བར་གླང་ཁྱིམ་དང་། དེ་ནས་མགོའི་རྐང་པ་ཕྱི་མ་གཉིས་དང་ལག་དང་ནབས་སོའི་རྐང་པ་གསུམ་གྱི་བར་འཁྲིག་པའི་ཁྱིམ་དང་། དེ་ནས་ནབས་སོའི་རྐང་པ་ཕྱི་མ་དང་རྒྱལ་དང་སྐག་གཉིས་ཀྱི་བར་ཀར་ཀ་ཊའི་ཁྱིམ་དང་། མཆུ་དང་གྲེ་གཉིས་དང་དབོའི་རྐང་པ་དང་པོའི་བར་སེང་གེའི་ཁྱིམ་དང་། དབོའི་རྐང་པ་ཕྱི་མ་གསུམ་དང་མེ་བཞི་དང་ནག་པའི་རྐང་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་བར་བུ་མོའི་ཁྱིམ་དང་། ནག་པའི་རྐང་པ་ཕྱི་མ་གཉིས་དང་ས་རི་དང་ས་གའི་རྐང་པ་སྔ་མ་གསུམ་གྱི་བར་སྲང་གི་ཁྱིམ་དང་། ས་གའི་རྐང་པ་ཕྱི་མ་དང་ལྷ་མཚམས་དང་སྣྲོན་གཉིས་ཀྱི་བར་སྡིག་པའི་ཁྱིམ་དང་། སྣྲུབས་དང་ཆུ་སྟོད་གཉིས་དང་ཆུ་སྨད་ཀྱི་རྐང་པ་དང་པོའི་བར་གཞུའི་ཁྱིམ་དང་། ཆུ་སྨད་ཀྱི་རྐང་པ་ཕྱི་མ་གསུམ་དང་། གྲོ་བཞིན་དང་བྱི་བཞིན་སྐར་ཁོངས་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་དང་། མོན་གྲེའི་རྐང་པ་སྔ་མ་གཉིས་ཀྱི་བར་ཆུ་སྲིན་གྱི་ཁྱིམ་དང་། མོན་གྲེའི་རྐང་པ་ཕྱི་མ་གཉིས་དང་མོན་གྲུ་དང་ཁྲུམས་སྟོད་ཀྱི་རྐང་པ་སྔ་མ་གསུམ་གྱི་བར་བུམ་པའི་ཁྱིམ་དང་། ཁྲུམས་སྟོད་ཀྱི་རྐང་པ་ཕྱི་མ་དང་ཁྲུམས་སྨད་དང་ནམ་གྲུ་རྣམས་ནི་ཉའི་ཁྱིམ་མོ། །དེ་སྐད་དུ། འགྲེལ་ཆེན་དྲི་མེད་འོད་ལས། “ཐ་སྐར་དང་བྲ་ཉེ་དང་སྨིན་དྲུག་གི་རྐང་པ་གཅིག་ནི་ལུག་ལའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྐང་པ་དགུ་དགུ་ནི་ལུག་ལ་སོགས་པའི་ཁྱིམ་བཅུ་གཉིས་པོར་རིག་པར་བྱའོ། །”312 ཞེས་སོགས་སོ།།

312 གོང་མཚུངས། ཁམས་ལེའི་མདོར་བསྡུས་དགུ་པ། ཤོག ༡༨༠ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦ ཤོག ༤༢༥

རང་འགྲོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། སྒྲ་གཅན་དང་དུས་མེ་མ་གཏོགས་པའི་གཟའ་ཐམས་ཅད་ཁྱིམ་རྒྱུ་སྐར་དང་བཅས་པ་ལ་གཡོན་སྐོར་གྱིས་འཁོར་རོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཁྱིམ་གྱི་གོ་ལ་དེ་ཉིད་ས་ཆེན་དུམ་བུ་བཅུ་གཉིས་ལ་གཡས་སྐོར་ཉིད་བྱེད་ཅིང་། ཁྱིམ་གྱི་གཞི་ལ་གནས་པའི་ཉི་མ་སོགས་གཟའ་སྐར་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གོ་ལ་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ས་ཆེན་དུམ་བུ་བཅུ་གཉིས་ལ་གཡས་སྐོར་གྱིས་ཉིན་ཞག་རེར་སྐོར་བ་རེ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་བགྲོད་ཚུལ་དེ་ལ་རླུང་འགྲོས་ཞེས་བྱའོ། །གཟའ་དེ་དག་གི་རང་འགྲོས་ནི་སྒྲ་གཅན་མ་གཏོགས་གཡོན་དུ་སྐོར་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུ་སྐར་རྣམས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཅིང་། དེ་ལྟར་གོ་ལ་དང་གཟའ་རྣམས་འཁོར་ཚུལ་གྱི་དབང་གིས་ཉ་དང་གནམ་སྟོང་ལ་ཉི་ཟླ་སྒྲ་གཅན་གྱིས་སྒྲིབ་ཚུལ་དང་། སྐར་མ་དུ་བ་མཇུག་རིང་འཆར་ཚུལ་ཡང་མ་འཁྲུལ་བར་ངོས་འཛིན་པའི་ཚུལ་རྣམས་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་གཞུང་ལས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཡང་གཟའ་རྣམས་ནི་ལྷོ་བགྲོད་དང་བྱང་བགྲོད་སོ་སོར་བྱེད་ཅིང་། ཁྱིམ་སྐར་རྣམས་ནི་ལྷོ་བགྲོད་བྱང་བགྲོད་དང་རང་འགྲོས་སོགས་མེད་པར་ས་དུམ་བུ་གང་གི་ཐད་དུ་སྔར་འགྲོ་བའི་ལམ་གཅིག་པུ་དེ་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་རླུང་འགྲོས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡང་འགྲེལ་ཆེན་དྲི་མེད་འོད་ལས། དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་ཤུགས་འདི་ནི་ཁྱིམ་གྱི་ཡིན་གྱི་གཞི་ལ་གནས་པའི་ཉི་མ་ཡི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཁྱིམ་གྱི་འཁོར་ལོ་ནི་གཡས་སྐོར་གྱིས་འཁོར་ཏེ་གཟའ་རྣམས་ནི་ཁྱིམ་དག་ལ་གཡས་མིན་གྱིས་རྒྱུའོ། །ཇི་ལྟར་ཁྱིམ་གྱི་འཁོར་ལོ་འཁོར་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་གཅན་ཡང་ནུབ་ཏུ་མངོན་པར་ཕྱོགས་ནས་རི་རབ་ལ་གཡས་སྐོར་བྱེད་ཅིང་ཡང་དག་པར་རྒྱུའོ། །ཤར་དུ་ཕྱོགས་པའི་གཟའ་རྣམས་ནི་ལྷུན་པོ་ལ་གཡས་མིན་དུ་སྐོར་བ་བྱེད་ཅིང་ཁྱིམ་གྱི་འཁོར་ལོ་ལ་ཡང་དག་པར་བགྲོད་པར་བྱེད་དོ། །313 ཞེས་སོ།།

313 གོང་མཚུངས། ཤོག ༡༩༥ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦ ཤོག ༤༦༠

དེ་ལྟར་ན་ཉི་མ་ནི་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་སོགས་པ་སྟོན་བྱེད་གཙོ་བོ་ཡིན་པས། དེའི་འགྲོས་ལ་བརྟེན་ནས་ས་དུམ་བུ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱོན་སོ་སོར་ཉི་མ་ཁྱིམ་གང་ཞིག་ན་གནས་པའི་ཚེ་ལྷོ་བྱང་གི་བགྲོད་པ་དང་ཉིན་མཚན་མཉམ་མི་མཉམ་ལ་སོགས་པ་བྱུང་བ་ཡིན་པར་བཤད། དེ་ལྟར་ཡང་འགྲེལ་ཆེན་དྲི་མེད་འོད་ལས། “འདིར་ལུག་ལ་སོགས་པའི་ཁྱིམ་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་ལ་ཉི་མ་གནས་པ་ས་དུམ་བུ་བཅུ་གཉིས་སུ་དུས་དྲུག་དང་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་དང་ཕྱོགས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་བྱེད་དེ་ཁྱིམ་གྱི་འཁོར་ལོ་འཁོར་བའི་དབང་གིས་སོ། །”314 ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ལྟར་དུས་འཁོར་ལུགས་ཀྱི་གོ་ལའི་འཁོར་བགྲོད་ཀྱི་དཔེ་རིེས་ལོགས་སུ་བཀོད་པ་ལ་གཟིགས་ན་ཤེས་ངེས་སོ།།

314 གོང་མཚུངས། ཤོག ༡༩༣ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦ ཤོག ༤༥༦

༥ ཨཱརྱ་བྷ་ཊའི་རྩིས་གཞུང་ལས་བཤད་པའི་གོ་ལའི་འཁོར་བགྲོད།

དུས་རབས་ལྔ་པའི་ནང་བྱོན་པའི་ན་ལེནྡྲའི་སྐར་རྩིས་རིག་པའི་མཁས་པ་ཨཱརྱ་བྷ་ཊ་ཞེས་པ་དེས།315 ཆོས་མངོན་པ་དང་དུས་འཁོར་གྱི་གཞུང་སོགས་ལས་བཤད་པའི་རྣམ་གཞག་དང་ཚུལ་མི་འདྲ་བར། སྒོར་དབྱིབས་ཅན་གྱི་སྐར་ཚོགས་ཀྱི་དབུས་སུ་གཟའ་སྐར་གྱི་འཁོར་ལམ་གྱིས་བསྐོར་བའི་ནམ་མཁའི་དབུས་སུ་འབྱུང་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སའི་གོ་ལ་གནས་ཤིང་། དེ་ཡང་དབྱིབས་ཟླུམ་པོ་ཡིན་པར་བཤད་དེ། སློབ་དཔོན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པའི་རྩིས་གཞུང་ཨཱརྱ་བྷ་ཊི་ཡམ་ཞེས་པ་ལས། སྐར་ཚོགས་སྒོར་མོའི་དབུས་སུ་འཁོར་ལམ་གྱིས། །ཡོངས་སུ་བསྐོར་བའི་ནམ་མཁའི་དབུས་ལ་ནི། །ས་ཆུ་མེ་དང་རླུང་གི་རང་བཞིན་གྱི། །ས་ཡི་གོ་ལ་ཀུན་ནས་ཟླུམ་པ་ཉིད།།316 ཅེས་འབྱུང་།

315 སློབ་དཔོན་འདི་ཕྱི་ནང་གང་ཡིན་སྐོར་ལ་བཤད་ཚུལ་མི་མཐུན་ཡང་། ན་ལེནྡྲར་སློབ་གཉེར་མཛད་པ་ལ་རྩོད་པ་མེད། ཨིན་ཇིའི་ཚིག་མཛོད་(Britannica Learning Library p 27) ལྟར་ན། སློབ་དཔོན་དེ་ནང་པ་ཡིན་པ་དང་། དུས་རབས་བདུན་པའི་ནང་གི་ཧིན་རྡུའི་སློབ་དཔོན་ཚངས་པ་སྦས་པའི་རྩིས་གཞུང་ཚངས་པའི་དོན་གསལ་ཞེས་པའི་ནང་ཨཱརྱ་བྷ་ཊ་ལ་དགག་པ་ཐོན་པ་དང་། ཡང་དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གི་སྐར་རྩིས་རིག་པའི་མཁས་དབང་ཧིན་རྡུའི་སློབ་དཔོན་ཉིན་བྱེད་གཉིས་པའི་རྩིས་གཞུང་གྲུབ་མཐའ་གཙུག་གི་ནོར་བུ་ཞེས་པའི་ནང་དུའང་། གོ་ལའི་ལེའུའི་ཚིགས་བཅད་བདུན་པ་དང་དགུ་པ་གཉིས་སུ་རིམ་བཞིན། “སྐར་ཚོགས་རྒྱུན་དུ་འཁོར་བར་མཐོང་བ་ལས། །ས་འདི་འཛིན་བྱེད་རྟེན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན། །ལྕི་དངོས་མཁར་གནས་ནུས་པ་མ་མཐོང་བས། །མཁའ་ནས་ཐུར་དུ་འགྲོ་ཞེས་ནང་པས་བཤད། །” ཅེས་ཨཱརྱ་བྷ་ཊའི་འདོད་པ་དེ་ནང་པའི་འདོད་ཚུལ་དུ་སྨྲས་པ་དང་། ཡང་། “མཁའ་ལ་འཕེན་པའི་ལྕི་བའི་དངོས་པོ་ནི། །ས་ལ་ལྷུང་བར་མཐོང་བར་གྱུར་ཀྱང་ནི། །ས་གཞི་མཁའ་ནས་ཐུར་དུ་འགྲོ་ཞེས་པའི། །ནང་པའི་བློ་གྲོས་ངན་དེ་ཇི་ལྟར་ཡིན། །”ཞེས་ས་གཞི་ཟླུམ་པོ་རང་འཁོར་རྒྱག་པའི་འདོད་ཚུལ་ལ་དགག་པ་མཛད་སྐབས། ཕྱོགས་སྔ་མ་སློབ་དཔོན་ཨཱརྱ་བྷ་ཊ་ནང་པ་ཡིན་པ་གཞིར་བཞག་མཛད་པ་སོགས་འབྱུང་།

316 ཨཱརྱ་བྷ་ཊི་ཡམ། གོ་ལའི་ལེའུ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ༦

ཡང་དཔེར་ན། གྲུ་ལ་ཞུགས་ནས་མདུན་དུ་བསྐྱོད་པའི་ཚེ་བརྟན་པར་གནས་པའི་རི་བོ་རྣམས་ལྡོག་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བར་སྣང་བ་ལྟར། སའི་གོ་ལ་རང་ཉིད་ནུབ་ནས་ཤར་དུ་འཁོར་བའི་དབང་གིས་བརྟན་སྐར་རྣམས་ནམ་མཁའི་ཚངས་ཐིག་ལས་ཤར་ནས་ནུབ་ཏུ་འགྲོ་བ་ལྟར་སྣང་ཡང་། དོན་ལ་བརྟན་སྐར་རྣམས་འགྲོ་བ་མེད་པར་ཡང་བཤད་དེ། དེ་ཉིད་ལས། གྲུ་ལ་ཞུགས་ནས་མདུན་དུ་འགྲོ་བ་ན། །རི་བོ་ལྡོག་ནས་འགྲོ་བར་མཐོང་བ་ལྟར། །བརྟན་སྐར་རྣམས་ནི་ལངྐའི་མཉམ་ཐིག་ལས། །ནུབ་ཏུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ནོ།།317 ཞེས་སོ།།

317 གོང་མཚུངས། ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ༩

འོ་ན་སྐར་མ་དེ་དག་འགྲོ་བ་མེད་ན་འཆར་བ་དང་ནུབ་པར་སྣང་བ་འདི་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ལས། འཆར་བ་དང་ནི་ནུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། །རྒྱུན་དུ་བཞོན་པའི་རླུང་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །ས་གཞི་ཉིད་ནི་གཟའ་དང་བཅས་པ་ནི། །ལངྐའི་ཚངས་ཐིག་ལ་ནི་འཁོར་བར་བྱེད།།318 ཅེས་བརྟན་སྐར་རྣམས་འཆར་ནུབ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ས་གཞི་གཟའ་དང་བཅས་པ་རླུང་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷོ་བྱང་གི་སྣེ་གཉིས་ལྟེ་བར་བྱས་པའི་དབུས་ཀྱི་ཚངས་ཐིག་ལ་རང་འཁོར་རྒྱག་བཞིན་འཁོར་བའི་དབང་གིས་ཡིན་པར་གསུངས་པ་སོགས་གོ་ལའི་འཁོར་བགྲོད་དང་། ཉིན་མཚན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་རིང་ཐུང་། ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་སོགས་སྐར་རྩིས་དང་འབྲེལ་བའི་གནད་མང་པོ་ཞིག་ལ་དེང་རབས་ཀྱི་རྒྱུ་སྐར་རིག་པའི་ལྟ་ཕྱོགས་དང་ཤིན་ཏུ་མཐུན་པའི་གནས་མང་པོ་ཞིག་གསལ་བར་རྩིས་ཀྱི་ལམ་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པར་མཛད་དོ།།

318 གོང་མཚུངས། ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ༡༠

༦ འཇལ་བྱེད་ཀྱི་ཚད་དང་གྲངས་ཀྱི་རྣམ་གཞག

མངོན་པ་དང་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་གཞུང་སོགས་ལས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྒྱ་ཁྱོན་དང་། སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་པ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དང་སྟོང་པའི་ཡུན་ཚད་སོགས་གཏན་ལ་འབེབས་སྐབས། དེ་དག་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་ཚད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་རྒྱས་པར་གསུངས་ཤིང་། འཇལ་བྱེད་ཀྱི་ཚད་དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཚད་དང་། དུས་ཀྱི་ཚད་གཉིས་ཡོད་ལ། སྔར་བཤད་པ་ལྟར་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མངོན་པ་མཛོད་རྩ་འགྲེལ་ལས་གཟུགས་ཀྱི་ཆུང་བའི་མཐར་ཐུག་པ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡིན་པ་དང་། དེ་བསགས་པ་ལས་རྒྱང་གྲགས་དང་དཔག་ཚད་འགྲུབ། མིང་གི་མཐར་ཐུག་པ་ཡི་གེ་ཡིན་ཞིང་། དེ་བསགས་པ་ལས་ཤླཽ་ཀ་དང་རབ་བྱེད་དང་བསྟན་བཅོས་འགྲུབ། དུས་ཀྱི་ཐུང་བའི་མཐར་ཐུག་པ་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་བསགས་པ་ལས་ཞག་དང་ཟླ་བ་དང་ལོ་དང་བསྐལ་པ་རྣམས་འགྲུབ་པར་གསུངས་སོ།།

༡) གཟུགས་ཅན་གྱི་ཚད་བཤད་པ།

དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཚད་བཤད་པ་ནི། རྡུལ་ཕྲ་རབ་བདུན་འདུས་པ་རྡུལ་ཕྲན་གཅིག་གི་ཚད་དང་། རྡུལ་ཕྲན་བདུན་ལ་ལྕགས་རྡུལ་གཅིག ལྕགས་རྡུལ་བདུན་ལ་ཆུ་རྡུལ་གཅིག ཆུ་རྡུལ་བདུན་ལ་རི་བོང་གི་རྡུལ་གཅིག རི་བོང་གི་རྡུལ་བདུན་ལ་ལུག་རྡུལ་གཅིག ལུག་རྡུལ་བདུན་ལ་གླང་རྡུལ་གཅིག གླང་རྡུལ་བདུན་ལ་ཉི་ཟེར་གྱི་རྡུལ་གཅིག ཉི་ཟེར་གྱི་རྡུལ་བདུན་ལ་སྲོ་མ་གཅིག སྲོ་མ་བདུན་ལ་ནི་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཤིག་གཅིག ཤིག་བདུན་ལ་ནས་གཅིག ནས་བདུན་ལ་སོར་མོའི་ཚིགས་གཅིག སོར་བཅུ་གཉིས་ལ་མཐོ་གང་། སོར་ཉེར་བཞི་ལ་ཁྲུ་གང་། ཁྲུ་བཞི་ལ་འདོམ་གང་། གཞུ་འདོམ་ལྔ་བརྒྱ་ལ་རྒྱང་གྲགས་གཅིག རྒྱང་གྲགས་བརྒྱད་ལ་དཔག་ཚད་གཅིག་ཏུ་གསུངས་ཏེ། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་གོང་ནས་གོང་དུ་བདུན་འགྱུར་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་བདུན་ལ་ནི་རྡུལ་ཕྲན་ནོ། །རྡུལ་ཕྲན་བདུན་ལ་ནི་ལྕགས་རྡུལ་ལོ། །དེ་དག་བདུན་ལ་ནི་ཆུ་རྡུལ་ལོ། །དེ་དག་བདུན་ལ་ནི་རི་བོང་གི་རྡུལ་ལོ། །དེ་དག་བདུན་ལ་ནི་ལུག་རྡུལ་ལོ། །དེ་དག་བདུན་ལ་ནི་གླང་རྡུལ་ལོ། །དེ་དག་བདུན་ལ་ནི་ཉི་ཟེར་རྡུལ་ལོ། །དེ་དག་བདུན་ལ་ནི་སྲོ་མའོ། །སྲོ་མ་བདུན་ལ་ནི་དེ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། སྲོ་མ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །ཤིག་བདུན་ལ་ནི་ནས་སོ། །ནས་བདུན་ལ་ནི་སོར་མོའི་ཚིགས་སོ། །སོར་མོའི་ཚིགས་གསུམ་ལ་ནི་སོར་མོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་པ་ཉིད་པས་མ་བཤད་དོ། །ངོས་སུ་བྱ་བ་ནི། སོར་ནི་ཉི་ཤུ་བཞི་ལ་ཁྲུ། །ཁྲུ་བཞི་ལ་ནི་གཞུ་གང་ངོ་། །འདོམ་གང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེ་དག་ལྔ་བརྒྱ་རྣམས་ལ་ནི། །རྒྱང་གྲགས་དེ་ལ་དགོན་པར་འདོད། །གཞུ་ལྔ་བརྒྱ་ལ་ནི་རྒྱང་གྲགས་ཏེ་གྲོང་ནས་རྒྱང་གྲགས་ཙམ་གྱི་ཐག་ལ་ནི་དགོན་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེ་བརྒྱད་དཔག་ཚད་ཅེས་བྱ་འོ། །རྒྱང་གྲགས་དེ་དག་བརྒྱད་ལ་དཔག་ཚད་ཅེས་བྱའོ། །དཔག་ཚད་ཀྱི་ཚད་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ།།319 ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ།།

319 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་གསུམ་པ། ཤོག ༡༥༥ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༣༨༡

གཞུང་གཞན་དག་ལས་མཛོད་ཀྱི་བཤད་པ་དེ་དང་ཅུང་ཟད་མི་འདྲ་བའང་འབྱུང་སྟེ། འཕགས་པ་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པའི་མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྨྲས་པ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་བདུན་ལ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཅིག་གོ །རྡུལ་ཕྲ་མོ་བདུན་ལ་ནི་རྡུལ་ཆུང་ངུ་གཅིག་གོ །རྡུལ་ཆུང་ངུ་བདུན་ལ་ནི་ཉི་ཟེར་གྱི་རྡུལ་གཅིག་གོ །ཉི་ཟེར་གྱི་རྡུལ་བདུན་ལ་ནི་རི་བོང་རྡུལ་གཅིག་གོ །རི་བོང་རྡུལ་བདུན་ལ་ནི་ལུག་རྡུལ་གཅིག་གོ །ལུག་རྡུལ་བདུན་ལ་ནི་གླང་རྡུལ་གཅིག་གོ །གླང་རྡུལ་བདུན་ལ་ནི་སྲོ་མ་གཅིག་གོ །སྲོ་མ་བདུན་ལ་ནི་ཡུངས་འབྲུ་གཅིག་གོ །ཡུངས་འབྲུ་བདུན་ལ་ནི་ནས་གཅིག་གོ །ནས་བདུན་ལ་ནི་སོར་གཅིག་གོ །སོར་བཅུ་གཉིས་ལ་ནི་མཐོ་གང་ངོ་། །མཐོ་དོ་ལ་ནི་ཁྲུ་གང་ངོ་། །ཁྲུ་བཞི་ལ་ནི་གཞུ་གང་ངོ་། །གཞུ་སྟོང་ལ་ནི་ཡུལ་མ་ག་དྷའི་རྒྱང་གྲགས་གཅིག་གོ །རྒྱང་གྲགས་བཞི་ལ་ནི་དཔག་ཚད་གཅིག་གོ །320 ཞེས་སོ།།

320 སྡེ་དགེ བཀའ། མདོ་སྡེ། ཁ། ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པ། ཤོག ༧༧ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༦ ཤོག ༡༨༥

འཕགས་པ་མཽང་གལ་གྱི་བུའི་འཇིག་རྟེན་བཞག་པ་ལས་ནི། ཉི་ཟེར་གྱི་རྡུལ་བཞི་བཅུ་རྩ་དགུའི་ཆ་གཅིག་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡིན་ནོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་བདུན་ནི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཅིག་གོ །རྡུལ་ཕྲ་མོ་བདུན་ལ་ནི་ཉི་ཟེར་གྱི་རྡུལ་གཅིག་གོ །ཉི་ཟེར་གྱི་རྡུལ་བདུན་ལ་ནི་རི་བོང་གི་རྡུལ་གཅིག་གོ །རི་བོང་གི་རྡུལ་བདུན་ལ་ནི་ལུག་རྡུལ་གཅིག་གོ །ལུག་རྡུལ་བདུན་ལ་ནི་གླང་རྡུལ་གཅིག་གོ །གླང་རྡུལ་བདུན་ལ་ནི་སྲོ་མ་གཅིག་གོ །སྲོ་མ་བདུན་ལ་ནི་ཨ་བ་ག་ན་གཅིག་གོ །ཨ་བ་ག་ན་བདུན་ལ་ནི་བ་ཏི་ཀ་གཅིག་གོ །བ་ཏི་ཀ་བདུན་ལ་ནི་ནས་འབྲུ་གཅིག་གོ །ནས་འབྲུ་བདུན་ལ་ནི་སོར་གཅིག་གོ །སོར་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ལ་ཁྲུ་གང་ངོ་། །321 ཞེས་འབྱུང་ལ། གཞན་ཡང་འདུལ་བ་ལུང་རྣམ་འབྱེད་ལས་ཀྱང་གོང་དུ་གསུངས་པ་དེ་དག་དང་གསུངས་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་འབྱུང་བ་སོགས་གསུངས་ཚུལ་དུ་མ་ཡོད་པར་སྣང་།

321 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཨི། ཚིགས་བཞི་པ། ཤོག ༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༨ ཤོག ༦༥༠

འོ་ན་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པའི་མདོ་ལས་བཤད་པའི་ཉི་ཟེར་གྱི་རྡུལ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གྲངས་ ༣༤༣ དང་། འཇིག་རྟེན་བཞག་པ་ལས་བཤད་པའི་ཉི་ཟེར་གྱི་རྡུལ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གྲངས་ ༤༩ དང་། མངོན་པ་མཛོད་རྩ་འགྲེལ་ལས་བཤད་པའི་ཉི་ཟེར་གྱི་རྡུལ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གྲངས་ ༨༢༣༥༤༣ ཚོགས་པར་འགྱུར་བར་གསུངས་པས། དེ་རྣམས་ནང་ཕན་ཚུན་དངོས་སུ་འགལ་བར་མི་འགྱུར་རམ་སྙམ་ན། འདི་དག་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སོགས་འདུས་པའི་གནས་སྐབས་དེ་དང་དེ་ལ་མིང་དེ་ལྟར་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི། སྲོག་ཆགས་ཀྱི་སྤུའི་རྩེ་མོ་ཁོ་ན་ལ་བརྩི་བ་སོགས་ནི་མིན་པས་དོན་ལ་འགལ་བ་མེད་པའི་ཚུལ་ཡང་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་ལས་བཤད་དོ།།

དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་གཞུང་ལས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཕྲེང་བར་བརྩེགས་པ་བརྒྱད་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཅིག་གི་ཚད་དང༌། དེ་ཕྲེང་བར་བརྩེགས་པ་བརྒྱད་ནི་སྐྲའི་རྩེ་མོ་ཟླུམ་པོ་གཅིག་གི་ཚད་དང༌། སྐྲ་རྩེ་ཟླུམ་པོ་བརྒྱད་ཕྲེང་བར་བརྩེགས་པ་ནི་སྐེ་ཚེའི་ཚད་དང༌། སྐེ་ཚེ་བརྒྱད་བརྩེགས་པ་ཤིག་གི་ཚད་དང༌། ཤིག་བརྒྱད་བརྩེགས་པ་ནས་ཀྱི་ཚད་དང༌། ནས་བརྒྱད་བརྩེགས་པ་སོར་གྱི་ཚད་དང༌། སོར་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཁྲུའི་ཚད་དང༌། ཁྲུ་བཞི་གཞུ་འདོམ་གང་གི་ཚད་དང༌། གཞུ་འདོམ་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་རྒྱང་གྲགས་ཀྱི་ཚད་དང༌། རྒྱང་གྲགས་བཞི་དཔག་ཚད་ཀྱི་ཚད་དུ་གསུངས་ཏེ། དུས་འཁོར་བསྡུས་རྒྱུད་ལས། ཕྲ་རབ་བརྒྱད་རྣམས་དག་གིས་ཕྲ་མོ་འདི་གཅིག་ཕྲ་མོ་བརྒྱད་ཀྱིས་སྐྲ་ཡི་རྩེ་མོ་ཕྲ་མོ་སྟེ། །འདི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྐེ་ཚེ་ཤིག་དང་ནས་ཏེ་ལྟོ་འགྲོ་ནས་ཀྱིས་སོར་ཏེ་སོར་མོ་ཉི་མ་ནི། །ཟུང་གིས་ཁྲུ་འོ་ཁྲུ་བཞིས་གཞུ་སྟེ་འདིར་ནི་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་ཀྱི་གཞུ་ཡིས་རྒྱང་གྲགས་དག་ཏུ་འགྱུར། །རྒྱང་གྲགས་བཞི་རྣམས་དག་གིས་དཔག་ཚད་དེ་ཡིས་ལྷ་ཡུལ་ས་དང་ནམ་མཁའ་དག་ལ་ཚད་ཡིན་ནོ།།322 ཞེས་མངོན་པ་དང་བཤད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་བྱུང་ཞིང་། གོང་གི་ལྟོ་འགྲོ་ཞེས་པ་གྲངས་བརྒྱད་དང་། ཉི་མ་ཞེས་པ་གྲངས་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་མངོན་བརྗོད་ཀྱི་མིང་ཡིན་པས་ཉི་མ་ཟུང་ཞེས་པ་བཅུ་གཉིས་གཉིས་ཏེ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ལ་གོ་དགོས་སོ།།

322 སྡེ་དགེ བཀའ། རྒྱུད། ཀ ལེའུ་དང་པོ། ཤླཽཀ ༡༣ ཤོག ༢༣ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༦༠

༢) ལོ་དང་བསྐལ་པ་བཤད་པ།

དུས་ཀྱི་ཚད་འཇལ་བྱེད་ལ་ལོ་དང་བསྐལ་པ་གཉིས་ལས་ལོ་བཤད་པ་ནི། གོང་དུ་བཤད་པའི་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་མཐུད་པའི་ཡུན་ལ་དེའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་། དེའི་སྐད་ཅིག་མ་དྲུག་ཅུ་ལ་ཐང་ཅིག་དང་། ཐང་ཅིག་སུམ་ཅུ་ལ་ཡུད་ཙམ་གཅིག་དང་། ཡུད་ཙམ་སུམ་ཅུ་ལ་ཉིན་ཞག་གཅིག་དང་། ཉིན་ཞག་སུམ་ཅུ་ལ་ཟླ་བ་གཅིག །ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ལ་ལོ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པ་སོགས་ཡིན་ཏེ། ཆོས་མངོན་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ཆེན་པོ་ལས། ཅིའི་ཕྱིར་བསྐལ་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། བསྐལ་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དུས་ཀྱི་ཆ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་བསྐལ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྐད་ཅིག་དང་ཐང་ཅིག་དང་ཡུད་ཙམ་གྱིས་དུས་རྣམས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བས། ཉིན་མཚན་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། ཉིན་མཚན་གྱི་དུས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བས། ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་ཟླ་བ་དང་། དུས་ཚིགས་དང་ལོ་རྣམས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཟླ་བ་ཕྱེད་ལ་སོགས་པའི་དུས་རྣམས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བས། བསྐལ་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །བསྐལ་པ་ནི་དུས་ཀྱི་ཆ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་རབ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་སྤྱིའི་མིང་ཐོབ་བོ། །323 ཞེས་དང་།

323 བྲིས་མ། བམ་པོ་བརྒྱ་དང་སོ་ལྔ་པ། ཤོག ༣༤༠

དེ་དང་མཐུན་པར་དབྱིག་གཉེན་གྱི་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལས། སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ལ། །དེ་ཡི་སྐད་ཅིག་དེ་དག་ཀྱང༌། །དྲུག་ཅུ་ལ་ནི་ཐང་ཅིག་གོ །ཡུད་ཙམ་ཉིན་ཞག་ཟླ་གསུམ་ནི། །གོང་ནས་གོང་དུ་སུམ་ཅུ་འགྱུར། །ཞག་མི་ཐུབ་དང་བཅས་པ་ཡི། །ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ལ་ལོ་གཅིག །324 ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།།

324 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་གསུམ་པ། ཤླཽཀ ༨༨-༨༩ ཤོག ༡༠ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༢༢

དེ་ཡང་རགས་རྩིས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། འདུལ་བ་དང་མངོན་པའི་ལུགས་ལ་ཞག་མི་ཐུབ་པའམ་ཉིན་ཞག་སུམ་ཅུ་ལ་གཅིག་གིས་མ་ལོངས་པའི་ཟླ་བ་དྲུག་དང་། ཞག་ཐུབ་པའམ་ཉིན་ཞག་སུམ་ཅུར་ལོངས་པའི་ཟླ་བ་དྲུག་སྟེ་བཅུ་གཉིས་ལ་ལོ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་དོ། །ཞག་མི་ཐུབ་པའམ་ཞག་ཆད་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཚེས་ཞག་གིས་ཉིན་ཞག་གི་དོད་མ་ཐུབ་པའི་དབང་གིས་འབྱུང་སྟེ། ཡུད་ཙམ་ཕྱེད་ཀས་ཉིན་ཞག་གཅིག་ལས་ཚེས་ཞག་གཅིག་ཐུང་བས་ཉིན་ཞག་ང་དགུ་ཙམ་སོང་བ་ན་ཚེས་ཞག་དྲུག་ཅུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་ན་ཟླ་བ་གཉིས་རེའི་ནང་ལ་ཞག་གཅིག་དོར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། དགུན་རྣམས་ཀྱི་ཟླ་བ་བཞི་དང༌། དཔྱིད་རྣམས་ཀྱི་ཟླ་བ་བཞི་དང༌། དབྱར་རྣམས་ཀྱི་ཟླ་བ་བཞི་སྟེ། དེ་དག་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཞག་མི་ཐུབ་དང་བཅས་པ་ལ་ལོ་གཅིག་གོ །ལོ་ལ་ནི་ཞག་གཅིག་གི་ཤོལ་དྲུག་དོར་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དགུན་དང་དཔྱིད་དང་དབྱར་རྣམས་ཀྱི། །ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་གཉིས་འདས་ནས། །ཟླ་བ་ཕྱེད་ནི་ལུས་པ་ན། །མཁས་པས་ཞག་མི་ཐུབ་པ་དོར། །325 ཅེས་སོ།།

325 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་གསུམ་པ། ཤོག ༡༥༥ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༣༨༢

དུས་འཁོར་བའི་རྩིས་ཀྱི་ལུགས་ལ་ནི། ཉི་མའི་རང་འགྲོས་གཡོན་སྐོར་གྱིས་ཁྱིམ་གྱི་གོ་ལར་སྐོར་བ་གཅིག་རྫོགས་པའི་ཡུན་ལ་ཆ་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུར་ཕྱེ་བའི་ཆ་གཅིག་གམ། ཁྱིམ་རེ་ལ་ཆ་སུམ་ཅུ་རེར་བགོས་པའི་ཆ་རེ་ལ་ཉི་མས་བགྲོད་པའི་ཡུན་ལ་ཁྱིམ་ཞག་ཅེས་བྱ་ལ། ཉི་མའི་རླུང་འགྲོས་གཡོན་སྐོར་གྱིས་སའི་གོ་ལར་སྐོར་བ་བྱེད་སྐབས་ས་གནས་སོ་སོར་ཞོགས་པ་སྔ་པོ་ལག་པའི་རི་མོ་མཐོང་བ་ནས་སང་ཉིན་ལག་པའི་རི་མོ་མཐོང་བའི་བར་ལ་ཉིན་ཞག་ཅེས་བྱ་ཞིང་། ཟླ་བའི་རང་འགྲོས་གཡོན་སྐོར་གྱིས་སའི་གོ་ལར་སྐོར་བ་གཅིག་འཁོར་བའི་ཡུན་ལ་འཕེལ་ཆ་བཅོ་ལྔ་དང་འགྲིབ་ཆ་བཅོ་ལྔ་ཡོད་པའི་འཕེལ་འགྲིབ་ཀྱི་ཆ་རེ་ལ་ཚེས་ཞག་ཅེས་བྱའོ།།

དེ་ཡང་སྐྱེས་བུ་ནད་མེད་གཅིག་གི་དབུགས་ཕྱིར་གཏོང་བ་དང་ནང་དུ་རྔུབ་པའི་ཁུགས་པ་གཅིག་ལ་དབུགས་གཅིག་དང་། དབུགས་དྲུག་ལ་ཆུ་སྲང་གཅིག ཆུ་སྲང་དྲུག་ཅུ་ལ་ཆུ་ཚོད་གཅིག ཆུ་ཚོད་དྲུག་ཅུ་ལ་ཉིན་ཞག་གཅིག ཉིན་ཞག་སུམ་ཅུ་ལ་ཟླ་བ་གཅིག ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ལ་ལོར་འཇོག་པ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལྟར་བརྩིས་པས་ཉིན་ཞག་གཅིག་ལ་ནི་དབུགས་ཀྱི་ཁུགས་པ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་ཡོད་པར་བཤད། ཁྱིམ་ཞག་ཉིན་ཞག་ཚེས་ཞག་གསུམ་པོ་རང་རང་གི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་རེ་རྫོགས་པ་ན་ཞག་གསུམ་པོ་རང་རང་གི་ལོ་རེར་འཇོག་དགོས་པས། ཚེས་ཞག་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་ལ་ཚེས་ཞག་གི་ལོ་གཅིག་དང་། ཉིན་ཞག་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་ལ་ཉིན་ཞག་གི་ལོ་གཅིག་དང་། ཁྱིམ་ཞག་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་ལ་ཁྱིམ་ཞག་གི་ལོ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་ཐུང་ཤོས་ཚེས་ཞག་གི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ལོ་ཡིན་ཞིང་། ཉིན་ཞག་གི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ལོ་ནི་ཚེས་ཞག་གི་ལོ་ལས་ཞག་དྲུག་གིས་རིང་ལ། ཁྱིམ་ཞག་གི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ལོ་ནི་ཉིན་ཞག་གི་ལོ་ལས་ཀྱང་ཞག་ལྔ་ལྷག་ཙམ་གྱིས་རིང་ལ། དེ་ལྟར་ན་རགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཚེས་ཞག་སུམ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་དོན་གཅིག་དང་། ཉིན་ཞག་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རེ་ལྔ། ཁྱིམ་ཞག་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་ཐམ་པ་རྣམས་ཡུན་ཚད་མཉམ་པ་ཡིན་ནོ།།

བསྐལ་པའི་ཚད་བཤད་པ་ནི། གོང་དུ་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་བྱུང་རིམ་འཆད་སྐབས་བཤད་ཟིན་པ་ལྟར་བསྐལ་པ་ལ་འཇིག་པའི་བསྐལ་པ། སྟོང་པའི་བསྐལ་པ། འཆགས་པའི་བསྐལ་པ། གནས་པའི་བསྐལ་པ་དང་། དེ་བཞི་བསྡོམས་པའི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་བཅས་མདོ་དང་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་གསུངས་ལ། དེ་དག་ལས་འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་ནི་མནར་མེད་པའི་དམྱལ་བར་སེམས་ཅན་གསར་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནས་འགོ་བརྩམས་ཏེ། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཟད་པའི་བར་ལ་འཇོག་ཅིང་། དེ་ལ་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་འཇིག་པའི་ཡུན་ལ་བར་བསྐལ་བཅུ་དགུ་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འཇིག་པའི་ཡུན་ལ་བར་བསྐལ་གཅིག་སྟེ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུའི་ཡུན་ཚད་ཡོད་དོ། །སྟོང་པའི་བསྐལ་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་སྔ་མ་ཞིག་ནས་ཕྱི་མ་འཆགས་པའི་འགོ་མ་བརྩམས་པའི་བར་སྟོང་པར་སྡོད་པའི་ཡུན་ཚད་དེ་ལ་ཟེར་ཞིང་། དེ་ལའང་བར་བསྐལ་ཉི་ཤུ་ཡོད་དོ། །འཆགས་པའི་བསྐལ་པ་ནི། དང་པོ་འོག་གཞི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་འཆགས་པའི་འགོ་ཚུགས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་དམྱལ་བར་སེམས་ཅན་གཅིག་ཐོག་མར་སྐྱེས་པའི་བར་ལ་འཇོག་ཅིང་། སྣོད་ཆགས་པ་ལ་བར་བསྐལ་གཅིག་དང་། བཅུད་ཆགས་པ་ལ་བར་བསྐལ་བཅུ་དགུ་སྟེ་དེའི་ཡུན་ལའང་བར་བསྐལ་ཉི་ཤུ་ཡོད་དོ། །གནས་པའི་བསྐལ་པ་ནི། ཡ་ཐོག་རིང་མོ་ལ་བར་བསྐལ་གཅིག་དང་མཐའི་མ་ཐོག་རིང་མོ་ལ་བར་བསྐལ་གཅིག །བར་གྱི་ཁུགས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་བར་བསྐལ་རེ་རེ་བཅས་བསྡོམས་པས་བར་བསྐལ་ཉི་ཤུའི་ཡུན་ཚད་ཅན་ཡིན་ལ། ཡ་ཐོག་རིང་མོ་ནི་ཚེ་ལོ་དཔག་མེད་ལས་འགྲིབ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཚེ་ལོ་བཅུ་བ་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཡུན་ཚད་ཅན་གྱི་བར་བསྐལ་གཅིག་པོ་དེ་ཡིན་ནོ།།

བར་གྱི་ཁུགས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཚེ་ལོ་བཅུ་པ་ནས་བརྒྱད་ཁྲིའི་བར་དུ་ཡར་འཕེལ་བ་དང་བརྒྱད་ཁྲི་ནས་བཅུ་པའི་བར་དུ་མར་འགྲིབ་པའི་བར་ནི་ཁུགས་པ་གཅིག་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡར་འཕེལ་མར་འགྲིབ་གཉིས་ཁུགས་པ་རེར་བརྩིས་པའི་ཁུགས་པ་བཅོ་བརྒྱད་འབྱུང་བ་དེ་ཡིན་ནོ། །མ་ཐོག་རིང་མོ་ནི་བར་གྱི་ཁུགས་པ་བཅོ་བརྒྱད་པོ་སོང་བའི་རྗེས་ལ་ཚེ་ལོ་བཅུ་པ་ནས་ཡར་བརྒྱད་ཁྲིའི་བར་འཕེལ་བའི་ཡུན་ཚད་ཅན་གྱི་བར་བསྐལ་གཅིག་པོ་དེ་ཡིན་ནོ། །གནས་པའི་བསྐལ་པའི་ཐོག་མཐའི་རྐྱང་པ་གཉིས་དལ་གྱིས་འགྲོ་ལ། བར་གྱི་ཁུགས་པ་རྣམས་མགྱོགས་པོར་འགྲོ་བས་ཐོག་མཐའི་རྐྱང་པ་གཉིས་པོ་རེ་རེ་དང་བར་གྱི་ཁུགས་པ་རེ་རེ་ཡུན་ཚད་མཉམ་མོ། །དེ་ལྟ་བུའི་གནས་པའི་བསྐལ་པ་དང་། འཆགས་པའི་བསྐལ་པ། འཇིག་པའི་བསྐལ་པ། ཞིག་ནས་སྟོང་པར་འདུག་པའི་བསྐལ་པ་བཞི་པོའི་ཡུན་ཚད་བར་བསྐལ་ཉི་ཤུ་ཉི་ཤུར་མཉམ་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་བསྡོམས་པའི་བར་བསྐལ་བརྒྱད་ཅུ་ནི་བསྐལ་ཆེན་གཅིག་གི་ཚད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལས། འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་དམྱལ་བ་ཡི། །སྲིད་པ་མེད་ནས་སྣོད་ཟད་པ། །འཆགས་པ་དང་པོའི་རླུང་ནས་ནི། །དམྱལ་བའི་སྲིད་པའི་བར་དུ་འོ། །བར་གྱི་བསྐལ་པ་དཔག་མེད་ནས། །ཚེ་ལོ་བཅུ་པའི་བར་དུ་འོ། །དེ་ནས་ཡར་སྐྱེ་མར་འབྲི་བའི། །བསྐལ་པ་གཞན་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དང༌། །ཡར་སྐྱེ་བ་ནི་གཅིག་ཡིན་ཏེ། །དེ་དག་ཚེ་ནི་བརྒྱད་ཁྲིའི་བར། །དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཆགས་པ་འདི། །བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་གནས། །འཆགས་པ་དང་ནི་འཇིག་པ་དང༌། །ཞིག་ནས་འདུག་པ་དག་མཉམ་མོ། །དེ་དག་བརྒྱད་ཅུ་ལ་བསྐལ་ཆེན།།326 ཞེས་དང་།

326 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་གསུམ་པ། ཤླཽཀ ༩༠-༩༣ ཤོག ༡༠ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༢༣

མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་མཚན་ཉིད་རྗེས་འབྲང་ལས་ཀྱང་། “འདི་ལྟར་མཐའི་བསྐལ་པ་གཉིས་ནི་དལ་གྱིས་འགྲོ་ལ། བར་མ་བཅོ་བརྒྱད་ནི་མགྱོགས་པར་འགྲོ་བས་ཐམས་ཅད་དུས་མཉམ་པར་འགྱུར་རོ། །”327 ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།

327 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཅུ། གནས་གསུམ་པ། ཤོག ༣༣༩ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༡ ཤོག ༨༤༠

དེ་ལྟ་བུའི་བསྐལ་པ་དེ་དག་གི་ཡུན་ཚད་ལ་མི་ལོའི་གྲངས་ཇི་ཙམ་ཡོད་ཅེ་ན། འདི་ལ་བར་བསྐལ་གཅིག་ལ་མི་ལོ་དཀྲིགས་ཆེན་པོ་གསུམ་དང་། དཀྲིགས་གསུམ། གཏམས་ཆེན་པོ་དགུ། གཏམས་བདུན། རབ་བཀྲམ་ཆེན་པོ་གསུམ། རབ་བཀྲམ་བརྒྱད། ཁྲག་ཁྲིག་ཆེན་པོ་དྲུག ཁྲག་ཁྲིག་གཉིས། ཐེར་འབུམ་ཆེན་པོ་བཞི་སྟེ། དེ་ཨང་ཀིར་ཕབ་ན། ༣༣༩༧༣༨༦༢༤༠༠༠༠༠༠༠༠༠༠། བཅས་གྲངས་ཀྱི་གནས་བཅུ་དགུ་ལོངས་པ་དང་། བསྐལ་ཆེན་གཅིག་ལ་མི་ལོ་མི་འཁྲུགས་ཆེན་པོ་གཉིས་དང་། མི་འཁྲུགས་བདུན། དཀྲིགས་ཆེན་པོ་གཅིག དཀྲིགས་བདུན། གཏམས་ཆེན་པོ་དགུ རབ་བཀྲམ་ཆེན་པོ་བརྒྱད། རབ་བཀྲམ་དགུ ཁྲག་ཁྲིག་ཆེན་པོ་དགུ ཁྲག་ཁྲིག་གཉིས་ཏེ། དེ་ཡང་ཨང་ཀིར་ཕབ་ན། ༢༧༡༧༩༠༨༩༩༢༠༠༠༠༠༠༠༠༠༠༠། བཅས་གྲངས་གནས་ཉེར་གཅིག་ལོངས་པ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དང་། ཡང་བར་བསྐལ་གཅིག་ལ་མི་ལོ་དཀྲིགས་ཕྲག་དགུ་དང་། བསྐལ་ཆེན་གཅིག་ལ་མི་ལོ་མི་འཁྲུགས་བདུན་དང་དཀྲིགས་ཆེན་གཉིས་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ལུགས་མི་འདྲ་བ་བྱུང་བར་སྣང་།

པཎྜི་ཏ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ནི། ལྕགས་ཀྱི་ར་བ་གྲུ་བཞི་པ་མཐོ་ཚད་དང་ལོགས་བཞི་ལ་རྒྱང་གྲགས་རེ་ཡོད་པ་ཞིག་གི་ནང་དུ་ཏིལ་འབྲུའམ་ཡུངས་ཀར་གྱིས་བཀང་བ་ལས་ལོ་བརྒྱ་རེའི་མཚམས་སུ་འབྲུ་རེ་རེ་བཏོན་ཏེ་རྫོགས་པའི་ཡུན་ཚད་ནི་བར་བསྐལ་གཅིག་དང་། དེ་འདྲ་བ་བརྒྱད་ཅུ་བསྡོམས་པ་བསྐལ་ཆེན་གཅིག་གི་ཡུན་ཚད་དུ་གསུངས་ཏེ། དེས་མཛད་པའི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། བསྐལ་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བར་གྱི་བསྐལ་པ་དང༌། འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་དང༌། ཆགས་པའི་བསྐལ་པ་དང༌། བསྐལ་པ་ཆེན་པོའོ། །དེ་ལ་བར་གྱི་བསྐལ་པའི་ཚད་ནི་ལྕགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ར་བ་གྲུ་བཞི་པ་མཐོ་བ་དང་ལོགས་སོ་སོ་ལ་རྒྱང་གྲགས་རེ་རེ་ཡོད་པའི་ནང་དུ་ཏིལ་ལམ་ཉུངས་ཀར་གྱིས་བཀང་སྟེ་སྤྱི་ཕུད་དུ་བྱས་པའི་ནང་ནས་ལོ་བརྒྱ་ཚང་བ་ལས། རེ་རེ་ཕྱུང་བར་གྱུར་པ་ན་ཇི་སྲིད་དུ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་དུས་སུ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་ཀྱི་དུས་ལ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བར་གྱི་བསྐལ་པ་བརྒྱད་ཅུ་ལ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོའོ། །འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་ཡང་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།328 ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།

328 སྡེ་དགེ བསྟན། དབུ་མ། ཧ། ལེའུ་བརྒྱད་པ། ཤོག ༡༢༢ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༣ ཤོག ༣༢༧

དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ཆོས་སྐོར་ལས་བསྐལ་པ་ཆུང་ངུ་དང་། བསྐལ་པ་བར་མ། མཆོག་གི་བསྐལ་པ། བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་བཅས་ཀྱི་ཐ་སྙད་གསུངས་ཤིང་། དེ་དག་གི་ཡུན་ཚད་ནི་ངོས་བཞི་དང་ཟབས་སུ་དཔག་ཚད་རེ་རེ་ཡོད་པའི་དོང་གྲུ་བཞི་པ་གཅིག་སྐྲའི་རྩེ་མོ་ཟླུམ་པོས་བཀང་བ་ལས་ལོ་བརྒྱ་རེ་སོང་བའི་མཚམས་སུ་སྐྲ་རྩེ་རེ་རེ་བཏོན་ནས་རྫོགས་པའི་ཡུན་ཚད་ནི་བསྐལ་པ་ཆུང་ངུའི་ཞག་གཅིག་གི་ཚད་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་ཞག་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་ལ་ལོ་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་པའི་ལོ་བརྒྱ་ཐམ་པ་ནི་བསྐལ་པ་ཆུང་ངུའི་ཡུན་ཚད་དང༌། བསྐལ་པ་ཆུང་ངུའི་ལོ་དེ་ལྟ་བུ་བརྒྱ་རེ་སོང་བའི་མཚམས་སུ་སྔར་བཤད་པའི་དོང་སྐྲ་རྩེས་བཀང་བ་དེའི་ནང་ནས་སྐྲའི་རྩེ་མོ་རེ་རེ་བཏོན་ནས་རྫོགས་པའི་ཡུན་ཚད་ལ་ཞག་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་ལོ་བརྒྱ་ཐམ་པ་ནི་བསྐལ་པ་བར་མའི་ཡུན་ཚད་དང༌། བསྐལ་པ་བར་མའི་ལོ་དེ་ལྟ་བུ་བརྒྱ་བརྒྱ་ན་སྔར་བཤད་པའི་དོང་སྐྲ་རྩེས་བཀང་བ་དེའི་ནང་ནས་སྐྲའི་རྩེ་མོ་རེ་རེ་བཏོན་ནས་རྫོགས་པའི་ཡུན་ཚད་ལ་ཞག་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་ལོ་བརྒྱ་ཐམ་པ་ནི་མཆོག་གི་བསྐལ་པའི་ཚད་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། དཔེར་ན། དུས་འཁོར་འགྲེལ་ཆེན་དྲི་མེད་འོད་ལས། བསྐལ་པ་ཆུང་ངུའི་ཚད་ནི་ཆུ་དང་ཞེང་ལ་དཔག་ཚད་གཅིག་པའི་དོང་སྟེ། དེ་ཡང་སྐྲའི་རྩེ་མོ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཀང་བ་ལས་ལོ་བརྒྱ་ན་སྐྲའི་རྩེ་མོ་རེ་རེ་ཕྱུང་བས་གང་གི་ཚེ་སྟོངས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་བསྐལ་པ་ཆུང་ངུའི་ཉིན་ཞག་གཅིག་གོ །ཉིན་ཞག་དེ་སུམ་ཅུའི་ཚད་ཀྱིས་ཟླ་བའོ། །ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ལོའོ། །ལོ་བརྒྱ་ལ་བསྐལ་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེའི་སྡེ་ནི་བསྐལ་པ་བར་མ་སྟེ། བསྐལ་པ་བར་མའི་སྡེས་མཆོག་གི་བསྐལ་པའོ། །329 ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་མཆོག་གི་བསྐལ་པ་སྔར་ལྟར་བསྒྱུར་བ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོའི་ཡུན་ཚད་ཡིན་པར་གསུངས་སོ།།

329 སྡེ་དགེ བསྟན། རྒྱུད་འགྲེལ། ཐ། ཁམས་ལེའི་མདོར་བསྡུས་བརྒྱད་པ། ཤོག ༡༦༩ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦ ཤོག ༣༩༩

༣) གྲངས་ཀྱི་གནས་བཤད་པ།

དེ་ལྟར་ལོ་དང་བསྐལ་པ་སོགས་ཀྱི་ཚད་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱང་གྲངས་ཀྱི་གནས་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་དགོས་པས། གྲངས་ཀྱི་གནས་རྣམས་ཀྱི་མིང་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་སྙམ་ན། འདི་ལ་མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་རྩི་ཚུལ་དུ་མ་འབྱུང་བ་ལས། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་གྲངས་གནས་དྲུག་ཅུ་རྩི་ཚུལ་ལུང་སིལ་བུར་འབྱུང་བ་ལྟར་མཛོད་རང་འགྲེལ་དུ་ཞིབ་ཏུ་བཀོད་པ་འདིར་དྲངས་ན། དེ་ཉིད་ལས། མདོ་སིལ་བུ་ལས། གྲངས་ནི་གནས་གཞན་དྲུག་ཅུ་དག་གོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དྲུག་ཅུ་གང་ཞེ་ན། གཅིག་སྟེ་གཉིས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་གནས་གཞན་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་བཅུ་ནི་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །བཅུ་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་བརྒྱ་སྟེ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་སྟོང་ངོ་། །སྟོང་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་ཁྲིའོ། །ཁྲི་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་འབུམ་མོ། །འབུམ་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་ས་ཡའོ། །ས་ཡ་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་བྱེ་བའོ། །བྱེ་བ་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་དུང་ཕྱུར་རོ། །དུང་ཕྱུར་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་ཐེར་འབུམ་མོ། །ཐེར་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་ཐེར་འབུམ་ཆེན་པོའོ། །ཐེར་འབུམ་ཆེན་པོ་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་ཁྲག་ཁྲིག་གོ །ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་ཁྲག་ཁྲིག་ཆེན་པོའོ། །ཁྲག་ཁྲིག་ཆེན་པོ་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་རབ་བཀྲམ་མོ། །རབ་བཀྲམ་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་རབ་བཀྲམ་ཆེན་པོའོ། །རབ་བཀྲམ་ཆེན་པོ་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་གཏམས་སོ། །གཏམས་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་གཏམས་ཆེན་ནོ། །གཏམས་ཆེན་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་དཀྲིགས་སོ། །དཀྲིགས་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་དཀྲིགས་ཆེན་ནོ། །དཀྲིགས་ཆེན་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་མི་འཁྲུགས་པའོ། །མི་འཁྲུགས་པ་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་མི་འཁྲུགས་པ་ཆེན་པོའོ། །མི་འཁྲུགས་པ་ཆེན་པོ་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་ཁྱད་ཕྱིན་ནོ། །ཁྱད་ཕྱིན་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་ཁྱད་ཕྱིན་ཆེན་པོའོ། །ཁྱད་ཕྱིན་ཆེན་པོ་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་པང་སྟེང་ངོ་། །པང་སྟེང་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་པང་སྟེང་ཆེན་པོའོ། །པང་སྟེང་ཆེན་པོ་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་དེད་འདྲེན་ནོ། །དེད་འདྲེན་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་དེད་འདྲེན་ཆེན་པོའོ། །དེད་འདྲེན་ཆེན་པོ་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་མཐའ་སྣང་ངོ་། མཐའ་སྣང་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་མཐའ་སྣང་ཆེན་པོའོ། །མཐའ་སྣང་ཆེན་པོ་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་རྒྱུ་རིག་གོ །རྒྱུ་རིག་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་རྒྱུ་རིག་ཆེན་པོའོ། །རྒྱུ་རིག་ཆེན་པོ་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་འོད་མཛེས་སོ། །འོད་མཛེས་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་འོད་མཛེས་ཆེན་པོའོ། །འོད་མཛེས་ཆེན་པོ་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་དབང་པོའོ། །དབང་པོ་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་དབང་ཆེན་ནོ། །དབང་ཆེན་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་ལེགས་ཕྱིན་ནོ། །ལེགས་ཕྱིན་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་ལེགས་ཕྱིན་ཆེན་པོའོ། །ལེགས་ཕྱིན་ཆེན་པོ་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་རྟོགས་འགྲོའོ། །རྟོགས་འགྲོ་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་རྟོགས་འགྲོ་ཆེན་པོའོ། །རྟོགས་འགྲོ་ཆེན་པོ་ཕྲག་བཅུ་ལ་འབྱིང་རྡུལ་ལོ། །འབྱིང་རྡུལ་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་འབྱིང་རྡུལ་ཆེན་པོའོ། །འབྱིང་རྡུལ་ཆེན་པོ་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་རྒྱ་རྟགས་སོ། །རྒྱ་རྟགས་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་རྒྱ་རྟགས་ཆེན་པོའོ། །རྒྱ་རྟགས་ཆེན་པོ་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་སྟོབས་འཁོར་རོ། །སྟོབས་འཁོར་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་སྟོབས་འཁོར་ཆེན་པོའོ། །སྟོབས་འཁོར་ཆེན་པོ་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་བརྡ་ཤེས་སོ། །བརྡ་ཤེས་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་བརྡ་ཤེས་ཆེན་པོའོ། །བརྡ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་རྣམ་འབྱུང་ངོ་། །རྣམ་འབྱུང་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་རྣམ་འབྱུང་ཆེན་པོའོ། །རྣམ་འབྱུང་ཆེན་པོ་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་སྟོབས་མིག་གོ །སྟོབས་མིག་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་སྟོབས་མིག་ཆེན་པོའོ། །སྟོབས་མིག་ཆེན་པོ་ཕྲག་བཅུ་ལ་ནི་གྲངས་མེད་པ་སྟེ། བར་གྱི་གནས་བརྒྱད་ནི་མ་རྙེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་གནས་གཞན་དྲུག་ཅུར་ཕྱིན་པ་དེ་དག་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བསྐལ་པ་ནི། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།330 ཞེས་འབྱུང་། འདིར་གྲངས་གནས་གསུངས་པ་གཅིག་ནས་འགོ་བརྩམས་ཏེ་བཅུ་འགྱུར་རེ་ལ་གནས་རེར་བརྩིས་པའི་གྲངས་ལ་འཇོག་པས། གྲངས་ཀྱི་གནས་དྲུག་ཅུ་པ་གྲངས་མེད་ཅེས་པ་ནི། གཏན་ནས་བརྩིར་མི་རུང་བ་ཞིག་ལ་མི་གོ་ལ། གཅིག་བཅུ་དང་། བཅུ་བཅུར་བསྒྱུར་བས་བརྒྱ། བརྒྱ་བཅུར་བསྒྱུར་བས་སྟོང་སོགས་བརྩིས་པའི་མཐར། གྲངས་ཀྱི་གནས་ང་དགུ་པ་དེ་བཅུར་བསྒྱུར་བའི་གྲངས་ལ་བྱའོ། །དེ་དག་ལས་གཅིག་ནས་དུང་ཕྱུར་བར་གྲངས་གནས་དགུ་ལ་རྐྱང་པའི་གྲངས་ཀ་དང་། ཐེར་འབུམ་ནས་བཟུང་གྲངས་མེད་ཀྱི་སྔ་ལོགས་བར་ཆེན་པོའི་ཟླ་དང་བཅས་པའི་གྲངས་ཀ་རྣམས་ལ་ཁུགས་པའི་གྲངས་ཀ་ཟེར་ལ། བར་གྱི་གྲངས་ཀ་བརྒྱད་ཀྱི་མིང་མ་རྙེད་པས་གྲངས་ཀའི་མིང་གང་ཡང་རུང་བ་བརྒྱད་སྣོན་དགོས་པར་གསུངས་པས། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱག་ལེན་ལ་གོང་གི་སྟོབས་མིག་ཆེན་པོ་ཕྲག་བཅུའི་འཕྲོར་བྱམས་སོགས་ཚད་མེད་བཞིའི་མིང་བཅུག་སྟེ། སྟོབས་མིག་ཆེན་པོ་ཕྲག་བཅུ་ལ་བྱམས་པ། བྱམས་པ་བཅུ་ལ་བྱམས་པ་ཆེན་པོ། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་བཅུ་ལ་སྙིང་རྗེ། སྙིང་རྗེ་བཅུ་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བཅུ་ལ་དགའ་བ། དགའ་བ་བཅུ་ལ་དགའ་བ་ཆེན་པོ། དགའ་བ་ཆེན་པོ་བཅུ་ལ་བཏང་སྙོམས། བཏང་སྙོམས་བཅུ་ལ་བཏང་སྙོམས་ཆེན་པོ། བཏང་སྙོམས་ཆེན་པོ་བཅུ་ལ་གྲངས་མེད་གཅིག་ཅེས་རྩི་བའམ། ཡང་ན། ས་ཆུ་མེ་རླུང་གི་འབྱུང་བ་བཞི་ལ་ཆེན་པོའི་ཟླ་དང་བཅས་རྩི་བའི་སྲོལ་ཡང་ཡོད་པར་བཤད་དོ། །གཞན་ཡང་གོང་དུ་བཤད་པའི་གྲངས་ཀྱི་གནས་དྲུག་ཅུ་པ་གྲངས་མེད་པའི་འཕྲོར། ཚད་མེད། དཔག་མེད། བརྗོད་མེད། དཔག་ཡས། གཞལ་མེད། གཞལ་གྱིས་མི་ལང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རྣམས་གོང་ནས་གོང་དུ་བཅུ་བཅུས་བསྒྱུར་བའི་གྲངས་རྩི་ཚུལ་སོགས་ཡོད་དོ།།

330 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་གསུམ་པ། ཤོག ༡༥༧ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༣༨༨

གྲངས་ཀྱི་གནས་རྩི་ཚུལ་གཞན་ཡང་ཡོད་པ་དཔེར་ན། རྒྱ་ཆེར་རོལ་པའི་མདོ་ལས། “བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་ན་ཐེར་འབུམ་ཞེས་བྱའོ། །ཐེར་འབུམ་ཕྲག་བརྒྱ་ན་ཁྲག་ཁྲིག་ཅེས་བྱའོ། །ཞེས་པ་ནས། དེའི་ཡང་གོང་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་འཇུག་པའི་རྗེས་སུ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་ཡོད་དེ།”331 ཞེས་སོགས་འབྱུང་བ་ལྟར། བྱེ་བ་ནས་བཟུང་གོང་ནས་གོང་དུ་བསྒྲེས་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་འཇུག་པའི་རྗེས་སུ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྲངས་ཀྱི་གནས་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་རྩི་ཚུལ་དང་། མདོ་སྡེ་ཕལ་ཆེན་ལས། “བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་ན་བྱེ་བའོ། །ཞེས་པ་ནས། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལ་བསྒྲེས་པ་ཤིན་ཏུ་བསྟན་པའོ། །”332 ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར། བརྒྱ་ཐམ་པ་ནས་བཟུང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བར་གོང་ནས་གོང་དུ་བསྒྲེས་ཏེ་གྲངས་ཀྱི་གནས་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་རྩི་ཚུལ་ཡང་ཡོད་པ་ལྟ་བུས་མཚོན་མདོ་རྣམས་ལས་རྩི་ཚུལ་དུ་མ་གསུངས་སོ།།

331 སྡེ་དགེ བཀའ། མདོ་སྡེ། ཁ། ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པ། ཤོག ༧༦ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༦ ཤོག ༡༨༣

332 སྡེ་དགེ བཀའ། ཕལ་ཆེན། ཁ། ལེའུ་སོ་དྲུག་པ། ཤོག ༣༨༥ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༣༦ ཤོག ༨༠༨

གོང་དུ་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བསྡུས་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་རྒྱུན་གྱི་ཆ་ནས་མཐའ་མེད་དང་། རྐྱེན་གྱི་ཆ་ནས་ཆགས་འཇིག ངོ་བོའི་ཆ་ནས་ལྟོས་གྲུབ། རིགས་ཀྱི་ཆ་ནས་གསུམ། གྲངས་ཀྱི་ཆ་ནས་མཐའ་ཡས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སོགས་ཀྱང་ཡོད་པར་བཤད་པས་འཇིག་རྟེན་འདིའི་འབྱུང་ཁུངས་ཅི་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ། ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་ཚུལ་རྣམས་གསལ་ལོ།།

འོན་ཀྱང་ཆགས་འཇིག་གི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་འབྱུང་བ་ཀུན་གྱི་རྟེན་གཞི་མཁའ་རྡུལ་དང་དེའི་བྱེད་ལས་སོགས་ངོས་འཛིན་ཙམ་ལས་ཞིབ་ཚགས་ཀྱི་འཚོལ་ཞིབ་ཉུང་བ་ནི་ནང་པས་རྩ་བའི་ཆ་ནས་བདེ་སྡུག་འདོར་ལེན་ནི་འཚོལ་ཞིབ་མཐའ་དག་གི་རྩ་གནད་དུ་བཟུང་ནས་ད་གཟོད་ཤེས་བྱའི་ཁམས་སུ་འཚོལ་སྙེག་གི་ལས་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་པས་ནང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་བྱུང་བ་དང་ཤེས་པའི་རྣམ་གཞག་ལ་ལྟོས་ན་ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་འགྲེལ་བཤད་ནི་ཞར་བྱུང་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པས་ཡིན། ནང་པའི་གཞུང་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐོག་མར་ཆགས་པ་དང་། དེ་ནས་གནས་པ་དང་། དེ་ནས་འཇིག་པ་དང་། དེ་ནས་སྟོང་པར་འདོད་ཅིང་། སྟོང་པའི་གནས་སྐབས་སུ་བར་སྣང་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བམ་སྟོང་པའི་རྡུལ་དེ་དག་ལས་སླར་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གསར་པ་ཞིག་འགྲུབ་པས་སྟོང་པ་ནས་ཆགས་པ་དང་། གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་དང་། སླར་ཡང་སྟོང་པ་སྟེ་བརྒྱུད་རིམ་གྱི་འཁོར་ལོ་འདིས་མཐའ་མེད་པར་རང་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་སྐྱོང་བར་བྱེད།

སྟོང་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བར་སྣང་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་ལ་དུས་འཁོར་ནས་སྟོང་པའི་རྡུལ་ཞེས་འབོད་ཅིང་། དེ་དག་ལས་ནམ་མཁའི་རྡུལ་ནི་གཟུགས་ཅན་མཐའ་དག་གི་རྒྱུ་རུ་གནས་ཤིང་ཕལ་ཆེར་ནུས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་མངོན་པར་གསལ་བའི་གོང་བུའི་རང་ཚུགས་ཤིག་ཡོད་པར་མི་འདོད། མཁའི་རྡུལ་དེ་དག་གི་ཤུགས་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་བཞི་པོ་ཕྲ་བའི་གནས་རིམ་ནས་རགས་པའི་གནས་རིམ་བར་དུ་འབྱུང་བ་དང༌། སླར་ཡང་དེ་དག་རགས་པའི་གནས་རིམ་ནས་ཕྲ་བའི་གནས་རིམ་བར་དུ་རིམ་གྱིས་འཐོར་ཞིག་ཏུ་སོང་སྟེ་སླར་ཡང་མཁའི་རྡུལ་གྱི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་དུ་ཐིམ་པས། མཁའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་ཆགས་འཇིག་གི་བརྒྱུད་རིམ་ཧྲིལ་པོ་འདིའི་རྩ་བའི་རྒྱུ་རུ་གྱུར་ཡོད།

འོན་ཀྱང་སྟོང་པའི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་དེ་དག་ཇི་ཙམ་ནས་འཇིག་རྟེན་ཆགས་པའི་རྒྱུ་རུ་འགྱུར་མིན་དུས་འཁོར་གྱི་ལུགས་ལྟར་ན། འཇིག་རྟེན་བྱེ་བྲག་པ་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་མ་གྲུབ་པའི་སྔ་རོལ་ཏུ་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་བྱེ་བྲག་པ་དེའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་གྲུབ་ཆ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་རྡུལ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པས་དེ་ལྟ་བུའི་སྟོང་པའི་རྡུལ་དེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བྱེ་བྲག་པ་དེའི་རྩ་བའི་རྩོམ་གཞི་དང་། དེའི་སྟེང་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བྱེ་བྲག་པ་དེར་སྐྱེ་འགྱུར་གྱི་སེམས་ཅན་དག་གི་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་སྨིན་ཏེ་དེར་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པ་ནས་རླུང་གི་རྡུལ་རྣམས་འདུ་འགོ་ཚུགས་ཏེ་རིམ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་དེ་གྲུབ་པར་འདོད།

དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཇི་ལྟར་ཆགས་པ་དང་འཇིག་པའི་གོ་རིམ་ནི། འཇིག་པ་ན་ས། ཆུ། མེ། རླུང་། མཐར་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པ་དང་། སྐྱེས་པའི་གོ་རིམ་ཡང་ནམ་མཁའ་ནས་རླུང༌། མེ། ཆུ། ས་རྣམས་ཡིན་པས། འབྱུང་བ་བཞི་པོ་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ནས་ཤར་ཞིང་སླར་ཡང་ནམ་མཁའ་ལ་ཐིམ་པས་བར་སྣང་ཁམས་འདི་ནི་འབྱུང་བ་བཞི་པོ་སྐྱེ་འཇིག་གི་རྟེན་གཞི་རུ་གྱུར་ཡོད། དེ་ལྟར་ནའང་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་དབྱིབས་དང༌། དེའི་ནང་གི་གཟའ་དང་སྐར་མ། མི་དང་དུད་འགྲོ་ལྟ་བུའི་ལུས་འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་གི་རྒྱུ་དེ་ཡར་དེད་ཚེ་བར་སྣང་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་ཐུག་པས་བར་སྣང་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་རྣམས་ལས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདིའི་རྒྱུ་རུ་སོང་བའི་འབྱུང་བ་བཞི་པོ་ལ་བཟོ་དབྱིབས་ཐོན་པའི་ནུས་པ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའི་བརྒྱུད་རིམ་དེར་ད་དུང་དཔྱད་རྒྱུ་ཡོད་སྙམ།

སྤྱིར་ནང་པའི་ལྟ་ཚུལ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་འདོད་ཁམས་དང༌། གཟུགས་ཁམས། གཟུགས་མེད་ཁམས་བཅས་གསུམ་སྟེ། དེ་གསུམ་ནི་ཕྱི་གཟུགས་སྒྲ་སོགས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་གཙོ་བོར་བརྟེན་པ་ཞིག་དང་། ནང་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་ལ་གཙོ་བོར་བརྟེན་པ་ཞིག་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བས་ཀྱང་ཡིད་སུན་ནས་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་དང་འབྲེལ་བའི་ཞི་བའི་ཡོན་ཏན་ཞིག་ལ་གཙོ་བོར་བརྟེན་པའི་རིགས་ཐ་དད་པའི་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ཡིན།

གཞན་ཡང་ཁམས་གསུམ་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་ལོངས་སྤྱོད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་འགྲེལ་ན། འདོད་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་ལུས་རགས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་སྡུག་འདྲེས་མ་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ཕལ་ཆེ་བ་ཁམ་ཟས་རགས་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས། གཟུགས་ཁམས་ནི་ལུས་འོད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། རྟག་ཏུ་བདེ་ཚོར་གྱིས་ཁྱབ་ཅིང་། ཁམ་ཟས་རགས་པ་ལ་མི་བརྟེན་པ་ཡིན། གཟུགས་མེད་ཁམས་ནི་སེམས་ཅན་དུ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ལུས་ཕུང་རགས་པས་སྟོང་བ་དང་། ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་ལས་ཡོངས་སུ་འདས་ནས་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པ་དང་། ཟས་ལ་མི་བརྟེན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡང་བཀག་པ་ལྟ་བུའི་དམིགས་ཡུལ་ནམ་མཁའ་སོགས་ལ་བརྟེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འབའ་ཞིག་ལ་ཚེ་གང་པོར་གནས་པ་ཡིན། འདོད་ཁམས་ཀྱི་གནས་རིམ་མཐོ་བོར་གནས་པའི་སྐྱེས་བུ་དང༌། གཟུགས་ཁམས་དང་གཟུགས་མེད་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ལྷ་ཡིན་པར་བཤད།

རྣམ་ཤེས་དང་ལས་གཉིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲུབ་ཆ་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཞིག་ཡིན་པས་ལས་ཀྱི་གོ་དོན་འཁྲུལ་ན་དེས་རང་ཉིད་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཉིས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ལས་ཀྱི་བཀོད་བྱུས་འོག་སྡོད་དགོས་པའི་ལྟ་ཚུལ་ཡོང་སྲིད། སྤྱིར་ལས་ཞེས་པའི་ཚིག་འདིའི་ཐད་ཀའི་དོན་ནི་བྱ་བ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཞིག་གི་ཀུན་སློང་གི་ཁྱད་པར་དང་འབྲེལ་བའི་བྱ་སྤྱོད་ཅིག་ལ་གོ་དགོས་ལ།

འདི་འདྲའི་བྱ་བའམ་ལས་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་གྱིས་བསྐྱེད་ཅིང་། ཆེ་ཆུང་ལ་མ་ལྟོས་པར་འདི་འདྲའི་ལས་ཀྱིས་གང་ཟག་ཅིག་གི་སེམས་ཀྱི་སྟེང་དུ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད། ཀུན་སློང་ལས་ལུས་ངག་གི་བྱ་སྤྱོད་འབྱུང་བ་དང༌། བྱ་སྤྱོད་དེ་དག་གིས་སླར་ཡང་སེམས་ཀྱི་འགྱུར་ཕྱོགས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད་པས་ཕན་ཚུན་ཤུགས་རྐྱེན་འདོན་རེས་བྱེད་པའི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་འདི་གང་ཟག་སྒེར་སོ་སོ་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར་སྡེ་ཁག་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྤྱི་ལ་འཇུག་པར་བཤད་དོ།། །།

སྐབས་དྲུག་པ། མངལ་དུ་ལུས་ཆགས་རིམ་དང་རྩ་རླུང་ཐིག་ལེའི་རྣམ་གཞག

༡ སྤྱི་བཤད།

དེ་ལ་ནང་པའི་གཞུང་དག་ཏུ་སྐྱེ་གནས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་ཏེ་མངལ་དུ་མིའི་ལུས་ཀྱི་ཆགས་རིམ་སྐོར་གསལ་བར་བཤད་ཅིང་། ནང་པ་རང་གི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་ཆ་ནས་བཤད་ན། ཚེ་འདིའི་སྐྱེ་བ་ནི་ཐོལ་བྱུང་དུ་གསར་དུ་གྲུབ་པ་མིན་པར་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ཞིག་ནས་འདིར་འོངས་པར་སྒྲུབ་བྱེད་དང་བཅས་སྨྲ་བར་བརྟེན། སྲིད་པ་ལ། ༡ སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ༢ བར་གྱི་སྲིད་པ་སྟེ་ཚེ་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཀྱི་བར་གྱི་གནས་སྐབས་དང་། ༣ སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ནས་མ་ཤིའི་བར་གྱི་གནས་སྐབས་ལ་སྔོན་དུས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་། ༤ མཐར་འཆི་བའི་སྲིད་པ་བཅས་སྲིད་པ་བཞིའི་རྣམ་གཞག་མཛད་ལ། དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་གཞི་ལ་བཞག་ནས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱ་དགོས་མོད། སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིའི་སྐོར་དེ་ནི་ལྟ་གྲུབ་དང་འབྲེལ་ཆེ་བས་དེའི་བཤད་པ་སྒྲུབ་བྱེད་དང་བཅས་པ་རྣམས་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་སྐབས་སུ་འཆད་ཅིང་། འདིར་ནི་ནང་པའི་མདོ་རྒྱུད་དང་དེ་བཞིན་དུ་སྨན་གྱི་གཞུང་ལས་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་ལྟར་གྱི་མངལ་དུ་ལུས་ཆགས་པའི་རིམ་པ་རྣམས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།

༢ སྐྱེ་བའི་གནས་བཤད་པ།

དེ་ལ་ཐོག་མར་གང་དུ་སྐྱེ་བའི་གནས་ལ་བཞིར་གསུངས་ཏེ། ༡ སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ། ༢ མངལ་ལས་སྐྱེ་བ། ༣ དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ། ༤ རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་བཅས་སོ། །དེ་ཡང་ངང་པ་དང༌། ཁྲུང་ཁྲུང་སོགས་སྒོང་སྐྱེས་དང་། གླང་པོ་ཆེ་དང་། རྟ་དང་། བ་ལང་སོགས་མངལ་སྐྱེས་དང་། སྲིན་བུ་དང༌། ཕྱེ་མ་ལེབ་སོགས་དྲོད་གཤེར་སྐྱེས་དང་། ལྷ་དང༌། དམྱལ་བ་དང་། སྲིད་པ་བར་མ་སོགས་རྫུས་སྐྱེས་ཡིན་པར་གསུངས། དེ་ཡང་འཕགས་པ་མཽང་གལ་གྱི་བུས་མཛད་པའི་རྒྱུ་གདགས་པ་ལས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་དྲངས་ན། དེ་ཉིད་ལས། སྐྱེ་གནས་ནི་བཞི་ཡོད་དེ། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་དང༌། མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་དང༌། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་དང༌། རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་སྟེ། འདི་ནི་སྐྱེ་གནས་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། །སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སེམས་ཅན་གང་དག་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་རྣམས་དང༌། སྒོ་ང་ན་འདུག་པ་རྣམས་དང༌། སྒོ་ངའི་སྦུབས་ཀྱི་སྤྲིས་གཡོགས་པ་རྣམས་དང༌། སྒོ་ངའི་སྦུབས་བརྟོལ་ཏེ་སྐྱེ་ཞིང་ཀུན་ཏུ་སྐྱེ་ལ། འགྲུབ་ཅིང་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང༌། ཡང་དག་པར་འགྲུབ་ཅིང་འབྱུང་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདི་ལྟ་སྟེ། ངང་པ་དང༌། ཁྲུང་ཁྲུང་དང༌། རྨ་བྱ་དང༌། ནེ་ཙོ་དང༌། རི་སྐེགས་དང༌། ཁུ་བྱུག་དང༌། ཤང་ཤང་ཏེའུ་ལ་སོགས་པ་དང༌། ཀླུ་ཁ་ཅིག་དང༌། ནམ་མཁའ་ལྡིང་ཁ་ཅིག་དང༌། མི་ཁ་ཅིག་དང༌། གཞན་ཡང་སེམས་ཅན་གང་དག་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་དང༌། སྒོ་ང་ན་འདུག་པ་རྣམས་དང༌། སྒོ་ངའི་སྦུབས་ཀྱི་སྤྲིས་གཡོགས་པ་རྣམས་དང༌། སྒོ་ངའི་སྦུབས་བརྟོལ་ཏེ་སྐྱེ་ཞིང་ཀུན་ཏུ་སྐྱེ་ལ། འགྲུབ་ཅིང་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང༌། ཡང་དག་པར་འགྲུབ་ཅིང་འབྱུང་བ་རྣམས་ཏེ། འདི་ནི་སྒོང་ང་ལས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་ཞེས་བྱའོ། །

མངལ་ནས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སེམས་ཅན་གང་དག་མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་རྣམས་དང༌། མངལ་ན་འདུག་པ་རྣམས་དང༌། མངལ་གྱི་སྦུབས་ཀྱིས་གཡོགས་པ་རྣམས་དང༌། མངལ་གྱི་སྦུབས་བརྟོལ་ཏེ་སྐྱེ་ཞིང་ཀུན་ཏུ་སྐྱེ་ལ། འགྲུབ་ཅིང་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང༌། ཡང་དག་པར་འགྲུབ་ཅིང་འབྱུང་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། གླང་པོ་ཆེ་དང༌། རྟ་དང༌། རྔ་མོ་དང༌། བ་ལང་དང༌། བོང་བུ་དང༌། མ་ཧེ་དང༌། རི་དྭགས་དང༌། ཕག་ལ་སོགས་པ་དང༌། ཀླུ་ཁ་ཅིག་དང༌། ནམ་མཁའ་ལྡིང་ཁ་ཅིག་དང༌། ཡི་དྭགས་ཁ་ཅིག་དང༌། མི་ཁ་ཅིག་དང༌། གཞན་ཡང་སེམས་ཅན་གང་དག་མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་རྣམས་དང༌། མངལ་ན་འདུག་པ་རྣམས་དང༌། མངལ་གྱི་སྦུབས་ཀྱིས་གཡོགས་པ་རྣམས་དང༌། མངལ་གྱི་སྦུབས་བརྟོལ་ཏེ་སྐྱེ་ཞིང་ཀུན་ཏུ་སྐྱེ་ལ་འགྲུབ་ཅིང་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང༌། ཡང་དག་པར་འགྲུབ་ཅིང་འབྱུང་བ་རྣམས་ཏེ། འདི་ནི་མངལ་ནས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་ཞེས་བྱའོ། །

དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སེམས་ཅན་གང་དག་ཕན་ཚུན་གྱི་དྲོད་དང༌། ཕན་ཚུན་གྱི་མེ་དང༌། ཕན་ཚུན་གྱི་རྡུལ་དང༌། ཕན་ཚུན་གྱི་གནོད་པ་དང༌། ཕན་ཚུན་བཙིར་བས་ཉལ་ཉིལ་གྱི་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ཏམ། སྟོར་ཁུང་དང༌། ཕྱི་སའི་གནས་སམ། ཤ་རུལ་ལམ། ཉ་རུལ་ལམ། ཟན་དྲོན་རུལ་བའམ། རྩྭ་སྟུག་པོའམ། ནགས་ཚལ་སྟུག་པོའམ། རྩྭའི་སྤྱིལ་པོའམ། ལོ་མའི་སྤྱིལ་པོའམ། ཆུ་རུལ་པའམ། ཁྱིམ་གྱི་སང་སེང་ངམ། སྦྲང་བུའི་ཚངས་ལ་བརྟེན་ནས། སྐྱེ་ཞིང་ཀུན་ཏུ་སྐྱེ་ལ་འགྲུབ་ཅིང་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང༌། ཡང་དག་པར་འགྲུབ་ཅིང་འབྱུང་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྲིན་བུ་དང༌། སྦུར་བུ་དང༌། ཕྱེ་མ་ལེབ་དང༌། སྦྲང་བུ་མཆུ་རིངས་དང༌། ཏིལ་དང༌། ཕུབ་མ་དང༌། ཤིང་ཟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང༌། ཀླུ་ཁ་ཅིག་དང༌། ནམ་མཁའ་ལྡིང་ཁ་ཅིག་དང༌། མི་ཁ་ཅིག་དང༌། གཞན་ཡང་སེམས་ཅན་གང་དག་ཕན་ཚུན་གྱི་དྲོད་དང༌། ཕན་ཚུན་གྱི་མེ་དང༌། ཕན་ཚུན་གྱི་རྡུལ་དང༌། ཕན་ཚུན་གནོད་པ་དང༌། ཕན་ཚུན་བཙིར་བས། སྐྱེ་ཞིང་ཀུན་ཏུ་སྐྱེ་ལ་འགྲུབ་ཅིང་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང༌། ཡང་དག་པར་འགྲུབ་ཅིང་འབྱུང་བ་རྣམས་ཏེ། འདི་ནི་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་ཞེས་བྱའོ།།

རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སེམས་ཅན་གང་དག་ཡན་ལག་དང༌། ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ཞིང་རྫོགས་པ་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་རྣམས་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་ཞིང་ཀུན་ཏུ་སྐྱེ་ལ་འགྲུབ་ཅིང་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང༌། ཡང་དག་པར་འགྲུབ་ཅིང་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ལྷ་ཐམས་ཅད་དང༌། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་ཐམས་ཅད་དང༌། བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་དང༌། ཀླུ་ཁ་ཅིག་དང༌། ནམ་མཁའ་ལྡིང་ཁ་ཅིག་དང༌། ཡི་དྭགས་ཁ་ཅིག་དང༌། མི་ཁ་ཅིག་དང༌། གཞན་ཡང་སེམས་ཅན་གང་དག་ཡན་ལག་དང༌། ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ཞིང་རྫོགས་པ་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་རྣམས་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་ཞིང་ཀུན་ཏུ་སྐྱེ་ལ་འགྲུབ་ཅིང་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང༌། ཡང་དག་པར་འགྲུབ་ཅིང་འབྱུང་བ་རྣམས་ཏེ། འདི་ནི་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་ཞེས་བྱའོ། །333 ཞེས་སོགས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ།།

333 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཨི། ཚིགས་བཅོ་ལྔ་པ། ཤོག ༡༥༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༨ ཤོག ༡༠༣༠

དེ་ལྟར་གོང་དུ་སྨོས་པའི་སྐྱེ་གནས་བཞི་ལས། སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་ཚེ་རྣམ་ཤེས་མངལ་དུ་ཇི་ལྟར་འཇུག་པའི་ཚུལ་བཤད་པ་ལ། བར་དོ་བ་དེ་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ནི། ཕ་མ་གཉིས་ཕན་ཚུན་ཆགས་ཏེ་འཁྲིག་པའི་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་དང༌། མ་ལ་དུས་ཀྱི་ཟླ་མཚན་དང་ལྡན་པ་དང༌། བར་དོ་བ་ཡང་ཉེ་བར་ཡོད་པ་དང་། མའི་མངལ་དང་ཕ་མའི་ཁུ་ཁྲག་ལ་སྐྱོན་མེད་ཅིང་ཕ་མ་གཉིས་དང་བར་དོ་བ་གསུམ་གྱིས་སྔོན་བསགས་པའི་ལས་ཀྱི་རྐྱེན་ཏེ་རྒྱུ་ཚོགས་དེ་དག་ཚང་ན་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བར་གསུངས་ཏེ། མངལ་དུ་འཇུག་པའི་མདོ་ལས། “ཕ་མ་ཡང་ཆགས་པའི་སེམས་སྐྱེས་པར་གྱུར། དུས་ཀྱི་ཟླ་མཚན་ཡང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་གྱུར། བར་མ་དོའི་ཕུང་པོ་ཡང་མངོན་དུ་གྱུར་ལ། གོང་མ་ལྟ་བུའི་སྐྱོན་མང་པོ་ཡང་མེད་ཅིང་ལས་ཀྱི་རྐྱེན་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན་མངལ་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།”334 ཞེས་སོ།།

334 སྡེ་དགེ བཀའ། དཀོན་བརྩེགས། ག བམ་པོ་དང་པོ། ཤོག ༢༣༨ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༧༤༠

བར་དོ་བ་དེ་མངལ་དུ་འཇུག་ཚུལ་དངོས་ནི། བར་སྲིད་པ་དེས་སྐྱེ་བའི་གནས་སུ་རང་དང་རིགས་མཐུན་པའི་སེམས་ཅན་མཐོང་ནས་དེ་དག་ལ་ལྟ་བ་དང་རྩེ་བ་སོགས་བྱ་བར་འདོད་ནས་སྐྱེ་བའི་གནས་སུ་འགྲོ་འདོད་པར་འགྱུར་ལ། ཕ་མའི་ཁུ་ཁྲག་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་སྟེ། དེའི་ཚེ་ཕ་མ་གཉིས་ཉལ་པོ་བྱེད་པ་མེད་བཞིན་དུ་ཉལ་པོ་བྱེད་པ་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་མཐོང་ནས་དེ་ལ་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཕོར་སྐྱེ་ན་མ་ལ་ཆགས་ཤིང་ཕ་ལ་སྡང་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། མོར་སྐྱེ་ན་ཕ་ལ་ཆགས་ཤིང་མ་ལ་སྡང་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་གསུངས། དེ་ཡང་གང་ལ་ཆགས་པའི་སྐྱེས་པའམ་བུད་མེད་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་གི་ཅིག་ཤོས་མི་མཐོང་བ་དང་། དེ་ལ་འཁྱུད་པའི་བསམ་པས་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ན། སྐྱེས་པའམ་བུད་མེད་དེའི་ལུས་གཞན་མི་སྣང་བར་། ཕོ་མོ་གང་ཡིན་པ་དེའི་མཚན་མ་འབའ་ཞིག་སྣང་ནས་ཁོང་ཁྲོ་སྐྱེ་ཞིང་། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་བར་དོ་བ་དེ་ཤི་ནས་དེ་མ་ཐག་རྣམ་ཤེས་ཕ་མ་གཉིས་འདུས་པའི་ཁུ་ཁྲག་དཀར་དམར་དང་མཉམ་དུ་མའི་མངལ་གྱི་དབུས་སུ་འཇུག་པར་གསུངས་ཏེ། དགའ་བོ་མངལ་ན་གནས་པའི་མདོ་ལས། གཞན་ཡང་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་དེ་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་པའི་ཚེ་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་ཕོ་ཡིན་ན་ནི་མ་ལ་ཆགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། ཕ་ལ་ནི་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་མོ་ཡིན་ན་ནི་ཕ་ལ་ནི་ཆགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། མ་ལ་ནི་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྔོན་འདས་པའི་དུས་སུ་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ལོག་པར་ཤེས་པའི་བསམ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ།335 ཞེས་དང་།

335 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༢ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༥༡

རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་ཀྱང་། བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ལ་གནས་པ་དེ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་སེམས་ཅན་ལ་བལྟ་བ་དང༌། རྩེ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱ་བར་འདོད་པས་སྐྱེ་བའི་གནས་སུ་འགྲོ་འདོད་པ་སྐྱེད་པར་གྱུར་ལ། ཕ་མ་ལས་བྱུང་བའི་ཁུ་བ་དང༌། ཁྲག་དེ་ཡང༌། དེའི་ཚེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་བར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཕ་མ་གཉིས་ཉལ་པོ་བྱེད་པར་མཐོང་ན། དེའི་ཚེ་ན་ཕ་མ་གཉིས་ཉལ་པོ་བྱེད་པ་ཡང་མེད་བཞིན་དུ་དེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློས་དེ་ལྟར་མཐོང་སྟེ། སྒྱུ་མ་བྱས་པ་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ། །336 ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།།

336 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ཚི། ཡིད་ཀྱི་ས། ཤོག ༡༡ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༢ ཤོག ༦༩༥

བར་དོ་བ་དེ་མའི་མངལ་དུ་ཞུགས་རྗེས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་འདུག་སྟངས་ནི། མངལ་དུ་ཞུགས་པ་དེ་ཕོ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་མའི་ལྟོ་བ་གཡས་པར་ཁ་མའི་སྒལ་ཚིགས་ངོས་ལ་བསྟན་ནས་ཙོག་ཙོག་པོར་གནས་ལ། མོ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་མའི་ལྟོ་བ་གཡོན་པར་ཁ་མའི་མདུན་ཕྱོགས་སུ་བསྟན་ཏེ་ཙོག་ཙོག་པོར་གནས་ཤིང་། མ་ནིང་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་མངལ་དུ་ཞུགས་པ་རང་ཉིད་ལ་ཕོ་མོའི་འདོད་ཆགས་གང་ཤས་ཆེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པར་མངལ་དུ་འཇུག་པའི་མདོ་སོགས་ལས་གསུངས། དེ་ཡང་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། “དགའ་བོ། དེ་ལྟ་བུ་ལུས་དེ་ཡང་གལ་ཏེ་ཕོ་ཡིན་ན་ནི་མའི་མངལ་གཡས་ཕྱོགས་སུ་ཙོག་པུར་འདུག་ལ། ལག་པ་གཉིས་ཀྱིས་གདོང་གཡོགས་ནས་མའི་སྒལ་ཚིགས་ལོགས་སུ་བལྟས་ཏེ་འདུག་གོ །གལ་ཏེ་མོ་ཡིན་ན་ནི་རྩིབ་ལོགས་གཡོན་ཕྱོགས་སུ་ཙོག་པུར་འདུག་གོ །ལག་པ་གཉིས་ཀྱིས་གདོང་གཡོགས་ནས་མའི་ལྟོ་བ་ལ་ཁ་བལྟས་ནས།”337 ཞེས་དང་། མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། “འོན་ཏེ་དེ་མ་ནིང་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེ་འདོད་ཆགས་གང་དང་ལྡན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་སོ། །”338 ཞེས་སོགས་གསུངས་སོ།།

337 སྡེ་དགེ བཀའ། དཀོན་བརྩེགས། ག བམ་པོ་དང་པོ། ཤོག ༢༤༣ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༧༥༣

338 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་གསུམ་པ། ཤོག ༡༢༡ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༢༩༩

བར་དོ་བ་དེའི་རྣམ་ཤེས་ཐོག་མར་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་པའི་སྒོ་ལ་གསུམ་ཡོད་པར་བཤད་དེ། དང་པོ་སྤྱི་བོ་ནས་འཇུག་པ་ནི། བར་དོ་བ་དེས་ཕ་མ་གཉིས་ཀས་དབང་པོ་གཉིས་སྦྱོར་བ་མཐོང་བས་རྐྱེན་བྱས་ཏེ། འདོད་པ་བསྟེན་པའི་ཆེད་དུ་རང་ཉིད་ཀྱི་ལུས་རྟེན་དེ་དོར་ནས་གཉུག་སེམས་ཕྲ་མོས་གཉུག་རླུང་ཕྲ་མོའི་རྟ་ལ་ཞོན་ཏེ་ཕའི་སྤྱི་བོ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་སྒོ་བརྒྱུད་ནས་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་པར་སློབ་དཔོན་ཀླུའི་བློའི་རྣམ་གཞག་རིམ་པ་ལས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། “དབང་པོ་གཉིས་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་མཐོང་བས་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བར་མ་སྤངས་ཏེ་རྟ་ཞོན་པ་བཞིན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་པོ་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་རླུང་གི་བཞོན་པ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞོན་ནས་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་འོང་ཞིང་སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་གམ་ཡུད་ཙམ་གྱིས་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ལྟར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཞུགས་ཏེ།”339 ཞེས་སོ།།

339 སྡེ་དགེ བསྟན། རྒྱུད་འགྲེལ། ངི་། རིམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་པོ། ཤོག ༡༢༣ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༨ ཤོག ༣༤༣

གཉིས་པ་ཁ་ནས་འཇུག་པ་ནི། ཚུལ་སྔར་ལྟར་བར་དོ་བ་དེའི་གཉུག་སེམས་ཕྲ་མོ་བཞོན་པའི་རླུང་དང་བཅས་ཕའི་ཁའི་ལམ་བརྒྱུད་ནས་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་པར་ཡང་། རྒྱུད་སྡོམ་འབྱུང་ལས། ཕ་མའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་སོགས་ནི། །སྲེད་པའི་སྐྱེ་བོས་མཐོང་གྱུར་ནས། །རྟ་ལ་ཞོན་བཞིན་རྣམ་ཤེས་ནི། །རླུང་གི་བཞོན་པ་ཞོན་ནས་སུ། །སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ཉིད་ལ་ནི། །ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་འོངས་གྱུར་ནས། །ཤིན་ཏུ་དགའ་དང་བཅས་སྟོབས་ཀྱིས། །ཁ་ཡི་ལམ་ནས་འཇུག་པར་འགྱུར།།340 ཞེས་དང་། རྒྱུད་རྡོར་ཕྲེང་ལས། “འཇུག་པ་ཕ་ཡི་ཁ་ཡི་རླུང་། །དེ་ཚེ་ས་བོན་དུ་ནི་འགྱུར། །ས་བོན་ལས་ནི་སེམས་ཅན་འབྱུང་། །”341 ཞེས་བར་དོ་བ་དེ་ཤི་ནས་གཉུག་སེམས་ཕྲ་མོ་བཞོན་པའི་རླུང་བཅས་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་སྐབས་ཐོག་མར་ཕའི་ཁར་ཞུགས་ཤིང་། དེ་བརྒྱུད་ནས་ཕའི་གསང་གནས་ནས་ཐོན་ཏེ་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་པར་བསྟན་པའི་ཤུགས་ཀྱིས། སྔར་རྣམ་གཞག་རིམ་པ་དྲངས་པར་གསལ་བ་ལྟར་ཐོག་མའི་འཇུག་སྒོ་སྤྱི་བོ་ཡང་ཕའི་སྤྱི་བོ་ཡིན་པར་གོ་ནུས་སོ།།

340 སྡེ་དགེ བཀའ། རྒྱུད། ཁ། རིམ་པར་དབྱེ་བ་གཉིས་པ། ཤླཽཀ ༡༤-༡༥ཤོག ༢༦༦ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༨ ཤོག ༧༧༧ (རྒྱུད་འདི་ལ་དཔལ་བདེ་མཆོག་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུད། ཅེས་གསལ།)

341 སྡེ་དགེ བཀའ། རྒྱུད། ཅ། ལེའུ་བཅུ་བདུན་པ། ཤོག ༢༣༠ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༡ ཤོག ༨༠༥

གསུམ་པ་མའི་མངལ་གྱི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ནི། མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་མཚན་ཉིད་རྗེས་འབྲང་ལས། “ལས་ཀྱི་ལྟོ་བ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇུག་གོ །”342 ཞེས་གསུངས་སོ། །བར་དོ་བ་དེ་རི་བྲག་དང་རྩིག་པ་སོགས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པས་འཇུག་པའི་སྒོ་ལ་བུ་ག་ངེས་པར་མི་དགོས་ཤིང་། བུ་ག་དང་གས་སྲུབས་གཏན་ནས་མེད་པའི་རྡོ་ཕ་བོང་གཤགས་པའི་ནང་ནས་སྲོག་ཆགས་སྡོམ་དང་སྦལ་པ་སོགས་འབྱུང་བ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་བཞིན་ཡིན་པར་བཤད།

342 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཅུ། གནས་གསུམ་པ། ཤོག ༢༧༩ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༡ ཤོག ༦༩༨

མངལ་དུ་ཞུགས་པ་དེ་ཕོ་མོ་མ་ནིང་དུ་འགྱུར་ཚུལ་སྨན་གཞུང་སོགས་ནས་བཤད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཀྱང་འབྱུང་སྟེ། སློབ་དཔོན་ཕ་ཁོལ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལྟར་ན། ཕ་མ་གཉིས་ཉལ་པོ་བྱེད་པའི་ཚེ་ཕ་མ་གཉིས་ཀྱི་ཁུ་ཁྲག་དཀར་དམར་གྱི་ཐིགས་པ་ཐ་མའི་ཚེ་ཕའི་ཁུ་བ་མང་ན་ཕོར་འགྱུར་བ་དང་། མའི་ཁྲག་མང་ན་མོར་འགྱུར་བ་དང་། ཁུ་ཁྲག་གཉིས་ཆ་མཉམ་ན་མ་ནིང་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ཡང་ཕ་མའི་ཁུ་ཁྲག་དཀར་དམར་གཉིས་རླུང་གིས་སོ་སོར་ཕྱེ་བའི་ཚེ། ཕའི་ཁུ་བ་ཤས་ཆེ་ན་བུ་དང་མའི་ཁྲག་ཤས་ཆེ་ན་མོ་དང་ཁུ་ཁྲག་གཉིས་ཆ་མཉམ་ན་བུ་མཚེ་མའམ་བུ་མོ་མཚེ་མར་འགྱུར་བ་སོགས་ཀྱང་བཤད་དེ། གཞུང་དེ་ཉིད་ལས། དེ་བས་ཁུ་བ་མང་བ་ལས། །ཕལ་ཆེར་སྐྱེས་པར་སྐྱེ་འགྱུར་ལ། །ཟླ་མཚན་མང་ལས་བུད་མེད་དེ། །དེ་གཉིས་མཉམ་པས་མ་ནིང་འགྱུར། །ཁུ་ཁྲག་རླུང་གིས་མང་དུ་ཕྱེ། །ཇི་ལྟ་བ་ལས་མཚེ་མར་འགྱུར།།343ཞེས་སོ། །འདིར་ཕལ་ཆེར་ཞེས་པས་རྐྱེན་གཞན་གྱི་དབང་གིས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་སྲིད་པས་ངེས་པ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ།།

343 སྡེ་དགེ བསྟན། གསོ་རིག ཧེ། ལུས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་དང་པོ། ཤླཽཀ ༥-༦ ཤོག ༡༠༦ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༡༡ ཤོག ༢༩༤

ཡང་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་འགའ་ཞིག་ནས་ཕའི་ཁུ་བའི་ཐིགས་པ་ཐ་མ་མའི་མངལ་དུ་ལྷུངས་པའི་ཚེ་ཕ་མ་གཉིས་ཀྱི་ཁུ་ཁྲག་དཀར་དམར་འདུས་པའི་གཡས་ནས་རླུང་རྒྱུ་ན་བུར་འགྱུར་བ་དང་། གཡོན་ནས་རླུང་རྒྱུ་ན་བུ་མོར་འགྱུར་བ་དང་། དབུས་ནས་རླུང་རྒྱུ་ན་མ་ནིང་དུ་འགྱུར་བར་ཡང་བཤད་དེ། རྒྱུད་སྡོམ་འབྱུང་ལས། མཁས་པས་ས་བོན་ལྷུང་བའི་རིམ། །དུས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ཡང་དག་མཚོན། །གཡས་ནས་རླུང་ནི་རྒྱུ་བ་གང་། །ཐམས་ཅད་དུ་ནི་སྐྱེས་བུར་འགྱུར། །གཡོན་ནས་རླུང་ནི་རྒྱུ་བ་གང་། །ངེས་པར་བུད་མེད་རྣམས་སུ་འགྱུར། །གཉིས་ཀའི་དབུས་རྒྱུའི་ས་བོན་གང་། །རྟག་ཏུ་མ་ནིང་འགྱུར་བ་འོ།།344 ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་ལ། འདི་ཡང་རྐྱེན་གཞན་གྱི་དབང་གིས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་སྲིད་པས་ངེས་པ་མེད་དོ།།

344 སྡེ་དགེ བཀའ། རྒྱུད། ཁ། རིམ་པར་དབྱེ་བ་གཉིས་པ། ཤླཽཀ ༢༧-༢༨ ཤོག ༢༦༦ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༨ ཤོག ༧༧༨

༣ མངལ་དུ་ལུས་ཀྱི་ཆགས་རིམ་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་ཚུལ།

མངལ་དུ་ཞུགས་ནས་སྐྱེ་བ་ཇི་ལྟར་ལེན་ཚུལ་དང་ལུས་ཀྱི་ཆགས་རིམ་དངོས་བཤད་པ་ལ། མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་ཚུལ། དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་ཚུལ། སྨན་གཞུང་ལས་གསུངས་ཚུལ་རྣམས་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་ཚུལ་ནི། སྤྱིར་མངལ་གྱི་ནང་ཕ་མའི་ཁུ་ཁྲག་འདུས་པ་ལས་ཕྲ་རིམ་ནས་རགས་རིམ་དུ་འགྱུར་བའི་གནས་སྐབས་ལ། ༡ མེར་མེར་པོ་དང་། ༢ ནུར་ནུར་པོ་དང་། ༣ ལྟར་ལྟར་པོ་དང་། ༤ མཁྲང་འགྱུར་དང་། ༥ རྐང་ལག་འགྱུས་པ་སྟེ་ལྔ་ཡོད་པ་ལས། བར་དོ་བ་དེ་མའི་མངལ་དུ་ཞུགས་པའི་བདུན་ཕྲག་དང་པོའི་ཚེ་མེར་མེར་པོ་ཞེས་བྱ་ལ། མེར་མེར་པོ་དེའི་དབྱིབས་ནི་འབྲས་བཙོས་པའི་ཁུ་བའམ་ཞོའི་ཁ་སྤྲིས་དང་འདྲ་བ་དང་། ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་ཁུ་ཁྲག་དཀར་དམར་གྱི་ནང་དུ་བཙོས་པ་ལྟར་གྱུར་པས་ན། མེར་མེར་པོ་བ་དེའི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་ཚོགས་པར་སའི་ཁམས་སྲ་བ་དང་། ཆུའི་ཁམས་གཤེར་བ་དང་། མེའི་ཁམས་དྲོ་བ་དང་། རླུང་གི་ཁམས་གཡོ་བ་རྣམས་གཞི་ནས་མངོན་དུ་འགྱུར་བར་གསུངས་སོ། །མངལ་དུ་ལུས་ཇི་ལྟར་ཆགས་ཤིང་བདུན་ཕྲག་རེ་རེ་ནས་ལུས་རྣམས་ཇི་ལྟར་རྒྱས་པའི་ཚུལ་དེ་དགའ་བོ་མངལ་གནས་ཀྱི་མདོ་ལས་གསལ་བར་འབྱུང་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་ཆེས་སྔ་མོའི་བཤད་པ་དེ་ནི་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་པས་དངོས་མཐོང་གིས་གྲུབ་པའི་ལྟ་ཕྱོགས་དང་ཤིན་ཏུ་མཐུན་པ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་བས་ཅུང་རྒྱས་པར་འགོད་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་མདོ་དེ་ལས། ཞག་བདུན་ཕྲག་དང་པོའི་ཚེ་མའི་མངལ་མི་གཙང་བ་ཐོག་མའི་གནས་སུ་ཉལ་བས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཟངས་རབ་ཏུ་ཚ་བའི་ནང་དུ་བཙོས་ཤིང་བརྔོས་པ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་པ་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེར་མེར་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་དབྱིབས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་འབྲས་ཀྱི་ཁུ་བའམ། ཞོའི་སྤྲིས་མ་དང་འདྲ་བས་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་ནང་དུ་བཙོས་རབ་ཏུ་བཙོས་པས་ན། སའི་ཁམས་སྲ་བ་ཉིད་དང་། ཆུའི་ཁམས་གཤེར་བ་ཉིད་དང་། མེའི་ཁམས་དྲོ་བ་ཉིད་དང་། རླུང་གི་ཁམས་ཡང་ཞིང་གཡོ་བ་ཉིད་གདོད་མངོན་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །345 ཞེས་སོ།།

345 སྡེ་དགེ བཀའ། དཀོན་བརྩེགས། ག བམ་པོ་དང་པོ། ཤོག ༢༡༤ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༥༩

བདུན་ཕྲག་གཉིས་པ་ལ་ནུར་ནུར་པོར་འགྱུར་ཚུལ་ནི། དེ་ནས་ཞག་བདུན་ཕྲག་གཉིས་པའི་ཚེ། མའི་མངལ་ནས་ཀུན་ཏུ་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་ནས། རླུང་དེས་མངལ་ལ་རེག་པས་སྔར་གྱི་མེར་མེར་པོ་དེ་ཉིད་ཞོ་ནུར་པོ་ལྟར་གྱུར་པས་ནུར་ནུར་པོ་ཞེས་བྱ་ལ། ནུར་ནུར་པོ་དེའི་དབྱིབས་ནི་ཞོ་བསྐ་བའམ་མར་འཁྱགས་པ་དང་འདྲ་ཞིང་། ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་ཁུ་ཁྲག་གི་ནང་དུ་བཙོས་པས་ནུར་ནུར་པོ་བ་དེའི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་ཚོགས་པར་ས་སོགས་འབྱུང་བའི་ཁམས་བཞི་སྔར་ལས་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་གཉིས་པ་ལ་མའི་མངལ་ན་མི་གཙང་བའི་གནས་སུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཟངས་ཀྱི་ནང་དུ་བཙོས་ཤིང་བརྔོས་པ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་པ་མྱོང་བ་ན་མའི་མངལ་ནས་ཀུན་ཏུ་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་རང་བྱུང་ནས་མངལ་དེ་ལ་རེག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ནུར་ནུར་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་དབྱིབས་ནི་ཞོ་བསྐ་བའམ། མར་འཁྱགས་པ་འདྲ་སྟེ། ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་ནང་དུ་བཙོས་རབ་ཏུ་བཙོས་པས་ན་ཁམས་བཞི་པོ་དག་མངོན་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །346 ཞེས་འབྱུང་།

346 སྡེ་དགེ བཀའ། དཀོན་བརྩེགས། ག བམ་པོ་དང་པོ། ཤོག ༢༡༤ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༥༩

བདུན་ཕྲག་གསུམ་པ་ལ་ལྟར་ལྟར་པོར་འགྱུར་ཚུལ་ནི། ཞག་བདུན་ཕྲག་གསུམ་པའི་ཚེ། མའི་མངལ་ནས་མཛོད་ཁ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་ནས། རླུང་དེས་མངལ་ལ་རེག་པས་སྔར་གྱི་ནུར་ནུར་པོ་དེ་ཉིད་ནར་མོར་གྱུར་པས་ལྟར་ལྟར་པོ་ཞེས་བྱ་ལ། ལྟར་ལྟར་པོ་དེའི་དབྱིབས་ནི་ལྕགས་ཀྱི་ཐུར་མའམ་སྲིན་བུ་གྲོལ་མ་དང་འདྲ་ཞིང་། ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་ཁུ་ཁྲག་གི་ནང་དུ་བཙོས་པས་ལྟར་ལྟར་པོ་བ་དེའི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་ཚོགས་པར་ཁམས་བཞི་སྔར་ལས་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། “དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་གསུམ་པ་ལ་ཡང་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། མའི་མངལ་ནས་མཛོད་ཁ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་བྱུང་ནས། མངལ་དེ་ལ་རེག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ལྟར་ལྟར་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་དབྱིབས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལྕགས་ཀྱི་ཐུར་མའམ། སྲིན་བུ་གྲོལ་མ་འདྲ་སྟེ། ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་ཡང་བཙོས་རབ་ཏུ་བཙོས་པས་ན་ཁམས་བཞི་པོ་དག་མངོན་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །”347 ཞེས་སོ།།

347 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༤ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༦༠

བདུན་ཕྲག་བཞི་པ་ལ་མཁྲང་བར་འགྱུར་ཚུལ་ནི། བདུན་ཕྲག་བཞི་པའི་ཚེ་མའི་མངལ་ནས་ནང་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་ནས། རླུང་དེས་མངལ་ལ་རེག་པས་ཟུག་རྔུ་རབ་ཏུ་འབར་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་སྔར་གྱི་ལྟར་ལྟར་པོ་དེ་ཉིད་མཁྲེགས་པོར་གྱུར་པས་མཁྲང་འགྱུར་ཞེས་བྱ་ཞིང་། མཁྲང་འགྱུར་དེའི་དབྱིབས་ནི་བོང་བའམ་མཆི་གུ་དང་འདྲ་བའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། “དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་བཞི་པ་ལ་ཡང་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། མའི་མངལ་ནས་ནང་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་སྔོན་གྱི་ལས་ལས་བྱུང་ནས་མངལ་ན་གནས་པའི་ཟུག་རྔུ་རབ་ཏུ་འབར་བ་འབུད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། མཁྲང་འགྱུར་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་དབྱིབས་ནི་བོང་བའམ་མཆི་གུ་འདྲ་སྟེ།”348 ཞེས་གསུངས།

348 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༤ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༦༠

བདུན་ཕྲག་ལྔ་པ་ལ་རྐང་ལག་འགྱུས་པའི་ཚུལ་ནི། བདུན་ཕྲག་ལྔ་པའི་ཚེ། མའི་མངལ་ནས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་ནས། རླུང་དེས་མངལ་ལ་རེག་པས་སྔར་གྱི་མཁྲང་འགྱུར་དེ་ཉིད་ལ་དཔུང་པ་གཉིས་དང་བརླ་གཉིས་དང་མགོའི་མཚན་མའི་འབུར་པོ་བཅས་ཡན་ལག་དོད་པའི་མཚན་མ་ལྔ་འབྱུང་སྟེ། དཔེར་ན། དབྱར་ཁར་ཆར་བབས་པས་ལྗོན་ཤིང་དང་ནགས་ཚལ་གྱི་ཡལ་ག་དང་ལོ་མའི་མགོ་འབུས་པ་བཞིན་ཡིན་པའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་ལྔ་པ་ལ་ཡང་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། མའི་མངལ་ནས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་འབྱུང་སྟེ། རླུང་དེས་མངལ་ལ་རེག་པར་གྱུར་པ་ན་མཚན་མ་ལྔ་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔུང་པ་གཉིས་དང་། བརླ་གཉིས་དང་། མགོའི་མཚན་མ་མངོན་དུ་འབྱུང་བར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན། དབྱར་གྱི་དུས་སུ་ཆར་འབབ་པའི་ཚེ་ལྗོན་ཤིང་དང་། ནགས་ཚལ་རྣམས་ཡལ་ག་དང་ལོ་མ་རྒྱས་ཤིང་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཚན་མ་ལྔ་པོ་དག་རབ་ཏུ་སྣང་བར་བྱེད་དོ། །349 ཞེས་གསུངས།

349 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༤ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༦༠

བདུན་ཕྲག་དྲུག་པ་ལ། མའི་མངལ་ནས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་ནས། རླུང་དེས་མངལ་ལ་རེག་པས་དཔུང་པ་གཉིས་ལ་ལག་ངར་གཉིས་དང་བརླ་གཉིས་ལ་རྗེ་ངར་གཉིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ། དཔེར་ན། ཆར་དུས་སུ་རྩྭ་དང་ཤིང་དང་ཡལ་ག་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་བཞིན་ཡིན་པའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། “དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་དྲུག་པ་ལ་ནི་མའི་མངལ་ནས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་འབྱུང་སྟེ། རླུང་དེས་མངལ་ལ་རེག་པར་གྱུར་པ་ན་མཚན་མ་བཞི་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ལག་ངར་གཉིས་དང་། རྗེ་ངར་གཉིས་འབྱུང་བར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དབྱར་ཆར་འབབ་པའི་ཚེ་རྩྭ་ཤིང་ཡལ་ག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་མཚན་མ་བཞི་པོ་དག་རབ་ཏུ་སྣང་བར་བྱེད་དོ། །”350 ཞེས་གསུངས།

350 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༥ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༦༠

བདུན་ཕྲག་བདུན་པ་ལ། མའི་མངལ་ནས་འཁྱིལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་ནས། རླུང་དེས་མངལ་ལ་རེག་པས། ལག་ངར་གཉིས་ལ་ལག་པའི་བོལ་གཉིས་དང་རྗེ་ངར་གཉིས་ལ་རྐང་པའི་བོལ་གཉིས་འབྱུང་བ་དཔེར་ན། ཆུ་ལ་ལྦུ་བ་འདུས་པའམ་ཉ་ལྕིབས་འབྱུང་བ་བཞིན་ཡིན་པའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། “དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་བདུན་པ་ལ་ནི་མའི་མངལ་ནས་འཁྱིལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་འབྱུང་སྟེ། རླུང་དེས་མངལ་དེ་ལ་རེག་པར་གྱུར་པ་ན་མཚན་མ་བཞི་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ལག་པའི་བོལ་གཉིས་དང་། རྐང་པའི་བོལ་གཉིས་འབྱུང་བར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དབུ་བ་འདུས་པའམ། ཉ་ལྕིབས་བཞིན་དུ་མཚན་མ་བཞི་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །”351 ཞེས་གསུངས།

351 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༥ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༦༡

བདུན་ཕྲག་བརྒྱད་པ་ལ། མའི་མངལ་ནས་ཟློག་ཅིང་སྒྱུར་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་ནས། རླུང་དེས་མངལ་ལ་རེག་པ་ན་ལག་པའི་སོར་མོ་བཅུ་དང་རྐང་པའི་སོར་མོ་བཅུ་བཅས་སོར་མོ་ཉི་ཤུའི་མཚན་མ་ཐོག་མར་འབྱུང་བ། དཔེར་ན། ཆར་དུས་སུ་ལྗོན་ཤིང་གི་རྩ་བ་དང་པོར་སྐྱེས་པ་བཞིན་ཡིན་པའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། “དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་བརྒྱད་པ་ལ་ནི་མའི་མངལ་ནས་ཟློག་ཅིང་སྒྱུར་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་འབྱུང་སྟེ། རླུང་དེས་མངལ་ལ་རེག་པར་གྱུར་པ་ན་མཚན་མ་ཉི་ཤུ་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ལག་པ་དང་རྐང་པའི་སོར་མོ་བཅུ་བཅུ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་སྣང་བར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དབྱར་ཆར་འབབ་པའི་ཚེ་ལྗོན་ཤིང་གི་རྩ་བ་དང་པོར་སྐྱེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །”352 ཞེས་གསུངས།

352 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༥ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༦༡

བདུན་ཕྲག་དགུ་པ་ལ། མའི་མངལ་ནས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་ནས། རླུང་དེས་མངལ་ལ་རེག་པ་ན་མིག་གཉིས་དང་རྣ་བ་གཉིས་དང་སྣ་གཉིས་དང་ཁ་དང་བཤང་བའི་བུ་ག་དང་གཅི་བའི་བུ་ག་སྟེ་དགུའི་མཚན་མ་འབྱུང་བའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། “དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་དགུ་པ་ལ་ནི་མའི་མངལ་ནས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་འབྱུང་སྟེ། རླུང་དེས་མངལ་ལ་རེག་པར་གྱུར་པ་ན་མཚན་མ་དགུ་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གཉིས་དང་། རྣ་བ་གཉིས་དང་། སྣ་གཉིས་དང་། ཁ་དང་། བཤང་བ་དང་། གཅི་བའི་བུ་ག་གཉིས་སྣང་བར་བྱེད་དོ། །”353 ཞེས་གསུངས།

353 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༥ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༦༡

བདུན་ཕྲག་བཅུ་པ་ལ། མའི་མངལ་ནས་སྲ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་ནས། རླུང་དེས་མངལ་ན་གནས་པ་དེ་སྲ་ཞིང་བརྟན་པར་བྱེད་ཅིང་། གཞན་ཡང་ཀུན་ནས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་སྟེ་རླུང་དེས་མངལ་གྱི་གནས་བུས་ནས་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དཔེར་ན། རྐྱལ་པ་བུས་ནས་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་བཞིན་ཡིན་པའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། “དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་བཅུ་པ་ལ་ནི་མའི་མངལ་ནས་སྲ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་འབྱུང་སྟེ། རླུང་དེས་མངལ་ན་གནས་པ་སྲ་ཞིང་བརྟན་པར་བྱེད་དོ། །ཞག་བདུན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་མའི་མངལ་ནས་གཞན་ཡང་ཀུན་ནས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་ནས་རླུང་དེས་མངལ་གྱི་གནས་བུས་ནས་རྒྱས་པར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རྐྱལ་པ་བུས་པ་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །”354 ཞེས་གསུངས།

354 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༥ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༦༡

བདུན་ཕྲག་བཅུ་གཅིག་པ་ལ། མའི་མངལ་ནས་བུ་ག་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་ནས། རླུང་དེས་མངལ་ལ་རེག་པས་མངལ་ན་གནས་པའི་ལུས་དེ་ཁོང་སྟོང་དུ་བྱེད་ཅིང་མིག་གཉིས་ཀྱི་བུ་ག་སོགས་བུ་ག་དགུ་པོ་འབྱིན་པར་འགྱུར་བ། དཔེར་ན། སྦུད་པ་བུས་པ་ན་རླུང་སྟེང་དང་འོག་ཏུ་རྒྱུ་ཞིང་རླུང་གི་བྱ་བ་བུ་ག་འབྱིན་པ་བཞིན་ཡིན་པའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་བཅུ་གཅིག་པ་ལ་ནི་མའི་མངལ་ནས་བུ་ག་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་འབྱུང་སྟེ། རླུང་དེས་མངལ་ལ་རེག་པར་གྱུར་པ་ན་མངལ་ན་གནས་པ་དེ་ཁོང་སྟོང་དུ་བྱེད་པས་བུ་ག་དགུ་པོ་དག་རབ་ཏུ་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཞེས་པ་ནས། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་མགར་བའམ། དེའི་སློབ་མས་སྦུད་པ་བུས་པ་ན་སྟེང་དང་འོག་ཏུ་རླུང་རྒྱུ་ཞིང་རླུང་གི་བྱ་བ་བྱས་ནས་འགག་པར་འགྱུར་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །355 ཞེས་གསུངས།

355 གོང་མཚུངས། བམ་པོ་གཉིས་པ། ཤོག ༢༡༥ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༦༢

བདུན་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་པ་ལ། མའི་མངལ་ནས་ཡོན་པོའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་ནས། རླུང་དེས་མངལ་བུས་པས། ནང་ཁྲོལ་རྒྱུ་མ་དང་གཉེ་མ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུ་མ་དང་གཉེ་མ་པད་མའི་རྩ་བ་བཞིན་དུ་ཁོག་པའི་ནང་སྣོལ་མར་གནས་ཤིང་། གཞན་ཡང་སྤུ་བརྒྱུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་ནས། རླུང་དེས་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་ལུས་ལ་ལྷག་ཆད་མེད་པར་ཚིགས་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་དང་ལུས་གནད་བརྒྱ་རྩ་གཅིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་པ་ལ་ནི་མའི་མངལ་ནས་ཡོན་པོའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་འབྱུང་སྟེ། རླུང་དེས་མངལ་བུས་པས་གཡས་གཡོན་གྱི་ནང་ཁྲོལ་གྱི་རྒྱུ་མ་དང་གཉེ་མ་དག་འགྲུབ་པར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་པད་མའི་རྩ་བ་བཞིན་དུ་ལུས་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྣོལ་མར་གནས་སོ། །ཞག་བདུན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་གཞན་ཡང་སྤུ་བརྒྱུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་འབྱུང་སྟེ། མངལ་གྱི་ནང་ཉིད་དུ་ལྷག་ཆད་མེད་པར་ཚིགས་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །གཞན་ཡང་རླུང་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་གནད་བརྒྱ་རྩ་གཅིག་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ། །356 ཞེས་གསུངས།

356 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༥ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༦༢

བདུན་ཕྲག་བཅུ་གསུམ་པ་ལ། མའི་མངལ་ནས་སྔར་གྱི་ཡོན་པོའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་དང་སྤུ་བརྒྱུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་ནས། རླུང་དེ་གཉིས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས། མངལ་ན་གནས་པ་དེས་རང་ཉིད་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་ཤེས་པས། མས་ཟ་འཐུང་བྱས་པའི་བཅུད་ཇི་སྙེད་པས་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་ལྟེ་བའི་རྩ་བརྒྱུད་ནས་དེའི་ལུས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། “དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་བཅུ་གསུམ་པ་ལ་ནི་མའི་མངལ་ནས་སྔ་མའི་རླུང་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པས་མས་ཟོས་ཤིང་འཐུངས་པའི་བཅུད་ཇི་སྙེད་པ་དག་ལྟེ་བར་ཞུགས་ནས་དེའི་ལུས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་དོ། །”357 ཞེས་གསུངས།

357 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༥ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༦༢

བདུན་ཕྲག་བཅུ་བཞི་པ་ལ། མའི་མངལ་ནས་སྐུད་པའི་ཁ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་ནས། རླུང་དེས་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་ལུས་ལ་རྩ་རྒྱུས་སྟོང་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་། དེ་ཡང་དེའི་ལུས་ཀྱི་མདུན་ན་རྩ་རྒྱུས་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་དང་ལུས་ཀྱི་རྒྱབ་ན་རྩ་རྒྱུས་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་དང་ལུས་ཀྱི་གཡས་ཕྱོགས་ན་རྩ་རྒྱུས་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་དང་ལུས་ཀྱི་གཡོན་ཕྱོགས་ན་རྩ་རྒྱུས་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་གནས་པའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། “དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་བཅུ་བཞི་པ་ལ་ནི་མའི་མངལ་ནས་སྐུད་པའི་ཁ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་འབྱུང་སྟེ། རླུང་དེས་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་རྩ་རྒྱུས་སྟོང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ནི་ལུས་ཀྱི་མདུན་ན་གནས་སོ། །ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྒྱབ་ན་གནས་སོ། །ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ནི་ལུས་ཀྱི་གཡས་ཕྱོགས་ན་གནས་སོ། །ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ནི་ལུས་ཀྱི་གཡོན་ཕྱོགས་ན་གནས་སོ། །”358 ཞེས་གསུངས།

358 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༥ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༦༣

བདུན་ཕྲག་བཅོ་ལྔ་པ་ལ། མའི་མངལ་ནས་པདྨ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་ནས། རླུང་དེས་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་ལུས་ལ་རྩར་རྒྱུ་བ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་བསྐྱེད་ནས་རོ་རྣམས་འཇིབ་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ཡང་ལུས་ཀྱི་མདུན་ན་རྩར་རྒྱུ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། ལུས་ཀྱི་རྒྱབ་ན་རྩར་རྒྱུ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། ལུས་ཀྱི་གཡས་ན་རྩར་རྒྱུ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། ལུས་ཀྱི་གཡོན་ན་རྩར་རྒྱུ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་ཅིང་། རྩར་རྒྱུ་བ་དེའི་མིང་ལ་ས་ག་དང་། སྟོབས་དང་། བརྟན་པ་དང་། མཐུ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཡང་སྔར་གྱི་རླུང་དེས་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་ལུས་ལ་རྩར་རྒྱུ་བ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་བསྐྱེད་ནས་རོ་རྣམས་འཇིབ་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ཡང་རྩར་རྒྱུ་བ་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ནི་ལུས་ཀྱི་མདུན་ན་ཡོད་པ་དང་། རྩར་རྒྱུ་བ་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྒྱབ་ན་ཡོད་པ་དང་། རྩར་རྒྱུ་བ་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ནི་ལུས་ཀྱི་གཡས་ཕྱོགས་ན་ཡོད་པ་དང་། རྩར་རྒྱུ་བ་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ནི་ལུས་ཀྱི་གཡོན་ཕྱོགས་ན་ཡོད་ཅིང་། རྩར་རྒྱུ་བ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་པོ་དེ་དག་ལ་བུ་ག་གཅིག་དང་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ནས། བུ་ག་བདུན་གྱི་བར་དང་ལྡན་ཞིང་། བུ་ག་དེ་དག་ཀྱང་སྤུའི་ཁུང་བུ་རེ་རེ་དང་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་དཔེར་ན། པད་མའི་རྩ་བ་ལ་བུ་ག་མང་པོ་ཡོད་པ་བཞིན་ཡིན་པའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་བཅོ་ལྔ་པ་ལ་ནི་མའི་མངལ་ནས་པད་མ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་འབྱུང་སྟེ། མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་ལུས་ལ་རྩར་རྒྱུ་བ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་བསྐྱེད་ནས་རོ་རྣམས་གཞིབ་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཡང་ལུས་ཀྱི་མདུན་ན་ལྔ་དང་། ལུས་ཀྱི་རྒྱབ་ན་ལྔ་དང་། ལུས་ཀྱི་གཡས་ན་ལྔ་དང་། ལུས་ཀྱི་གཡོན་ན་ལྔ་ཡོད་དོ། །རྩར་རྒྱུ་བ་དེ་ཡང་མིང་སྣ་ཚོགས་དང་། ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པས་མིང་ནི་ས་ག་ཞེས་ཀྱང་བྱ། སྟོབས་ཞེས་ཀྱང་བྱ། བརྟན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། མཐུ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཞེས་པ་ནས། སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ནི་ལུས་ཀྱི་མདུན་ན་ཡོད་དོ། །སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྒྱབ་ན་ཡོད་དོ། །སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ནི་ལུས་ཀྱི་གཡས་ཕྱོགས་ན་ཡོད་དོ། །སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ནི་ལུས་ཀྱི་གཡོན་ཕྱོགས་ན་ཡོད་དོ། །དགའ་བོ་རྩར་རྒྱུ་བ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་པོ་དེ་དག་ལ་ཡང་བུ་ག་མང་པོ་ཡོད་པས་བུ་ག་གཅིག་དང་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ནས་བུ་ག་བདུན་གྱི་བར་དང་ལྡན་པ་ཡོད་དོ། །དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྤུའི་ཁུང་བུ་རེ་རེ་དང་སོ་སོར་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་པད་མའི་རྩ་བ་ལ་བུ་ག་མང་པོ་ཡོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །359 ཞེས་གསུངས།

359 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༦ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༦༣

བདུན་ཕྲག་བཅུ་དྲུག་པ་ལ། མའི་མངལ་ནས་བདུད་རྩི་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་ནས། རླུང་དེས་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་དང་། རྣ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་དང་། སྣའི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་དང་། ཁའི་སྒོ་དང་། མིད་པའི་བུ་ག་དང་། སྙིང་གི་ཉེ་འཁྲིས་དང་། བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་དང་བཅའ་བ་དང་མྱངས་པ་རྣམས་འགྲོ་སའི་གནས་རྣམས་སྐྱེད་ཅིང་། དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ཆད་པ་མེད་པར་བྱེད་པ། དཔེར་ན། རྫ་མཁན་ནམ་རྫ་མཁན་གྱི་སློབ་མས་འཇིམ་པའི་གོང་བུ་འཁོར་ལོའི་སྟེང་དུ་བཞག་ནས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ལྟར་སྣོད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་མི་འདྲ་བ་དབྱིབས་སྣ་ཚོགས་པ་མང་པོ་བཟོ་བ་བཞིན་ཡིན་པའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་ནི་བདུད་རྩི་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་འབྱུང་སྟེ། རླུང་དེའི་སྦྱོར་བས་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་དང་། རྣ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་དང་། སྣའི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་དང་། ཁའི་སྒོ་དང་། མིད་པའི་བུ་ག་དང་། སྙིང་གི་ཁོ་ར་ཁོར་ཡུག་དང་། བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་། བཅའ་བ་དང་། མྱངས་པ་རྣམས་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་གནས་རྣམ་པར་འཇོག་ཅིང་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ཐོགས་པ་མེད་པར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རྫ་མཁན་ནམ་དེའི་སློབ་མས་འཇིམ་པའི་གོང་བུ་བླངས་ཏེ། འཁོར་ལོའི་སྟེང་དུ་བཞག་ནས་ཇི་ལྟར་མོས་པ་བཞིན་དུ་སྣོད་ཀྱི་རྣམ་པ་དབྱིབས་ཐ་དད་པ་སྤེལ་ཞིང་རྣམ་པར་འཇོག་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱི་རླུང་གི་དབང་གིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཇི་ལྟར་མོས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་ཅིང་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ཐོགས་པ་མེད་པར་བྱེད་དོ། །360 ཞེས་གསུངས།

360 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༦ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༦༤

བདུན་ཕྲག་བཅུ་བདུན་པ་ལ། མའི་མངལ་ནས་འབྲི་གདོང་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་ནས། རླུང་དེས་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ཁའི་སྒོ་དང་། མིད་པ་དང་། སྙིང་གི་ཕྱོགས་དང་། ཟས་འགྲོ་སའི་གནས་རྣམས་རབ་ཏུ་དང་བར་བྱེད་ཅིང་། དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བའི་གནས་གཙང་མར་བྱེད་པ། དཔེར་ན། མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རྡུལ་གྱིས་གཡོགས་པ་འབྲུ་མར་སོགས་ཀྱིས་བྱི་དོར་བྱས་ཏེ་གསལ་དུ་གཏོང་བ་བཞིན་ཡིན་པའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་བཅུ་བདུན་པ་ལ་ནི་མའི་མངལ་ནས་འབྲི་གདོང་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་འབྱུང་སྟེ། རླུང་དེས་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ཁའི་སྒོ་དང་། མིད་པ་དང་། སྙིང་གི་ཕྱོགས་དང་། ཟས་འཇུག་པར་འགྱུར་པའི་གནས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་དང་བར་བྱེད་ཅིང་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བའི་གནས་ཐོགས་པ་མེད་པར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཁྱེའུའམ་བུ་མོ་མཁས་པ་ཞིག་གིས་མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རྡུལ་གྱིས་གཡོགས་པ་བླངས་ནས་འབྲུ་མར་དང་། ཐལ་བ་དང་། སའི་ཕྱེ་མ་ཞིབ་མོ་དག་གིས་བྱི་དོར་བྱས་ནས་གསལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱི་རླུང་གི་དབང་གིས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་རྣམ་པར་འཇོག་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པར་བྱེད་དོ། །361 ཞེས་གསུངས།

361 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༦ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༦༤

བདུན་ཕྲག་བཅོ་བརྒྱད་པ་ལ། མའི་མངལ་ནས་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་ནས། རླུང་དེས་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ། དཔེར་ན། ཉི་ཟླའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲིན་ཆེན་པོས་ཁེབས་པ་རླུང་དྲག་པོས་གཏོར་ན་རང་འོད་མངོན་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་ཡིན་པའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་བཅོ་བརྒྱད་པ་ལ་ནི་མའི་མངལ་ནས་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་འབྱུང་སྟེ། མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་དག་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཉི་མ་དང་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲིན་ཆེན་པོས་ཁེབས་པ་རླུང་དྲག་པོ་ལངས་ནས་བུས་ཏེ་ཕྱོགས་བཞིར་གཏོར་བར་གྱུར་ན་འོད་དང་ལྡན་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་དགའ་བོ། ལས་ཀྱི་རླུང་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་དབང་པོ་དྲུག་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །362 ཞེས་གསུངས།

362 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༦ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༦༥

བདུན་ཕྲག་བཅུ་དགུ་པ་ལ། མངལ་དུ་གནས་པ་དེ་ཐོག་མར་མའི་མངལ་དུ་ཞུགས་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་ཐོབ་པའི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་གསུམ་གྱི་སྟེང་དུ། མིག་སོགས་དབང་པོ་ལྷག་མ་བཞི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། “དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་བཅུ་དགུ་པ་ལ་ནི། མའི་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་དབང་པོ་བཞི་པོ་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེའི་དབང་པོ་དག་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དང་པོ་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་པའི་ཚེ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་དབང་པོ་གསུམ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་དང་། སྲོག་དང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་གང་ཡིན་པའོ། །”363 ཞེས་གསུངས།

363 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༦ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༦༥

བདུན་ཕྲག་ཉི་ཤུ་པ་ལ། མའི་མངལ་ནས་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་ནས། རླུང་དེས་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་རྐང་པ་གཡོན་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སོར་མོའི་རུས་པ་ཉི་ཤུ་དང་། རྐང་པ་གཡས་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སོར་མོའི་རུས་པ་ཉི་ཤུ་དང་། རྐང་པའི་རྟིང་པའི་རུས་པ་བཞི་དང་། རྗེ་ངར་གྱི་རུས་པ་གཉིས་དང་། པུས་མོའི་རུས་པ་གཉིས་དང་། བརླའི་རུས་པ་གཉིས་དང་། རྐེད་པའི་རུས་པ་གསུམ་དང་། ལོང་བུའི་རུས་པ་གསུམ་དང་། སྒལ་ཚིགས་ཀྱི་རུས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་། རྩིབ་མའི་རུས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་དང་། ཡང་ལག་པ་གཡོན་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སོར་མོའི་ཚིགས་ཀྱི་རུས་པ་ཉི་ཤུ་དང་། ལག་པ་གཡས་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སོར་མོའི་ཚིགས་ཀྱི་རུས་པ་ཉི་ཤུ་དང་། ཡང་ལག་ངར་གྱི་རུས་པ་བཞི་དང་། དཔུང་པའི་རུས་པ་གཉིས་དང་། བྲང་གི་རུས་པ་བདུན་དང་། ཕྲག་པའི་རུས་པ་བདུན་དང་། གཉའ་བའི་རུས་པ་བཞི་དང་། འགྲམ་པའི་རུས་པ་གཉིས་དང་། སོའི་རུས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། མགོའི་རུས་པ་བཞི་སྐྱེད་པ། དཔེར་ན། གཟུགས་མཁན་ནམ་གཟུགས་མཁན་གྱི་སློབ་མས་དང་པོར་ཤིང་མཁྲེགས་པོས་བཟོ་བྱའི་ལྷའམ་མིའི་དབྱིབས་བཟོས་རྗེས་སྲད་བུས་དཀྲིས་ཤིང་། དེའི་སྟེང་དུ་འཇིམ་པ་བྱུགས་ནས་གཟུགས་བརྙན་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཡང་རུས་པ་ཕྲ་མོ་མ་གཏོགས་པའི་དེའི་ཚེ་བསྐྱེད་བྱའི་རུས་པ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བའི་གྲངས་ཉིས་བརྒྱ་ཡོད་པའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། “དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་ཉི་ཤུ་པ་ལ་ནི་མའི་མངལ་ནས་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་འབྱུང་སྟེ། ”ཞེས་པ་ནས། “དགའ་བོ། དེ་ལྟར་ཞག་བདུན་ཕྲག་ཉི་ཤུ་པ་ལ་ནི་རུས་པ་ཕྲ་མོ་མ་གཏོགས་པར་རུས་པ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བའི་གྲངས་ནི་ཉིས་བརྒྱ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །”364 ཞེས་པའི་བར་གསུངས།

364 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༧ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༦༥

བདུན་ཕྲག་ཉེར་གཅིག་པ་ལ། མའི་མངལ་ནས་ཡང་དག་སྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་ནས། རླུང་དེས་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་ལུས་ལ་ཤ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ། དཔེར་ན། འཇིམ་པ་ལེགས་པར་སྦྱར་ནས་རྩིག་ངོས་ལ་ཞལ་ཞལ་བྱེད་པ་བཞིན་ཡིན་པའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། “དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་ཉི་ཤུ་གཅིག་པ་ལ་མའི་མངལ་ནས་ཡང་དག་སྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་འབྱུང་སྟེ། མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་ལུས་ལ་ཤ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན། ཞལ་ཞལ་མཁན་ནམ་ཞལ་ཞལ་མཁན་གྱི་སློབ་མས་འཇིམ་པ་ལེགས་པར་སྦྱར་ནས་རྩིག་ངོས་ལ་ཞལ་ཞལ་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱི་རླུང་དེས་ཤ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །”365 ཞེས་གསུངས།

365 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༧ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༦༦

བདུན་ཕྲག་ཉེར་གཉིས་པ་ལ། མའི་མངལ་ནས་ཀུན་ཏུ་རྒྱལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་ནས། རླུང་དེས་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་ལུས་ལ་ཁྲག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། “དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་ཉི་ཤུ་གཉིས་པ་ལ་ནི་མའི་མངལ་ནས་ཀུན་ཏུ་རྒྱལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་འབྱུང་སྟེ། རླུང་དེས་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་ཁྲག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །”366 ཞེས་གསུངས།

366 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༧ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༥༡ ཤོག ༦༦༦

བདུན་ཕྲག་ཉེར་གསུམ་པ་ལ། མའི་མངལ་ནས་ཡོངས་སུ་དག་པར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་ནས། རླུང་དེས་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་ལུས་ལ་པགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། “དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་ཉི་ཤུ་གསུམ་པ་ལ་ནི་མའི་མངལ་ནས་ཡོངས་སུ་དག་པར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་འབྱུང་སྟེ། རླུང་དེས་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་པགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །”367 ཞེས་གསུངས།

367 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༧ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༦༧

བདུན་ཕྲག་ཉེར་བཞི་པ་ལ། མའི་མངལ་ནས་ཀུན་ཏུ་འཕྱོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་ནས། རླུང་དེས་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་ལུས་ཀྱི་པགས་པ་རྐྱོང་ཞིང་མདོག་དང་ལྡན་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། “དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་ཉི་ཤུ་བཞི་པ་ལ་ནི་མའི་མངལ་ནས་ཀུན་ཏུ་འཕྱོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་འབྱུང་སྟེ། རླུང་དེས་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་པགས་པ་རྐྱོང་ཞིང་མདོག་དང་ལྡན་པར་བྱེད་དོ། །”368 ཞེས་གསུངས།

368 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༧ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༦༧

བདུན་ཕྲག་ཉེར་ལྔ་པ་ལ། མའི་མངལ་ནས་གྲོང་ཁྱེར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་ནས། རླུང་དེས་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་ལུས་ཀྱི་ཤ་དང་ཁྲག་རབ་ཏུ་དང་བར་བྱེད་པའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། “དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ལྔ་པ་ལ་ནི་མའི་མངལ་ནས་གྲོང་ཁྱེར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་འབྱུང་སྟེ། རླུང་དེས་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་ཤ་དང་ཁྲག་རབ་ཏུ་དང་བར་བྱེད་དོ། །”369 ཞེས་གསུངས།

369 ་གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༧ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༦༧

བདུན་ཕྲག་ཉེར་དྲུག་པ་ལ། མའི་མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་ནས། རླུང་དེས་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་ལུས་ཀྱི་སྐྲ་དང་སྤུ་དང་སེན་མོ་རྣམས་སྐྱེད་ཅིང་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྩ་རྒྱུས་རྣམས་དང་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། “དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་ཉི་ཤུ་དྲུག་པ་ལ་ནི་མའི་མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་འབྱུང་སྟེ། རླུང་དེས་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་ལུས་ཀྱི་སྐྲ་དང་། སྤུ་དང་། སེན་མོ་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྩ་རྒྱུས་རྣམས་དང་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །”370 ཞེས་གསུངས།

370 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༧ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༦༧

བདུན་ཕྲག་ཉེར་བདུན་པ་ལ། མའི་མངལ་ནས་སྨན་ཡོན་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་ནས། རླུང་དེས་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་སྐྲ་དང་སྤུ་དང་སེན་མོ་རྣམས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། “དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་ཉི་ཤུ་བདུན་པ་ལ་ནི་མའི་མངལ་ནས་སྨན་ཡོན་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་འབྱུང་སྟེ། རླུང་དེས་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་སྐྲ་དང་། སྤུ་དང་། སེན་མོ་རྣམས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །”371 ཞེས་གསུངས།

371 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༧ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༦༧

བདུན་ཕྲག་ཉེར་བརྒྱད་པ་ལ། མངལ་དུ་གནས་པ་དེར་འཛིན་སྟངས་དོན་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་ཁྱིམ་གྱི་འདུ་ཤེས་དང་བཞོན་པའི་འདུ་ཤེས་དང་ཀུན་དགའ་ར་བའི་འདུ་ཤེས་སོགས་བརྒྱད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་པ་ལ་ནི་མའི་མངལ་ན་གནས་པ་དེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་བརྒྱད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁྱིམ་གྱི་འདུ་ཤེས་དང་། བཞོན་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཀུན་དགའ་ར་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཁང་པ་བརྩེགས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། སྐྱེད་མོས་ཚལ་གྱི་འདུ་ཤེས་དང་། ཁྲི་ལ་འདུག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཆུ་བོའི་འདུ་ཤེས་དང་། རྫིང་གི་འདུ་ཤེས་ཏེ། ཡང་དག་པར་འདི་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །”372 ཞེས་གསུངས།

372 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༩ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༧༠

བདུན་ཕྲག་ཉེར་དགུ་པ་ལ། མའི་མངལ་ནས་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་ནས། རླུང་དེས་མའི་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་ལུས་ཀྱི་པགས་པའི་མདོག་ཀུན་ཏུ་གསལ་ཞིང་ཡོངས་སུ་དཀར་བ་དང་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་དང་བ་སོགས་སུ་བྱེད་པའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་ཉི་ཤུ་དགུ་པ་ལ་ནི་མའི་མངལ་ནས་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་འབྱུང་སྟེ། རླུང་དེས་མའི་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་པགས་པའི་མདོག་ཀུན་ཏུ་གསལ་ཞིང་ཡོངས་སུ་དཀར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་དང་བར་བྱེད་དོ། །ལས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཁ་ཅིག་ནི། ཁ་དོག་ནག་པོར་འགྱུར། ཁ་ཅིག་ནི། ཁ་དོག་སྔོན་པོར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་ཡང་ཁ་དོག་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་དང༌། ཁ་ཅིག་ནི། རྩུབ་ལ་སྣུམ་པ་མེད་པ་དང༌། ཁ་དོག་དཀར་བ་དང༌། ཁ་དོག་ནག་པ་དག་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །373ཞེས་གསུངས།

373 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༩ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༧༡

བདུན་ཕྲག་སུམ་ཅུ་པ་ལ། མའི་མངལ་ནས་ལྕགས་ཀྱི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་ནས། རླུང་དེས་མངལ་དུ་གནས་པ་དེ་བུས་པས་སྐྲ་དང་སྤུ་དང་སེན་མོ་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་འཕེལ་བར་བྱེད་ཅིང་། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ཁ་དོག་དཀར་གནག་ཅི་རིགས་པ་འབྱུང་བའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། “དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་སུམ་ཅུ་པ་ལ་ནི་མའི་མངལ་ནས་ལྕགས་ཀྱི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་འབྱུང་སྟེ། རླུང་དེས་མངལ་ན་གནས་པ་དེ་བུས་པས་སྐྲ་དང་། སྤུ་དང་། སེན་མོ་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་འཕེལ་བར་བྱེད་དེ། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ཁ་དོག་དཀར་གནག་ལ་སོགས་པ་ཅི་རིགས་པར་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་གོང་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །”374 ཞེས་གསུངས།

374 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༩ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༧༡

བདུན་ཕྲག་སུམ་ཅུ་སོ་གཅིག་པ་ནས་སོ་བཞི་པའི་བར་ལ། མའི་མངལ་དུ་གནས་པ་དེ་རིམ་གྱིས་ཆེར་སྐྱེ་བ་དང་རྒྱ་ཆེར་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། “དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་སུམ་ཅུ་གཅིག་པ་ལ་ནི་མའི་མངལ་ན་གནས་པ་དེ་མཐར་གྱིས་ཆེར་སྐྱེ་བར་བྱེད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་ཞག་བདུན་ཕྲག་སུམ་ཅུ་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པའི་བར་དུ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་སྐྱེ་ཞིང་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །”375 ཞེས་སོ།།

375 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༧༡

བདུན་ཕྲག་སོ་ལྔ་པ་ལ། མངལ་དུ་གནས་པ་དེར་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། “དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་སུམ་ཅུ་ལྔ་པ་ལ་ནི་མངལ་ན་གནས་པ་དེ་མའི་མངལ་དུ་ཡན་ལག་དང་། ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །”376 ཞེས་སོ།།

376 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༧༡

བདུན་ཕྲག་སོ་དྲུག་པ་ལ། མངལ་དུ་གནས་པ་དེ་མའི་མངལ་དུ་འདུག་མི་འདོད་པར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། “དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་སུམ་ཅུ་དྲུག་པ་ལ་ནི་མངལ་ན་གནས་པ་དེ་མའི་མངལ་ན་འདུག་མི་འདོད་པར་འགྱུར་རོ། །”377 ཞེས་སོ།།

377 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༧༢

བདུན་ཕྲག་སོ་བདུན་པ་ལ། མངལ་དུ་གནས་པ་དེར་འཛིན་སྟངས་དོན་ལ་གནས་པའི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་བློ་མངལ་མི་གཙང་བའི་འདུ་ཤེས་སོགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། “དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་སུམ་ཅུ་བདུན་པ་ལ་ནི་མངལ་ན་གནས་པ་དེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། མི་གཙང་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། དྲི་མི་ཞིམ་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། མུན་ནག་གི་འདུ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བསྟན་ཏོ། །”378 ཞེས་སོ།།

378 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༧༢

བདུན་ཕྲག་སོ་བརྒྱད་པ་ལ། མའི་མངལ་ནས་ཡན་ལག་སྡུད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་ནས། རླུང་དེས་མངལ་དུ་གནས་པ་དེའི་ལུས་ཀྱི་འདུག་སྟངས་བསྒྱུར་ནས་མགོ་ཐུར་དུ་སྟོན་པ་དང་ལག་པ་གཉིས་བཅུམ་ནས་མའི་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་སྒོར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་ཡང་དེའི་ཚེ་ཁ་ཐུར་དུ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བྱུང་སྟེ་རླུང་དེས་མངལ་དུ་གནས་པ་དེ་བུས་པས་མགོ་ཐུར་དུ་ལྟ་ཞིང་རྐང་པ་གཉིས་གྱེན་དུ་བསྟན་ནས་མའི་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཕྱིར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། དགའ་བོ། ཞག་བདུན་ཕྲག་སུམ་ཅུ་བརྒྱད་པ་ལ་ནི་མའི་མངལ་ནས་ཡན་ལག་སྡུད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་འབྱུང་སྟེ། རླུང་དེས་མངལ་ན་གནས་པ་དེ་ལུས་བསྒྱུར་ནས་ཐུར་དུ་ཕྱོགས་ཤིང་ལག་པ་གཉིས་བཅུམ་ནས་སྐྱེ་བའི་གནས་ཀྱི་སྒོ་ལོགས་སུ་ཕྱོགས་པར་བྱེད་དོ། །གཞན་ཡང་དེའི་ཚེ་ཁ་ཐུར་དུ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་འབྱུང་སྟེ། ལས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་རླུང་དེས་མངལ་ན་གནས་པ་དེ་བུས་པས་མགོ་ནི་ཐུར་དུ་ལྟ་ཞིང་རྐང་པ་གཉིས་ནི་གྱེན་དུ་ཕྱོགས་པར་བྱས་ནས་སྐྱེ་བའི་གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།379

379 གོང་མཚུངས། ཤོག ༢༡༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༦༧༢

ཞེས་གསུངས། དེ་ལྟར་དགའ་བོ་མངལ་ན་གནས་པའི་མདོ་ལས་མངལ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་གཟུགས་ཕྲ་རིམ་ནས་རིམ་གྱིས་རགས་པར་འགྱུར་ཚུལ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་རྣམས་གྲུབ་ཚུལ། དབང་པོ་དོད་ཚུལ་སོགས་ཞིབ་ཅིང་རྒྱས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་བོ།།

༤ དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་ཚུལ།

མངལ་དུ་ལུས་ཀྱི་ཆགས་རིམ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་ཚུལ་ནི། ཕ་མ་གཉིས་ཉལ་པོ་བྱས་པའི་ཁུ་ཁྲག་དཀར་དམར་གྱི་དབུས་སུ་བར་དོ་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་དེ་ཞུགས་ནས། ཁུ་ཁྲག་རྣམ་ཤེས་གསུམ་མའི་མངལ་དུ་འདྲེས་པ་ལས། སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་རགས་པ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཁུ་ཁྲག་རྣམ་ཤེས་གསུམ་འདྲེས་པའི་ས་བོན་ནམ་ཁུ་བའི་གོང་བུ་དེ་མའི་པདྨའམ་མངལ་དུ་འབྱུང་བ་ལྔ་ལས་སའི་ཁམས་ཀྱིས་འཛིན་པར་བྱེད། ཆུའི་ཁམས་ཀྱིས་སྡུད་པར་བྱེད། མེའི་ཁམས་ཀྱིས་སྨིན་པར་བྱེད། རླུང་གི་ཁམས་ཀྱིས་འཕེལ་བར་བྱེད། ནམ་མཁའི་ཁམས་སམ་མངལ་གྱི་སྟོང་པའི་ཆ་དེས་འཕེལ་བའི་གོ་སྐབས་འབྱེད་པར་བྱེད་པར་གསུངས་ཏེ། དཔེར་ན་དུས་འཁོར་བསྡུས་རྒྱུད་ལས། “ས་བོན་པདྨར་གནས་པ་དག་ནི་འཛིན་མས་འཛིན་ཏེ་དེ་ལས་ཆུ་ཡིས་སྡུད་དོ་ཕྱི་ནས་ནི། །མེ་ཡིས་སྨིན་པར་བྱེད་ཅིང་རོ་དང་རོ་ནི་ཟ་བར་བྱེད་དེ་འདི་ཡི་འཕེལ་བ་རླུང་གིས་སོ། །ནམ་མཁའ་དག་ཀྱང་འཕེལ་བའི་གོ་སྐབས་སྦྱིན་བྱེད།”380 ཅེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།

380 སྡེ་དགེ བཀའ། རྒྱུད། ཀ།ནང་ལེ། ཤླཽཀ ༤ ཤོག ༤༠ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༩༩

དེ་ལྟར་ཕ་མ་གཉིས་ཉལ་པོ་བྱས་པའི་མའི་མངལ་གྱི་ཁུ་ཁྲག་དཀར་དམར་གྱི་དབུས་སུ་བར་དོ་བའི་རྣམ་ཤེས་ཞུགས་པ་ནས། སྐྱེ་བའི་བར་གྱི་གནས་སྐབས་བཞི་ཉ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་བཞི་དང་སྦྱར་ནས་གསུངས་ཏེ། རིགས་ལྡན་པདྨ་དཀར་པོའི་འགྲེལ་ཆེན་དྲི་མེད་འོད་ལས། “འདིར་དང་པོ་ཉའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཉིན་ཞག་འདས་པར་གྱུར་པ་རུས་སྦལ་གྱི་གནས་སྐབས་ལ་གདོང་དང་རྐང་པ་དང་ལག་པའི་གནས་རྣམས་སུ་འབུར་པོ་ལྔར་འགྱུར་རོ། །”ཞེས་དང་། “ཟླ་བ་ལྔ་པ་ལ་ནི་ཕག་གི་དངོས་པོ་ལ་ཤ་དང་ཁྲག་དང་རུས་པ་མཁའ་རོ་བསྲེག་ཟ་ཞེས་པ་ནི་རུས་པ་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་སྟེ་ཚིགས་རྣམས་ཀྱང་དེ་སྙེད་དོ། །”ཞེས་སོགས་དང་། “ཟླ་བ་དགུ་པ་རྫོགས་པར་གྱུར་པའམ། ཁ་ཅིག་ཏུ་བཅུ་པ་དང་། བཅུ་གཅིག་པ་དང་། བཅུ་གཉིས་པ་ལ་ཕག་གི་དངོས་པོའི་མཇུག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་དྲག་པོར་འགྱུར་ཏེ། བཙའ་བའི་དུས་སུ་སྐྱེ་གནས་ཀྱིས་ནི་བཙིར་བ་དག་གིས་ཏེ། མིའི་སེང་གེའི་དངོས་པོ་ལ་མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་དག་གིའོ་ཞེས་པ་ནི་མངལ་ནས་སྐྱེ་བའི་ངེས་པའོ། །”381 ཞེས་སོ།།

381 སྡེ་དགེ བསྟན། རྒྱུད་འགྲེལ། ཐ། ནང་ལེའི་མདོར་བསྡུས་དང་པོ། ཤོག ༢༢༥ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦ ཤོག ༥༣༠

དེ་ཡང་མངལ་གྱི་ནང་གི་ཁུ་ཁྲག་རྣམ་ཤེས་གསུམ་འདྲེས་པ་དེ་མངལ་ཆགས་པའི་ཟླ་བ་དང་པོའི་ནང་དུ་རྩ་མེད་པའི་ཁུ་ཁྲག་གི་གོང་བུ་ཙམ་དང་། ཕྱི་ནས་ཏེ་ཟླ་བ་གཉིས་པ་ལ་མ་འོངས་པར་སྙིང་ག་འཆགས་པའི་གནས་སུ་སྲོག་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་རླུང་རྣམ་པ་བཅུའི་རྟེན་དུ་འགྱུར་རྒྱུའི་སྙིང་གའི་རྩ་བཅུ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་སྐྲ་རྩེའི་ཚད་ལྟ་བུ་དང་། ལྟེ་བ་འཆགས་པའི་གནས་སུ་ལྟེ་བའི་རྩ་འཁོར་གྱི་རྩ་བརྒྱད་པ་བརྒྱད་དེ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་རྟེན་དུ་འགྱུར་རྒྱུའི་རྩ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་བཅུ་གཉིས་གྱེན་དུ་རྒྱུ་ཞིང་། རྐང་ལག་གཉིས་དང་གདོང་འཆགས་པའི་གནས་སུ་དེ་དག་གི་རྟེན་དུ་འགྱུར་རྒྱུའི་རྩ་ཕྲན་རྣམས་གྱེས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་མཚོན་བྱེད་ཙམ་མངལ་ཆགས་པའི་ཟླ་བ་གཉིས་པ་འདིའི་ནང་དུ་འཆགས་པར་གསུངས། དེ་ལྟར་ཡང་དུས་འཁོར་བསྡུས་རྒྱུད་ལས། མངལ་གྱི་ནང་དུ་ཟླ་བ་གཅིག་ནི་ཁྲག་དང་ས་བོན་བདུད་རྩིའི་རོར་གྱུར་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་སྟེ། །ཕྱི་ནས་ས་བོན་མྱུ་གུ་རང་གི་སྙིང་ཁར་རྣམ་པ་བཅུ་ཡི་རྩ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་འོ། །ལྟེ་བ་ལ་ཡང་བརྒྱད་པ་བརྒྱད་ནི་གཞན་ཏེ་རྐང་ལག་གདོང་རྣམས་ལ་ནི་གྱེན་དུ་སྐྱོད་པར་བྱེད། །382 ཅེས་སོ།།

382 སྡེ་དགེ བཀའ། རྒྱུད། ཀ ནང་ལེ། ཤླཽཀ ༩ ཤོག ༤༡ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༡༠༠

མངལ་ཆགས་པའི་ཟླ་བ་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་བར་ཉའི་གནས་སྐབས་དང་སྦྱར་བ་ནི། ཉ་རོ་ཧི་ཏའི་དབྱིབས་ནར་མོ་དང་ཁ་དོག་དམར་པོ་ཡིན་པ་ལྟར། ཟླ་བ་གཉིས་པོ་དེའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་མངལ་དུ་ཆགས་པ་དེའི་ལུས་ཀྱི་དབྱིབས་ཀྱང་ནར་མོ་དང་ཁུ་ཁྲག་གི་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་ཅིང་། ཁ་དོག་དམར་པོ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་ཟླ་བ་གཉིས་པ་རྫོགས་པ་སྟེ་ཟླ་བ་གསུམ་པའི་ངོ་ཤར་བ་ནས་བཟུང་མངལ་དུ་ཆགས་པ་དེའི་ལུས་ལ་རྐང་པ་དང་ལག་པ་མགྲིན་པ་རྣམས་ཀྱི་མགོ་བོ་མཉམ་པར་ཅུང་ཟད་འབུར་པོར་འབྱུང་ལ། ཟླ་བ་གསུམ་པ་རྫོགས་པ་སྟེ་ཟླ་བ་བཞི་པའི་ངོ་མཐོང་བ་ནས་བཟུང་རྐང་པ་དང་ལག་པ་མགྲིན་པ་རྣམས་ཀྱི་མགོ་བོ་མཉམ་པར་རགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཟླ་བ་བཞི་པའི་མགོ་ཚུགས་པ་ནས་རྫོགས་པའི་བར་ལ་རྐང་པ་དང་ལག་པ་མགྲིན་པར་འགྱུར་རྒྱུའི་འབུར་པོ་ལྔ་རིམ་གྱིས་འཕེལ་ཏེ་རྐང་ལག་གི་ཚིགས་ཆེན་དྲུག་གི་ཕྱོགས་སུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྩ་ཕྲ་བ་དང་གདོང་གི་མགྲིན་པའི་ཕྱོགས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་རྩ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་རྣམས་འཆགས་པར་གསུངས། དེ་ཡང་དུས་འཁོར་བསྡུས་རྒྱུད་ལས། ཟླ་བ་གཉིས་པོ་རྫོགས་པར་གྱུར་པ་དག་ལ་འདིར་ནི་རྐང་ལག་གདོང་གི་མཚོན་པ་ཅུང་ཟད་དོ། །ཟླ་བ་གསུམ་པ་རྫོགས་པ་ན་ནི་ལག་པ་རྐང་པ་མགྲིན་པ་དག་གི་མགོ་བོ་མཉམ་པར་འགྱུར། །ཕྲ་མོའི་རྩ་རྣམས་ཟླ་བ་བཞི་པ་ལ་ནི་རྐང་ལག་གདོང་དང་མགྲིན་པ་དག་གི་ཕྱོགས་སུ་སྟེ།།383 ཞེས་སོ།།

383 སྡེ་དགེ བཀའ། རྒྱུད། ཀ།ནང་ལེ། ཤླཽཀ ༩--༡༠ ཤོག ༤༡ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༡༠༠

མངལ་ཆགས་པའི་ཟླ་བ་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་བར་རུས་སྦལ་གྱི་གནས་སྐབས་དང་སྦྱར་བ་ནི། རུས་སྦལ་ལ་རྐང་པ་གཉིས་དང་ལག་པ་གཉིས་མགོ་སྟེ་འབུར་པོ་ལྔ་ཡོད་པ་ལྟར། ཟླ་བ་གཉིས་པོ་དེའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་མངལ་དུ་ཆགས་པ་དེའི་ལུས་ལ་ཡང་རྐང་ལག་བཞི་དང་མགོ་བཅས་འབུར་པོ་ལྔ་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་ཟླ་བ་ལྔ་པར་ཤ་ལ་བརྟེན་ནས་རུས་པ་མཁའ་རོ་བསྲེག་ཟ་སྟེ་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་དང༌དེའི་གྲངས་དེ་སྙེད་ཀྱི་ཚིགས་ཆུང་རྣམས་འཆགས་པའི་འགོ་རྩོམ་པ་དང་། ཟླ་བ་དྲུག་པར་ཤ་དང་ཁྲག་སོ་སོར་ཕྱེད་པར་འགྱུར་ཞིང༌ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་ངོ་། །ཟླ་བ་བདུན་པ་རྫོགས་པ་ན་སྨིན་མ་དང་སྐྲ་དང་སྤུ་དང་བུག་པ་དང་མིག་སོགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་སྔར་ཟླ་བ་ལྔ་པ་ནས་སྐྱེ་འགོ་བརྩམས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་། མངལ་གྱི་ཟླ་བ་སྟེ་མངལ་དུ་ཞུགས་པའི་ཐོག་མའི་ཟླ་བ་དེའི་རིང་ལ་རྩ་ལྷག་མར་གྱུར་པ་སྟེ་རྩ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་སྐྱེ་ཞིང་། མངལ་གྱི་ཟླ་བ་དེའི་མཇུག་གམ་ཟླ་བ་གཉིས་པའི་ཐོག་མ་ནས་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བར་ལ་ཉིན་ཞག་རེ་རེ་ལ་རྩ་སྟོང་པ་སྟོང་པ་མིག་གི་གྲངས་ཏེ་ཉིས་བརྒྱ་རེ་སྐྱེ་བས་བསྡོམས་པས་རྩ་བདུན་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་སྐྱེའོ། །ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རུས་པ་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུའི་གནད་དང་རུས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་རྐང་འཆགས་ཤིང༌། རོ་འཛིན་ནམ་ལྕེ་དབང་བསྐྱེད་པའི་ཆེད་དུ་སྔར་ཆགས་པའི་མིག་སོགས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཞིང་ལྕེའི་དབང་པོས་རོ་འཛིན་ནུས་ཤིང་བཤང་གཅི་ཡང་འབྱུང་བར་གསུངས། དེ་ཡང་དུས་འཁོར་བསྡུས་རྒྱུད་ལས། ལྔ་པ་ལ་ནི་ཤ་དང་ཁྲག་དང་རུས་པ་མཁའ་རོ་བསྲེག་ཟ་དག་སྟེ་ཚིགས་རྣམས་དག་ཀྱང་ངོ་། །ཟླ་བ་དྲུག་པ་ལ་ཡང་ཤ་དང་ཁྲག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་། །སྨིན་མ་སྐྲ་དང་སྤུ་དང་བུག་པ་རྣམས་ཀྱང་ཐུབ་མཆོག་ལ་སྟེ་རྩ་ནི་ལྷག་མར་གྱུར་པ་རྣམས། །ཟླ་བའི་མཇུག་ཏུ་ཉིན་ཞག་སོ་སོའི་དབང་གིས་སྟོང་པ་སྟོང་པ་མིག་གི་གྲངས་ནི་སྐྱེ་བ་སྟེ། །གནད་དང་རུས་པ་རྐང་དུ་འགྱུར་ཏེ་རོ་འཛིན་དང་ནི་གཅི་བ་བཤང་བ་བརྒྱད་པ་དག་ལ་ཡང་།།384 ཞེས་སོ།།

384 སྡེ་དགེ བཀའ། རྒྱུད། ཀ།ནང་ལེ། ཤླཽཀ ༡༠--༡༡ ཤོག ༤༡ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༡༠༠

མངལ་ཆགས་པའི་ཟླ་བ་ལྔ་པ་ནས་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་གྱི་བར་ཕག་གི་གནས་སྐབས་དང་སྦྱར་བ་ནི། ཕག་མི་གཙང་བ་བཤང་བ་སོགས་ཀྱིས་འཚོ་བ་བཞིན་དུ། ཟླ་བ་ལྔ་པ་ནས་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་མངལ་དུ་ཆགས་པ་དེ་ཡང་མའི་བཟའ་བཏུང་གི་དྭངས་མའི་མི་གཙང་བ་ཙམ་གྱིས་འཚོ་བའམ་དེའི་ལུས་ཀྱི་དབྱིབས་སྒུར་པོ་ཕག་གི་རྣམ་པར་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཡིན་པར་གསུངས། མངལ་དུ་ཆགས་པ་འགའ་ཞིག་བུག་པ་སྟེ་ཟླ་བ་དགུ་པ་རྫོགས་མ་ཐག་ཏུ་དང༌། ལ་ལ་བཅུ་པ་ལ་དང༌ཁ་ཅིག་བཅུ་གཅིག་པ་ལ་དང༌གཞན་དག་བཅུ་གཉིས་པ་ལ་མངལ་ནས་འབྱུང་ལ། དེའི་ཚེ་བཟོད་གླགས་བྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཆེ་སྟེ། མར་འཇུར་མིག་ལ་དྲངས་པ་ལྟར་སྐྱེ་གནས་དང་དཔྱི་རུས་ཀྱི་ལྷུ་ཚིགས་ཀྱིས་བཙིར་ནས་སྐྱེ་བར་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་དུས་འཁོར་བསྡུས་རྒྱུད་ལས།“བུག་པ་ཞེས་ལ་བཙའ་བའི་དུས་སུ་སྐྱེ་གནས་ཀྱིས་ནི་བཙིར་བ་དག་གིས་སྡུག་བསྔལ་དྲག་པོ་འོ། །”385 ཞེས་སོགས་འབྱུང་ངོ་།།

385 སྡེ་དགེ བཀའ། རྒྱུད། ཀ།ནང་ལེ། ཤླཽཀ ༡༡ ཤོག ༤༡ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༧ ཤོག ༡༠༡

མངལ་དུ་ཆགས་པ་དེ་ཟླ་བ་དགུ་པ་རྫོགས་མ་ཐག་པ་སོགས་སུ་སྐྱེ་བ་སེང་གེའི་གནས་སྐབས་ལ་སྦྱར་བ་ནི། ཁྱབ་འཇུག་རོ་སྨད་མི་དང་རོ་སྟོད་སེང་གེའི་རྣམ་པར་སྤྲུལ་པ་དེས་སྡེར་མོས་ལྷ་མིན་རྒྱལ་པོ་འགྲོ་སྐྱོབ་གསེར་ཅན་གྱི་ལྟོ་བ་དྲལ་བ་ལྟར། མངལ་དུ་ཆགས་པ་དེ་ཟླ་བ་དགུ་པ་རྫོགས་མ་ཐག་པ་སོགས་སུ་སྐྱེ་སྐབས། དེའི་ལག་པ་གཉིས་ཀྱིས་མའི་སྐྱེ་གནས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཡིན་པར་བཤད་པ་སོགས་མདོར་ན་དུས་འཁོར་གྱི་གཞུང་དུ་ནི། མངལ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་ཁུ་ཁྲག་འདུས་པའི་ས་བོན་ལྟ་བུ་དེ་རིམ་གྱིས་རྒྱས་ཏེ། རྩ་དང་རླུང་རྣམས་རིམ་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་གྲུབ་པ་དང་། དབང་པོ་དོད་པ་སོགས། ༡ ཟླ་བ་དང་པོ་ནས་གཉིས་པ་རྫོགས་པའི་དུས་དང་། ༢ གསུམ་པ་ནས་བཞི་པ་རྫོགས་ཀྱི་བར་དང་། ༣ ལྔ་པ་ནས་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་གྱི་བར་དང་། ༤ མཐར་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་བཅས་བཞིར་ཕྱེ་ཞིང་། དེ་རྣམས་རིམ་པ་བཞིན། ཉ་དང་། རུས་སྦལ་དང་། ཕག་རྒོད་དང་། མིའི་སེང་གེ་དང་ཆོས་མཐུན་སྦྱར་ནས་གསུངས་ཤིང་།386 ནང་གསེས་ཟླ་བ་སོ་སོའི་ནང་དུའང་མངལ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་འགྱུར་བ་ཇི་ལྟར་འགྲོ་ཚུལ་གསལ་བར་གསུངས་སོ།།

386 འདིར་དུས་འཁོར་བསྡུས་རྒྱུད་དུ། མངལ་གྱི་གནས་སྐབས་ལ་ཉ་དང་། རུས་སྦལ། ཕག་རྒོད་དང་། མིའི་སེང་གེའི་ཐ་སྙད་སྦྱར་བ་ནི། ཕྱི་རོལ་པའི་གཞུང་ནས་བྱུང་བའི་ཁྱབ་འཇུག་གི་འཇུག་པ་བཅུའི་ཐ་སྙད་དང་འབྲེལ་ཞིང་། འདིའི་སྐོར་གྱི་བཤད་པ་མདོར་བསྡུས་གོ་བདེ་བ་ཞིག་མཁས་གྲུབ་ནོར་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་མེད་འོད་ཀྱི་རྒྱན། བོད་ཀྱི་གཙུག་ལག་གཅེས་བཏུས་དེབ། ཤོག ༡༣༦ ནང་དུ་བྱུང་བ་ལ་གཟིགས།

༥ མངལ་དུ་ལུས་ཀྱི་ཆགས་རིམ་ནང་པའི་སྨན་གྱི་གཞུང་ལས་གསུངས་ཚུལ།

འཕགས་ཡུལ་གྱི་ནང་པའི་མཁས་པས་མཛད་པའི་སྨན་གྱི་གཞུང་ནས་ཀྱང་མངལ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བཤད་པ་འབྱུང་སྟེ། དཔེར་ན། སློབ་དཔོན་ཕ་ཁོལ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ས་བོན་བདག་ཉིད་འབྱུང་བ་ཆེ། །ཕྲ་མོ་སེམས་ཀྱི་རྗེས་འགྲོ་དང༌། །མ་ཡི་ཁ་ཟས་དྭངས་མ་ལས། །རིམ་གྱིས་མངལ་དུ་རྣམ་པར་འཕེལ།།387 ཞེས་ཕ་མ་གཉིས་ཀྱིས་སྦྱོར་བ་བྱས་པའི་ས་བོན་ནམ་ཁུ་བ་དཀར་དམར་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ནམ་མཁའ་སོགས་དང༌། ཕལ་པའི་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པས་ཕྲ་ཞིང་རང་གི་ཉེར་ལེན་སེམས་སྔ་མའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ཞིང་འབྲང་བའི་རྣམ་ཤེས་དང༌། མའི་ཁ་ཟས་ཀྱི་དྭངས་མའི་བཅུད་བཅས་ལ་བརྟེན་ནས། མངལ་དུ་གནས་པ་དེ་རིམ་གྱིས་མངལ་དུ་འཕེལ་ནས་ནུར་ནུར་པོ་སོགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་རྣམས་འབྱུང་བར་གསུངས་སོ།།

387 སྡེ་དགེ བསྟན། གསོ་རིག ཧེ། ལུས་གནས་ཀྱི་ལེའུ་དང་པོ། ཤླཽཀ ༢ ཤོག ༡༠༦ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༡༡ ཤོག ༢༩༤

༡ དེ་དག་ལས་ནུར་ནུར་པོའི་གནས་སྐབས་ནི། སྨན་གཞུང་དེ་ཉིད་ལས། “ཟླ་བ་དང་པོར་མི་གསལ་ཞག །བདུན་ནས་ནུར་ནུར་པོ་རུ་འགྱུར། །”388 ཞེས་མངལ་ཆགས་པའི་ཟླ་བ་དང་པོའི་ཞག་བདུན་ཕྲག་དང་པོའི་རིང་མངལ་དུ་གནས་པ་དེ་ནུར་ནུར་པོ་སོགས་སུ་མངོན་པར་མི་གསལ་ཞིང་། ཞག་བདུན་ཕྲག་དང་པོ་དེ་འདས་ནས་བསྐ་སླ་འདྲེས་པའི་ཚུལ་དུ་ནུར་ནུར་པོ་རུ་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་གནས་པར་གསུངས་སོ།།

388 གོང་མཚུངས། ཤླཽཀ ༣༧ ཤོག ༡༠༨ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༡༡ ཤོག ༢༩༨

༢ དེ་ནས་གོར་གོར་པོ་སོགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནི། དེ་ཉིད་ལས། “ནུར་ནུར་པོ་ལས་ཟླ་གཉིས་བར། །གོར་གོར་མེར་མེར་ནར་ནར་པོའོ། །དེ་ལས་ཕོ་མོ་མ་ནིང་རིམ།།”389 ཞེས་སྔར་གྱི་ནུར་ནུར་པོ་དེ་ཟླ་བ་གཉིས་པའི་ནང་དུ་གོར་གོར་པོའམ་མེར་མེར་པོའམ་ནར་ནར་པོར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ཡང་སྔར་གྱི་ནུར་ནུར་པོ་དེ་གོར་གོར་པོར་གྱུར་པ་ལས་ཕོ་དང་། མེར་མེར་པོར་གྱུར་པ་ལས་མོ་དང་། ནར་ནར་པོར་གྱུར་པ་ལས་མ་ནིང་དུ་འགྱུར་བར་བཤད།

389 གོང་མཚུངས། ཤླཽཀ ༤༨ ཤོག ༡༠༨ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༡༡ ཤོག ༢༩༩

༣ དེ་ནས་ཡན་ལག་དོད་པ་སོགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནི། དེ་ཉིད་ལས། ཟླ་བ་གསུམ་པར་དེ་ཡི་ལུས། །མགོ་བོ་དཔྱི་གཉིས་དཔུང་པ་གཉིས། །ཡན་ལག་ལྔ་ནི་གསལ་དོད་འགྱུར། །ཡན་ལག་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཀྱང་འབྱུང༌། །མགོ་བོ་སོགས་དང་ཆ་མཉམ་དུ། །བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་འབྱུང༌།།390 ཞེས་མངལ་ཆགས་པའི་ཟླ་བ་གསུམ་པའི་ནང་དུ་མངལ་དུ་གནས་པ་དེའི་ལུས་ཀྱི་མགོ་བོ་དང་དཔྱི་གཉིས་དང་དཔུང་པ་གཉིས་ཏེ། ཡན་ལག་ལྔ་གསལ་བར་དོད་པར་འགྱུར་བ་དང་ཉིང་ལག་རྣམས་ཀྱང་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང༌། མགོ་བོ་སོགས་བྱུང་བ་དང་མཉམ་དུ། བདེ་བ་ཤེས་པ་དང༌སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ཡང་འབྱུང་བར་གསུངས། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། མངལ་གནས་ལྟེ་བ་མ་ཡི་ནི། །སྙིང་གི་རྩ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། །དེ་ཡིས་དེ་ནི་འཕེལ་འགྱུར་ཏེ། །ཞིང་གི་ཡུར་བ་དག་དང་མཚུངས།།391 ཞེས་མངལ་དུ་གནས་པའི་ཕྲུ་གུའི་ལྟེ་བ་དང༌མའི་སྙིང་གི་རྩ་གཉིས་ལས་དབང་གིས་འབྲེལ་བས། རྩའི་བརྒྱུད་ལམ་དེ་ནས་མས་ཟ་འཐུང་བྱས་པའི་ཟས་ཀྱི་བཅུད་རྣམས་དྲངས་ནས་མངལ་དུ་གནས་པ་དེའི་ལུས་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ། དཔེར་ན། ཡུར་བའི་ལམ་ནས་ཆུ་དྲངས་ཏེ་ཞིང་གི་ལོ་ཏོག་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་བཞིན་ཡིན་པར་གསུངས།

390 གོང་མཚུངས། ཤླཽཀ ༥༣--༥༤ ཤོག ༡༠༨ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༡༡ ཤོག ༢༩༩

391 གོང་མཚུངས། ཤླཽཀ ༥༤ ཤོག ༡༠༩ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༡༡ ཤོག ༢༩༩

༤ དེ་ནས་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་གསལ་བར་དོད་པ་སོགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནི། གཞུང་དེ་ཉིད་ལས། བཞི་པར་ཡན་ལག་གསལ་དོད་འགྱུར། །392 ཞེས་མངལ་ཆགས་པའི་ཟླ་བ་བཞི་པའི་ནང་དུ་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་སྔར་མི་གསལ་བ་ལས་གསལ་བར་དོད་པར་འགྱུར་བར་གསུངས།

392 གོང་མཚུངས། ཤླཽཀ ༥༥ ཤོག ༡༠༩ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༡༡ ཤོག ༢༩༩

༥ དེ་ནས་སེམས་ཆེས་གསལ་བར་འགྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནི། སྨན་གཞུང་དེ་ཉིད་ལས། ལྔ་པར་སེམས་ནི་གསལ་བར་འགྱུར། །393 ཞེས་མངལ་ཆགས་པའི་ཟླ་བ་ལྔ་པའི་ནང་དུ་མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་སེམས་སྔར་ཆེས་གསལ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་སྔར་ལས་ཀྱང་ཆེས་གསལ་བར་འགྱུར་བར་གསུངས།

393 གོང་མཚུངས། ཤླཽཀ ༥༥ ཤོག ༡༠༩ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༡༡ ཤོག ༢༩༩

༦ དེ་ནས་ཉིང་ལག་སྐྱེས་ཤིང་འཕེལ་བ་སོགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནི། དེ་ཉིད་ལས། དྲུག་པར་ཆུ་བ་རྩ་དང་སྤུ། །སེན་མོ་པགས་པ་མདོག་སྟོབས་འགྱུར། །394 ཞེས་མངལ་ཆགས་པའི་ཟླ་བ་དྲུག་པའི་ནང་དུ་མངལ་དུ་གནས་པ་དེའི་ལུས་ལ་ཆུ་བ་སྟེ་རྒྱུས་པ་དང༌རྩ་དང༌བ་སྤུ་དང༌སེན་མོ་དང༌པགས་པ་དང་མདོག་དང༌སྟོབས་རྣམས་སྐྱེ་བར་གསུངས།

394 གོང་མཚུངས། ཤླཽཀ ༥༦ ཤོག ༡༠༩ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༡༡ ཤོག ༢༩༩

༧ དེ་ནས་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་རྫོགས་ཤིང་འཕེལ་བ་སོགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནི། དེ་ཉིད་ལས། བདུན་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །ཡན་ལག་ཀུན་ནི་རྫོགས་པར་འགྱུར། །395 ཞེས་མངལ་ཆགས་པའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ནང་དུ་མངལ་དུ་གནས་པ་དེའི་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་གི་དབྱིབས་ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་རྫོགས་ཤིང་འཕེལ་བར་གསུངས།

395 གོང་མཚུངས། ཤླཽཀ ༥༦ ཤོག ༡༠༩ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༡༡ཤོག ༢༩༩

༨ དེ་ནས་ལུས་ཟུངས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དྭངས་མའི་བཅུད་ཕན་ཚུན་འཕོ་བ་སོགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནི། དེ་ཉིད་ལས། ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་མ་དང་བུ། །ཐང་རེ་རིམ་གྱིས་གཟི་མདངས་འཕོ། །དེ་ཡིས་དེ་གཉིས་ཞུམ་དགར་འགྱུར། །བྱིས་མདངས་མ་ལ་མི་གནས་པས། །དེ་ཚེ་བཙས་ན་མི་འཚོ་ལ། །བུད་མེད་ཐེ་ཚོམ་བཅས་སྐབས་འགྱུར།།396 ཞེས་མངལ་ཆགས་པའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པའི་ནང་དུ་སྐབས་རེར་མ་དང་མངལ་གྱི་ཕྲུ་གུ་གཉིས་ཀྱི་ལུས་ཟུངས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དྭངས་མའི་བཅུད་ཕན་ཚུན་འཕོ་ཞིང་། དེ་ཡང་བཅུད་དེ་མངལ་གྱི་ཕྲུ་གུ་ལ་འཕོས་ན་ཕྲུ་གུ་དགའ་ཞིང་ལུས་མདངས་ཅན་དུ་འགྱུར་ལ་མའི་ལུས་ཞུམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཡང་བཅུད་དེ་མ་ལ་འཕོས་ན་མ་དགའ་ཞིང་ལུས་ལ་མདངས་འབྱུང་ལ་ཕྲུ་གུའི་ལུས་ཞུམ་པར་འགྱུར་བར་བཤད། ཡང་བཅུད་མ་ལ་འཕོ་བ་དེའི་ཚེ་ཕྲུ་གུ་བཙས་ན་ཕྲུ་གུ་མི་འཚོ་ཞིང་། ཡང་ཕྲུ་གུ་ལ་བཅུད་འཕོ་བའི་ཚེ་ཕྲུ་གུ་བཙས་ན་མའི་སྲོག་འཚོ་མི་འཚོ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གནས་སུ་འགྱུར་བར་ཡང་བཤད།

396 གོང་མཚུངས། ཤླཽཀ ༦༡--༦༢ ཤོག ༡༠༩ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༡༡ ཤོག ༣༠༠

༩ དེ་ནས་ཕྲུ་གུ་བཙས་པ་སོགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནི། དེ་ཉིད་ལས། དགུ་པའི་དང་པོ་ནས་བརྩམས་ཏེ། །ས་ཕྱོགས་ཤིས་ཤིང་ཡོ་བྱད་ནི། །ཕུན་ཚོགས་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་ཞག །དེ་ནི་བཙས་ཁྱིམ་ཞུགས་པར་བྱ།།397 ཞེས་མངལ་ཆགས་པའི་ཟླ་བ་དགུ་པའི་ངོ་ཤར་བ་ནས་བཟུང་། གཟའ་སྐར་འཕྲོད་སྦྱོར་བཟང་བའི་ཞག་གམ། ཉིན་ཞིག་ལ་སྦྲུམ་མ་དེ། ས་ཕྱོགས་བཀྲ་ཤིས་པ་དང་མཐུན་རྐྱེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་ཕྲུ་གུ་བཙའ་བའི་ཁྱིམ་དུ་ཞུགས་དགོས་པ་སོགས་བཤད་དོ།།

397 གོང་མཚུངས། ཤླཽཀ ༧༡--༧༢ ཤོག ༡༠༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༡༡ཤོག ༣༠༡

མདོར་ན་སྔོན་གྱི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་ནང་པའི་གཞུང་དུ་མངལ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྐོར་ལ་བཤད་པ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་བཞུགས་པ་གོང་དུ་བཀོད་པ་ལས་རགས་ཙམ་ཤེས་ནུས་ལ། བཤད་པ་དེ་རྣམས་གང་དུ་བྱུང་བའི་གཞུང་གི་རིགས་གསུམ་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཏེ། ༡ དགའ་བོ་མངལ་གནས་ཀྱི་མདོ་ལྟ་བུ་དང་། མདོ་དེ་དག་གཞིར་བྱས་པའི་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་དང་། ༢ སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི་གཞུང་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་གཞུང་རྣམས་དང་། ༣ སྨན་གྱི་གཞུང་སློབ་དཔོན་དཔའ་བོའི་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལྟ་བུ་གོང་དུ་དྲངས་པ་བཅས་སོ། །གཞུང་དེ་དག་ཏུ་མངལ་གྱི་གནས་སྐབས་སོ་སོར་འབྱེད་ཚུལ་ཡང་ཅུང་མི་འདྲ་སྟེ། དཔེར་ན། དགའ་བོ་མངལ་གནས་ཀྱི་མདོ་ལྟ་བུར་ནི་གཙོ་བོར་བདུན་ཕྲག་རེའི་དུས་ལ་ཚད་བཟུང་སྟེ། དེ་དག་གི་གནས་སྐབས་སུ་མངལ་དུ་འགྱུར་བ་འགྲོ་ཚུལ་བཤད་ལ། དུས་འཁོར་གྱི་གཞུང་དུ་ནི་སྤྱིར་ཟླ་བ་སོ་སོར་འགྱུར་བ་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བའི་བཤད་པ་མཛད་མོད། ༡ གཙོ་བོར་ཟླ་བ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་གཉིས། ༢ གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་གཉིས། ༣ ལྔ་པ་ནས་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་བར་དང་། ༤ མཐར་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་བཅས་བཞིར་མཛད་དེ། དེ་རྣམས་རིམ་པ་བཞིན། ཉ་དང་། རུས་སྦལ། ཕག་རྒོད། མིའི་སེང་གེ་སོགས་དང་ཆོས་མཐུན་སྦྱར་ཏེ་གསུངས། སྨན་གྱི་གཞུང་དུ་ནི། གཙོ་བོར་ཟླ་བ་རེ་ལ་གནས་སྐབས་རེར་བཞག་སྟེ་དེ་དག་སོ་སོའི་སྐབས་སུ་མངལ་དུ་འགྱུར་བ་འགྲོ་ཚུལ་གསལ་བར་གསུངས་པ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་གོང་དུ་ཞིབ་ཏུ་བཀོད་པ་ལས་ཤེས་ནུས། འོན་ཀྱང་མངལ་དུ་ཐོག་མར་ཕ་མའི་ཁུ་ཁྲག་འདྲེས་པའི་དྭངས་མ་ཙམ་ཞིག་ལས་མེད་པ་དེ། རིམ་གྱིས་རྒྱས་ཏེ་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། དབང་པོ་དོད་པ་སོགས་བྱུང་བར་སྨྲ་བ་ལ་ལུགས་དེ་གསུམ་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ།།

༦ འཕྲོས་དོན་ཕྲ་བའི་ལུས་རྩ་རླུང་ཐིག་ལེའི་རྣམ་གཞག

༡) གསང་སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི་གཞུང་ལས་གསུངས་ཚུལ།

འཕགས་ཡུལ་གྱི་ནང་པའི་གསང་སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི་གཞུང་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྨན་གྱི་གཞུང་ལས་ལུས་ལ་ད་ལྟའི་ཤ་རུས་གདོས་བཅས་ཀྱི་ལུས་རགས་པ་འདི་ཙམ་མིན་པར་ཕྲ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལུས་གསུངས་ཤིང་། དེ་ལྟ་བུའི་ཕྲ་བའི་ལུས་ཀྱིས་རགས་པའི་ལུས་ལ་བྱ་བ་འཇུག་ཚུལ་དེ་གཙོ་བོར་གནས་པ་རྩ་དང་། གཡོ་བ་རླུང་། བཀོད་པ་ཐིག་ལེ་བཅས་གསུམ་གྱི་བྱེད་ལས་ཀྱི་སྟེང་ནས་བཤད་པའི་རྣམ་གཞག་འབྱུང་བ་འདིར་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་འགོད་པ་ལ། ཕྲ་བའི་ལུས་རྩ་རླུང་གི་རྣམ་གཞག་སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི་གཞུང་ནས་གསུངས་ཚུལ་ནི། སྤྱིར་ནང་པའི་གཞུང་ལས་ལུས་ལ་རགས་པ་ཕྲ་བ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་དང་གསུམ་དུ་ཡོད་པར་གསུངས་ཤིང་། ཤ་རུས་གདོས་བཅས་ཀྱི་འབྱུང་ལུས་དེ་ལུས་རགས་པ་དང་། རྩ་རླུང་ཐིག་ལེ་དང་། རྨི་ལམ་དང་བར་དོའི་ལུས་རྣམས་ཕྲ་བ་དང་། སྟོང་པ་བཞིའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་བཞོན་པར་གྱུར་པའི་རླུང་དང་། ཁྱད་པར་དུ་སྟོང་པ་བཞི་པ་འོད་གསལ་གྱི་བཞོན་པའི་རླུང་ནི་ལུས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བར་གསུངས། དེ་བཞིན་དུ་འོག་ཏུ་འཆད་འགྱུར་ལྟར་སེམས་ལའང་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་རྣམས་རགས་པ་དང་། རྩ་ཉོན་ཉེ་ཉོན་རྣམས་དང་རང་བཞིན་བརྒྱད་ཅུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་རྣམས་ཕྲ་བ་དང་། སྟོང་པ་བཞིའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་སེམས་རྣམས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཡིན་པར་གསུངས། དེ་ལྟ་བུའི་ལུས་སེམས་རགས་པ་ཚོགས་པ་དེ་ལུས་སེམས་ཐུན་མོང་བའི་གནས་ཚུལ་རགས་པ་ཞེས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་རླུང་སེམས་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་པར་གནས་པ་དེ་ལ་ལུས་སེམས་ཐུན་མོང་བའི་ཕྲ་བའི་གནས་ཚུལ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དཔེར་ན་དཔལ་ནཱ་རོ་པའི་རིམ་ལྔ་བསྡུས་པ་གསལ་བ་ལས། དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་གཉིས་ཡིན་ཏེ། །སེམས་དང་ལུས་ཀྱི་གནས་ཐབས་ལས། །རགས་དང་ཕྲ་དང་ཤིན་ཏུ་ཕྲ། །ཐུན་མོང་དབྱེར་མེད་རིམ་ཞེས་བྱ།།398 ཞེས་འབྱུང་།

398 སྡེ་དགེ བསྟན། རྒྱུད་འགྲེལ། ཞི། ཤླཽཀ ༢ ཤོག ༢༧༦ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༢༦ ཤོག ༡༧༤༧

ཕྲ་བའི་ལུས་རྩ་རླུང་ཐིག་ལེ་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་གསང་སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི་གཞུང་ལས་བྱུང་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ་ལ། ཐོག་མར་རྩའི་རྣམ་གཞག་ནི། རྩ་ཞེས་པ་རླུང་དང་ཁམས་སོགས་གནས་ཤིང་རྒྱུ་བ་དང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པའི་སྦུབས་འདབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བའི་ལུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཤིག་ལ་འཇོག རྩའི་སྒྲ་དོན་ཡང་། རང་རྒྱུད་ཀྱི་རླུང་དང་ཟུངས་ཁྲག་ཕྱི་ནང་ཀུན་ཏུ་བུ་གའི་ལམ་ནས་རྒྱུ་ཞིང་འབྲེལ་བའི་གཞིར་གྱུར་ཅིང་ལུས་ཐོག་མར་གྲུབ་ཅིང་འཕེལ་བ་དང་། བར་དུ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་ཤིང་འཚོ་བ་དང་མཐར་འཆི་བ་སོགས་ཀྱི་རྩ་བར་གྱུར་པས་ན་རྩ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་དགའ་བོ་མངལ་དུ་འཇུག་པ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། ཞག་བདུན་ཕྲག་བཅུ་བཞི་པ་ལ་མའི་མངལ་ན་གནས་པའི་ཚེ་ཡང་ལས་ཀྱི་རླུང་མངོན་པར་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐུད་པའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རླུང་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྩ་རྒྱུད་དགུ་བརྒྱ་བསྐྱེད་ནས་ལུས་ཀྱི་མདུན་དང་། རྒྱབ་དང་། གཡས་གཡོན་སྣོལ་མར་གཡོག་པར་བྱེད་དོ། །ཞག་བདུན་ཕྲག་བཅོ་ལྔ་པ་ལ་མའི་མངལ་ན་གནས་པའི་ཚེ་ཡང་ལས་ཀྱི་རླུང་མངོན་པར་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་པད་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རླུང་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྩར་རྒྱུ་བ་ཉི་ཤུ་བསྐྱེད་ནས་བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བའི་རོ་གང་ཡིན་པ་རྩ་འདིར་ཞུགས་ནས་ལུས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་དོ། །ཉི་ཤུ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་མདུན་དང་རྒྱབ་དང་། གཡས་གཡོན་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྩ་ལྔ་ལྔ་ཡོད་དེ། རྩ་འདི་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྩ་ཕྲ་མོའི་ཡན་ལག་བཞི་བཅུ་བཞི་བཅུ་ཡོད་དོ། །རྩ་དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཡན་ལག་བརྒྱ་བརྒྱ་ཡོད་དོ། །ལུས་ཀྱི་མདུན་ན་ཡོད་པ་ཉི་ཁྲི་ནི་ས་ག་ཞེས་བྱའོ། །ལུས་ཀྱི་རྒྱབ་ན་ཡོད་པ་ཉི་ཁྲི་ནི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། །ལུས་ཀྱི་གཡོན་ཕྱོགས་ན་ཡོད་པ་ཉི་ཁྲི་ནི་བརྟན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལུས་ཀྱི་གཡས་ཕྱོགས་ན་ཡོད་པ་ཉི་ཁྲི་ནི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རྩའི་ཡན་ལག་ཆེ་ཕྲ་བརྒྱད་ཁྲི་ལུས་དེ་ལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །རྩ་དེ་དག་ཀྱང་ཁ་དོག་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། མར་དང་། ཞོ་དང་། འབྲུ་མར་གྱི་ཁ་དོག་གོ །རྩ་བརྒྱད་ཁྲི་བོ་དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྩ་བ་རེ་རེ་ཡོད་དེ། རྩ་བ་རེ་རེ་ལ་ཡང་བུ་ག་སྣ་ཚོགས་ཡོད་དེ། བུ་ག་གཅིག་དང་། བུ་ག་གཉིས་ནས་བུ་ག་བདུན་གྱི་བར་དང་ལྡན་ཏེ། རེ་རེ་ཡང་སྤུའི་བུ་ག་དང་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་ཏེ་དེ་ནི་དཔེར་ན། པད་མའི་རྩ་བ་ལ་བུ་ག་མང་པོ་ཡོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ།།399 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་མདོར་ན་མདོ་དེ་ལས་ལུས་ཀྱི་གཡས་གཡོན་རྒྱབ་མདུན་གཉིས་ཏེ་བཞི་པོ་རེ་རེ་ལ་རྩ་ཉི་ཁྲི་ཉི་ཁྲི་སྟེ། བསྡོམས་པས་ལུས་ལ་རྩ་བརྒྱད་ཁྲི་ཡོད་པར་གསུངས་སོ།།

399 སྡེ་དགེ བཀའ། དཀོན་བརྩེགས། ག བམ་པོ་དང་པོ། ཤོག ༢༤༡ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༤༡ ཤོག ༧༤༡

གསང་སྔགས་བླ་མེད་སྤྱིའི་ལུགས་ལྟར་ན། ལུས་ལ་རྩ་བདུན་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་ཡོད་པར་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་ལུས་ཀྱི་སྙིང་གར་ཐོག་མར་ཆགས་པའི་རྩ་གསུམ་ནི། སྙིང་གའི་ཐད་ཀྱི་རོ་མའམ་ར་ས་ན་དང་། རྐྱང་མའམ་ལཱ་ལ་ན། དབུ་མའམ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་གསུམ་མོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དཔལ་བདེ་མཆོག་སྡོམ་པ་འབྱུང་པའི་རྒྱུད་ལས། ལ་ལ་ནཱ་ལ་སོགས་པའི་རྩ། །རྩ་རྣམས་ཀུན་གྱི་གཙོ་བོ་སྟེ། །400 ཞེས་དང་། བཤད་རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་འཕྲེང་བ་ལས། ལ་ལ་ནཱ་དང་ར་ས་ནཱ། །ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་ཞེས་བྱའི་མིང་། །401 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།།

400 སྡེ་དགེ བཀའ། རྒྱུད། ཁ། རིམ་པར་ཕྱེ་བ་བདུན་པ། ཤླཽཀ ༢༠ ཤོག ༢༧༣ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༨ ཤོག ༧༩༣

401 སྡེ་དགེ བཀའ། རྒྱུད། ཅ། ལེའུ་སུམ་ཅུ་པ། ཤླཽཀ ༩ ཤོག ༢༤༢ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༡ ཤོག ༨༣༣

སྙིང་གར་ཐོག་མར་ཆགས་པའི་རྩ་ལྔ་ནི། སྔ་མ་གསུམ་གྱི་སྟེང་དུ་སྙིང་གའི་ཤར་གྱི་སུམ་སྐོར་མ་དང་། ལྷོའི་འདོད་མ་སྟེ་གཉིས་བསྣན་པས་ལྔ་ཡིན་ལ། ལྔ་པོ་དེ་དག་དུས་མཉམ་དུ་ཆགས་སོ། །དེ་ནས་ནུབ་ཀྱི་ཁྱིམ་མ་དང་། བྱང་གི་གཏུམ་མོ། དབུ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གཤིབས་པའི་བདུད་བྲལ་མ་སྟེ་གསུམ་པོ་དེ་དག་དུས་མཉམ་དུ་ཆགས་ལ། སྔ་མ་ལྔའི་སྟེང་དུ་དེ་གསུམ་བསྣན་པས་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ལ་སྙིང་གར་ཐོག་མར་ཆགས་པའི་རྩ་བརྒྱད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་བཤད་རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་འཕྲེང་བ་ལས། དེ་རྣམས་སྤྲོས་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིས། །རེ་རེའི་རིམ་གྱིས་ཐུན་བརྒྱད་བརྒྱད། །402 ཅེས་སོ།།

402 གོང་མཚུངས། ཤླཽཀ ༡༠ ཤོག ༢༤༢ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༡ ཤོག ༨༣༣

ཤར་གྱི་སུམ་སྐོར་མ། ལྷོའི་འདོད་མ། ནུབ་ཀྱི་ཁྱིམ་མ། བྱང་གི་གཏུམ་མོ་བཞིའི་སྟེང་དུ་སུམ་སྐོར་མ་ལས་གྱེས་པའི་ཤར་ལྷོ་དང་། འདོད་མ་ལས་གྱེས་པའི་ལྷོ་ནུབ་དང་། ཁྱིམ་མ་ལས་གྱེས་པའི་ནུབ་བྱང་དང་། གཏུམ་མོ་ལས་གྱེས་པའི་བྱང་ཤར་གྱི་རྩ་འདབ་སྟེ་དེ་བརྒྱད་ལ་སྙིང་གའི་རྩ་འདབ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ། དེ་ལྟར་ན་སྙིང་གའི་རྩ་འདབ་བརྒྱད་དང་སྙིང་གར་ཐོག་མར་ཆགས་པའི་རྩ་བརྒྱད་གཉིས་དོན་མི་གཅིག་གོ།

ཤར་གྱི་སུམ་སྐོར་མ་སོགས་རྩ་འདབ་བརྒྱད་ལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱིས་དབྱེ་བས་རྩ་ཉེར་བཞི་ལ་གནས་ཉེར་བཞིའི་རྩ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུད་ལས། ལུས་ཀྱི་སྙིང་གི་ནང་དུ་ནི། །རྩ་ལྔ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་གནས།།སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། །ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཉེ་བར་བརྗོད།།403 ཅེས་གསུངས།

403 སྡེ་དགེ བཀའ། རྒྱུད། ག བརྟག་པ་དྲུག་པའི་རབ་བྱེད་གཉིས་པ། ཤླཽཀ ༡༤--༡༥ ཤོག ༡༡༢ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༣༠༥

གནས་ཉེར་བཞིའི་རྩའི་སྟེང་དུ་སྙིང་གར་ཐོག་མར་ཆགས་པའི་རྩ་བརྒྱད་བསྣན་པས་བྱང་སེམས་འབབ་པའི་རྩ་སོ་གཉིས། གནས་ཉེར་བཞིའི་རྩ་རེ་རེ་ལས་གསུམ་གསུམ་གྱེས་པས་རྩ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དེ་རེ་རེ་ལས་སྟོང་སྟོང་གྱེས་པས་རྩ་བདུན་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་ཡིན་ལ། དེ་ཐམས་ཅད་བསྡུ་ན་རོ་རྐྱང་དབུ་མ་གསུམ་དུ་འདུའོ། །དེ་ཡང་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་ལས། “བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རྩ་རྣམས་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་འབབ་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གནས་སུ་འཛག་པའོ། །404ཞེས་དང་། དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་བཤད་རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་འཕྲེང་བ་ལས། རིམ་གྱིས་གྲངས་ནི་བདུན་ཅུ་གཉིས། །405 ཞེས་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། སླར་ཡང་དེ་སྤྲོ་སྦྱོར་བ་ཡིས། །རེ་རེའང་སྟོང་སྟོང་དབྱེ་བ་ཡི། །རྟག་ཏུ་གྲངས་ཉིད་འགྱུར་བ་ནི། །སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། །406 ཞེས་གསུངས།

404 སྡེ་དགེ བཀའ། རྒྱུད། ང་། ལེའུ་དང་པོ། ཤོག ༢ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༠ ཤོག ༤

405 སྡེ་དགེ བཀའ། རྒྱུད། ཅ། ལེའུ་སུམ་ཅུ་པ། ཤླཽཀ ༡༡ ཤོག ༢༤༢ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༡ ཤོག ༨༣༤

406 གོང་མཚུངས། ཤླཽཀ ༡༡--༡༢ ཤོག ༢༤༢ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༡ ཤོག ༨༣༤

རྩའི་གཙོ་བོ་དོན་གཉིས་པོ་རེ་རེ་ལ་འཁོར་སྟོང་ཕྲག་རེ་རེར་གྱེས་པ་རྣམས་སྟོང་ཕྲག་ཉེར་བཞི་པ་ཚན་པ་གསུམ་དུ་འདུ་ལ། དེའང་ཁུ་བ་འབབ་པ་ཉེར་བཞི། ཁྲག་འབབ་པ་ཉེར་བཞི། རླུང་འབབ་པ་ཉེར་བཞིར་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་བཤད་རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་འཕྲེང་བ་ལས། སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ནི། །རྩ་ནི་རྟག་ཏུ་རྨད་བྱུང་བ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་འབབ་པར་ཤེས། །བདེ་བ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་འཕེལ། །རྟག་ཏུ་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་རྩ། །སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ནི། །ཁྲག་འབབ་པར་ནི་ཤེས་པར་བྱ། །ཉི་མ་འཕོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན། །རྟག་ཏུ་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་རྩ། །སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ནི། །རླུང་རྒྱུ་བར་ནི་ཤེས་པར་བྱ། །407 ཞེས་སོ།།

407 གོང་མཚུངས། ཤླཽཀ ༢--༤ ཤོག ༢༤༢ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༡ ཤོག ༨༣༣

རྩ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་བྱང་སེམས་དཀར་པོ་ཤས་ཆེར་འབབ་པའི་རྩ་རྣམས་ལ་སྐུའི་རྩ་དང་། དམར་པོ་ཤས་ཆེར་འབབ་པའི་རྩ་རྣམས་ལ་གསུང་གི་རྩ་དང་། རླུང་ཤས་ཆེར་འབབ་པའི་རྩ་རྣམས་ལ་ཐུགས་ཀྱི་རྩ་ཞེས་བྱ་ཞིང་རྩ་གཞན་རྣམས་དེ་དག་ཏུ་འདུ་བར་བཤད་དོ།།

རྩའི་གཙོ་བོ་ཡང་། དཔལ་བདེ་མཆོག་སྡོམ་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུད་ལས། ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་རྩ། །སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་འགྱུར། །རྩ་རྣམས་དང་ནི་ཉེ་བའི་རྩ། །དེ་དག་གནས་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། །བརྒྱ་ལས་ཉི་ཤུ་ལྷག་པའི་རྩ། །གཙོ་བོ་ཞེས་ནི་བྱ་བར་བརྗོད།།408 ཅེས་དང་། དཔལ་མཁའ་འགྲོ་རྒྱ་མཚོའི་རྒྱུད་ལས། འཁོར་ལོ་བཞི་ཡི་པདྨོ་རུ། །རྩ་ནི་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་འོ།།409 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་སྤྱི་བོ་མགྲིན་པ་སྙིང་ག་ལྟེ་བའི་རྩ་འདབ་རྣམས་སོ། །དེ་ཡང་སྤྱི་བོའི་རྩ་འཁོར་བདེ་ཆེན་གྱི་འཁོར་ལོ་ལ་རྩ་འདབ་སོ་གཉིས། མགྲིན་པ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་རྩ་འདབ་བཅུ་དྲུག སྙིང་ག་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་རྩ་འདབ་བརྒྱད། ལྟེ་བ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ལ་རྩ་འདབ་རེ་བཞི་རྣམས་བསྡོམས་པས་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུའོ། །དེ་དག་གིས་རླུང་དང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པས་རྩའི་གཙོ་བོར་བཤད་ལ། དེ་ལས་ཀྱང་བསྡུས་ན། སོ་དང་སེན་མོ་བསྐྱེད་པ་སོགས་ཁམས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པས་ཡུལ་སོ་གཉིས་ཀྱི་རྩ་རྣམས་གཙོ་བོ་དང་། དེ་ལས་ཀྱང་བསྡུས་པའི་གནས་ཉེར་བཞིའི་རྩ་རྣམས་གཙོ་བོ་དང་། ཡང་དེ་ལས་ཀྱང་བསྡུས་ན། རོ་རྐྱང་གི་རླུང་དབུ་མར་ཞུགས་གནས་ཐིམ་གསུམ་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འོད་གསལ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་བདེ་ཆེན་འཆར་བས་རོ་རྐྱང་དབུ་མ་གསུམ་གཙོ་བོ་དང་། དེ་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་ཀྱང་དབུ་མ་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །དབུ་མ་ལའང་གཞི་དུས་སུ་རྣམ་ཤེས་འཇུག་གནས་འཕོ་གསུམ་བྱེད་པའི་གཞི་དང་འོད་གསལ་རྫོགས་པར་འཆར་བའི་གནས་ཡིན་པས་སྙིང་གའི་ཐད་ཀྱི་དབུ་མ་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ།།

408 སྡེ་དགེ བཀའ། རྒྱུད། ཁ། རིམ་པར་ཕྱེ་བ་བདུན་པ། ཤླཽཀ ༡--༢ ཤོག ༢༧༢ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༨ ཤོག ༧༩༢

409 སྡེ་དགེ བཀའ། རྒྱུད། ཁ། ལེའུ་ལྔ་པ། ཤླཽཀ ༢ ཤོག ༡༥༣ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༨ ཤོག ༤༤༣

རྩ་འཁོར་བཤད་པ་ལ། སྤྱི་བོའི་རྩ་འཁོར་བདེ་ཆེན་གྱི་འཁོར་ལོ་ནི། ཀླད་རྒྱ་དང་ཐོད་པའི་བར་ཙམ་གྱི་དབུ་མ་ལ་རོ་རྐྱང་གཉིས་ཀྱིས་ལུ་གུ་རྒྱུད་དུ་དཀྲིས་པའི་མཚམས་ནས་གྱེས་པའི་རྩ་འདབ་བཞི། དེ་ལས་བརྒྱད། དེ་ལས་བཅུ་དྲུག དེ་ལས་གྱེས་པའི་རྩ་འདབ་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་སོ། །དེ་དག་གི་ཁ་དོག་ནི་སྣ་ཚོགས་པ། སྦོམ་ཕྲ་འཇག་མ་སྦོམ་ཤོས་ཙམ། དེའི་ལྟེ་བ་གྲུ་གསུམ་པ། དབྱིབས་གདུགས་ཕུབ་པ་ལྟ་བུའོ། །བདེ་ཆེན་གྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་སྐྱེ་བའི་རྟེན་ཀུནྡ་ལྟ་བུའི་བྱང་སེམས་དཀར་པོ་སྤྱི་བོའི་རྩ་འཁོར་དེར་གནས་པས་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད།

མགྲིན་པའི་རྩ་འཁོར་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ནི། མགྲིན་པར་ཨོལ་མདུད་ཀྱི་ཐད་ཙམ་དུ་རོ་རྐྱང་གཉིས་ཀྱིས་དབུ་མ་ལ་མདུད་མཚམས་ནས་གྱེས་པའི་རྩ་འདབ་བཞི། དེ་ལས་བརྒྱད། དེ་ལས་གྱེས་པའི་རྩ་འདབ་བཅུ་དྲུག་གོ །དེ་དག་གི་ཁ་དོག་དམར་པོ། རྩ་འཁོར་དེའི་ལྟེ་བ་ཟླུམ་པོ། དབྱིབས་གདུགས་མགོ་མཇུག་བཟློག་པ་ལྟ་བུའོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི་རོ་དྲུག་ལ་ལོངས་སྤྱོད་བྱེད་མགྲིན་པའི་རྩ་འཁོར་དེ་ཡིན་པས་ན་དེ་ལྟར་བརྗོད།

སྙིང་གའི་རྩ་འཁོར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ནི། ནུ་མ་གཉིས་ཀྱི་བར་དབུས་ཐད་དུ་རོ་རྐྱང་གཉིས་ཀྱིས་དབུ་མ་ལ་སུམ་དཀྲིས་བྱས་པའི་མཚམས་ནས་གྱེས་པའི་རྩ་འདབ་བཞི། དེ་ལས་གྱེས་པའི་རྩ་འདབ་བརྒྱད་དོ། །དེ་དག་གི་ཁ་དོག་དཀར་པོ། རྩ་འཁོར་དེའི་ལྟེ་བ་ཟླུམ་པོ། དབྱིབས་གདུགས་ཕུབ་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་རླུང་སེམས་ཀྱི་རྟེན་མི་ཤིགས་པའི་ཐིག་ལེ་སྙིང་གའི་རྩ་འཁོར་དེར་གནས་པས་དེ་ལྟར་བརྗོད།

ལྟེ་བའི་རྩ་འཁོར་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ནི། ལྟེ་བའི་བུ་གའི་ཐད་དུ་རོ་རྐྱང་གཉིས་ཀྱིས་དབུ་མ་ལ་དཀྲིས་པའི་མཚམས་ནས་གྱེས་པའི་རྩ་འདབ་བཞི། དེ་ལས་བརྒྱད། དེ་ལས་བཅུ་དྲུག །དེ་ལས་སོ་གཉིས། དེ་ལས་གྱེས་པའི་རྩ་འདབ་རེ་བཞིའོ། །དེ་དག་གི་ཁ་དོག་ནི་སྣ་ཚོགས་པ། རྩ་འཁོར་དེའི་ལྟེ་བ་གྲུ་གསུམ་པ། དབྱིབས་གདུགས་མགོ་མཇུག་བཟློག་པ་ལྟ་བུའོ། །སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྤྲུལ་པའམ་སྐྱེད་པའི་གཞི་གཏུམ་མོའི་མེ་གཙོ་བོར་ལྟེ་བའི་རྩ་འཁོར་དེར་གནས་པས་དེ་ལྟར་བརྗོད།

གསང་བའི་རྩ་འཁོར་བདེ་སྐྱོང་གི་འཁོར་ལོ་ནི། འདོམས་ཀྱི་སྤུ་དཀར་ནག་གི་མཚམས་ཀྱི་ཐད་དུ་དབུ་མ་ལ་རོ་རྐྱང་གིས་མདུད་མཚམས་ནས་གྱེས་པའི་རྩ་འདབ་བཞི། དེ་ལས་བརྒྱད། དེའི་ཕྱོགས་བཞིའི་ཆ་རེ་རེ་ལ་ལྔ་ལྔ་སྟེ་ཉི་ཤུ། ཕྱོགས་བཞིའི་མཚམས་ཀྱི་བཞི། གྱེས་གཞིའི་བརྒྱད་དེ་སོ་གཉིས་སོ། །དེ་དག་གི་ཁ་དོག་དམར་པོ། རྩ་འཁོར་དེའི་ལྟེ་བ་གྲུ་གསུམ་པ། དབྱིབས་གདུགས་ཕུབ་པ་ལྟ་བུའོ། །བདེ་སྐྱོང་གི་འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི་ལུགས་འབྱུང་ལུགས་ལྡོག་གི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་བདེ་བ་གཙོ་བོར་གསང་གནས་ཀྱི་རྩ་འཁོར་དེ་ནས་སྐྱོང་བས་དེ་ལྟར་བརྗོད་དོ།།

ཡང་རྩ་འཁོར་ཆེ་བ་ལྔ་དང་ཆུང་བ་གསུམ་སྟེ་བརྒྱད་ཅེས་པ་ནི། སྤྱི་བོའི་རྩ་འཁོར་སོགས་ལྔའི་སྟེང་དུ་སྨིན་མའི་དབུས་ཀྱི་རླུང་འཁོར་རྩ་འདབ་དྲུག་པ། མགྲིན་སྙིང་གཉིས་ཀྱི་བར་གྱི་མེ་འཁོར་རྩ་འདབ་གསུམ་པ། ནོར་བུའི་དབུས་ཀྱི་རྩ་འཁོར་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་རྣམས་བསྣན་པས་བརྒྱད་དོ། །རྩ་འདབ་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་དབུ་མ་ལ་ཟུག་ཅིང་དེ་ཡང་རོ་རྐྱང་གཉིས་ཀྱི་ཐད་ཀྱི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རོ་རྐྱང་གཉིས་ལ་ཐལ་བྱུང་དུ་ཕུག་སྟེ་དབུ་མ་ལ་ཟུག་པར་བཤད་དོ།།

རྩ་དེ་རྣམས་སུ་རླུང་དང་བྱང་སེམས་འབབ་ཚུལ་ནི། རོ་མའི་ནང་ནས་མེའི་རླུང་རྒྱུ་ཞིང་ཁྲག་འབབ། རྐྱང་མའི་ནང་ནས་རླུང་གི་རླུང་རྒྱུ་ཞིང་ཁུ་བ་འབབ། ས་རླུང་དང་ཆུ་རླུང་གཉིས་རོ་རྐྱང་གཉིས་ཀ་ནས་རྒྱུ་ཞིང་འབབ་པ་ཡིན། གཞིའི་དུས་སུ་འཆི་བའི་སྐབས་ཁོ་ནར་ལས་དབང་གིས་སྙིང་གའི་མདུད་པ་གྲོལ་ནས་རྩ་དབུ་མར་རླུང་རྒྱུ་བ་མ་གཏོགས། ལམ་མ་བསྒོམས་པར་སྙིང་གའི་མདུད་པ་འགྲོལ་བའི་སྐབས་མེད་དོ། །རོ་རྐྱང་གཉིས་ཀྱིས་རྩ་དབུ་མ་ལ་ལུ་གུ་རྒྱུད་དུ་འཁྱུད་པའི་མདུད་པ་ཤིན་ཏུ་དབྱེ་དཀའ་བར་དཀྲིས་པའི་ཚུལ་ནི། སྙིང་གའི་ཐད་དུ་དབུ་མ་ལ་རོ་མས་གཡས་ནས་གཡས་སྐོར་དུ་ལན་གསུམ་དང་། རྐྱང་མས་གཡོན་ནས་གཡོན་སྐོར་དུ་ལན་གསུམ་དུ་མདུད་པས་དཀྲིས་ཤིང་། གཞན་གསང་གནས་ལྟེ་བ་མགྲིན་པ་སྤྱི་བོ་རྣམས་སུ་མདུད་པ་རེ་རེ་ཡོད་དོ། །དེ་ཡང་བཤད་རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་འཕྲེང་བ་ལས། དེ་ཡང་དབྱེ་བར་དཀའ་བ་ཡི། །དབུས་སུ་མདུད་པ་གསུམ་གྱིས་དཀྲིས།།410 ཞེས་གསུངས། རོ་རྐྱང་གཉིས་ཀ་ལ་སྟེང་འོག་གི་བུག་པའི་སྒོ་གཉིས་གཉིས་ཡོད་པར་འདྲ་ཡང་རྐྱང་མ་ཁ་ཐུར་དང་རོ་མ་ཁ་གྱེན་ལྟར་བཤད་པ་ནི་ཁུ་ཁྲག་འཕེན་འཛིན་བྱེད་མི་བྱེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ། །རྩ་ཉེར་བཞི་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་བྱང་སེམས་དཀར་པོ་ཤས་ཆེར་འབབ་པའི་རྩ་རྣམས་ལ་སྐུའི་རྩའམ་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་རྩ་ཞེས་བྱ་ལ། དམར་པོ་ཤས་ཆེར་འབབ་པའི་རྩ་རྣམས་ལ་གསུང་གི་རྩའམ་རྡུལ་གྱི་རྩ་ཞེས་དང་། རླུང་ཤས་ཆེར་འབབ་པའི་རྩ་རྣམས་ལ་ཐུགས་ཀྱི་རྩའམ་མུན་པའི་རྩ་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱོགས་བཞིའི་རྩ་འདབ་བཞི་ལས་འབྱུང་བ་བཞིའི་རླུང་རྒྱུ་ཞིང་། མཚམས་བཞིའི་རྩ་འདབ་བཞིའི་ནང་ནས་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་རྣམས་འབབ་པས་མཆོད་པའི་རྩའམ་ཡུལ་ལྔ་འབབ་པའི་རྩ་ཞེས་བྱ་ལ། རྩ་འདབ་བརྒྱད་པོ་དེ་ལས་བཤང་བ་དང་གཅི་བ་ཁུ་བ་ཁྲག་བད་ཀན་ཏེ་བདུད་རྩི་ལྔ་འབབ་པར་གསུངས་སོ།།

410 སྡེ་དགེ བཀའ། རྒྱུད། ཅ། ལེའུ་དྲུག་པ། ཤླཽཀ ༡༠ ཤོག ༢༡༦ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༡ ཤོག ༧༧༢

སྙིང་གར་ཐོག་མར་ཆགས་པའི་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ཚན་གྱི་བདུད་བྲལ་མ་ལ་འགོག་པའི་རྩའམ་དུས་ཀྱི་རྩ་ཞེས་བྱ། དེ་ཡང་གཞི་ལ་འཆི་དུས་མ་གཏོགས་རྩ་དེའི་ནང་ནས་རླུང་དང་བྱང་སེམས་མི་འབབ་པར་མ་ཟད་རྩ་གཞན་གྱི་ནང་ནས་ཀྱང་རླུང་དང་བྱང་སེམས་འབབ་པ་ལ་གེགས་བྱེད་ཅིང་འཆི་བའི་དུས་སུ་དེའི་ནང་ནས་རླུང་དང་བྱང་སེམས་འབབ་པས་འགོག་པའི་རྩའམ་དུས་ཀྱི་རྩ་ཞེས་བྱའོ།།

རྩའི་ཆགས་རིམ་ནི། ཐོག་མར་ཕ་མའི་ཁུ་ཁྲག་དཀར་དམར་གཉིས་ཀྱི་དབུས་སུ་རྣམ་ཤེས་ཞུགས་རྗེས་ཞོའི་སྤྲིས་མ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཆགས་ཤིང་། དེ་ལས་རིམ་གྱིས་སྙིང་གའི་ཐད་ཀྱི་རོ་རྐྱང་དབུ་མ་གསུམ་དང་། སྙིང་གའི་རྩ་འདབ་བརྒྱད་ཀྱི་སུམ་སྐོར་མ་དང་འདོད་མ་གཉིས་ཏེ་ལྔ་པོ་དེ་དག་དུས་མཉམ་དུ་ཆགས། དེའི་རྗེས་སུ་ཁྱིམ་མ་དང་གཏུམ་མོ་བདུད་བྲལ་མ་གསུམ་ཆགས། དེའི་རྗེས་སུ་སྙིང་གའི་རྩ་འཁོར་གྱི་མཚམས་བཞིའི་རྩ་འདབ་བཞི་ཆགས། དེའི་རྗེས་སུ་སྙིང་གའི་རྩ་འདབ་བརྒྱད་ལས་གསུམ་གསུམ་གྱེས་པའི་གནས་ཉེར་བཞིའི་རྩ་དང་རྩ་འཁོར་གཞན་རྣམས་དང་། གནས་ཉེར་བཞིའི་རྩ་ཉེར་བཞི་ལས་གྱེས་པའི་རྩ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་དེ་དག་ལས་གྱེས་པའི་རྩ་བདུན་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་རྣམས་རིམ་གྱིས་ཆགས་སོ།།

དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་ལྟར་ན་ལྟེ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱི་རྩ་རོ་མ་དང་རྐྱང་མ་དབུ་མ་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་རྩ་རོ་མ་ལ་ཉི་མའི་རྩ་དང་། དམར་སེར། ར་ས་ནཱ། ཉི་མའི་ལམ་ཞེས་དང་། རྩ་རྐྱང་མ་ལ་ཟླ་བའི་རྩ་དང་། ཨི་ག་ས། ལ་ལ་ནཱ། ཟླ་བའི་ལམ་ཞེས་དང་། རྩ་དབུ་མའི་མིང་ལ་སྒྲ་གཅན་གྱི་རྩ་དང་། མཆོག་གི་རྩ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ལྟེ་བ་མན་ཆད་ཀྱི་རྩ་རོ་མ་དང་རྐྱང་མ་དབུ་མ་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་རོ་མའི་རྩ་རྒྱུན་ལ་གཅི་བའི་རྩ་དང་། རྐྱང་མའི་རྩ་རྒྱུན་ལ་བཤང་བའི་རྩ་དང་། དབུ་མའི་རྩ་རྒྱུན་ལ་དུང་ཅན་མ་དང་། དུས་མེའི་རྩ། ཁུ་བ་འབབ་པའི་རྩ། མཆོག་གི་རྩ་ཞེས་བྱའོ། །རྩ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་ལ་རོ་རྐྱང་གིས་འཁྱུད་པའི་གནས་ན་ཡོད་པའི་རྩ་འཁོར་ཆེ་བ་དྲུག་ནི། གསང་གནས་ཀྱི་རྩ་འཁོར་རྩ་འདབ་སོ་གཉིས་པ་དང་། ལྟེ་བའི་རྩ་འཁོར་རྩ་འདབ་རེ་བཞི་པ། སྙིང་གའི་རྩ་འཁོར་རྩ་འདབ་བརྒྱད་པ། མགྲིན་པའི་རྩ་འཁོར་རྩ་འདབ་སོ་གཉིས་པ། དཔྲལ་བའི་རྩ་འཁོར་རྩ་འདབ་བཅུ་དྲུག་པ། གཙུག་ཏོར་གྱི་རྩ་འཁོར་རྩ་འདབ་བཞི་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ཡང་རིགས་ལྡན་པདྨ་དཀར་པོའི་འགྲེལ་ཆེན་དྲི་མེད་འོད་ལས། “གཙུག་ཏོར་ལ་ཐུན་མཚམས་བཞིའི་དབྱེ་བས་དེ་ཉིད་བཞིའི་མིང་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །ཞེས་པ་ནས། གསང་བར་འདབ་མ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པ་སྟེ།”411 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།།

411 སྡེ་དགེ བསྟན། རྒྱུད་འགྲེལ། ཐ། ནང་ལེའི་མདོར་བསྡུས་གཉིས་པ། ཤོག ༢༣༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦ ཤོག ༥༦༥

རྩ་དེ་དག་གི་ནང་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་གི་རྣམ་གཞག་ནི་གཙོ་བོར་གསང་སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི་གཞུང་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་འགྲེལ་པ་དང་བཅས་པ་ལས་རྒྱས་པར་གསུངས་ལ། དེ་དག་ཏུ་རླུང་གི་དབྱེ་བ་འཆད་པ་ན། སྲོག་འཛིན། ཐུར་སེལ། གྱེན་རྒྱུ། ཁྱབ་བྱེད། མཉམ་གནས་ཏེ་རྩ་བའི་རླུང་ལྔ་དང་། རྒྱུ་བ། རྣམ་པར་རྒྱུ་བ། ཡང་དག་པར་རྒྱུ་བ། རབ་ཏུ་རྒྱུ་བ། ངེས་པར་རྒྱུ་བ་སྟེ་ཡན་ལག་གི་རླུང་ལྔ་བཅས་བཅུར་གསུངས། དེ་ཡང་གསང་བ་འདུས་པའི་བཤད་རྒྱུད་དགོངས་པ་ལུང་སྟོན་ལས། སྲོག་དང་གྱེན་རྒྱུ་ཐུར་སེལ་དང་། །མཉམ་གནས་ཁྱབ་བྱེད་ཅེས་བྱ་དང་། །ཀླུ་དང་རུས་སྦལ་རྩངས་པ་དང་། །ལྷ་སྦྱིན་གཞུ་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ།།412 ཞེས་དང་། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་རིམ་ལྔ་ལས་ཀྱང་། འདི་ནི་རྣམ་ཤེས་བཞོན་པ་སྟེ། །ལྔ་ཡི་བདག་ཉིད་བཅུ་མིང་ཅན། །413 ཞེས་གསུངས། དེ་ཡང་རྣམ་ཤེས་བཞོན་པ་ཞེས་པ་ནི་རླུང་ངོ་། །རྡོ་རྗེ་འཕྲེང་བ་ལས། ཉིན་དང་མཚན་མོ་རྟག་ཏུ་ནི། །བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ལྷག་གསལ་བར་ཡང་།།414 ཞེས་སོགས་ཀྱིས་གཟུང་བའི་རླུང་ང་བཞི་དང་འཛིན་པའི་རླུང་ང་བཞི་སྟེ་རླུང་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་གསུངས་པ་ཡང་རྩ་བ་དང་ཡན་ལག་གི་རླུང་བཅུ་པོ་འདིའི་ནང་དུ་འདུའོ།།

412 སྡེ་དགེ བཀའ། རྒྱུད། ཅ། ལེའུ་དང་པོ། ཤླཽཀ ༢༧--༢༨ ཤོག ༡༥༨ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༡ ཤོག ༦༡༤

413 སྡེ་དགེ བསྟན། རྒྱུད་འགྲེལ། ངི་། རིམ་པ་དང་པོ། ཤླཽཀ ༡༢ ཤོག ༤༥ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༨ ཤོག ༡༢༩

414 སྡེ་དགེ བཀའ། རྒྱུད། ཅ། ལེའུ་གསུམ་པ། ཤླཽཀ ༨ ཤོག ༢༡༣ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༡ ཤོག ༧༦༥

མངལ་དུ་ཐོག་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་བ་ན་སྲོག་འཛིན་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་རང་ཆས་སུ་ཡོད་ལ། དེ་ནས་ཟླ་བ་དང་པོ་ལ་སྲོག་འཛིན་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ལས་སྲོག་འཛིན་རགས་པ་སྐྱེ། ཟླ་བ་གཉིས་པ་ལ་སྲོག་འཛིན་རགས་པ་ལས་ཐུར་སེལ་དང་། ཟླ་བ་གསུམ་པར་ཐུར་སེལ་རགས་པ་ལས་མཉམ་གནས་དང་། ཟླ་བ་བཞི་པར་མཉམ་གནས་རགས་པ་ལས་གྱེན་རྒྱུ་དང་། ཟླ་བ་ལྔ་པར་གྱེན་རྒྱུ་རགས་པ་ལས་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་སྐྱེ་བ་དང་། ཟླ་བ་དྲུག་པར་ཁྱབ་བྱེད་ལས་རྒྱུ་བ། ཟླ་བ་བདུན་པར་རྒྱུ་བ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱུ་བ། ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རྣམ་པར་རྒྱུ་བ་ལས་ཡང་དག་པར་རྒྱུ་བ། ཟླ་བ་དགུ་པར་ཡང་དག་པར་རྒྱུ་བ་ལས་རབ་ཏུ་རྒྱུ་བ། ཟླ་བ་བཅུ་པར་རབ་ཏུ་རྒྱུ་བ་ལས་ངེས་པར་རྒྱུ་བ་སྐྱེའོ། །མངལ་ན་གནས་པའི་སྐབས་སུ་རླུང་རྣམས་སྐྱེས་མོད་ཀྱང་འབྱུང་འཇུག་མི་བྱེད་ལ་བཙས་མ་ཐག་པ་ནས་སྣ་སྒོ་སོགས་ལས་འབྱུང་འཇུག་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།

རླུང་དེ་དག་གང་དུ་གནས་པའི་ཚུལ་དང་བྱེད་ལས་ནི། སྲོག་འཛིན་སྙིང་ག ཐུར་སེལ་གསང་གནས། གྱེན་རྒྱུ་མགྲིན་པ། མཉམ་གནས་ལྟེ་བ། ཁྱབ་བྱེད་ལུས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པར་གནས། བྱེད་ལས་ནི། སྲོག་འཛིན་གྱིས་རླུང་གཞན་རྣམས་དབང་པོའི་སྒོར་འདྲེན་ཞིང་ཚེ་བསྲིང་བའི་བྱ་བ་སོགས་བྱེད། ཐུར་སེལ་གྱིས་དྲི་ཆུ་དང་རླུང་དང་བཤང་བ་དང་ཁུ་བ་སོགས་འོག་གི་ཕྱོགས་སུ་འདྲེན་པར་བྱེད། གྱེན་རྒྱུས་རླུང་སྟོད་དུ་འདྲེན་ཞིང་ཟས་ཟ་བ་དང་ངག་སྨྲ་བ་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད། མཉམ་གནས་ཀྱིས་ཟས་སྐོམ་གྱི་དྭངས་སྙིགས་འབྱེད་ཅིང་དྭངས་མ་རྣམས་ལུས་ལ་འདྲེན་པའི་བྱ་བ་བྱེད། ཁྱབ་བྱེད་ཀྱིས་ལུས་གཡོ་འགུལ་འགྲོ་འོང་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཡང་འཕགས་པ་ལྷའི་སྤྱོད་པ་བསྡུས་པའི་སྒྲོན་མ་ལས། “དེ་ལ་སྲོག་ལ་སོགས་པའི་རླུང་ལྔ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཕུང་པོའི་བྱ་བ་རྣམས་བྱེད་དོ། །”415 ཞེས་གསུངས།

415 སྡེ་དགེ བསྟན། རྒྱུད་འགྲེལ། ངི་། ལེའུ་གཉིས་པ། ཤོག ༦༤ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༨ ཤོག ༡༨༠

ཡན་ལག་གི་རླུང་ལྔ་པོའི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཤས་ཆེར་སྲོག་འཛིན་གྱི་ཡན་ལག་ཡིན་པས་འདི་རྣམས་འཆར་བ་དང་ནུབ་པ་གཉིས་ཀ་གཙོ་བོའི་གནས་ནི་སྙིང་ག་ཡིན་ཞིང་། སྙིང་གའི་རྩ་འདབ་བརྒྱུད་དེ། རྒྱུ་བ་ནི་མིག་དང་། རྣམ་པར་རྒྱུ་བ་རྣ་བ། ཡང་དག་པར་རྒྱུ་བ་སྣ། རབ་ཏུ་རྒྱུ་བ་ལྕེ། ངེས་པར་རྒྱུ་བ་ལུས་ལ་ཁྱབ་པར་རྒྱུ་ཞིང་ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྒྱུ་བས་མིག་ཤེས་ཀྱིས་གཟུགས་མཐོང་བའི་བྱ་བ་བྱེད། རྣམ་པར་རྒྱུ་བས་རྣ་བས་སྒྲ་ཐོས་པའི་བྱ་བ་བྱེད། ཡང་དག་པར་རྒྱུ་བས་སྣ་ཤེས་ཀྱིས་དྲི་ཚོར་བའི་བྱ་བ་བྱེད། རབ་ཏུ་རྒྱུ་བས་ལྕེ་ཤེས་ཀྱིས་རོ་མྱོང་བའི་བྱ་བ་བྱེད། ངེས་པར་རྒྱུ་བས་ལུས་ཤེས་ཀྱིས་རེག་བྱ་འཛིན་པའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །དེ་ནི་སྤྱོད་པ་བསྡུས་པའི་སྒྲོན་མ་ལས། “ལྡང་ཞིང་རྒྱུ་བ་ལ་སོགས་པའི་རླུང་ལྔ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ལ་གནས་ནས་ཕྱི་རོལ་གྱི་བྱ་བ་རྣམས་བྱེད་དོ། །”416 ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ཞིབ་ཏུ་གསུངས་སོ།།

416 གོང་མཚུངས། ཤོག ༦༤ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༨ ཤོག ༡༨༠

རླུང་བཅུ་པོ་དེ་དག་རྒྱུ་ཚུལ་ནི། ཉིན་ཞག་རེ་ལ་ཐུན་ཚོད་བཅུ་གཉིས་དང་། ཐུན་ཕྱེད་ཀ་ཉེར་བཞི་རེ་བྱས་པའི་ཐུན་ཕྱེད་ཀ་རེ་ལ་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་རླུང་འབྱུང་འཇུག་ཁུགས་པ་རེ་ལ་རླུང་རེ་རེར་བརྩིས་པའི་དགུ་བརྒྱ་རེ་རྒྱུ་ཞིང་། དེ་ལྟར་ན་བསྡོམས་པས་ཉིན་ཞག་རེར་ཁྱབ་བྱེད་མ་གཏོགས་པའི་རྩ་བ་དང་ཡན་ལག་གི་རླུང་དགུ་བོ་རེ་རེ་ཉིས་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་རེ་རྒྱུའོ། །དེ་ཡང་སྲོག་འཛིན་གྱི་རླུང་རྒྱུ་བའི་ཚེ་རོ་རྐྱང་གཉིས་ཀ་ནས་སྣ་བུག་གཉིས་ཀར་མཉམ་དུ་བར་མ་ཆད་པར་ཐུན་ཕྱེད་ཀ་རེར་དགུ་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་དལ་བར་རྒྱུ་བ་དང་། ཐུར་སེལ་གྱི་རླུང་རྒྱུ་བའི་ཚེ་རོ་རྐྱང་གཉིས་ཀ་ནས་སྣ་བུག་གཉིས་ཀར་བར་མ་ཆད་པར་ཐུན་ཕྱེད་ཀ་རེར་དགུ་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་དྲག་ཏུ་རྒྱུ། གྱེན་རྒྱུའི་རླུང་རྒྱུ་བའི་ཚེ་རོ་མ་ནས་སྣ་བུག་གཡས་པར་ཐུན་ཕྱེད་ཀ་རེར་དགུ་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་བར་མ་ཆད་པར་དྲག་ཏུ་རྒྱུ། མཉམ་གནས་ཀྱི་རླུང་རྒྱུ་བའི་ཚེ་རྐྱང་མ་ནས་སྣ་བུག་གཡོན་པར་ཐུན་ཕྱེད་ཀ་རེར་དགུ་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་བར་མ་ཆད་པར་དལ་བར་རྒྱུ། ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་ནི་འཆི་དུས་མ་གཏོགས་གཞིའི་དུས་སུ་སྣ་སྒོ་ནས་མི་རྒྱུ་བར་བཤད་ལ། དུས་འཁོར་ལྟར་ན་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་ཡང་སྣ་སྒོར་རྒྱུ་ཚུལ་རླུང་གཞན་དང་འདྲ་བར་བཤད། ཡན་ལག་གི་རླུང་ལྔ་རྒྱུ་ཚུལ་ལ། རྒྱུ་བ་ནི་མིག་སྒོར་རྒྱུ། རྣམ་པར་རྒྱུ་བ་ནི་རྣ་བའི་སྒོར་རྒྱུ། ཡང་དག་པར་རྒྱུ་བ་ནི་སྣ་སྒོར་རྒྱུ། རབ་ཏུ་རྒྱུ་བ་ནི་ལྕེ་ལ་རྒྱུ། ངེས་པར་རྒྱུ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྩ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་བརྒྱུད་དེ་བ་སྤུའི་བུ་ག་ཐམས་ཅད་ནས་རྒྱུའོ།།

ཐིག་ལེའི་རྣམ་གཞག་བཤད་པ་ནི། རླུང་སེམས་གཉིས་དང་ཁུ་ཁྲག་གི་དྭངས་མ་གཉིས་ཏེ་བཞི་པོ་ཡུངས་ཀར་སྦོམ་པོའི་ཚད་ཙམ་དུ་འདུས་པའི་གོང་བུ་ལ་སྐབས་འདིའི་ཐིག་ལེ་ཞེས་བྱ། སྙིང་ག་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྩ་འདབ་བརྒྱད་པའི་ལྟེ་བའི་སྦུབས་སྟོང་གི་ནང་དུ་གནས་པའི་ཕ་མ་གཉིས་ཀྱི་བྱང་སེམས་དཀར་དམར་མི་ཤིགས་པའི་ཐིག་ལེའི་དབུས་སུ། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་གཉུག་སེམས་དང་དེའི་བཞོན་པའི་རླུང་གཉིས་ཀྱི་མི་ཤིགས་པའི་ཐིག་ལེ་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་རྟག་ཏུ་གནས་ཤིང་། སྙིང་གའི་ཐིག་ལེ་དཀར་པོ་ལས་འཕེལ་ཆ་གཅིག་སྤྱི་བོར་སོང་སྟེ་སྤྱི་བོ་བདེ་ཆེན་གྱི་འཁོར་ལོའི་རྩ་འཁོར་གྱི་ལྟེ་བར་གཙོ་ཆེར་གནས་ཤིང་། དེ་ལས་རིམ་གྱིས་འཕེལ་ནས་དཔྲལ་པ་དང་དྷཱུ་ཏཱིའི་མར་སྣ་ནོར་བུའི་དབུས་སོགས་གནས་གཞན་དུ་ཡང་འགྲོའོ། །སྙིང་གའི་ཐིག་ལེ་དམར་པོ་ལས་འཕེལ་ཆ་གཅིག་ལྟེ་བར་སོང་སྟེ་ལྟེ་བ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའི་རྩ་འཁོར་གྱི་ལྟེ་བར་གཙོ་ཆེར་གནས་ཤིང་། དེ་ལས་རིམ་གྱིས་འཕེལ་ནས་མགྲིན་པ་དང་གསང་གནས་སོགས་ལུས་ཀྱི་གནས་གཞན་དུ་ཡང་འགྲོ་བར་གསུངས་སོ།།

ཐིག་ལེ་ལ་ཐིག་ལེ་དཀར་དམར་གཉིས་སམ། ༡ གཉིད་འཐུག་པོ་སྐྱེད་པའི་ཐིག་ལེ། ༢ རྨི་ལམ་སྐྱེད་པའི་ཐིག་ལེ། ༣ སད་པ་སྐྱེད་པའི་ཐིག་ལེ། ༤ བཞི་པའི་གནས་སྐབས་སྐྱེད་པའི་ཐིག་ལེ་དང་བཞི། ཐིག་ལེ་དེ་དག་ཀྱང་ཁུ་ཁྲག་རླུང་གསུམ་འདུས་པ་ཡིན་ལ། ཐིག་ལེ་དཀར་དམར་གཉིས་ཐོག་མར་སྙིང་གར་ཆགས་པ་ལ་དེ་ལས་ཆད་དེ། ཕ་ལས་ཐོབ་པའི་ཐིག་ལེ་དཀར་པོ་གཙོ་ཆེར་སྤྱི་བོ་དང་། མ་ལས་ཐོབ་པའི་ཐིག་ལེ་དམར་པོ་གཙོ་ཆེར་ལྟེ་བར་གནས་སོ། ། ༡ གཉིད་འཐུག་པོ་སྐྱེད་པའི་ཐིག་ལེ་ནི། སྙིང་ག་དང་ནོར་བུའི་དབུས་ན་གནས་ཤིང་། སྟོད་ཀྱི་རླུང་རྣམས་སྙིང་གར་འདུས་པ་དང་སྨད་ཀྱི་རླུང་རྣམས་ནོར་བུའི་དབུས་སུ་འདུས་ཚེ་གཉིད་འཐུག་པོ་འབྱུང་ངོ་། ། ༢ རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སྐྱེད་པའི་ཐིག་ལེ་ནི། མགྲིན་པ་དང་གསང་གནས་སུ་གནས་ཤིང་། སྟོད་ཀྱི་རླུང་རྣམས་མགྲིན་པར་འདུས་པ་དང་སྨད་ཀྱི་རླུང་རྣམས་གསང་གནས་སུ་འདུས་ཚེ་རྨི་ལམ་འཆར་རོ། ། ༣ སད་པའི་གནས་སྐབས་སྐྱེད་པའི་ཐིག་ལེ་ནི། སྤྱི་བོ་དང་ལྟེ་བར་གནས་ཤིང་། སྟེང་གི་རླུང་རྣམས་སྤྱི་བོར་འདུས་པ་དང་སྨད་ཀྱི་རླུང་རྣམས་ལྟེ་བར་འདུས་ཚེ་གཉིད་སད་པར་བྱེད་པར་གསུངས། ། ༤ བཞི་པའི་གནས་སྐབས་སྐྱེད་པའི་ཐིག་ལེ་ནི། སྤྱི་བོ་དང་གསང་གནས་སུ་གནས་ཤིང་། ཕོ་མོ་སྙོམས་འཇུག་གི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་གསུངས་སོ།།417

417 གསང་སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི་གཞུང་ལས། རྩ་རླུང་ཐིག་ལེའི་རྣམ་གཞག་རྒྱས་པ་ནི་གཙོ་བོ་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྩ་བཤད་ཀྱི་རྒྱུད་འགྲེལ་པ་དང་བཅས་པ་ལས་འབྱུང་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བདེ་མཆོག་གི་རྒྱུད་སྡོམ་འབྱུང་། ཀྱེའི་རྡོར་གྱི་རྒྱུད། གཞན་ཡང་དུས་འཁོར་གྱི་རྒྱུད་འགྲེལ་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སུའང་བཤད་པ་རྒྱས་པར་འབྱུང་།

༢) ནང་པའི་སྨན་གཞུང་ལས་བྱུང་བའི་རྩ་རླུང་གི་རྣམ་གཞག

དེ་ལ་གསོ་བ་རིག་པའི་གཞུང་རྣམས་ལས་རྩ་རླུང་གི་རྣམ་གཞག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལས་འདིར་མདོ་ཙམ་ཞིག་འཆད་པ་ལ། ཐོག་མར་མངལ་དུ་ལུས་ཆགས་པའི་སྐབས་སུ་རྩ་འཁོར་རྣམས་བདུན་ཕྲག་གང་གི་སྐབས་སུ་ཆགས་པའི་ཚུལ་གསོ་བ་རིག་པའི་གཞུང་ལས་གསུངས་པའི་ཚུལ་ནི། རྒྱུད་བཞིའི་བཤད་རྒྱུད་ལས། ཟླ་བ་གཉིས་པ་བདུན་ཕྲག་ལྔ་པ་ལ། །མངལ་གནས་ལུས་ཀྱི་དང་པོ་ལྟེ་བ་ཆགས། །དྲུག་པ་ལྟེ་བ་ལ་བརྟེན་སྲོག་རྩ་ཆགས། །བདུན་པར་མིག་གི་དབང་པོ་གཟུགས་སུ་དོད། །བརྒྱད་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མགོ་དབྱིབས་ཆགས།།418 ཞེས་པ་ལྟར་མངལ་དུ་ལུས་ཆགས་པའི་ཟླ་བ་གཉིས་པའི་ནང་གི་བདུན་ཕྲག་ལྔ་པ་ལ་མངལ་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་རྣམས་ལས་དང་པོར་ལྟེ་བ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་རྩ་འདབ་བཞིའི་རྣམ་པ་ཙམ་ཆགས་ལ། བདུན་ཕྲག་དྲུག་པ་ལ་ལྟེ་བའི་རྩ་འདབ་ཀྱི་དབུས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྲོག་པ་རྩ་ཞེས་པ་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ལས་རྩ་དབུ་མ་ཞེས་མིང་བཏགས་པ་དེ་ཉིད་གྱེན་དུ་སོང་སྟེ་ཡར་སྣ་ལ་སྙིང་ག་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྩ་འདབ་བཞིའི་རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་ཆགས། འདིར་དངོས་སུ་མ་གསུངས་ཀྱང་། བདུན་ཕྲག་བདུན་པ་ལ་སྙིང་ག་ནས་སླར་ཡང་སྲོག་རྩ་དེ་ཉིད་གྱེན་དུ་སོང་སྟེ་མགྲིན་པ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྩ་འདབ་ཆགས། དེ་ནས་ཡང་སྲོག་རྩ་དེ་ཉིད་གྱེན་དུ་སོང་སྟེ་སྤྱི་བོ་བདེ་ཆེན་གྱི་འཁོར་ལོ་མིག་དབང་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་དོད་ནས། བདུན་ཕྲག་བརྒྱད་པའི་མཇུག་ཏུ་མིག་དབང་དང་བཅས་པའི་རྩའི་འཁོར་ལོ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མགོ་བོའི་དབྱིབས་ཙམ་ཞིག་ཆགས། མགྲིན་པའི་རྩ་ཆགས་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་སྲོག་རྩ་དེ་ཉིད་ལྟེ་བ་ནས་ཐུར་དུ་སོང་བ་ལས་གསང་གནས་བདེ་སྐྱོང་གི་འཁོར་ལོའི་རྩ་འདབ་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ།།

418 མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་ ༢༠༠༧ པར་དུ་བཏབ་པའི་གསོ་རིག་རྒྱུད་བཞི། བཤད་རྒྱུད། ལེའུ་གཉིས་པ། ཤླཽཀ ༢༣--༢༤ ཤོག ༢༧

གསོ་རིག་རྒྱུད་བཞི་ནི། ལེགས་སྦྱར་ལས་བསྒྱུར་བའམ་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་ནང་གཡུ་ཐོག་ཡོན་ཏན་མགོན་པོས་བརྩམས་པའི་བོད་སྐད་ཀྱི་རང་གཞུང་ཡིན་མིན་ལ། བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་མཁས་པ་རྣམས་བཞེད་པ་མི་མཐུན་པ་ཡོད།

ཡང་གསོ་བ་རིག་པའི་གཞུང་དུ་རྩའི་རྣམ་གཞག་འཆད་སྐབས་བཤད་རྒྱུད་ལས། འབྲེལ་པ་རྩ་ཡི་གནས་ལུགས་བསྟན་པ་ནི། །ཆགས་སྲིད་འབྲེལ་པ་ཚེ་ཡི་རྩ་དང་བཞི།།419 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། རྩ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མར་ཆགས་པའི་རྩ་དང་། སྲིད་པའི་རྩ་དང་། འབྲེལ་པའི་རྩ་དང་། ཚེ་གནས་པའི་རྩ་བཅས་རྣམ་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་བཤད་ཅིང་། རྩའི་རིགས་ཐམས་ཅད་རླུང་རྩ། ཁྲག་རྩ། ཆུ་རྩ་གསུམ་དུ་བསྡུས་སོ། །གསོ་རིག་རྒྱུད་བཞི་སོགས་གསོ་རིག་གི་རྩ་བའི་གཞུང་རྣམས་ལས་རྩ་དབུ་མ་དང་རྐྱང་མ་དང་རོ་མ་སོགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་དངོས་སུ་མ་བྱུང་ཡང་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བསྟུན་ན་རླུང་རྩ་ཐམས་ཅད་དབུ་མ་དང་། ཁྲག་རྩ་ཐམས་ཅད་རོ་མ་དང་། ཆུ་རྩ་ཐམས་ཅད་རྐྱང་མ་ལས་གྱེས་པར་བཤད་དོ།།

419 རྒྱུད་བཞི། བཤད་རྒྱུད། ལེའུ་བཞི་པ། ཤླཽཀ ༨ ཤོག ༣༡

རྩ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས་ཆགས་པའི་རྩ་ཞེས་པ་ནི། མའི་མངལ་དུ་ལུས་ཆགས་པའི་སྐབས་སུ་རྩ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མར་ཆགས་པའི་ལྟེ་བའི་རྩ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་རྩེ་མོ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་དུ་གྱེས་པ་ལས་ཆུ་ཁམས་ཤས་ཆེར་རྒྱུ་བའི་རྩ་གཅིག་སྤྱི་བོར་སོང་སྟེ་ཀླད་པ་ཆགས་པའི་ཚུལ་ནི་འོག་ཏུ་སྨན་གཞུང་ལས་བྱུང་བའི་ཀླད་པའི་རྣམ་གཞག་གི་སྐབས་སུ་འཆད་ལ། ཡང་རྩ་གསུམ་དུ་གྱེས་པ་དེ་ལས་ཁྲག་གམ་མེའི་ཁམས་རྒྱུ་བའི་རྩ་གཅིག་ལུས་ཀྱི་བར་མཆིན་པའི་ལུང་ཆེན་དུ་དྭངས་མ་ལེན་པའི་རྩ་ལ་ཟུག་ཅིང་། རྩ་དེའི་ཡལ་ག་གཉིས་ཚིགས་པ་བཅུ་གསུམ་པར་སོང་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྲོག་རྩ་ནག་པོ་ཡན་ལག་དང་བཅས་པ་ཆགས་ལ། ཁྲག་གིས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་བྱས་ནས་ཞེ་སྡང་དང་། ཉེར་ལེན་བྱས་ནས་མཁྲིས་པ་སྐྱེ་བས་ཞེ་སྡང་ཡང་ཁྲག་རྩ་ནག་པོ་དང་ཁྲག་ལ་བརྟེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་ཤིང་། ཞེ་སྡང་གིས་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་པས་ཞེ་སྡང་གློ་བུར་དུ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ལུས་ཀྱི་བར་ཉིད་ནས་འཁྲུག་པ་སྐྱེ་བར་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ཡང་བཤད་རྒྱུད་ལས། རྩ་གཅིག་བར་དུ་ཟུག་པས་སྲོག་རྩ་ཆགས། །ཞེ་སྡང་སྲོག་རྩ་ཁྲག་ལ་བརྟེན་ནས་གནས། །དེ་ལས་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་པས་བར་ན་གནས། །420 ཞེས་པ་ལྟར་རོ།།

420 གོང་མཚུངས། ཤླཽཀ ༩ ཤོག ༣༢

ཡང་རྩ་གསུམ་དུ་གྱེས་པ་དེའི་རྩེ་མོ་གཅིག་འོག་ནས་ཐུར་དུ་ཟུག་པ་དེ་ལས་བདེ་བའི་ཁམས་རྒྱུ་བའི་གསང་བའི་གནས་ཆགས་ལ། དེ་ཡང་ཁུ་བས་ནི་རླུང་གི་ཉེར་ལེན་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་བྱེད་པས་འདོད་ཆགས་ནི་ཕོ་མོ་གཉིས་ཀའི་གསང་བར་གནས་པར་མཐོང་ཞིང་། འདོད་ཆགས་དེ་ལས་རླུང་སྐྱེའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་བཤད་རྒྱུད་ལས། རྩ་གཅིག་ཐུར་དུ་ཟུག་པས་གསང་བ་ཆགས། །འདོད་ཆགས་ཕོ་མོའི་གསང་བར་གནས་པ་སྟེ། །དེ་ལས་རླུང་སྐྱེད་སྨད་ན་གནས་པ་ཡིན། །421 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།།

421 གོང་མཚུངས། ཤླཽཀ ༡༠ ཤོག ༣༢

དེ་ལྟར་ཆགས་པའི་རྩ་བཤད་པའི་སྐབས་འདིར་བཤད་རྒྱུད་ལས། “རྩ་གཅིག་གྱེན་ལ་སོང་བས་ཀླད་པ་ཆགས། །”ཞེས་སོགས་ཀྱིས་རྩ་རྐྱང་མ་དང་། ཡང་། “རྩ་གཅིག་བར་དུ་ཟུག་པས་སྲོག་རྩ་ཆགས། །”ཞེས་སོགས་ཀྱིས་རྩ་རོ་མ་དང་། ཡང་། “རྩ་གཅིག་ཐུར་དུ་ཟུག་པས་གསང་བ་ཆགས། །”ཞེས་པས་ལྟེ་བའི་འོག་མན་ཆད་ཀྱི་རྩ་དབུ་མ་བསྟན་པར་བཤད་དོ།།

སྲིད་པའི་རྩ་ནི། ལུས་འདིར་སྲིད་པའམ་གནས་པའི་རྩ་བོ་ཆེ་གཙོ་ཆེ་བ་བཞི་ཡོད་པ་ལས། ཀླད་པར་གནས་པའི་རྩའི་སྡེ་ཚན་འཁྱིལ་བ་ཞེས་པ་དབང་པོ་ལྔ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་སྙིང་ཀར་གནས་པའི་རྩའི་སྡེ་ཚན་ཡིད་བཟང་མ་ཞེས་པ་དྲན་པའི་དབང་པོའམ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་གསལ་བར་བྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་ལྟེ་བ་ལ་གནས་ཤིང་། ས་བོན་འཕེལ་འཛིན་གྱི་རྟེན་བྱེད་པའི་རྩའི་སྡེ་ཚན་བསྟེན་པ་ཞེས་པ་ལུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་འདི་ཉིད་ཆགས་ཤིང་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་གསང་གནས་ལ་གནས་ཤིང་། བདེ་བའི་ཁམས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པའི་རྩའི་སྡེ་ཚན་མཚན་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་བུ་ཚ་རིགས་རྒྱུད་མི་ཉམས་པར་སྐྱེད་ཅིང་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་བཅས་སྡེ་ཚན་བཞི་ཡོད་ལ། རྩའི་སྡེ་ཚན་དེ་དག་རེ་རེའང་རྩ་ཕྲན་ལྔ་བརྒྱ་ལྔ་བརྒྱས་བསྐོར་ཏེ་གནས་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་རྩ་བོ་ཆེ་དེ་དག་ཀྱང་ལུས་ཀྱི་སྟེང་དང་འོག་དང་ཐད་ཀ་སོགས་ཀུན་ལ་གྱེས་པས་ལུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་འདི་རྩའི་དྲ་བས་རྗེས་སུ་འཛིན་ཅིང་རིང་དུ་འཚོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་བཤད་རྒྱུད་ལས། སྲིད་པའི་རྩ་བོ་ཆེ་ནི་རྣམ་བཞི་སྟེ། །དབང་པོ་ཡུལ་ལ་འཆར་བར་བྱེད་པའི་རྩ། །ཀླད་པ་ལ་སྲིད་རྩ་ཕྲན་ལྔ་བརྒྱས་བསྐོར། །དྲན་པའི་དབང་པོ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྩ། །སྙིང་ལ་སྲིད་ཅིང་རྩ་ཕྲན་ལྔ་བརྒྱས་བསྐོར། །ལུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཆགས་པར་བྱེད་པའི་རྩ། །ལྟེ་བ་ལ་སྲིད་རྩ་ཕྲན་ལྔ་བརྒྱས་བསྐོར། །བུ་ཚ་རིགས་བརྒྱུད་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་རྩ། །མཚན་མ་ལ་སྲིད་རྩ་ཕྲན་ལྔ་བརྒྱས་བསྐོར། །སྟེང་འོག་ཐད་ཀར་ལུས་ཀུན་རྗེས་སུ་འཛིན། །ཅེས་གསུངས་སོ།།422

422 གོང་མཚུངས། ཤླཽཀ ༡༡--༡༣ ཤོག ༣༢

འབྲེལ་པའི་རྩ་ནི། བཤད་རྒྱུད་ལས། འབྲེལ་པའི་རྩ་ལ་དཀར་ནག་གཉིས་ཡོད་དེ། །423 ཞེས་པ་ལྟར་རོ་རྐྱང་དང་འབྲེལ་བའི་རྩ་ལ་ནང་དུ་ཁམས་དཀར་དམར་རྒྱུ་བའི་དབང་གིས་རིམ་བཞིན་སྲོག་རྩ་དཀར་པོ་དང་། སྲོག་རྩ་ནག་པོ་བཅས་རྩའི་རིགས་ཆེན་པོ་གཉིས་སུ་ཡོད་དོ།།

423 གོང་མཚུངས། ཤླཽཀ ༡༣ ཤོག ༣༢

སྲོག་རྩ་དཀར་ནག་གཉིས་ལས་ཐོག་མར་རྩ་རོ་མ་དང་འབྲེལ་བའི་སྲོག་རྩ་ནག་པོ་ནི། ཁྲག་རྩའི་ཡལ་ག་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པའི་གཞི་སྡོང་པོ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་ཡལ་གའི་ཚུལ་དུ་གྱེན་ལ་གྱེས་པ་ཤ་ཁྲག་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་རྩ་ཆེན་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཡོད་ཅིང་། དེ་དག་ནི་དོན་སྣོད་དང་ནང་དུ་འབྲེལ་བའི་སྦས་པ་ལྟ་བུའི་རྩ་ཆེན་བརྒྱད་དང་། ཡན་ལག་དང་ཕྱི་རོལ་ཏུ་འབྲེལ་བའི་མངོན་པར་གསལ་བའི་རྩ་བཅུ་དྲུག་བཅས་ཉེར་བཞིའོ། །དེ་དག་ལས་གྱེས་པ་སྨན་པས་གཏར་བར་རུང་བའི་རྩ་བདུན་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། གཏར་བར་མི་རུང་བའི་གཉན་པའི་རྩ་གནད་བརྒྱ་དང་བཅུ་གཉིས་ཏེ་བསྡོམས་པས་རྩ་ཕྲན་གྱི་གྲངས་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དགུ་ཡོད་ལ། དེ་རྣམས་ལས་ཕྱི་རུ་པགས་པ་དང་འབྲེལ་བ་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ། ནང་དུ་དོན་སྣོད་དང་འབྲེལ་བ་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ། བར་དུ་རུས་རྐང་དང་འབྲེལ་བ་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་སྟེ་བསྡོམས་པས་རྩ་ཕྲན་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུར་གྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལས་ཀྱང་ལུས་ཀྱི་ཕྱི་ནང་བར་གསུམ་དུ་གྱེས་པའི་རྩ་ཕྲན་བདུན་བརྒྱ་དང་། དེ་ལས་ཀྱང་ཡང་ཕྲན་དུ་གྱེས་པའི་རྩ་ནི་ལུས་ལ་དྲ་བར་འབྲེལ་བས་ལུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་འདི་ནི་རྩའི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོར་གྲུབ་བོ། །དེ་ལྟར་ཡང་བཤད་རྒྱུད་ལས། སྲོག་པ་རྩ་ནི་རྩ་ཡི་སྡོང་པོ་ལ། །ཡལ་གའི་ཚུལ་དུ་གྱེན་ལ་གྱེས་པ་ཡི། །ཤ་ཁྲག་འཕེལ་བྱེད་རྩ་ཆེན་ཉི་ཤུ་བཞི། །དོན་སྣོད་ནང་འབྲེལ་སྦས་པའི་རྩ་ཆེན་བརྒྱད། །ཡན་ལག་ཕྱིར་འབྲེལ་མངོན་པའི་རྩ་བཅུ་དྲུག །དེ་ལས་གྱེས་པའི་གཏར་རྩ་བདུན་ཅུ་བདུན། །གཉན་པའི་རྩ་གནད་བརྒྱ་དང་བཅུ་གཉིས་ཏེ། །འདྲེས་པའི་རྩ་ཕྲན་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཅུ་དགུ། །དེ་ལས་ཕྱི་ནང་བར་གསུམ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ། །རྩ་ཕྲན་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུར་གྱེས་པ་ཡིན། །དེ་ལས་རྩ་ཕྲན་བདུན་བརྒྱ་དག་ཏུ་གྱེས། །དེ་ལས་ཡང་ཕྲན་ལུས་ལ་དྲ་བར་འབྲེལ།།424 ཞེས་གསུངས་སོ།།

424 གོང་མཚུངས། ཤླཽཀ ༡༣--༡༦ ཤོག ༣༢

རྩ་རྐྱང་མ་དང་འབྲེལ་བའི་སྲོག་རྩ་དཀར་པོ་ནི། རྐྱང་མའི་ཡར་སྣས་བསྐྱེད་པའི་ཀླད་པ་ནི་རྩ་དཀར་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པའི་གཞི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་དང་མཚུངས་པ་དེ་ལས་ཁ་ཐུར་བལྟས་སུ་ཟུག་པའི་རྩ་རྒྱུངས་པ་ནི་སྲོག་རྩ་དཀར་པོ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་རྩ་ཕྲན་རྣམས་གྱེས་ཚུལ་ཀླད་པའི་རྣམ་གཞག་དང་འབྲེལ་ཆེ་བས་འོག་ཏུ་འཆད་དོ།།

ཚེ་གནས་པའི་རྩ་ཞེས་པ་ནི། མིའི་ལུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་འགའ་ཞིག་ལ་འཕོ་ཞིང་རྒྱུ་བའི་ཚེའམ་སྲོག་ལ་རྩའི་མིང་གིས་བཏགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་གསུམ་ཡོད་དེ། གཅིག་ནི་ཡི་གེའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཁམས་རྣམས་ལ་རེས་མོས་ཀྱིས་འཕོ་ཞིང་། ཉ་སྟོང་གི་དུས་སུ་མགོ་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་གནས་པ་ཞིག་དང་། གཅིག་ནི་སྣའི་སྒོ་ནས་འབྱུང་བའི་དབུགས་དང་མཉམ་དུ་འགྲོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུ་ཞིང་ཕྱི་རུ་སོར་བཅུ་དྲུག་ཙམ་དུ་ཕྱིན་ནས་སླར་ཡང་ནང་དུ་འཇུག་པ་ཞིག་དང་། གཅིག་ནི་བླ་འཁྱམས་པ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། རྟག་ཏུ་ལག་པའི་ཆུ་རྒྱུས་ཀྱི་གསེབ་ནས་བརྒྱུད་དེ་ཕྱི་རོལ་ཏུ་རྒྱུ་བ་ཞིག་དང་གསུམ་མོ། །འདི་དག་ཀུན་ཀྱང་སྲོག་གི་ཆ་ཤས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས་ན་ཚེ་ཞེས་པའི་མིང་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུ་བཤད་རྒྱུད་ལས། མི་ལ་ཚེ་ཡི་རྩ་ནི་གསུམ་ཡོད་དེ། །གཅིག་ནི་མགོ་ལུས་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པར་གནས། །གཅིག་ནི་དབུགས་དང་འགྲོགས་ནས་རྒྱུ་བ་སྟེ། །གཅིག་ནི་བླ་དང་འདྲ་སྟེ་འཁྱམས་པ་ཡིན།།425 ཞེས་གསུངས། ཡང་ཚེའི་རྩ་ངོས་འཛིན་ཚུལ་གཞན་ཞིག་ནི། ཡུན་རིང་དུ་གནས་ཤིང་སྲོག་འཚོ་བའི་རྩ་རིགས་གཙོ་བོ་གསུམ་སྟེ། གཅིག་ནི་མཆིན་པ་དང་གཙོ་ཆེར་འབྲེལ་ཞིང་མཆིན་པ་ལས་གྱེས་པའི་ཁྲག་རྩའི་སྡོང་པོ་གཙོ་བོ་དེ་ཡིན་ལ། རྩ་དེའི་ཡན་ལག་རྩ་ཕྲན་རྣམས་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་གནས་པ་དང་། གཅིག་ནི་སྙིང་ལས་གྱེས་ཤིང་རླུང་ཁྲག་གཉིས་འཛོམས་ཀྱི་རྩ་གཙོ་བོ་དེ་ཡིན་ལ། དེའི་ཡན་ལག་རྩ་ཕྲན་དང་བཅས་པ་རྣམས་དབུགས་དང་འགྲོགས་ནས་འཕར་བ་དང་། གཅིག་ནི་ཀླད་པ་རྩ་ཡི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལས་གྱེས་པའི་ཆུ་རྩའམ་རྩ་དཀར་གྱི་སྡོང་པོ་གཙོ་བོ་དེ་ཡིན་ལ། དེའི་ཡན་ལག་རྩ་ཕྲན་རྣམས་འཇིག་རྟེན་ལ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་བླ་དང་འདྲ་བར་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་འཁྱམས་པའི་ཚུལ་དུ་གནས་པ་སྟེ་དེ་གསུམ་ལ་ཚེ་ཡི་རྩ་གསུམ་ཞེས་བཤད།

425 གོང་མཚུངས། ཤླཽཀ ༡༨ ཤོག ༣༢

གཞན་ཡང་ཕྱི་མ་རྒྱུད་ལས། ཐ་མལ་རྩ་ལ་རྩ་རྒྱུད་གསུམ་དུ་བརྟག །ཅེས་འབྱུང་བ་ལྟར། ནད་ཀྱིས་མ་བསླད་པར་ཐ་མལ་དུ་གནས་པ་རྣམས་ལ་རེག་པའི་སྒོ་ནས་བརྟག་པར་བྱ་བའི་རྩ་རྣམས་ཕོ་རྩ་མོ་རྩ་བྱང་ཆུབ་སེམས་རྩ་བཅས་གསུམ་དུ་འདུ་ཞིང་། དེ་དག་ལས་ཕོ་རྩ་ཞེས་པ་ནི་སྦོམ་ལ་རགས་པར་འཕར་བ་དང་། མོ་རྩ་ཞེས་པ་ནི་ཕྲ་ལ་མྱུར་བའི་ཚུལ་དུ་འཕར་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་རྩ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུན་རིང་ཞིང་འཇམ་ལ་མཉེན་པར་འཕར་བའི་རྩ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་པ་སོགས་གསོ་བ་རིག་པའི་གཞུང་རྣམས་སུ་རྩའི་རྣམ་གྲངས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལས་འདིར་མཚོན་ཙམ་བཀོད་དོ།།

རྩའི་ངོ་བོ་ནི། བཤད་རྒྱུད་ལས། རླུང་ཁྲག་རྒྱུ་བའི་བུ་ག་ཕྱི་ནང་ཀུན། །འབྲེལ་བྱས་ལུས་ནི་སྐྱེད་ཅིང་གནས་པ་དང་། །སྲོག་གི་རྩ་བ་ཡིན་ཕྱིར་རྩ་ཞེས་བྱ། །426 ཞེས་པ་ལྟར། རླུང་དང་ཁྲག་དང་དྭངས་མ་རྣམས་དང་སྙིགས་མ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་བའི་བུ་ག་ཕྲ་རགས་རྣམས་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་ཕྱི་ནང་ཀུན་ཏུ་འབྲེལ་བར་བྱས་པས་ལུས་འདི་སྐྱེད་ཅིང་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱེད་པས་ལུས་ཀྱི་རྩ་བ་ལྟ་བུ་དང་། སྲོག་གནས་པའི་རྩ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ན་རྩ་ཞེས་བྱའོ།།

426 གོང་མཚུངས། ཤླཽཀ ༡༩ ཤོག ༣༢

རྩ་དེ་དག་གི་སྦུབས་རྣམས་སུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་གི་རྣམ་གཞག་མཚོན་ཙམ་འཆད་པ་ལ། ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པའི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཟླ་ཟེར་ལས། “དེ་ལ་རླུང་ནི་རྩུབ་ཅིང་ཡང༌། །གྲང་ཞིང་སྲ་ལ་ཕྲ་ཞིང་གཡོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བ་སྟེ། ཉེས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས། རླུང་ནི་རྩུབ་པ་དང༌། ཡང་བ་དང༌། གྲང་བ་དང༌། སྲ་བ་དང༌། ཕྲ་བ་སྟེ། རྩ་སྦུབས་ཕྲ་མོ་ལ་འཇུག་པ་དང་གཡོ་བ་སྟེ། འགྲོ་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གཅིག་ཏུ་མི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །”427 ཞེས་དང་། སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ་ལས། “རླུང་གི་མཚན་ཉིད་ཡང་བ་སྟེ།།”428 ཞེས་རྩའི་སྦུབས་སུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་གི་རང་བཞིན་གསུངས།

427 སྡེ་དགེ བསྟན། གསོ་རིག ཀོ ལེའུ་དང་པོའི་འགྲེལ་པ། ཤོག ༧ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༡༣ ཤོག ༡༦

428 སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ། ལེའུ་ཉེར་ལྔ། ཤླཽཀ ༥ ཤོག ༨༦ གཞུང་འདི་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་ལ་བསྟན་འགྱུར་དུ་མི་བཞུགས་ཤིང་། འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པ་ཡིན་མིན་ལ་སྔོན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་བཞེད་པ་མི་མཐུན་ཡང་། སྨན་གཞུང་རྙིང་གྲས་ཤིག་ཡིན་མིན་ལ་རྩོད་པ་མེད་པར་མངོན་ཏེ། གཞུང་རང་ཉིད་ཀྱི་འགྱུར་བྱང་དུ་ལོ་ཆེན་བཻ་རོ་ཙ་ནས་བསྒྱུར་བར་བཤད་ཅིང་། ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གཡུ་ཐོག་ཕྱི་མས་བརྩམས་པའི་རྒྱུད་བཞིའི་འགྲེལ་པ་ཆ་ལག་བཅོ་བརྒྱད་དུའང་གཞུང་དེ་དྲངས་པ་དང་། བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔའི་བློན་པོ་བཀའ་ཐང་དུའང་གཞུང་དེ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཡིན་ཚུལ་འབྱུང་བས་སོ།།

རླུང་ལ་དབྱེ་ན། ཕན་པ་དང་གནོད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་རླུང་གཉིས་ཡོད་ཅིང་། ཕན་པའི་རླུང་ལ་དབྱེ་ན། ༡ སྲོག་འཛིན། ༢ ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ།༣ མེ་འདྲ་འཇུ་བྱེད། ༤ ཐུར་སེལ། ༥ གྱེན་རྒྱུ་བཅས་ལྔ་ཡོད་ལ། དེ་དག་གི་གནས་དང་བྱེད་ལས་ནི། སྲོག་འཛིན་ལྟེ་བ་ལ་གནས་ཏེ་དབུགས་ནང་དུ་འཛིན་ལ། ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་ལུས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་ཅིང་། ལུས་འདེགས་འཇོག་དང་དབང་པོ་ལྔ་གསལ་བའི་བྱ་བ་བྱེད། མེ་དང་འདྲ་བས་ཟས་འཇུ་བ་དང་ཟས་ཀྱི་དྭངས་སྙིགས་འབྱེད། གྱེན་རྒྱུ་འབྱུང་བ་ལྔ་དང་འགྲོགས་ཏེ་སྣ་བུག་གཡས་གཡོན་དུ་རྒྱུ། ཐུར་སེལ་གྱིས་བཤང་གཅི་འཕེན་པ་དང་འཛིན་པའི་བྱ་བ་བྱེད་ཅིང་། གློ་བ་དང་ལོང་ག་ལ་གནས་པར་བཤད་དེ། སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ་ལས། རླུང་ལ་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་གཉིས། །ཕན་དང་གནོད་པ་དག་ཡིན་ནོ། །ཕན་པས་སྟོབས་བསྐྱེད་གནོད་པས་ཉམས། །དབང་པོ་དག་ལ་ལྔ་དག་ནི། །སྲོག་འཛིན་པ་དང་ཀུན་ལ་ཁྱབ། །མེ་འདྲ་འཇུ་བྱེད་གྱེན་དུ་རྒྱུ། །ཐུར་དུ་སེལ་དང་ལྔ་དག་གོ །སྲོག་འཛིན་པ་ནི་ལྟེ་བ་ན། །གནས་ཏེ་དབུགས་དག་ནང་དུ་འཛིན། །ཀུན་ལ་ཁྱབ་པས་ལུས་ཀུན་ལ། །འདེགས་འཇོག་དབང་པོ་ལྔ་གསལ་བྱེད། །མེ་དང་འདྲ་བ་ཟས་འཇུ་སྟེ། །དྭངས་མ་དག་དང་སྙིགས་མར་འབྱེད། །གྱེན་དུ་རྒྱུ་བས་འབྱུང་བ་ལྔ། །བསྡོངས་པས་སྣ་བུག་གཡས་གཡོན་དུ། །ཐུར་སེལ་བཤང་དང་གཅི་བའོ། །གནས་ནི་གློ་དང་ལོང་དག་ལ། །གནས་པས་ལུས་དང་སྟོབས་བསྐྱེད་པའོ།།429 ཞེས་སོ།།

429 སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ། ལེའུ་ལྔ་པ། ཤླཽཀ ༡༥--༡༨ ཤོག ༢༧

གནོད་པའི་རླུང་ནི། རྐྱང་པ་དང་། ཚ་བ་དང་བསྡོངས་ནས་ནད་སྐྱེད་པ་དང་། གྲང་བ་དང་བསྡོངས་ནས་ནད་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་རླུང་གསུམ་ཡོད་ཚུལ་ཡང་སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ་ལས། གནོད་པའི་རླུང་ནི་རྣམ་གསུམ་སྟེ། །རྐྱང་པ་དག་དང་ཚ་བ་དང་། །གྲང་བ་དག་དང་བསྡོངས་པའོ། །ཞེས་དང་། ནད་ཀུན་རླུང་གིས་རྒྱས་པར་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་སོ།།

དེ་བཞིན་དུ་གསོ་རིག་རྒྱུད་བཞི་ལས་ཀྱང་རླུང་གི་དབྱེ་བ་དང་། གནས་དང་། བྱེད་ལས་བཅས་གསུངས་པའི་ཚུལ་ནི། བཤད་རྒྱུད་ལས། རླུང་ལ་དབྱེ་ན་སྲོག་འཛིན་གྱེན་རྒྱུ་དང་། །ཁྱབ་བྱེད་མེ་མཉམ་ཐུར་སེལ་རྣམ་པ་ལྔ། །430 ཞེས་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། ཁྱད་པར་སྲོག་འཛིན་རླུང་དེ་སྤྱི་བོར་གནས། །གྲེ་བ་བྲང་གཞུང་རྒྱུ་ཞིང་ཟས་སྐོམ་མིད། །དབུགས་རྔུབ་མཆིལ་འདོར་སྦྲིད་པ་སྒྲེག་པ་འབྱིན། །བློ་དང་དབང་པོ་གསལ་ཞིང་སེམས་འཛིན་བྱེད། །གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ནི་བྲང་ལ་གནས། །སྣ་ལྕེ་ཀོག་མར་རྒྱུ་ཞིང་ཚིག་འབྱིན་ལ། །སྟོབས་མདངས་ཁ་དོག་འབད་རྩོལ་དྲན་གསལ་བྱེད། ། ཁྱབ་བྱེད་རླུང་ནི་སྙིང་ལ་གནས་པ་སྟེ། །ལུས་ཀུན་ཁྱབ་པར་རྒྱུ་ཞིང་འདེགས་འཇོག་འགྲོ། །བརྐྱང་བསྐུམ་འབྱེད་འཛུམ་བྱ་བ་ཕལ་རག་ལུས། །མེ་དང་མཉམ་པའི་རླུང་ནི་ཕོ་བར་གནས། །ནང་ཁྲོལ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཞིང་ཁ་ཟས་འཇུ། །དྭངས་སྙིགས་འབྱེད་ཅིང་གནོད་བྱ་སྨིན་པར་བྱེད། །ཐུར་དུ་སེལ་བའི་རླུང་ནི་གཞང་ལ་གནས། །ལོང་དང་ལྒང་པ་གསང་བ་བརླ་ནང་རྒྱུ། །ཁུ་ཁྲག་གཤང་གཅི་མངལ་གནས་འབྱིན་སྡོམ་བྱེད།།431 ཅེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ།།

430 རྒྱུད་བཞི། བཤད་རྒྱུད། ལེའུ་ལྔ་པ། ཤླཽཀ ༡༨ ཤོག ༣༦

431 རྒྱུད་བཞི། བཤད་རྒྱུད། ལེའུ་ལྔ་པ། ཤླཽཀ ༢༥--༢༨ ཤོག ༣༦

༧ ཞར་བྱུང་ནང་པའི་སྨན་གཞུང་ནས་བྱུང་བའི་ཀླད་པའི་རྣམ་གཞག

༡) སྤྱི་བཤད།

དེ་ལ་སྤྱིར་སྔོན་གྱི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་ནང་པའི་གཞུང་བོད་དུ་འགྱུར་བ་དགའ་བོ་མངལ་འཇུག་ལྟ་བུའི་མདོ་དང་། གསང་སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི་གཞུང་རྣམས་སུ་མངལ་དུ་ལུས་ཆགས་པའི་རིམ་པ་རྒྱས་པར་གསུངས་ཀྱང་། དེ་དག་ཏུ་ཀླད་པའི་སྐོར་ལ་བཤད་པ་གསལ་བར་མཛད་པ་མི་སྣང་ལ། ཆོས་མངོན་པ་དང་ཚད་མ་རིག་པའི་གཞུང་རྣམས་སུའང་བློའི་རྣམ་གཞག་དང་བློ་ཡུལ་ལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་པའི་ཚུལ་རྒྱས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཐད་དུ། དབང་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་དབང་པོ་ཙམ་ལས་རྟེན་ཀླད་པའི་སྐོར་ལ་བཤད་པ་གསལ་བར་མ་མཛད། རྣལ་འབྱོར་བླ་མེད་ཀྱི་གཞུང་དུའང་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པའི་རྣམ་གཞག་རྒྱས་པར་གསུངས་པའི་ཐད་དུ་རྟེན་རྩ་རླུང་གསུང་བའི་སྐབས། སྤྱི་བོ་བདེ་ཆེན་གྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་སྤྱི་བོར་གནས་པའི་རྩ་རྣམས་བདེ་བ་སྐྱེད་པའི་རྟེན་དུ་གསུངས་པ་ཙམ་ལས། ཀླད་པའི་སྐོར་ལ་བཤད་པ་གསལ་བར་མ་མཛད་པར་མངོན། དེ་ལྟ་ནའང་སྔོན་གྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་གཞུང་དུ་ཀླད་པའི་སྐོར་ལ་རྣམ་གཞག་རྒྱས་ཙམ་ཞིག་གསུངས་འདུག་པས། འདིར་གསོ་བ་རིག་པའི་གཞུང་བཤད་རྒྱུད་དང་མན་ངག་རྒྱུད་དང་། མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པར་གྲགས་ཤིང་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བརྒྱད་པ་ཡས་མས་སུ་རྒྱའི་བཙུན་པ་ཧ་ཤང་མཱ་ཧ་ཡ་ན་དང་། ལོ་ཆེན་བཻ་རོ་ཙ་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བར་བཤད་པའི་གཞུང་སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ་སྟེ་སོ་མ་རཱ་ཛ་ཞེས་པ་དེར་འབྱུང་བ་ལྟར་ཀླད་པའི་རྣམ་གཞག་ཅུང་ཟད་འཆད་དོ།།

༢) མངལ་དུ་ཀླད་པའི་ཆགས་རིམ།

སྤྱིར་སྨན་གཞུང་དུ་ལུས་ཀྱི་ཉེར་ལེན་ཕ་མ་ལས་ཐོབ་པའི་རྫས་རྣམས། དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་ལ་ཆུ་དང་འོ་མ་འདྲེས་པ་ལྟར་གནས་ཀྱང་སོ་སོར་འབྱེད་རྒྱུ་ཡོད་པར་བཤད་ལ། ཕ་ལས་ཐོབ་པའི་རྫས་ལས་རུས་པ་དང་། ཀླད་པ་དང་། གཞུངས་པ་དང་། མ་ལས་ཐོབ་པའི་རྫས་ལས་ཤ་དང་། ཁྲག་དང་། དོན་ལྔ་དང་། སྣོད་དྲུག་རྣམས་གྲུབ་པར་བསྟན་པས་ཀླད་པ་འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་གཙོ་བོ་ཕའི་ཁུ་བ་ཡིན་པར་བཤད། དེ་ལྟར་ཡང་བཤད་རྒྱུད་ལས། ཕ་ཡི་ཁུ་བས་རུས་པ་ཀླད་གཞུངས་སྐྱེད། །མ་ཡི་ཟླ་མཚན་ཤ་ཁྲག་དོན་སྣོད་སྐྱེད།།432 ཅེས་གསུངས་སོ། །སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ་ལས་ནི། མ་ཡི་མངལ་དུ་གནས་པ་ནི། །དང་པོ་ཞག་བདུན་ལས་ཀྱི་རླུང་། །རྒྱུ་སྟེ་མེར་མེར་པོ་དེ་ནི། །དེས་ནི་ཀུན་གཞི་འཛིན་པའི་རླུང་། །དང་པོའི་ཞག་ནི་གཅིག་ན་འོ། །ཞག་གཉིས་མངལ་ནི་འཇུག་པའི་རླུང་། །འབྱུང་བས་མེར་མེར་པོར་གྱུར་ཏོ། །ཞག་གསུམ་མངལ་ནི་འཁྲུག་པའི་རླུང་། །མཁྲང་འགྱུར་ཞེས་པར་གྱུར་པ་འོ། །ཞག་བཞི་ཀུན་ནས་སྡུད་པའི་རླུང་། །འབྱུང་བས་གོར་གོར་པོར་འགྱུར་རོ། །ཞག་ནི་ལྔ་ལ་ཐལ་བྱེད་ཅེས། །རླུང་འབྱུང་ལྟར་ལྟར་པོར་གྱུར་ཏོ། །ཞག་དྲུག་པ་ན་སྡུད་བྱེད་ཅེས། །རླུང་འབྱུང་ནར་ནར་པོར་གྱུར་ཏོ། །ཞག་བདུན་པ་ན་ཐོགས་མེད་ཅེས། །རླུང་འབྱུང་བུ་ག་ཅན་དུ་གྱུར།།433 ཅེས་མངལ་དུ་ཞུགས་པའི་ཞག་བདུན་ཕྲག་དང་པོའི་ནང་ཞག་རེར་རླུང་མི་འདྲ་བ་འབྱུང་བའི་དབང་གིས་ལུས་དེ་ཉིད་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་ཚུལ་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། བདུན་ཕྲག་གཉིས་ན་འཁོར་བ་ཞེས། །རླུང་འབྱུང་ལྟེ་བར་གནས་པ་འོ། །རླུང་བསྟེན་པ་ཡི་རྩ་གནས་ཏེ། །ཉི་མའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ཆགས།།434 ཞེས་སོགས་ཞག་བདུན་ཕྲག་གཉིས་པ་ལ་འཁོར་བ་ཞེས་པའི་རླུང་འབྱུང་ཞིང་ལྟེ་བའི་རྩ་ཉི་མའི་འཁོར་ལོ་ཆགས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཞག་བདུན་ཕྲག་བཞི་བཅུ་ཞེ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་རླུང་མི་འདྲ་བ་རེ་རེ་དང་བཅས་ཏེ་ལུས་འཕེལ་ཚུལ་བཤད་ལ། བཤད་ཚུལ་དེ་དག་གོང་དུ་མདོ་རྒྱུད་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ལས་འབྱུང་བའི་ལུས་ཀྱི་ཆགས་རིམ་བཤད་པ་དང་ཅུང་མི་འདྲ་བ་ཡོད།

432 བཤད་རྒྱུད། ལེའུ་གཉིས་པ། ཤླཽཀ ༡༢ ཤོག ༢༦

433 སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ། ལེའུ་དང་པོ། ཤླཽཀ ༧-༡༡ ཤོག ༡༠

434 སྨད་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ། ལེའུ་དང་པོ། ཤླཽཀ ༡༢ ཤོག ༡༠

ཀླད་པ་ཆགས་ཚུལ་ནི་བཤད་རྒྱུད་ལས། ཆགས་པའི་རྩ་ནི་ལྟེ་བ་ལས་གསུམ་གྱེས། །རྩ་གཅིག་གྱེན་ལ་སོང་བས་ཀླད་པ་ཆགས། །གཏི་མུག་ཀླད་པར་བརྟེན་ནས་གནས་པ་སྟེ། །དེ་ལས་བད་ཀན་སྐྱེད་པས་སྟོད་ན་གནས།།435 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ལུས་འདི་ཉིད་མའི་མངལ་དུ་ཆགས་སྐབས་རྩ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མར་ཆགས་པའི་རྩ་ལྟེ་བའི་དབུས་ནས་རྩེ་མོ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་དུ་གྱེས་པ་ནི། ཁྲག་གམ་མེ་ཁམས་རྒྱུ་བའི་རྩ་དང་། ཆུའམ་ཟླ་བའི་ཁམས་རྒྱུ་བའི་རྩ་དང་། རླུང་ཁམས་རྒྱུ་བའི་རྩ་རྣམས་ཡིན་ལ། དེ་དག་ལས་ཟླ་བའི་ཁམས་རྒྱུ་བའི་རྩ་དཀར་པོ་དེ་ཉིད་ལུས་ཀྱི་གཡོན་ཕྱོགས་ནས་སྙིང་ག་དང་། མགྲིན་པ་དང་། སྤྱི་བོའི་འཁོར་ལོའི་ལྟེ་བ་རྣམས་བརྒྱུད་ནས་གཞན་དུ་གྱེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གྱེན་དུ་སོང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀླད་པ་ཆགས་ཤིང་། ཀླད་པས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་བྱས་ནས་གཏི་མུག་དང་། ཉེར་ལེན་བྱས་ནས་བད་ཀན་འབྱུང་བས་ན། མགོ་བོ་རྨོངས་ཤིང་ལྕི་འཐིབས་སོགས་ཀྱང་ཀླད་པ་ལས་འབྱུང་བ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ།།

435 རྒྱུད་བཞི། བཤད་རྒྱུད། ལེའུ་བཞི་པ། ཤླཽཀ ༨ ཤོག ༣༡

༣) ཀླད་པའི་ནང་གསེས་ཀྱི་དབྱེ་བ།

ཀླད་པ་ལ་རྩ་བའི་དབྱེ་བ་ཕོ་ཀླད་དང་མོ་ཀླད་གཉིས་སུ་བཤད་ཅིང་། དེ་ཡང་གར་སླའི་དབང་གིས་ཀླད་པ་གར་བ་ཐམས་ཅད་ཕོ་ཀླད་དང་། སླ་བ་ཐམས་ཅད་མོ་ཀླད་དུ་འདུ་ལ། དེ་ལའང་རུས་པའི་སྲུབས་མང་ཉུང་དང་། མགོ་བོའི་དབྱིབས། མིའི་གཤིས་རྒྱུད་སོགས་དང་འབྲེལ་བའི་དབྱེ་ཚུལ་ཡང་བཤད་དེ། རུས་སྲུབས་མེད་པ་ནས་སྲུབས་བཅུ་དྲུག་པ་ཅན་ཡོད་ལ། སྤྱི་བོ་ཟླུམ་ཞིང་མཐོ་བ་ནི་ཕལ་ཆེར་སྲུབས་གཅིག་པ་དང་གཉིས་པ་ཅན་དང་། མཐོ་ཞིང་གྲུ་བཞི་པ་ནི་སྲུབས་བཞི་པ་ཅན་དང་། སྤྱི་བོ་འཕང་དམའ་བ་ནི་ཕལ་ཆེར་སྲུབས་དྲུག་པ་ཅན་དང་། ལྟག་པ་འབུར་ཞིང་མཚོགས་མ་དམའ་བ་ནི་ཕལ་ཆེར་སྲུབས་བརྒྱད་པ་བུང་ཚང་ཅན་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཕོ་ཀླད་དུ་འདུའོ། །ཡང་ཁམས་བཟང་ལ་མིག་ཀོང་བ། སྨྲ་བ་ཉུང་ཞིང་བརྟན་པར་སྨྲ་བ། མིག་ཤིན་ཏུ་རྣོ་བ་དག་ནི་ཕལ་ཆེར་ཀླད་པ་བཟང་བ་དང་། སྤྱི་བོ་ལེབ་ཅིང་འཇོང་བ་ནི་ཕལ་ཆེར་སྲུབས་བཅུ་པ་ཅན་དང་། མཚོགས་མ་མཐོ་ཞིང་འཇོང་བ་ནི་སྲུབས་བཅུ་གཉིས་པ་དང་བཅུ་བཞི་པ་དང་བཅུ་དྲུག་པ་ཅན་ཡིན་ལ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མོ་ཀླད་དུ་འདུའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ་ལས། ཀླད་པ་ཕོ་ཀླད་མོ་ཀླད་གཉིས། །ཕོ་ཀླད་ཐམས་ཅད་གར་བ་སྟེ། །མོ་ཀླད་ཐམས་ཅད་སླ་བ་ཡིན། །སྲུབས་མེད་གཅིག་ཏུ་ཟླུམ་པ་དང་། །གཉིས་པ་བཞི་པ་ལྔ་པ་དང་། །དྲུག་དང་བརྒྱད་དང་བཅུ་པ་དང་། །བཅུ་གཉིས་བཅུ་བཞི་བཅུ་དྲུག་པ་འོ། །སྤྱི་བོ་ཟླུམ་ཞིང་མཐོ་བ་ནི། །ཕལ་ཆེར་གཅིག་པ་གཉིས་པ་འོ། །རྭ་མཐོ་གྲུ་བཞི་བཞི་པ་འོ། །སྤྱི་བོ་འཕང་དམའ་ཕལ་ཆེར་དྲུག །ལྟག་འབུར་མཚོགས་མ་དམའ་བ་ནི། །བརྒྱད་པ་བུང་ཚང་ཅན་དུ་འོ། །དེ་རྣམས་ཀླད་པ་ཕོ་ཀླད་ཡིན། །ཁམས་བཟང་མིག་ཀོང་བ་དག་ནི། །སྨྲ་བ་ཉུང་ཞིང་བརྟན་པར་སྨྲ། །མིག་དག་ཤིན་ཏུ་རྣོ་བ་ནི། །ཕལ་ཆེར་ཀླད་པ་བཟང་བ་འོ། །སྤྱི་ལེབ་འཇོང་བ་བཅུ་པ་སྟེ། །མཚོགས་མ་མཐོ་ཞིང་འཇོང་བ་ནི། །བཅུ་གཉིས་བཅུ་བཞི་བཅུ་དྲུག་པའོ། །ཀླད་པ་མོ་ཀླད་དག་ཏུ་འདོད།།436 ཅེས་གསུངས་སོ།།

436 སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ། ལེའུ་ཞེ་བརྒྱད་པ། ཤླཽཀ ༢༦--༣༢ ཤོག ༡༢༠

གཞན་ཡང་ཀླད་པའི་དབྱེ་བ་བདུན་འཇོག་ཚུལ་ཡང་། མན་ངག་རྒྱུད་ལས། ཀླད་པ་རྒྱ་མཚོའི་གནས་ལུགས་བསྟན་པ་ནི། །ཤ་ཀླད་མར་ཀླད་བུང་ཚང་ཀླད་པ་དང་། །ཕྲུམ་ཀླད་ཞོ་ཀླད་འོ་ཀླད་ཆུ་ཀླད་བདུན།།437 ཞེས་པ་ལྟར་བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བའི་མི་ལ་ཤ་དང་སྲ་མཁྲེགས་མཚུངས་པའི་ཀླད་པ་དང་། མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་མི་ལ་མར་དང་སྲ་མཁྲེགས་མཚུངས་པའི་ཀླད་པ་དང་། འདུས་པ་ཤས་ཆེ་བ་ལ་སྦྲང་མའི་ཚང་ལྟར་སོབ་སོབ་ཏུ་ཆགས་པའི་ཀླད་པ་དང་། བད་མཁྲིས་དང་ལྡན་པ་ལ་འོ་མ་དང་དར་བ་བསྲེས་པའི་ཞོ་ཕྲུམ་མའི་གར་སླ་དང་མཚུངས་པའི་ཀླད་པ་དང་། བད་རླུང་གི་མི་ལ་ཞོའི་གར་སླ་དང་མཚུངས་པའི་ཀླད་པ་དང་། རླུང་མཁྲིས་ཀྱི་མི་ལ་འོ་མའི་གར་སླ་དང་མཚུངས་པའི་ཀླད་པ་དང་། རླུང་གི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་མི་ལ་ཆུ་ལྟར་སླ་བའི་ཀླད་པ་སྟེ་བདུན་ནོ། །འདི་དག་ནི་ཀླད་པའི་མཁྲང་སླ་དང་ཚོ་ཟིན་མི་ཟིན་གྱི་སྒོ་ནས་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །ཀླད་པའི་ལྡང་ཚད་ལ་རང་རང་གི་ཁྱོར་བ་གང་ཡོད་པའི་ཚུལ་ནི་བཤད་རྒྱུད་ལས། ཀླད་པའི་ལྡང་ཚད་རང་གི་སྙིམ་པ་གང་། །438 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།།

437 གསོ་རིག་རྒྱུད་བཞི། མན་ངག་རྒྱུད། ལེའུ་གྱ་གསུམ་པ། ཤླཽཀ ༣ ཤོག ༤༧༡

438 གསོ་རིག་རྒྱུད་བཞི། བཤད་རྒྱུད། ལེའུ་བཞི་པ། ཤླཽཀ ༤ ཤོག ༣༡

༤) ཀླད་རྩའི་རྣམ་གཞག

ཡང་གསོ་བ་རིག་པའི་གཞུང་ལས་ཀླད་རྩའི་རྣམ་གཞག་འཆད་སྐབས། ལུས་འདི་ལ་སྲིད་པའི་རྩ་བོ་ཆེ་ཞེས་མིང་བཏགས་པའི་རྩའི་གཙོ་བོ་སྡེ་ཚན་བཞི་དང་། སྡེ་ཚན་རེར་རྩ་ཉེར་བཞི་རེ་དང་རྩ་ཕྲན་ལྔ་བརྒྱ་རེ་ཡོད་པ་ལས། མིག་རྣ་བ་སྣ་ལྕེ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ལ་རང་རང་གི་ཡུལ་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་ལྔ་འཆར་ཞིང་ཚོར་བར་བྱེད་པའི་རྩ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཡན་ལག་གི་རླུང་ལྔའི་རྟེན་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ནི་ཀླད་པར་རྩ་ཡི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་འཁྱིལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རྩ་ལ་གནས་ཤིང་། དེ་ཉིད་ལས་འཁོར་རྩ་ཕྲན་དང་། དེ་ལས་ཡང་ཕྲན། དེ་ལས་དྲ་བ་ལྟར་གྱི་རྩ་ཕྲན་ལྔ་བརྒྱས་བསྐོར་བར་བཤད་དེ། བཤད་རྒྱུད་ལས། སྲིད་པའི་རྩ་བོ་ཆེ་ནི་རྣམ་བཞི་སྟེ། །དབང་པོ་ཡུལ་ལ་འཆར་བར་བྱེད་པའི་རྩ། །ཀླད་པ་ལ་སྲིད་རྩ་ཕྲན་ལྔ་བརྒྱས་བསྐོར། །439 ཅེས་པ་ལྟར་རོ།།

439 གསོ་རིག་རྒྱུད་བཞི། བཤད་རྒྱུད། ལེའུ་བཞི་པ། ཤླཽཀ ༡༡ ཤོག ༣༢

སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ནི་ཀླད་པའི་སྙིང་དག་སྟེ། །དབང་པོ་ལྔ་དང་འབྲེལ་བ་འོ། །440 ཞེས་དབང་བོ་ལྔའི་རྩ་ཀླད་སྙིང་དང་འབྲེལ་ཚུལ་གསུངས་སོ།།

440 སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ། ལེའུ་ཞེ་དགུ་པ། ཤླཽཀ ༣༦ ཤོག ༡༢༤

ཡང་སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ་ལས། ཡན་ལག་ལྔ་ཡི་མགོ་བོ་ནི། །ཀླད་པ་དབང་པོ་ལྔ་ཡིས་ཁྱབ། །ཀླད་པ་དང་ནི་ཀླད་པའི་སྙིང་། །ལུས་ཀྱི་དབང་རྟེན་ས་བོན་འཛག །དེ་ལ་རྩ་བརྒྱད་མཆིན་པ་མིག །རྣ་བ་མཁལ་མའི་རྩ་དག་དང་། །སྣ་དང་གློ་ཡི་རྩ་དག་དང་། །ལྕེ་དང་སྙིང་གི་རྩ་དག་གོ །441 ཞེས་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། ཀླད་སྙིང་རྟ་མིག་ཕྱེད་པོ་འདྲ། །མིག་དང་རྣ་བ་སྣ་དང་ལྕེ། །རྩ་རྒྱུས་ཆུ་བ་དེ་དང་འབྲེལ། །འཕར་རྩ་བཞི་དང་འགྲོགས་བཞིའི་རྩ། །རྒྱུས་པ་བཞི་དང་ཆུ་བ་བཞིས། །ཀླད་པའི་སྙིང་དང་འབྲེལ་བ་སྟེ། །ལ་ལ་ཀླད་པའི་རྒྱ་ཡང་ཟེར། །དབུས་ན་ས་བོན་བཅུད་ཀྱི་རྩ། །ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་རྒྱས་པར་བྱེད། །སྙིང་ནས་ཀླད་པ་དག་དང་ནི། །སྲོག་འགྲོ་ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་འཇིག །442 ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཀླད་པའི་རྒྱ་དར་གྱི་འོག་ན་གནས་པའི་ཀླད་པ་ལ་ཀླད་ཁྱིམ་གྱི་མདུན་ངོས་ཀྱི་ཆར་གནས་པའི་ཀླད་པ་དང་། ཀླད་ཁྱིམ་གྱི་རྒྱབ་ངོས་ཀྱི་ཆར་གནས་པའི་ཀླད་སྙིང་གཉིས་ཡོད་ལ། དབང་པོ་ལྔའི་རྩ་རྣམས་དེ་དང་འབྲེལ་བས་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་རྟེན་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞིང་། ཡང་མཆིན་རྩ་ལ་སོགས་པའི་རྩ་བརྒྱད་དང་། འཕར་རྩ་བཞི་དང་། འགྲོགས་པ་བཞིའི་རྩ་རྣམས་ཀྱང་ཀླད་སྙིང་དང་འབྲེལ་བ་དང་། ཀླད་སྙིང་གི་དབྱིབས་རྟ་མིག་ཕྱེད་ཀ་དང་འདྲ་ལ། ཀླད་པའི་དབུས་ན་ས་བོན་བཅུད་ཀྱི་རྩ་ལས་ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་འཕེལ་འགྲིབ་བྱེད་ཚུལ་སོགས་གསུངས། ཡང་བཤད་རྒྱུད་ལས། ཀླད་པ་རྩ་ཡི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལས། །རྩ་བ་ལྟ་བུར་ཐུར་དུ་ཟུག་པ་ཡི། །བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཆུ་རྩ་བཅུ་དགུ་ཡོད། །དེ་ཡང་དོན་སྣོད་ནང་དུ་འབྲེལ་བ་ཡི། །དར་གྱི་དཔྱངས་ཐག་བཅུ་གསུམ་སྦས་པའི་རྩ། །ཡན་ལག་ཕྱིར་འབྲེལ་མངོན་པའི་རྩ་དྲུག་སྟེ། །དེ་ལས་ཆུ་རྩ་ཕྲན་བུ་བཅུ་དྲུག་གྱེས།།443 ཞེས་ཀླད་པ་ནི་རྩ་དཀར་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པའི་གཞི་རྒྱ་མཚོ་དང་མཚུངས་ལ། དེ་ལས་རྩ་བ་ལྟ་བུར་ཐུར་དུ་ཟུག་པའི་རྩ་རྒྱུངས་པ་ནི་སྲོག་རྩ་དཀར་པོ་སྟེ་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ཆུའི་ཁམས་གསོ་ཞིང་སྐྱེད་པའི་ཆུ་རྩ་རགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་བཅུ་དགུ་ཡོད་ལ། དེ་ཡང་ཀླད་པ་ནས་མགྲིན་པའི་ནང་བརྒྱུད་དེ་དོན་སྣོད་དང་ནང་ནས་འབྲེལ་བའི་དར་གྱི་དཔྱངས་ཐག་བཅུ་གསུམ་ཞེས་སྦས་པ་ལྟ་བུའི་རྩ་བཅུ་གསུམ་དང་། དེའི་སྟེང་ཡན་ལག་རྣམས་དང་ཕྱི་རོལ་ནས་འབྲེལ་བའི་རི་མོ་མངོན་པའི་རྩ་དྲུག་བཅས་བསྡོམས་པས་བཅུ་དགུ་སྟེ། དེ་དག་ནི་གཙོ་ཆེར་ལུས་འགུལ་བསྐྱོད་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། བཅུ་དགུ་པོ་དེ་ལས་ཀྱང་ཆུ་རྩ་ཕྲན་བུ་བཅུ་དྲུག་མགོ་དང་རྐང་ལག་སོགས་ལ་འབྲེལ་བར་གསུངས་སོ།།

441 གོང་མཚུངས། ལེའུ་ཞེ་བརྒྱད་པ། ཤླཽཀ ༦--༨ ཤོག ༡༡༩

442 གོང་མཚུངས། ལེའུ་གསུམ་པ། ཤླཽཀ ༣༡--༣༣ ཤོག ༡༩

443 རྒྱུད་བཞི། བཤད་རྒྱུད། ལེའུ་བཞི་པ། ཤླཽཀ ༡༦-༡༨ ཤོག ༣༢

༥) ཀླད་པའི་ཆ་ཤས་རྒྱུངས་པ་དང་། ཀླད་རྒྱ་དང་། ཚངས་དུང་གི་འཁོར་ལོ།

རྒྱུངས་པའམ་གཞུངས་པ་ནི། ཕྱི་ནང་གི་ལུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཕལ་ཆེ་བར་བཀོད་འདོམས་དང་ཚོད་འཛིན་བྱེད་པའི་སྲོག་རྩ་དཀར་པོ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཀླད་པ་ནས་གཞུག་ཆུང་བར་ལྗོན་ཤིང་གི་རྩ་བ་བཞིན་སྐེ་དང་སྒལ་ཚིགས་ཀྱི་སྦུབས་བརྒྱུད་དེ་འབྲེལ་པ་ཞིག་ཡིན་པར་བཤད་དེ། སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ་ལས། གཞུངས་པ་མགོ་བོ་དག་ལས་ཆགས། །སྒལ་པའི་ནང་འཁྲིས་བཅུ་གསུམ་བར། །བཙན་ནམ་བསྣད་ན་ས་བོན་འཆོར། །བེམ་པོ་འདྲ་སྟེ་འཆི་བར་འགྱུར།།444 ཞེས་གཞུངས་པ་གང་ལས་གྱེས་པ་དང་། གང་ནས་བརྒྱུད་པ་དང་། གང་དུ་འབྲེལ་ཞིང་བྱ་བ་བྱེད་ཚུལ་དང་། ནད་དུ་གྱུར་པའི་སྐྱོན་རྣམས་བསྟན་ཏོ།།

444 སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ། ལེའུ་གཉིས་པ། ཤླཽཀ ༡༡ ཤོག ༡༥

ཀླད་རྒྱའམ་རྒྱ་དར་ནི། ལུས་དབང་ཀླད་པ་དང་། ཀླད་སྙིང་དང་། རྒྱུངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱི་བཏུམས་པའི་རྣམ་པས་ཀུན་ནས་གཡོགས་ཤིང་རྒྱ་དར་ལྟར་ཕྱི་ནང་མི་སྒྲིབ་པས་དྭངས་ཤིང་གསལ་བ། ཁྲག་སོགས་ཟུངས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་དང་ལྡན་པས་མདོག་སྨུག་མདངས་ཅན་སྲ་ལ་མཉེན་པ་རི་དྭགས་གླ་བའི་པགས་པའི་སྲབ་མཐུག་ཙམ་ཡོད་པ། བྱེད་ལས་མཚོན་དང་གནོད་འབུ་སོགས་སྲུང་བར་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན་པར་བཤད་དེ། སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ་ལས། ལུས་ཀྱི་དབང་རྟེན་ཀླད་པ་ལ། །རྒྱ་ནི་དར་དཀར་དྲིལ་བ་འདྲ།།445 ཞེས་དང་། མན་ངག་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་། རྒྱ་དར་སྨུག་ལ་དྭངས་པ་གླ་ཧེལ་ཙམ། །རྩ་ཡི་དྲ་བར་གཏུམས་ནས་གནས་པ་ཡིན།།446 ཞེས་གསུངས་སོ།།

445 སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ། ལེའུ་བཞི་པ། ཤླཽཀ ༣༠ ཤོག ༢༡

446 རྒྱུད་བཞི། མན་ངག་རྒྱུད། ལེའུ་གྱ་གསུམ་པ། ཤླཽཀ ༤ ཤོག ༤༧༡

ཚངས་དུང་གི་འཁོར་ལོ་ནི། སྲོག་རྩ་ལས་འོངས་པའི་ལྗོན་ཤིང་བཞིའི་རྩེ་མོ་གྱེན་དུ་སོང་བ་ཀླད་པར་འབྲེལ་བའི་རེ་ཐག་བཞི་དང་། ཀླད་པ་ལས་ཐུར་དུ་རྒྱུ་ཞིང་ནང་གི་དོན་སྣོད་སོགས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆུ་རྩ་དང་དབང་རྩ་རྣམས་འདུས་པ། ཀླད་པའི་དབུས་སུ་སེམས་ཀྱི་བཞོན་པ་རླུང་གིས་ཐིག་ལེ་དང་རྩ་དང་རླུང་དང་སེམས་རྣམས་མ་ཚང་བ་མེད་པར་བཟུང་ཞིང་། ཀླད་དབུས་དེའི་རྩ་འགྲོ་ལམ་ལྟ་བུ་ལས་རླུང་རྒྱུ་བ་དང་ཐིག་ལེ་འཕོ་ལ་ད་དུང་ཐིག་ལེ་དང་རླུང་དེ་གཉིས་གནས་གཞན་དུའང་འདྲེན་པའི་རྩའི་འཁོར་ལོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཚངས་དུང་གི་འཁོར་ལོ་ཡིན་པར་བཤད་ལ། ཡང་ཀླད་སྙིང་དང་ཐོད་པའི་ཕྲད་མཚམས་སུ་རྨེན་བུ་མཐེབ་མོ་ཙམ་ཡོད་པར་བཤད་དེ། སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ་ལས། སྤྱི་བོ་དག་ཏུ་ཕྲད་པ་ནི། །ཚངས་པ་དུང་གི་འཁོར་ལོ་འོ། །ཞེས་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། དེ་ལས་སྤྱི་བོར་ཕྲད་པ་ནི། །ལུས་ཀྱི་དབང་རྟེན་ཀླད་པ་ལ། །རྒྱ་ནི་དར་དཀར་དྲིལ་བ་འདྲ། །ཆུ་བ་རྒྱུས་པ་རྒྱ་སྲུབས་དང་། །འབྲེལ་ཏེ་ཕྱི་ཡི་རེ་ཐག་ནི། །ནང་གི་ལྗོན་ཤིང་རྩ་བཞི་དང་། །སྤྱི་བོ་དག་ཏུ་འདུས་པ་ནི། །རླུང་གིས་ལུས་ཀྱི་ས་བོན་བཟུང་། །ཚངས་པ་དུང་གི་འཁོར་ལོ་སྟེ། །ལུས་ཟུངས་ས་བོན་རྩ་ཡིན་ནོ།།447 ཞེས་གསུངས།

447 སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ། ལེའུ་བཞི་པ། ཤླཽཀ ༣༠--༣༣ ཤོག ༢༡

ཡང་སྨན་དཔྱད་དེ་ཉིད་ལས། ཀླད་སྙིང་ཐོད་པའི་འབོག་མཚམས་ན། །མཐེབ་མོ་ཙམ་གྱི་རྨེན་བུ་ཡོད།།448 ཅེས་དང་། ཡང་ཀླད་པའི་རྩ་དང་ལུས་ཀྱི་དོན་ལྔ་སྣོད་དྲུག་གི་རྩ་རྣམས་འབྲེལ་ཚུལ་ཡང་། སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ་ལས། དོན་དང་སྣོད་ཀྱི་རྩ་དག་ནི། །ཚངས་པའི་བུ་གའི་རྩ་དང་འབྲེལ། །449 ཞེས་དང་། མིག་སོགས་དབང་པོ་རྣམས་ཀླད་རྩ་དང་ཕན་གནོད་འབྲེལ་ཚུལ་ནི། སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ་ལས། ཀླད་པའི་གཟེར་རྩ་དག་ནས་ནི། །ལྟག་པའི་ཚོན་གང་བཅལ་བ་ནི། །ཀླད་པ་དག་ནས་མིག་ཏུ་འཁོར། །ཆད་ན་མིག་འབྲུལ་གཞུང་རེངས་ཏེ།།450 ཞེས་སོགས་གསུངས།

448 གོང་མཚུངས། ལེའུ་ཞེ་དགུ་པ། ཤླཽཀ ༣༣ ཤོག ༡༢༣

449 གོང་མཚུངས། ལེའུ་གོ་བདུན་པ། ཤླཽཀ ༢༩ ཤོག ༢༧༠

450 གོང་མཚུངས། ལེའུ་ཞེ་དགུ་པ། ཤླཽཀ ༢༧ ཤོག ༡༢༣

ཡང་ཀླད་པའི་ཆ་ཤས་རྣམས་ལུས་ཀྱི་རྩ་དང་འབྲེལ་ཞིང་རྩ་ལ་བརྟེན་པའི་སྲོག་འཛིན་གྱི་རླུང་སོགས་རྩ་བ་དང་ཡན་ལག་གི་རླུང་རྣམས་སོ་སོས་ཐུན་མིན་གྱི་བྱ་བ་གང་བྱེད་པའང་སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ་ལས། སྤྱི་གཙུག་ཚངས་པ་དུང་གི་སྒོར། །བདུད་རྩ་ནག་པོ་སྙིང་གི་རྩ། །འབྲེལ་ཏེ་རླུང་རྒྱུ་དེ་རྣམས་ལ། །གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ཡིན་ཏེ། །ཤེས་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་འོ།།451 ཞེས་དང་། བཤད་རྒྱུད་ལས། ཁྱད་པར་སྲོག་འཛིན་རླུང་དེ་སྤྱི་བོར་གནས། །གྲེ་བ་བྲང་གཞུང་རྒྱུ་ཞིང་ཟས་སྐོམ་མིད། །དབུགས་རྔུབ་མཆིལ་འདོར་སྦྲིད་པ་སྒྲེགས་པ་འབྱིན། །བློ་དང་དབང་པོ་གསལ་ཞིང་སེམས་འཛིན་བྱེད། །452 ཅེས་སོགས་གསུངས་སོ།།

451 གོང་མཚུངས། ལེའུ་བཞི་པ། ཤླཽཀ ༤༠ ཤོག ༢༢

452 རྒྱུད་བཞི། བཤད་རྒྱུད། ལེའུ་ལྔ་པ། ཤླཽཀ ༢༥ ཤོག ༣༦

མདོར་ན་ཀླད་པ་ནི་དབང་སྒྱུར་བ་པོ་དང་། དབང་པོ་དོན་སྣོད་སོགས་ལུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་རྣམས་ནི་དབང་བསྒྱུར་བྱ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས། སྔོན་གྱི་གསོ་རིག་གི་གཞུང་དག་ལས་ཀླད་པ་ལ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཞེས་བཤད་ལ། དབང་བསྒྱུར་ཚུལ་ནི། སྙིང་ལྟ་བུ་ཡང་ཀླད་པ་ལ་རག་ལས་པའི་སྒོ་ནས་རང་གི་ལས་བྱེད་ལ། དོན་སྣོད་དབང་པོ་སོགས་ལུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་རྣམས་ཀྱང་ཀླད་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྩ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐུལ་ཏེ་སོ་སོའི་ཐུན་མིན་གྱི་བྱ་བ་རྣམས་བྱེད་དོ། །ཡང་ཀླད་པ་ནི་ཀླད་སྙིང་དང་དོན་སྣོད་དང་དབང་པོ་དང་དབང་རྩ་དང་ཆུ་རྩ་དང་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་རག་ལས་ཤིང་དེ་དག་ཀྱང་ཀླད་པ་ལ་རག་ལས་པའི་སྒོ་ནས་རང་རང་གི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལས། ཕན་ཚུན་རག་མ་ལས་པར་ཀླད་རྡུལ་ཁོ་ནས་བྱ་བ་གང་ཡང་མི་བྱེད་པ་ནི་འདིར་དྲངས་པའི་གསོ་རིག་བཤད་རྒྱུད་དང་མན་ངག་རྒྱུད་དང་སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པར་གནས་སོ།།

༨ ལུས་སེམས་ཀྱི་འབྲེལ་པའི་ཚུལ་ལ་དཔྱད་པ།

དེ་ལ་སྤྱིར་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲུབ་རིམ་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་དང་འབྲེལ་ཡོད་པ་དང་། བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ད་ལྟར་ང་ཚོར་མངོན་བཞིན་པ་འདི་ཕྲ་བའི་རིམ་པ་ཞིག་དང་འབྲེལ་ཡོད་པ་དང་། ཕྲ་བ་དེ་ཡང་མཐར་ཐུག་ན་རླུང་སེམས་དབྱེར་མེད་ཀྱི་ཆེས་ཕྲ་རིམ་ཞིག་ནས་གྲུབ་ཡོད་པར་བཤད་པས། གསང་བ་འདུས་པའི་གཞུང་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནི་ཆོས་ཉིད་དང་རླུང་དང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་གཞི་མའི་རྣམ་པ་དེ་ང་ཚོར་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཙམ་ཞིག་ཡིན།

མཐར་ཐུག་ན་རླུང་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དབྱེར་མེད་པས་ང་ཚོའི་ལུས་པོའི་སྟེང་གི་འབྱུང་བ་དང་ཕྱིའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་རང་བྱུང་གི་འབྱུང་བའི་བར་ལ་འབྲེལ་པ་ཟབ་མོ་ཞིག་ཡོད་དེ། སྔགས་ལུགས་ཀྱི་རྩ་རླུང་སྒོམ་སྒྲུབ་ཀྱི་རྟོགས་པ་ཡོད་པ་དང༌། ཡང་ན་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཚོར་ཤེས་སྐྱེན་པའི་གང་ཟག་རིགས་གཅིག་གིས་འབྲེལ་པ་ཕྲ་མོ་དེ་རྟོགས་ཐུབ།

དེ་ལྟ་བུའི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་འབྲེལ་པའི་ཚུལ་མདོ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་རྣམས་ལས་འབྱུང་བ་མཚོན་ཙམ་འཆད་པ་ལ། ནང་པའི་མདོ་ཕྱོགས་ཀྱི་གཞུང་ལས་གསུངས་ཚུལ་ནི། དེ་ཡང་མའི་མངལ་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་བ་དང་དུས་མཉམ་དུ་ཚེ་འདིའི་གཟུགས་ཕུང་གསར་དུ་གྲུབ་ཅིང་། དེ་དང་དུས་མཉམ་དུ་ཚེ་འདིའི་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་ཏེ། མིང་བཞིའི་ཕུང་པོའང་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་ཚེ་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་མདུང་ཁྱིམ་ལྟར་གཅིག་ལ་གཅིག་རྐྱེན་གྱི་ཚུལ་དུ་འབྲེལ་ཏེ་གནས་པའི་ཚུལ་ནི། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་སཱ་ལུའི་ལྗང་པའི་མདོའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས། “དེ་དག་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་མདུང་ཁྱིམ་གྱི་ཚུལ་དུ་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ། །”453 ཞེས་དང་། འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱི་སའི་དངོས་གཞི་ལས་ཀྱང་། “དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་ཚེ་ཇི་སྲིད་བར་མདུང་ཁྱིམ་གྱི་ཚུལ་དུ་འཇུག་གོ །”454 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།།

453 སྡེ་དགེ བསྟན། མདོ་འགྲེལ། ངི་། བམ་པོ་གསུམ་པ། ཤོག ༣༩ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༥ ཤོག ༨༢༩

454 སྡེ་དགེ བསྟན། སེམས་ཙམ། ཚི། བམ་པོ་དགུ་པ། ཤོག ༡༠༡ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༢ ཤོག ༩༡༤

ནམ་ཞིག་གང་ཟག་དེའི་ལུས་སེམས་གཉིས་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་འབྲེལ་པ་ཆད་དེ་ཕུང་པོ་དོར་བ་དང་དྲོད་ཡལ་བ་དང་སྲོག་ཀྱང་འགགས་པས་གང་ཟག་དེ་ཤི་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། “འཆི་བ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་དང༌དེ་དག་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང༌དེ་དག་ནས་འཕོས་པ་དང༌། འཕོ་བ་ཉིད་དང༌། ཞིག་པ་དང༌། ནང་ཉམས་པ་དང༌། ཚེ་ཉམས་པ་དང༌། དྲོད་ཡལ་བ་དང༌། སྲོག་གི་དབང་པོ་འགགས་པ་དང༌། ཕུང་པོ་རྣམས་འདོར་བ་དང༌། ཤི་བ་དང༌། དུས་བྱེད་པ་འདི་ནི་ཤི་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།”455 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།།

455 སྡེ་དགེ བཀའ། མདོ་སྡེ། ཚ། ཤོག ༡༢༤ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༦༢ ཤོག ༣༤༠

དེ་ལ་སེམས་སམ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནང་གསེས་ཀྱིས་དབྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ན། དབང་ཤེས་དང་ཡིད་ཤེས་སུ་གྱུར་པའི་སེམས་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་པ་ལ་ལྟོས་ཚབས་ཆེ་བས་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་པ་ཡོད་མེད་དང་གསལ་མི་གསལ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་ལ། དེ་བས་ན་དེའི་བདག་རྐྱེན་ཁྱད་པར་བ་ལ་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་པ་འཇོག་པ་ཡིན་མོད། ཡིད་བློ་རྣམས་ནི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་པ་ལ་བརྒྱུད་ནས་བརྟེན་པ་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་། ཡིད་བློའམ་ཤེས་པ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་མཐར་ཐུག་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་པ་དང་ཀླད་པའི་རྣམ་འགྱུར་ལ་ངེས་པར་བརྟེན་མི་དགོས་པ་ནི། འཆི་བའི་གནས་སྐབས་སུ་ཕྱི་དབུགས་ཆད་དེ་ཀླད་པའི་ནང་ཁྲག་གི་འཁོར་རྒྱུག་མཚམས་ཆད་ནས་ཀླད་པའི་བྱ་བྱེད་མཐའ་དག་འགགས་ཀྱང་ད་དུང་ཤེས་པ་ཕྲ་མོའི་འགྱུར་བ་མ་ལོག་པར་ཉིན་གྲངས་མང་པོར་བཞུགས་པ་དུ་མ་མཐོང་ཆོས་སུ་གྲུབ་པས་སོ། །དེས་ན་ལུས་ཀྱིས་རང་འབྲས་ཡིད་བློ་རྟོག་པའི་རྐྱེན་ཙམ་བྱེད་པ་ལས་ཡིད་བློ་རྟོག་པ་ལ་འགྱུར་བ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་བ་མི་བྱེད་ལ། ཡིད་བློ་རྟོག་པས་ནི་ལུས་ལ་འགྱུར་བ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་བ་བྱེད་དོ། །དེའི་ཚུལ་ཡང་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། དབང་རྣམས་རེ་རེ་ལ་གནོད་ན། །ཡིད་བློ་ལ་གནོད་ཡོད་མ་ཡིན། །འདི་འགྱུར་ན་ནི་དེ་དག་ཀྱང་། །འགྱུར་བ་དག་ཏུ་མཐོང་བ་ཡིན།།456 ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།།

456 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཅེ། ཚད་མ་གྲུབ་པའི་ལེའུ། ཤླཽཀ ༤༠ ཤོག ༡༠༩ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༥༠༣

ཡང་དཔེར་ན་གཞན་ལ་ཕན་པར་འདོད་པའི་བྱམས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་ལུས་ཀྱི་ཁྲག་དྭངས་པ་དང་། བཞིན་གྱི་མདོག་གསལ་བ། བལྟ་ན་མཛེས་པ་སོགས་མཐོང་ཆོས་ལ་ལུས་ལ་འགྱུར་བ་སྐྱེད་པའི་ཚུལ་ཡང་། མདོ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ལས། “སེམས་ཅན་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཕན་པར་འདོད་པ་དེ་ནི། མཆོག་ཏུ་ཁྲག་རབ་ཏུ་དང་བར་འགྱུར་རོ། །ཁྲག་རབ་ཏུ་དང་བར་གྱུར་པས་བཞིན་གྱི་མདོག་དང་ངོ༌། །དེའི་བཞིན་གྱི་མདོག་རབ་ཏུ་དང་བས་བལྟ་ན་མཛེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཐམས་ཅད་དགའ་བར་འགྱུར་ཏེ། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཡིན་ནོ། །”457 ཞེས་གསུངས།

457 སྡེ་དགེ བཀའ། མདོ་སྡེ། ཤ། ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཉེར་གཉིས་པ། ཤོག ༧༣ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༡ ཤོག ༡༦༨

ཡང་ལུས་གཟུགས་ཅན་ཐོགས་བཅས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་དེ་དང་སེམས་ཐོགས་མེད་གསལ་རིག་གི་རང་བཞིན་ཅན་དེ་གཉིས་རང་བཞིན་ཆེས་མི་འདྲ་བས། ཕན་ཚུན་གཅིག་གཅིག་གི་ངོ་བོར་འགྱུར་བའི་ཉེར་ལེན་བྱེད་པ་མི་སྲིད་ཀྱང་། ལུས་སེམས་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་བྱེད་པ་ཡོད་པའི་ཚུལ་ནི། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། དེ་རྒྱུ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ལས། །སྐྱེ་བའི་འབྲས་བུ་ལྷན་ཅིག་གནས།།458 ཞེས་ད་ལྟའི་སེམས་དེ་སེམས་སྔ་མས་ཉེར་ལེན་དང་ལུས་སྔ་མས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་བྱས་ནས་སྐྱེ་ཤིང་། ད་ལྟའི་ལུས་དེ་ཡང་ལུས་སྔ་མས་ཉེར་ལེན་དང་སེམས་སྔ་མས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་བྱས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྒོ་ནས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་ཡོད་པར་གསུངས་ལ། ཉེར་ལེན་མི་བྱེད་པ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། རྣམ་ཤེས་མིན་པ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི། །ཉེར་ལེན་མིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་འགྲུབ། །459 ཅེས་དང་། ལྷ་དབང་བློའི་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་། “རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་གྱི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པའི་མ་ཡིན་ཞིང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །”460 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།།

458 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཅེ། ཚད་མ་གྲུབ་པའི་ལེའུ། ཤླཽཀ ༦༣ ཤོག ༡༠༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༥༠༥

459 གོང་མཚུངས། ཚད་མ་གྲུབ་པའི་ལེའུ། ཤླཽཀ ༡༦༦ ཤོག ༡༡༣ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༥༡༥

460 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཆེ། ཚད་མ་གྲུབ་པའི་ལེའུ། ཤོག ༧༡ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༨ ཤོག ༡༧༡

གཞན་ཡང་ལུས་ཀྱིས་གནས་སྐབས་སེམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་བྱེད་པ་ཡོད་ཀྱང་། དེ་ཙམ་གྱིས་ལུས་ལོག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཀྱང་ལྡོག་དགོས་པའི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན། མེ་ལ་སོགས་པས་བུམ་པའི་ཁྱད་ཆོས་མདོག་དམར་བ་སོགས་ལ་ཕན་འདོགས་ཀྱང་དེ་ཙམ་གྱིས་མེ་ལོག་པས་བུམ་པའི་ངོ་བོ་ལྡོག་པའི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཚུལ་ཡང་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། འགའ་ཞིག་ཚེ་ན་སེམས་རྒྱུན་ལ། །ཕན་འདོགས་བྱེད་པ་ཡིན་སླ་སྟེ། །བུམ་སོགས་ལ་ནི་མེ་སོགས་བཞིན། །དེ་ཙམ་གྱིས་ནི་ལྡོག་པ་མིན། །461 ཞེས་གསུངས། དེས་ན་ལུས་ཀྱིས་སེམས་ཀྱི་ཉེར་ལེན་དང་བདག་རྐྱེན་ཁྱད་པར་ཅན་གང་ཡང་མི་བྱེད་དོ།།

461 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཅེ། ཚད་མ་གྲུབ་པའི་ལེའུ། ཤླཽཀ ༥༡ ཤོག ༡༠༩ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༥༠༤

དེ་དག་ནི་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། འགའ་ཚེ་ཆགས་སོགས་རྒྱས་སོགས་ཀྱི། །འཕེལ་བ་བདེ་སྡུག་ལས་སྐྱེས་ཡིན། །དེ་ཡང་ཁམས་སྙོམས་ལ་སོགས་པ། །ནང་གི་དོན་ནི་ཉེ་བ་ལས། །འདིས་ནི་འདུས་པ་ལ་སོགས་པ། །དྲན་པ་ཉམས་སོགས་བཤད་པ་ཡིན། །ནང་དོན་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པའི། །བློས་ནི་འགྱུར་བར་བྱེད་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་རྒྱུད་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ལ། །སྟག་ཉིད་དང་ནི་ཁྲག་ལ་སོགས། །ཐོས་པ་དང་ནི་མཐོང་བ་ལས། །རྨོངས་པ་ལ་སོགས་འབྱུང་འགྱུར་བཞིན།།462ཞེས་དུས་འགའ་ཞིག་གི་ཚེ་ལུས་རྒྱས་རྒུད་སོགས་ཀྱིས་ཆགས་སོགས་འཕེལ་བར་བྱས་པ་ཡང་གཙོ་བོ་ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་ལས་དངོས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་གྱི་ལུས་དེ་ཆགས་སོགས་ཀྱི་དངོས་ཀྱི་བདག་རྐྱེན་མིན་པ་དང་། ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་དེ་ཡང་ཁམས་སྙོམས་པ་དང་མ་སྙོམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནང་གི་རེག་བྱའི་དོན་གཟུང་ཡུལ་དུ་ཉེ་བ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་གྱི་ལུས་དེ་ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་གི་བདག་རྐྱེན་མིན་ཞིང་། ཚུལ་འདིས་ནི་འདུས་པའི་རིམས་ལ་སོགས་པ་ལས་དྲན་པ་ཉམས་པ་སོགས་ཀྱང་ནང་གི་རེག་བྱའི་གཟུང་ཡུལ་དུ་ཡོད་པའི་ཁྱད་པར་ལས་དབང་བློས་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་ཙམ་ཡིན། དཔེར་ན། རྒྱུད་སྡར་མའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ལ་སྟག་བྱུང་ངོ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ཐོས་པ་དང་། གཞན་བསད་པའི་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་ལས་དྲན་པ་རྨོངས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ནང་གི་ཚོར་བས་འཕེལ་བར་བྱས་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི་ལུས་ལ་དངོས་སུ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་གསུངས་སོ།།

462 གོང་མཚུངས། ཚད་མ་གྲུབ་པའི་ལེའུ། ཤླཽཀ ༧༦ ཤོག ༡༡༠ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༥༠༧

ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལའི་ཚད་མའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་པའི་དཀའ་འགྲེལ་ལས་ཀྱང་། “འདི་ལྟར་སྟག་དང་ཁྲ་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་ཡུལ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཀྱང་རེས་འགའ་སྡར་མའི་ཡིད་རྨུགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་འགྱུར་བ་འབྱུང་བ་ཁོ་ནའོ། །དེ་ཙམ་གྱིས་ནི་ཡིད་ཀྱི་བློ་དེ་དེ་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །”463 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། དཔེར་ན་སྡར་མ་འགའ་ཞིག་སྟག་མཐོང་བའམ་གཞན་བསད་པའི་ཁྲག་ལྟ་བུ་མཐོང་བ་ལས་ཤིན་ཏུ་སྐྲག་སྟེ་བརྒྱལ་བར་འགྱུར་ཡང་དེ་ནི་དོན་དེ་དག་དམིགས་ཡུལ་དུ་བྱས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡིད་བློ་ལ་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི། དོན་དེ་དག་གིས་ཉེར་ལེན་སོགས་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་མིན་པ་ལྟར་རོ། །གཞན་ཡང་ཡིད་བློའི་ཡོན་ཏན་བརྩེ་བ་དང་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་ནི། ལུས་འཕེལ་འགྲིབ་ཀྱི་རྗེས་སུ་མི་འབྲང་བར། རང་གི་རྫས་རྒྱུན་བློ་སྔ་མ་གོམས་པའི་ཤུགས་ཆེ་ཆུང་གི་དབང་གིས་འཕེལ་འགྲིབ་ཏུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་རྒྱུན་གོམས་པའི་དབང་གིས་འཕེལ་འགྲིབ་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཚུལ་འདི་ལྟ་བུ་ནི། མར་མེའི་འོད་ལ་སོགས་པ་ཉེར་ལེན་གཟུགས་ཅན་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་ལ་མེད་པར་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། ལུས་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་འགྲིབ་མེད་པར། །བློ་ཡི་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས། །ཤེས་རབ་ལ་སོགས་ཕུལ་བྱུང་དང་། །འགྲིབ་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཡིན། །འདི་ནི་མར་མེའི་འོད་ལ་སོགས། །བརྟེན་པ་རྣམས་ལ་ཡོད་མ་ཡིན།།464 ཞེས་པ་ལྟར་རོ།།

463 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། འེ། ཉེར་བདུན་པ་རྒྱང་ཕན་པ་བརྟག་པའི་ལེའུ། ཤོག ༩༦ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༠༧ ཤོག ༡༢༢༢

464 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཅེ། ཚད་མ་གྲུབ་པའི་ལེའུ། ཤླཽཀ ༧༤ ཤོག ༡༡༠ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༥༠༦

ཡང་ལུས་དང་སེམས་གཉིས་ལ་ཉེར་ལེན་དང་བདག་རྐྱེན་ཁྱད་པར་ཅན་ཅི་རིགས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ཡོད་ན་ནི། དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་འཕེལ་འགྲིབ་ལྟ་བུ་ལུས་འཕེལ་འགྲིབ་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་དགོས་ནའང་དེ་ལྟར་མིན་པ་ནི། ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལའི་ཚད་མའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་པའི་དཀའ་འགྲེལ་ལས། འོན་ཀྱང་ངེས་པར་དངོས་སུ་གང་ཞིག་གང་འགྱུར་བའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་ཉེ་བར་ལེན་པར་རིགས་པ་ཡིན་ཞིང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ངེས་པར་ལུས་ཡོངས་སུ་རྒྱས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་འགའ་ཞིག་ལུས་ཡོངས་སུ་རྒྱས་ན་ཡང་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་མང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གང་ཟག་ལུས་ཤིན་ཏུ་རིད་པའམ། དུད་འགྲོར་གཏོགས་པ་འགའ་ཞིག་ལུས་ཤིན་ཏུ་ཉམ་ཆུང་ཡང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཤས་ཆེན་པོར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །465 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།།

465 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། འེ། ཉེར་བདུན་པ་རྒྱང་ཕན་བརྟག་པའི་ལེའུ། ཤོག ༩༦ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༠༧ ཤོག ༡༢༢༢

སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་དང་བྲལ་བ་འགའ་ཞིག་ལུས་རྒྱས་པ་ལས་འདོད་ཆགས་འཕེལ་བ་དང་། ལུས་རྒུད་པ་ལས་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བ་སྲིད་ཀྱང་། དེ་ནི་ལུས་ཁམས་སྙོམས་པ་དང་མ་སྙོམས་པའི་དབང་གིས་ནང་གི་རེག་བྱའི་ཁྱད་པར་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་ལུས་ཚོར་བདེ་སྡུག་སྐྱེ་ལ། དེས་རྐྱེན་བྱས་ནས་ཆགས་སྡང་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི། ཆགས་སྡང་དེ་དག་ལུས་ལས་དངོས་སུ་སྐྱེས་པ་མིན་ཞིང་། ལུས་ཀྱིས་ལྡོག་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་ཅན་བྱས་པ་ལས་སྐྱེས་པའང་མིན་ནོ། །དེས་ན་ལྡོག་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་ཅན་ཞེས་པ་ནི། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། རྟག་ཏུ་དེ་ཡི་རྗེས་འཇུག་ཕྱིར། །གང་ཞིག་ཡོད་པས་ཕན་འདོགས་བྱེད། །དེ་རྒྱུ།466 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། རྒྱུ་གང་ཞིག་འབྲས་བུ་དེའི་སྔ་ལོགས་སུ་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་འབྲས་བུ་དེ་ལ་ཕན་འདོགས་ཤིང་། རྒྱུ་དེ་སྔ་ལོགས་སུ་མེད་པར་འབྲས་བུ་དེ་སྐྱེ་བ་ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་འབྲས་བུ་དེ་རྟག་ཏུ་རང་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་བྱེད་པ་ཞིག་དགོས་ཏེ། དཔེར་ན་མར་མེ་དེ་མར་མེའི་འོད་ཀྱི་ལྡོག་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ།།

466 སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཅེ། ཚད་མ་གྲུབ་པའི་ལེའུ། ཤླཽཀ ༥༠ ཤོག ༡༠༩ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༩༧ ཤོག ༥༠༤

ཡང་མུ་གེས་སྡུག་བསྔལ་བྱུང་བ་འགའ་ཞིག་ཐལ་བའི་རྐྱལ་པ་ལ་ཕྱེ་ཡིན་ནོ་བསམ་པ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་མ་ཤི་ལ། ནམ་ཞིག་གི་ཚེ་ཐལ་བའི་རྐྱལ་པ་ཡིན་པར་ཤེས་ནས་རེ་བ་མེད་པར་གྱུར་ཚེ་ཤི་བ་དང་། རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་གྱི་སྒོ་ང་མའི་སེམས་པས་མ་བརྗེད་བར་དུ་མི་རུལ་ལ་བརྗེད་པ་ན་རུལ་བར་གསུངས་པ་ལས་ཀྱང་ལུས་སེམས་འབྲེལ་པའི་ཚུལ་ཤེས་ནུས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡང་མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། “ཡིད་ལ་སེམས་པ་ཡང་འདིར་གནས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་སྣང་སྟེ། འདི་སྐད་དུ་ལོ་ཉེས་ཀྱིས་ཉེན་པའི་ཕ་ཞིག་གིས་ཐལ་བའི་རྐྱལ་བ་ཁ་ཐུར་མས་གཏུར་ཏེ་ཕྱེ་ཡིན་ནོ། །བར་དུ་བུ་གཉིས་ཤིག་ཡིད་ཆེས་པར་བྱས་པ་དང༌། དེ་གཉིས་ཀྱང་དེ་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་ཅིང་རིང་མོ་ཞིག་ཏུ་གནས་པར་གྱུར་ཏོ། །གཅིག་གིས་ཁ་ཕྱེ་ནས་ཐལ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་སྟེ་རེ་བ་མེད་པར་གྱུར་པ་དང་ཤིའོ། །”467ཞེས་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་དུ་མངོན་པ་སྡེ་བདུན་གྱི་ནང་ཚན་འགྲོ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ལུང་དྲངས་པ་ལས། འགྲོ་བའི་རྣམ་གྲངས་ལས་ཀྱང་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ནས་སྲོག་ཆགས་ཆེ་ལོང་རྣམས་ཆུ་ནང་ནས་སྐམ་ལ་འཐོན་ཏེ་བྱེ་མ་ཅན་གྱི་ཐང་ལ་སྒོ་ང་རྣམས་བཞག་ནས་བྱེ་མས་བཀབ་སྟེ་སླར་ཡང་རྒྱ་མཚོའི་ནང་དུ་འགྲོའོ། །དེ་ལ་མ་གང་དག་གིས་སྒོ་ང་ལས་བརྩམས་ཏེ་དྲན་པས་མ་བརྗེད་པའི་སྒོ་ང་དེ་དག་ནི་འདྲུལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་དག་གིས་བརྗེད་པ་དེ་དག་ནི་འདྲུལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་དེ། གཞན་གྱི་ཟས་ཀྱིས་ཟས་དང་བཅས་པར་འགྱུར་དུ་འོང་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མི་བརྗོད་ཀྱི། འདི་སྐད་དུ་སྒོ་ང་གང་དག་གིས་མ་ལས་བརྩམས་ནས་དྲན་པས་མི་བརྗེད་པས་དེ་དག་ནི་རེག་པའི་གནས་སྐབས་དེ་དྲན་པས་འདྲུལ་བར་མི་འགྱུར་ལ། གང་དག་གིས་བརྗེད་པ་དེ་དག་ནི་འདྲུལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ནི་བརྗོད་དོ། །468 ཞེས་གསུངས།

467 སྡེ་དགེ བསྟན། མངོན་པ། ཀུ གནས་གསུམ་པ། ཤོག ༡༤༡ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༣༤༧

468 གོང་མཚུངས། ཤོག ༡༤༡ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༩ ཤོག ༣༤༧

གསང་སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི་གཞུང་རྣམས་ལས་ནི། སྤྱིར་འབྱུང་ལུས་ཤིན་ཏུ་རགས་པའང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་ཏུ་བཞེད་ཀྱང་། གཙོ་བོར་ཕྲ་བའི་རླུང་ལུས་དང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་རྩལ་དུ་བཏོན་ནས་འཆད་ཅིང་། དེ་ཡང་རྣམ་ཤེས་རྣམས་རླུང་གི་བཞོན་པ་ཅན་དུ་གསུངས་ལ། དེའི་ཚུལ་ནི་རྣམ་ཤེས་རླུང་གིས་གཡོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། གཡོ་ཚུལ་ཡང་རྣམ་ཤེས་ཡུལ་ལ་གཡོ་བ་དང་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་ནས་ཕྱི་མར་གཡོ་བའི་བྱ་བ་རླུང་གིས་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་དཔེར་ན་ཞ་བོ་མིག་ཅན་དང་ལོང་བ་རྐང་ཅན་གཉིས་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ཏེ་ཡུལ་གཞན་དུ་བགྲོད་ནུས་པ་ལྟར། རྣམ་ཤེས་ཡུལ་ལ་འཕོ་བའམ་བགྲོད་པ་ནི་རང་གི་བཞོན་པའི་རླུང་གིས་བྱེད་ལ་ཡུལ་མཐོང་བ་ནི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་བྱེད་པས་དེ་གཉིས་ནམ་ཡང་འབྲལ་ཐབས་མེད་ལ། ཡང་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་ལུས་སྒུལ་སྐྱོད་སོགས་བྱེད་པའང་རླུང་དང་བཅས་པའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། གལ་ཏེ་རྣམ་ཤེས་རླུང་དང་བྲལ་ན་དེ་ལྟར་བྱེད་མི་ནུས་སོ། །དེས་ན་སྤྱིར་རྣམ་ཤེས་རྣམས་རང་གི་བཞོན་པའི་རླུང་དང་བདག་ཉིད་གཅིག་པའི་འབྲེལ་པ་གྲུབ་བོ། །དེའི་ཚུལ་ཡང་ཁ་ཆེའི་མཁས་པ་ལཀྵྨཱིའི་རིམ་པ་ལྔའི་འགྲེལ་པའི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་ལས། འདི་ནི་རྣམ་ཤེས་བཞོན་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་འདི་ཉིད་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་བཞོན་པ་ནི་གཞིར་གྱུར་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དེ་ལ་ཞོན་ནས་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དྲུག་པོ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེས་བསྐུལ་བ་ལ་རག་ལུས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་དེས་ནི་ལོང་བ་བཞིན་དུ་ཅི་ཡང་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་འཕྱེ་བོ་དང་ལོང་བ་བཞིན་དུ་འདི་དག་ལ་འབྲེལ་པ་ཡོད་ན་དོན་གྱི་བྱ་བ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་འདི་ལྟར་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྟ་དང་རྟ་པ་ལམ་དུ་ཞུགས་པས་ཁྱད་པར་གྱི་བྱ་བ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། རླུང་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་འབྲེལ་ན་ཡུལ་བཟུང་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་དག་ལ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ཡོད་པ་སྟེ།469 ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།།

469 སྡེ་དགེ བསྟན། རྒྱུད་འགྲེལ། ཆི། རིམ་པ་དང་པོ། ཤོག ༡༩༩ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༡༩ ཤོག ༥༣༠

ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་གཉུག་མ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ལུས་སེམས་དེ་གཉིས་ལ་གཉུག་མའི་ལུས་སེམས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་བཤད་རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་འཕྲེང་བ་ལས། ཇི་ལྟར་མེས་བསྲེགས་དངོས་མེད་དང་། །རྒྱུ་མེད་པར་ནི་ཐིམ་པར་འགྲོ། །སླར་ཡང་སྲོག་གི་རླུང་ཤར་བ། །ལས་ཀྱི་རླུང་ནི་སྣ་ཚོགས་པ། །དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་རྣམ་ཤེས་དང༌། །སླར་ཡང་འཇིག་རྟེན་གསུམ་དུ་གནས། །དེ་ལས་ལས་དང་དེ་ལས་སྐྱེ། །དེ་ལས་ཆགས་སོགས་བག་ཆགས་དང༌། །དེ་ལས་སླར་ཡང་འཆི་དང་སྐྱེ། །དེ་ལྟར་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་འདྲ།།470 ཞེས་མེས་བསྲེགས་པ་ན་ཤིང་གི་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྲོ་བ་བཞིན་དུ། འཆི་བའི་ཚེ་ཡང་རླུང་རགས་པ་རྣམས་སྲོག་འཛིན་གྱི་རླུང་གི་བར་དུ་རིམ་གྱིས་ཐིམ་ནས་འཆི་ཞིང༌། ཡང་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ཤི་བའི་འོད་གསལ་དེ་ལས་ལས་ཀྱི་རླུང་ཤར་ཏེ། དེ་དང་རྣམ་ཤེས་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་དུ་གནས་པའི་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་དང་། ལས་ཀྱི་རླུང་དེ་ལས་ཀྱང་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་རྟོག་རྣམས་སྐྱེ་ལ། དེས་ལས་བཟང་ངན་གཉིས་བསགས་ནས་ཡང་འཆི་ཞིང་ཡང་སྐྱེ་བ་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བར་གསུངས་སོ།།

470 སྡེ་དགེ བཀའ། རྒྱུད། ཅ། ལེའུ་རེ་བརྒྱད་པ། ཤླཽཀ ༧༡-༧༣ ཤོག ༢༧༦ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༨༡ ཤོག ༩༡༥

དེ་ལྟར་འཆི་བ་འོད་གསལ་མངོན་དུ་བྱས་པའི་ཚེ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་རླུང་སེམས་དབྱེར་མེད་དེ་ཉིད་ལ་རླུང་སེམས་རགས་པ་རྣམས་ཐིམ་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ལྟ་བུའི་ཕྲ་བའི་རླུང་སེམས་དེ་གཉིས་ནི་བདག་ཉིད་གཅིག་པའི་འབྲེལ་པ་གྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་ནམ་ཡང་ཁ་འབྲལ་དུ་མེད་ལ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི་གཞུང་རྣམས་ལས་མང་དུ་གསུངས། ཡང་རླུང་སེམས་འཇུག་པ་གཅིག་པའི་གནད་ཀྱིས། ལུས་ཀྱི་རྩ་འཁོར་རྣམས་སུ་ཐིག་ལེ་སོགས་ལ་སེམས་ཟིན་ན་རླུང་དབང་དུ་འདུ་བར་གསུངས་པ་དང་། ཡང་རྟ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱི་བཞོན་པའི་རླུང་དབང་དུ་མ་འདུས་ཀྱི་བར་དུ། མི་ལྟ་བུའི་སེམས་དབང་དུ་མི་འདུ་བར་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་ལུས་འདྲོངས་ན་རྩ་འདྲོང་བ་དང་། རྩ་འདྲོངས་ན་རླུང་འདྲོང་བ་དང་། རླུང་འདྲོངས་ན་སེམས་འདྲོང་བར་གསུངས་པ་སོགས། སྔགས་ཀྱི་གཞུང་རྣམས་ལས་ཕྲ་བའི་ལུས་སེམས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་རྩལ་དུ་བཏོན་ནས་གསུངས་ཤིང་། དོན་ལ་རགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ལུས་སེམས་ངོ་བོ་སོ་སོར་འབྱེད་རུང་མོད། ཕྲ་མོའི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་རླུང་སེམས་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་ཡོད་པས། ལུས་སེམས་ཐ་དད་དུ་ལྡོག་ཆས་ཕྱེ་བ་ཙམ་ལས་དོན་ལ་ངོ་བོ་སོ་སོར་དབྱེར་མེད་པ་ནན་གྱིས་སྒྲུབ་པར་མཛད་དོ།།

གཞན་ཡང་མིའི་ལུས་ལ་གནས་པའི་སྲིན་བུའི་རིགས་ཀྱི་བྱེད་ལས་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་ལུས་དང་སེམས་ལ་འགྱུར་བ་འགྲོ་བར་མདོ་སྡེ་རྣམས་ལས་གསུངས་ཤིང་། ཚུལ་འདི་མཚོན་ཙམ་འགོད་པ་ལ། ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོ་ཉི་ཁྲི་ལས། “རབ་འབྱོར། གཞན་ཡང་མིར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ལ་སྲིན་བུའི་རིགས་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་ལུས་དེ་ཉིད་ལ་ཟ་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཀྱང༌།”471 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། མིའི་ལུས་ལ་གནས་པའི་སྲིན་བུའི་རིགས་མི་འདྲ་བ་མང་དུ་ཡོད་པར་གསུངས་ལ། ཡང་མདོ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ལས། “བདག་གི་མགོ་བོ་ལ་སྲིན་བུའི་རིགས་བཅུ་གནས་སོ། །”472 ཞེས་སོགས་དང་། “གཞན་ཡང་སྲིན་གྱི་རིགས་བཅུ་མགྲིན་པ་རླུགས་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ནི།” 473 ཞེས་སོགས་དང་། “ཁུ་བ་རྒྱུ་བ་བཅུའི་རྩ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་རྒྱུ་བ་མངར་མྱོས་དང༌། རབ་མྱོས་དང༌།” ཞེས་སོགས་དང་། “ཁྲག་ལས་སྐྱེས་པར་གྱུར་པའི་སྲིན་གྱི་རིགས་བཅུ་ཤ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་རྣམས་འདི་ལྟ་སྟེ། སྤུ་ཟ་བ་དང༌།” ཞེས་སོགས་དང་། “ཁྲག་ལས་སྐྱེས་པའི་སྲིན་དུ་གྱུར་པ་མིག་མེད་པ་དང༌། གཡན་པའི་མཚན་ཉིད་དང༌།” ཞེས་སོགས་དང་། “ཤ་ལ་གནས་པའི་སྲིན་གྱི་རིགས་བཅུ་པོ་རྣམས་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། རྨ་ཀུན་ནས་སློང་བ་དང༌།” ཞེས་སོགས་དང་། “མཁྲིས་པ་ལ་གནས་པར་གྱུར་པའི་སྲིན་གྱི་རིགས་བཅུ་པོ་རྣམས་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། ཙུ་ར་ཐ་དང༌།” ཞེས་སོགས་དང་། “ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པའི་སྲིན་རྣམས་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། རུས་པ་ལ་ལྡག་པ་དང༌།” ཞེས་སོགས་དང་། “བཤང་བ་ལ་རྒྱུ་བའི་སྲིན་གྱི་རིགས་བཅུ་པོ་རྣམས་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། དྭངས་མ་བ་དང༌།” ཞེས་སོགས་དང་། “ལྷ་བ་ལ་རྒྱུ་བར་བྱེད་པའི་སྲིན་གྱི་རིགས་བཅུ་པོ་རྣམས་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། སྤུ་ལ་གནས་པ་དང༌།”474 ཞེས་སོགས་ཀྱིས། སྲིན་བུའི་རིགས་རྣམས་མིའི་ལུས་གང་དུ་གནས་པ་དང་། མིང་། གཟུགས་དབྱིབས། ངོ་བོ། བྱེད་ལས། ཐ་མལ་བའི་མིག་ཤེས་སོགས་ཀྱིས་མཐོང་མི་ཐུབ་པར་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་གྱི་ཡིད་ཤེས་ཀྱིས་རྟོགས་དགོས་པ་སོགས་ཞིབ་པར་གསུངས།

471 སྡེ་དགེ བཀའ། ཉི་ཁྲི། ཁ། ལེའུ། ༣༩ ཤོག ༣༥༦ བ།

472 སྡེ་དགེ བཀའ། མདོ་སྡེ། ཤ། ཤོག ༡༡༨ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༡ ཤོག ༢༧༥

473 གོང་མཚུངས། དྲན་པ་ཉེར་བཞག ཤོག ༡༡༨ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༡ ཤོག ༢༧༦

474 གོང་མཚུངས། དྲན་པ་ཉེར་བཞག ཤོག ༡༤༧ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༡ ཤོག ༣༤༤

ཁྱད་པར་དུ་སྲིན་བུའི་རིགས་དེ་དག་གི་འཕེལ་གྲིབ་སོགས་ཀྱིས་མིའི་སེམས་ལ་འགྱུར་བ་འགྲོ་ཚུལ་དཔེར་མཚོན་རེ་ཟུང་ནི། དེ་ཉིད་ལས། “ཉེ་བར་འཕེལ་བྱེད་ཀྱི་སྲིན་དེས་ཀྱང་བདག་གི་ལུས་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡང་ངའི་ཟས་ཀྱི་སྐྱོན་གྱིས་འཕེལ་བྱེད་ཀྱི་སྲིན་རྣམས་རབ་ཏུ་རྒྱས་པར་མ་གྱུར་ན་ནི། དེས་ང་སྤྲོ་བ་དང་རྣམ་པར་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །”475 ཞེས་དེ་ལྟ་བུའི་སྲིན་བུ་རྒྱས་པར་མ་གྱུར་པའི་དབང་གིས་གང་ཟག་དེའི་སེམས་ལ་སྤྲོ་བ་མེད་པར་གསུངས། གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་ལས། ཚིགས་གཅོད་ཅིང་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྲིན་ནི། གལ་ཏེ་ཡང་ཟས་ཀྱི་སྐྱོན་གྱིས་ལྟོགས་པར་གྱུར་ན་བདག་གི་ལག་པ་འཁུམ་པར་བྱེད་དོ། །ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་འབྲུལ་བར་གྱུར་པའམ། སྙིང་གི་ནད་དུ་གྱུར་པའམ། གྲོང་ཁྱེར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྟོངས་པར་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །སྣབས་ཀྱང་འཁྲུག་པར་འགྱུར་རོ། །རྟག་ཏུ་ཡང་ཡི་མུག་པ་དང་། རེག་བྱ་དང་། གཟུགས་རྣམས་ལ་བློ་ཀུན་ཏུ་དགའ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚོར་བ་རབ་ཏུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།476 ཞེས་སྲིན་བུ་དེ་ལྟོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་འཁུམ་པ་སོགས་དང་། སེམས་སྟོང་ལྷང་ངེ་བ་དང་། ཡི་མུག་པ་དང་། གཟུགས་སོགས་ལ་མི་དགའ་བར་འགྱུར་བར་གསུངས། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། མྱོང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྲིན་བདག་གི་རུས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ང་ལ་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའམ། རང་བཞིན་དུ་མི་གནས་པ་ཅི་ཞིག་བྱེད་པ་ཡིན་ན། དེས་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སམ། ལྷའི་མིག་གིས་མཐོང་བ་ནི། མྱོང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྲིན་ཟས་དག་གི་སྐྱོན་གྱིས་གལ་ཏེ་ལྟོགས་པར་གྱུར་ན། དེས་ང་ལ་འབྲུམ་བུ་རྣམས་སུ་བྱེད་དོ། །ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་རྣམས་ལ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལུས་གང་དག་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཉིད་ཁོ་ནར་བདག་རེངས་པར་འགྱུར་རོ། །སྙིང་སྟོང་བ་དང་ལུས་ལ་ཚོར་བ་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ལྒང་བ་དང་བཤང་བ་འགག་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །གཉིད་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ།།477 ཞེས་ལུས་ཀྱི་སྲིན་བུའི་རིགས་འགའ་ཞིག་ལྟོགས་པར་གྱུར་ན་ལུས་ལ་ཚོར་བ་མེད་པ་དང་གཉིད་མི་འབྱུང་བ་སོགས་སུ་འགྱུར་བར་གསུངས། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། པགས་པ་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རུས་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་གལ་ཏེ་ལྟོགས་པར་གྱུར་ན་ནི། དེས་ངའི་མཆུ་སྐྲངས་པར་བྱེད་པའམ་ཁ་སྐྲངས་པར་བྱེད་པའམ་མིག་སྐྲངས་པར་བྱེད་པའམ། རྣག་གི་ཐོར་བའམ། རྒྱུས་པ་འཁུམ་པར་གྱུར་པའི་ཚོར་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། མགྲིན་པ་སྐམ་པ་དང་། རྣ་བ་སྐྲངས་པ་དང༌། མཇིང་པ་རེངས་པའམ། ཐོད་པ་རྐོ་རློག་ཏུ་གྱུར་པའམ། དུས་མ་ཡིན་པར་སྐྲ་དཀར་པོ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའམ། གྲེ་བ་འཇོམས་པའམ་དུས་མ་ཡིན་པར་གཉིད་དང་མི་མཐུན་པའི་ཟས་རྣམས་ལ་དགའ་བའམ། གནས་གཅིག་ལ་མི་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དང༌། གནས་དང་ཀུན་དགའ་ར་བ་སྟོང་པ་རྣམས་ལ་དགའ་བའམ། སེམས་རྣམ་པར་གཡེངས་པར་གྱུར་པའམ་གང་ཅུང་ཟད་ཀྱིས་མང་དུ་སྨྲ་བར་བྱེད་པའམ། རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་རྣམས་ལ་སེན་མོས་འཕྲུག་པས་ཀྱང་བདག་གི་ལུས་ཐལ་ཚུབ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་ཏེ། པགས་པ་ཟ་བར་བྱེད་པའི་སྲིན་རྣམས་ཀྱི་སྐྱོན་གྱིས་ཡིན་ནོ།།478 ཞེས་ལུས་ཀྱི་སྲིན་བུ་འགའ་ཞིག་གི་བྱེད་ལས་ཀྱིས་སྐྲ་དཀར་འབྱུང་བ་སོགས་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཟས་ལ་དགའ་བ་སོགས་སུ་འགྱུར་བར་གསུངས་སོ།།

475 གོང་མཚུངས། དྲན་པ་ཉེར་བཞག ཤོག ༡༢༦ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༡ ཤོག ༢༩༥

476 གོང་མཚུངས། དྲན་པ་ཉེར་བཞག ཤོག ༡༣༠ ན། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༡ ཤོག ༣༠༤

477 གོང་མཚུངས། དྲན་པ་ཉེར་བཞག ཤོག ༡༣༡ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༡ ཤོག ༣༠༧

478 གོང་མཚུངས། དྲན་པ་ཉེར་བཞག ཤོག ༡༣༡ བ། དཔེ་བསྡུར་མ། དེབ། ༧༡ ཤོག ༣༠༨

དེ་ལྟར་འཕགས་ཡུལ་གྱི་ནང་པའི་གཞུང་ལས་བྱུང་བའི་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་གཞི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་གམ་ཚན་རིག་ལ་པོད་སྟོད་སྨད་གཉིས་སུ་བྱས་པའི་ཀུན་བཏུས་པོད་དང་པོ་རྫོགས་སོ།། །།

ལུང་འདྲེན་ཕྱག་དཔེའི་མཚན་གཞུང་།

༡ བཀའ་འགྱུར།

དཔལ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ། སྡེ་དགེ ༤༡༧ རྒྱུད། ང་།

དཔལ་མཁའ་འགྲོ་རྒྱ་མཚོའི་རྒྱུད། སྡེ་དགེ ༣༧༢ རྒྱུད། ཁ།

ཁྱིམ་བདག་དྲག་ཤུལ་ཅན་གྱིས་ཞུས་པའི་མདོ། སྡེ་དགེ ༦༣ དཀོན་བརྩེགས། ང་།

དགའ་བོ་མངལ་དུ་འཇུག་པ་བསྟན་པའི་མདོ། སྡེ་དགེ ༥༨ དཀོན་བརྩེགས། ག

དགའ་བོ་མངལ་ན་གནས་པ་བསྟན་པའི་མདོ། སྡེ་དགེ ༥༧ དཀོན་བརྩེགས། ག

མདོ་སྡེ་དགོངས་འགྲེལ། སྡེ་དགེ ༡༠༦ མདོ་སྡེ། ཅ།

འཕགས་པ་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པའི་མདོ། སྡེ་དགེ ༩༥ མདོ་སྡེ། ཁ།

འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད། སྡེ་དགེ ༥༤༣ རྒྱུད་འབུམ། ན།

དཔལ་སྟོབས་པོ་ཆེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ། སྡེ་དགེ ༣༩༡ རྒྱུད། ག

འཕགས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་པོའི་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་མདོ། སྡེ་དགེ ༢༡༡ མདོ་སྡེ། ཚ།

དུས་འཁོར་བསྡུས་རྒྱུད། སྡེ་དགེ ༣༦༢ རྒྱུད། ཀ

འཕགས་པ་དམ་པའི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེར་གཞག སྡེ་དགེ ༢༨༧ མདོ་སྡེ། ཤ

འདུལ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ། སྡེ་དགེ ༥ འདུལ་བ། ཅ།

རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོའི་རྒྱུད། སྡེ་དགེ ༣༧༡ རྒྱུད། ཁ།

དཔལ་བདེ་མཆོག་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ།(རྒྱུད་སྡོམ་འབྱུང་།) སྡེ་དགེ ༣༧༣ རྒྱུད། ཁ།

ནམ་མཁའི་མདོག་གིས་འདུལ་བའི་བཟོད་པའི་མདོ། སྡེ་དགེ ༢༦༣ མདོ་སྡེ། འ།

འཕགས་པ་ནམ་མཁའ་མཛོད་ཀྱིས་ཞུས་པ། སྡེ་དགེ ༡༤༨ མདོ་སྡེ། པ།

མདོ་སྡེ་ཕལ་པོ་ཆེ། སྡེ་དགེ ༤༤ ཕལ་ཆེན། ཀ།ཨ།

ཡང་དག་པ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུད། སྡེ་དགེ ༣༨༡ རྒྱུད། ག

ཡབ་སྲས་མཇལ་བའི་མདོ། སྡེ་དགེ ༦༠ དཀོན་བརྩེགས། ང་།

འཕགས་པ་ལག་བཟང་གིས་ཞུས་པའི་མདོ། སྡེ་དགེ ༧༠ དཀོན་བརྩེགས། ཅ།

ལག་ན་རྡོ་རྗེ་དབང་བསྐུར་བའི་རྒྱུད་ཆེན་པོ། སྡེ་དགེ ༤༩༦ རྒྱུད། ད།

འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ། སྡེ་དགེ ༡༠༧ མདོ་སྡེ། ཅ།

ཤེར་ཕྱིན་བརྒྱད་སྟོང་པ། སྡེ་དགེ ༡༢ ཤེར་ཕྱིན། ཀ

ཤེར་ཕྱིན་ཉི་ཁྲི། སྡེ་དགེ ༩ ཤེར་ཕྱིན། ཉི་ཁྲི། ཀ

ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་སྡུད་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། སྡེ་དགེ ༡༣ ཤེས་ཕྱིན་སྣ་ཚོགས། ཀ།

འཕགས་པ་ས་ལུ་ལྗང་པའི་མདོ། སྡེ་དགེ ༢༡༠ མདོ་སྡེ། ཚ།

དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་བཤད་རྒྱུད་དགོངས་པ་ལུང་སྟོན། སྡེ་དགེ ༤༤༤ རྒྱུད། ཅ།

དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་བཤད་རྒྱུད་རྡོ་རྗེའི་འཕྲེང་བ། སྡེ་དགེ ༤༤༥ རྒྱུད། ཅ།

༢ བསྟན་འགྱུར།

སློབ་དཔོན་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལ། (དུས་རབས་བརྒྱད་པ།) སཱ་ལུའི་ལྗང་པའི་མདོའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ། སྡེ་དགེ ༤༠༠༡ མདོ་སྡེ། ཇི།

----------------- ཚད་མའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་པའི་དཀའ་འགྲེལ། སྡེ་དགེ ༤༢༦༧ ཚད་མ། ཟེ།

----------------- རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ། སྡེ་དགེ ༣༨༨༩ དབུ་མ། ས།

----------------- དབུ་མ་སྣང་བ། སྡེ་དགེ ༣༨༨༧ དབུ་མ། ས། དབུ་མ་རྒྱན་གྱི་དཀའ་འགྲེལ། སྡེ་དགེ ༣༨༨༦ དབུ་མ། ས།

མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ། (སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་བཞི་བརྒྱའི་དུས་སུ་བྱོན་པའམ། ཡང་ན་དུས་རབས་གཉིས་པའི་ནང་བྱོན་ཟེར་བ་གཉིས་སྣང་།)

------------- རྩ་བ་ཤེས་རབ། སྡེ་དགེ ༣༨༢༤ དབུ་མ། ཙ།

----------------- རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ། སྡེ་དགེ ༤༡༥༨ སྐྱེས་རབས། གེ

----------------- ས་ལུ་ལྗང་པའི་མདོའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ། སྡེ་དགེ ༣༩༨༦ མདོ་འགྲེལ། ངི་།

----------------- རིམ་པ་ལྔ་པ། སྡེ་དགེ ༡༨༠༢ རྒྱུད་འགྲེལ། ངི་།

སློབ་དཔོན་ཀླུའི་བྱང་ཆུབ། འདུས་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རིམ་པ། སྡེ་དགེ ༡༨༠༩ རྒྱུད་འགྲེལ། ངི་།

སློབ་དཔོན་གང་སྤེལ། (དུས་རབས་བརྒྱད་པ་ཡས་མས།) མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་མཚན་ཉིད་རྗེས་འབྲང་། སྡེ་དགེ ༤༠༩༣ མངོན་པ། ཅུ།

སློབ་དཔོན་དགེ་སྲུངས། (དུས་རབས་བརྒྱད་པ་ཡས་མས) ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྲུབ་པ། སྡེ་དགེ ༤༢༤༤ ཚད་མ། ཞེ།

སློབ་དཔོན་རྒྱལ་བའི་སྲས་གྲགས་པའི་བཤེས་གཉེན། (དུས་རབས་བརྒྱད་པ་ཡས་མས།) མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པ། སྡེ་དགེ ༤༠༥༤ སེམས་ཙམ། ལི།

--------------མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་དོན་གསལ། སྡེ་དགེ ༤༠༩༣ མངོན་པ། གུ

སློབ་དཔོན་ཆོས་ཀྱི་བཤེས་གཉེན། (དུས་རབས་དགུ་པ་ཡས་མས།) ཕར་ཕྱིན་གྱི་འགྲེལ་བཤད་ཚིག་གསལ། སྡེ་དགེ ༣༧༩༦ ཤེར་ཕྱིན། ཉ།

སློབ་དཔོན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ། (དུས་རབས་བདུན་པ།) ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ། སྡེ་དགེ ༤༢༡༠ ཚད་མ། ཅེ།

----------------- ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་རང་འགྲེལ། སྡེ་དགེ ༤༢༡༦ ཚད་མ། ཅེ།

----------------- ཚད་མ་རྣམ་ངེས། སྡེ་དགེ ༤༢༡༡ ཚད་མ། ཅེ།

----------------- རྩོད་པའི་རིགས་པ། སྡེ་དགེ ༤༢༡༨ ཚད་མ། ཆེ།

སློབ་དཔོན་ཆོས་མཆོག (དུས་རབས་བརྒྱད་པ་ཡས་མས།) ཚད་མ་རྣམ་ངེས་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་འཐད་ལྡན། སྡེ་དགེ ༤༢༢༩ ཚད་མ། ཛེ།

----------------- རིགས་ཐིགས་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ། སྡེ་དགེ ༤༢༣༩ ཚད་མ། ཝེ།

པཎྜི་ཏ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན། (དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པ་ཡས་མས།) འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ། སྡེ་དགེ ༣༨༩༧ དབུ་མ། ཧ།

འཕགས་པ་ཐོགས་མེད། (དུས་རབས་བཞི་པ།) རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས། སྡེ་དགེ ༤༠༣༥ སེམས་ཙམ། ཚི།

----------------- ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས། སྡེ་དགེ ༤༠༣༦ སེམས་ཙམ། ཛི།

----------------- བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས། སྡེ་དགེ ༤༠༣༧ སེམས་ཙམ། ཝི།

----------------- རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ། སྡེ་དགེ ༤༠༣༨ སེམས་ཙམ། ཞི། ཟི།

----------------- གཞི་བསྡུ་བ། སྡེ་དགེ ༤༠༣༩ སེམས་ཙམ། ཟི།

----------------- ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ། སྡེ་དགེ ༤༠༤༩ སེམས་ཙམ། རི།

སློབ་དཔོན་དུལ་བ་ལྷ། (དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་སྟོད།) དམིགས་བརྟག་འགྲེལ་བཤད། སྡེ་དགེ ༤༢༦༥ ཚད་མ། ཞེ།

སློབ་དཔོན་ན་བི་དྷརྨ། ལྡོག་པ་བསྡུས་པ་བསྟན་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ། སྡེ་དགེ ༤༢༩༣ སྒྲ་རིག ཤེ

དཔལ་ནཱ་རོ་པ། (དུས་རབས་བཅུ་པ།) རིམ་ལྔ་བསྡུས་པ་གསལ་བ། སྡེ་དགེ ༢༣༣༣ རྒྱུད་འགྲེལ། ཞི།

རིགས་ལྡན་པདྨ་དཀར་པོ། དུས་འཁོར་འགྲེལ་ཆེན་དྲི་མེད་འོད། སྡེ་དགེ ༣༤༧ རྒྱུད་འགྲེལ། ཐ། ད།

སློབ་དཔོན་པྲཛྙཱ་ཝརྨ། ཚོམས་ཀྱི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ། སྡེ་དགེ ༤༡༠༠ མངོན་པ། ཐུ།

སློབ་དཔོན་དཔའ་བོ། (དུས་རབས་གཉིས་པ་ཡས་མས།) ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ། སྡེ་དགེ ༤༣༡༠ གསོ་རིག ཧེ།

སློབ་དཔོན་སྤྱན་རས་གཟིགས་བརྟུལ་ཞུགས། ཤེས་རབ་སྒྲོན་མེའི་འགྲེལ་བཤད། སྡེ་དགེ ༣༨༥༩ དབུ་མ། ཝ།

སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷ། (དུས་རབས་གཉིས་པ།) དབུ་མ་བཞི་བརྒྱ་པ། སྡེ་དགེ ༣༨༤༦ དབུ་མ། ཚ།

----------------- འཁྲུལ་པ་བཟློག་པའི་རིགས་པ་གཏན་ཚིགས་གྲུབ་པ། སྡེ་དགེ ༣༨༤༧ དབུ་མ། ཡ།

----------------- སྤྱོད་པ་བསྡུས་པའི་སྒྲོན་མ། སྡེ་དགེ ༡༨༠༣ རྒྱུད་འགྲེལ། ངི་།

སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོ། (དུས་རབས་ལྔ་པ།) དམིགས་བརྟག་རང་འགྲེལ། སྡེ་དགེ ༤༢༠༦ ཚད་མ། ཅེ།

སློབ་དཔོན་བྱང་ཆུབ་བཟང་པོ། (དུས་རབས་བརྒྱད་པ་ཡས་མས།) ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་བཤད་སྦྱར། སྡེ་དགེ ༣༨༥༢ དབུ་མ། ཚ།

འཕགས་པ་བྱམས་པ། དབུས་མཐའ་རྣམ་འབྱེད། སྡེ། ༤༠༢༡ སེམས་ཙམ། ཕི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེ་རྒྱན། སྡེ་དགེ ༤༠༢༠ སེམས་ཙམ། ཕི།

སློབ་དཔོན་བློ་གྲོས་བརྟན་པ། (དུས་རབས་དྲུག་པ་ཡས་མས།) ཕུང་པོ་ལྔའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ། སྡེ་དགེ ༤༠༦༦ སེམས་ཙམ། ཤི

སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན། (དུས་རབས་བཞི་པ།) ཆོས་མངོན་པ་མཛོད། སྡེ་དགེ ༤༠༨༩ མངོན་པ། ཀུ

----------------- ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་རང་འགྲེལ། སྡེ་དགེ ༤༠༩༠ མངོན་པ། ཀུ ཁུ།

----------------- རྣམ་བཤད་རིགས་པ། སྡེ་དགེ ༤༠༦༥ སེམས་ཙམ། ཤི

----------------- ཕུང་པོ་ལྔའི་རབ་བྱེད། སྡེ་དགེ ༤༠༥༩ སེམས་ཙམ། ཤི

----------------- ལས་གྲུབ་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ། སྡེ་དགེ ༤༠༦༢ སེམས་ཙམ། ཤི

----------------- ཉི་ཤུ་པ། སྡེ་དགེ ༤༠༥༦ སེམས་ཙམ། ཤི

----------------- ཉི་ཤུ་པའི་རང་འགྲེལ། སྡེ་དགེ ༤༠༥༧ སེམས་ཙམ། ཤི

----------------- དབུས་མཐའི་འགྲེལ་པ། སྡེ་དགེ ༤༠༢༧ སེམས་ཙམ། བི།

----------------- རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་པོའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བཤད་པ། སྡེ་དགེ ༣༩༩༥ མདོ་འགྲེལ། ཆི།

འཕགས་པ་མཽང་གལ་གྱི་བུ། འཇིག་རྟེན་བཞག་པ། སྡེ་དགེ ༤༠༨༦ མངོན་པ། ཨི། རྒྱུ་གདགས་པ། སྡེ་དགེ ༤༠༨༧ མངོན་པ། ཨི།

སློབ་དཔོན་ཙནྡྲ་གོ་མི། (དུས་རབས་བདུན་པ།) བཤགས་བསྟོད། སྡེ་དགེ ༡༡༥༡ བསྟོད་ཚོགས། ཀ

སློབ་དཔོན་ཝེན་ཚེག (དུས་རབས་བདུན་པ།) དགོངས་འགྲེལ་གྱི་མདོའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ། སྡེ་དགེ ༤༠༡༦ མདོ་སྡེ། ཐི།

མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོ། (དུས་རབས་བརྒྱད་པ།) དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་པ། ༤༢༦༦ སྡེ་དགེ བསྟན། ཚད་མ། ཟེ།

----------------- དབུ་མ་རྒྱན་གྱི་རང་འགྲེལ། སྡེ་དགེ ༣༨༨༥ དབུ་མ། ས།

སློབ་དཔོན་ཞི་བ་ལྷ། (དུས་རབས་བརྒྱད་པ།) མདོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ། བསྟན། སྡེ་དགེ ༣༩༣༤ དབུ་མ། ཀི

དཔལ་ལྡན་ཟླ་བ་གྲགས་པ། (དུས་རབས་བདུན་པ།) དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ། སྡེ་དགེ ༡༨༦༡ དབུ་མ། འ།

----------------- དབུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་རང་འགྲེལ། སྡེ་དགེ ༣༨༦༢ དབུ་མ། འ།

----------------- དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་ཚིག་གསལ། སྡེ་དགེ ༡༨༦༠ དབུ་མ། འ།

----------------- བཞི་བརྒྱ་པའི་འགྲེལ་པ། སྡེ་དགེ ༣༨༦༥ དབུ་མ། ཡ།

----------------- ཕུང་པོ་ལྔའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ། སྡེ་དགེ ༣༨༦༦ དབུ་མ། ཡ།

སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་ལ་དགའ་བ། ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོའི་རྣམ་འགྲེལ་ཟླ་ཟེར། སྡེ་དགེ ༤༣༡༢ གསོ་རིག ཀོ

སློབ་དཔོན་ཡོན་ཏན་འོད། (དུས་རབས་ལྔ་པ་ཡས་མས།) ཕུང་པོ་ལྔའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ། སྡེ་དགེ ༤༠༦༧ སེམས་ཙམ། སི།

སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་འབྱེད། (དུས་རབས་དྲུག་པ།) དབུ་མ་སྙིང་པོ། སྡེ་དགེ ༣༨༥༥ དབུ་མ། ཛ།

----------------- འགྲེལ་པ་རྟོག་གེ་འབར་བ། སྡེ་དགེ ༣༨༥༦ དབུ་མ། ཛ།

----------------- རྩ་ཤེའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ། སྡེ་དགེ ༣༨༥༣ དབུ་མ། ཚ།

ཁ་ཆེའི་མཁས་པ་ལཀྵྨཱི། རིམ་ལྔའི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ། སྡེ་དགེ ༡༨༤༢ རྒྱུད་འགྲེལ། ཆི།

སློབ་དཔོན་ཤཱཀྱ་བློ། (དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་སྟོད།) ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་འགྲེལ་བཤད། སྡེ་དགེ ༤༢༢༠ བསྟན། ཚད་མ། ཇེ། ཉེ།

སློབ་དཔོན་སའི་རྩ་ལག ཕུང་པོ་ལྔའི་བཤད་པ། སྡེ་དགེ ༤༠༦༨ སེམས་ཙམ། སི།

སློབ་དཔོན་ལྷ་དབང་བློ། (དུས་རབས་བདུན་པ།) ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་དཀའ་འགྲེལ། སྡེ་དགེ ༤༢༡༧ ཚད་མ། ཆེ།

༣ གཞུང་གཞན་ལས་དྲངས་པ།

ཆོས་མངོན་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ཆེན་པོ། བློ་བཟང་ཆོས་འཕགས་སམ་ཧྥ་ཙུན་གྱིས་ ༡༩༤༥--༡༩༤༩ བར་རྒྱ་ཡིག་ནས་བསྒྱུར། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དཔེ་མཛོད་ཀྱི་བྲིས་མ། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པའི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔར་བཤུས་ཀྱིས། ༢༠༡༡ ལོར་པར་དུ་བཏབ།

ཕྱྭ་པ་ཆོས་ཀྱི་སེང་གེ (༡༡༠༩-༡༡༦༩) ཚད་མ་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ། བཀའ་གདམས་གསུང་འབུམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཐེངས་དང་པོ། གླེགས་བམ་དགུ་པ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས། དཔེ་རྙིང་བྲིས་མ་ལ་དཔར་བཤུས་ཀྱིས། ༢༠༠༦ ལོར་པར་དུ་བཏབ།

སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་ ༢༠༠༧ དེབ་གཟུགས་སུ་པར་དུ་བཏབ།

གསོ་བ་རིག་པའི་རྒྱུད་བཞི། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་ ༢༠༠༧ དེབ་གཟུགས་སུ་པར་དུ་བཏབ།

ཨཱརྱ་བྷ་ཊ། (དུས་རབས་ལྔ་པ།) སྐར་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཨཱརྱ་བྷ་ཊི་ཡམ། གོ་ལའི་ལེའུ།

རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ཚོགས་ཆུང་གི་ཚོགས་གཙོ།

རྣམ་གྲྭ་མཁན་པོ་སེར་བྱེས་ཁྲོམ་ཐོག་རིན་པོ་ཆེ།

རྩོམ་སྒྲིག་སྤྱི་ཁྱབ་སློབ་སྟོན་པ།

གླང་རི་བ་ཐུབ་བསྟན་སྦྱིན་པ།

རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ཚོགས་མི།

སེར་སྨད་དགེ་བཤེས་ཡང་སྟེང་རིན་པོ་ཆེ།

བློ་གླིང་དགེ་བཤེས་ཐུབ་བསྟན་དཔལ་བཟང་།

རྣམ་གྲྭ་དགེ་སློང་ཐུབ་བསྟན་ཡར་འཕེལ།

ཀུན་བཏུས་རྩོམ་སྒྲིག་པ།

ཤར་རྩེ་དགེ་བཤེས་བྱང་ཆུབ་སངས་རྒྱས།

བློ་གླིང་དགེ་བཤེས་ངག་དབང་སངས་རྒྱས།

བྱང་རྩེ་དགེ་བཤེས་དཔྱི་ས་དྲུང་ཆེན་སྤྲུལ་སྐུ།

སྒོ་མང་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་མཁས་མཆོག